Hordaland

Hordaland
Eyalet
Hordaland fylke
Bayrak Arma
Hordaland'in Norveç'teki konumu
Koordinatlar: 60°N 6°E
Ülke	Norveç
Bölge	Vestlandet
İdari merkezi	Bergen
Eyalet	1919
Alt idari birimler	Liste Askøy Austevoll Austrheim Bergen Bømlo Eidfjord Etne Fedje Fitjar Fjell Fusa Granvin Jondal Kvam Kvinnherad Lindås Masfjorden Meland Modalen Odda Os Osterøy Øygarden Radøy Samnanger Stord Sund Sveio Tysnes Ullensvang Ulvik Vaksdal Voss
İdare
• Vali	Lars Sponheim (2010-günümüz) (Norveç Liberal Parti)
• Belediye başkanı	Tom-Christer Nilsen (2011-2015) (Sağ)
Yüzölçümü
• Toplam	15460 km²
• Kara	14.551 km² (5.618 mil²)
Nüfus  (2011)
• Toplam	490 570
• Yoğunluk	32/km²
Zaman dilimi	UTC+01.00 (OAS)
• Yaz (YSU)	UTC+02.00 (OAYS)
Resmî site www.hordaland.no

Hordaland (Norveççe:Hordaland fylke) Norveç'in batı kıyısında yer alan sınırları içinde otuz üç belediye bulunan bir eyalettir. Rogaland güneyinde, Sogn og Fjordane kuzeyinde, Buskerud ve Telemark doğusunda eyaleti çevrelemektedir. Norveç'in toplam nüfusunun %10'u, 490.000'inin üstünde kişi, burada yaşamaktadır.

Merkezi eyaletin en yüksek, bölgenin üçüncü, ülkenin dokuzuncu nüfusu en yoğun kenti olan Bergen'dir. Alanının %71'i deniz seviyesinden 300 metre yüksek dağlık bölgelerden oluşmaktadır. Voss, Odda ve Leirvik diğer şehirleridir. Eyalet coğrafi olarak dört bölgeye ayrılmıştır: Nordhordland, Sunnhordland, Hardanger ve Voss. Hordaland, çok sayıdaki büyük ve küçük adaları, gölleri, buzulları, fiyordları, şelaleleri, dağları ve ovaları ile zengin bir kültürel manzaraya sahiptir.

Tarihçe

Hordaland'in yaklaşık bin yıllık bir geçmişi vardır. 7. yüzyıldan itibaren yaklaşık dokuz yüz yıl Hordafylke adı altında küçük krallıkların egemenliği altında kalmıştır. 16. yüzyılın başlarında Norveç, dört “len”e bugünkü adıyla eyalete ayrılmıştır. “Bergenhus len”, Bergen dahil olmak üzere batı ve kuzey Norveç'i kapsamaktaydı. 1662 yılında 'len', amt. yani valilik olarak değiştirilmiştir. “Bergenhus amt.” Hordaland, Sogn og Fjordane, Sunnmøre, Troms ve Nordland'den oluşmaktaydı. 1763 yılında bu valilik güney ve kuzey olmak üzere ikiye ayrılmıştır. 1919 yılında “Sondre Bergenhus amt”, “Hordaland Fylke” olmuştur. 1831-1972 yılları arasında Bergen, şehir-eyalet statüsünde değerlendirilmiştir. 1972 yılında eyalet statüsünü kaybederek Hordaland'in parçası olmuştur.

Adı ve Arması

Adı bir Germen kavmi olan "Horde" (Hǫrðar) halkının adıdır. Muhtemelen Keltçe bir kelime olan savaşçıi kahraman anlamına gelen haruðóz kelimesinden türetilmiştir. Bu kapsamda savaşçıların diyarı anlamına gelmektedir.

Eyaletin arması 1 Aralık 1961 tarihinde kabul edilmiştir. Kırmızı arka planın üstünde altın sarısı iki çapraz balta üstünde kraliyet tacı bulunmaktadır. Motif Haakon Magnusson'un 1344 yılında yazdığı bir mektupta kullandığı mühürden alınmıştır.

Kültür

Hordaland Norveç'teki önemli kültür merkezlerinden biridir. Hordaland, çok sayıda ahşap mimari ve anıtsal taş binaları korumayı başarmıştır. 1979 ve 2005 yıllarında Bergen iki kez Dünya Mirası listesinde yer almıştır. Henrik Ibsen'in ilk tiyatro yönetmeni olarak görev aldığı Norveç'in ilk tiyatrosu 1850 yılında Bergen'de kurulmuştur. Bölgede yüzden fazla doğal park vardır. Hardanger Dağı Yaylası, Norveç'in en büyük millî parkı ve Kuzey Avrupa'daki en büyük yayla ve Avrupa'nın en büyük yaban geyiği sürüsünün evidir.

Coğrafya

Norveç'in batısında yer alan Hordaland, güneyde Rogaland, kuzeyde Sogn og Fjordane, doğuda Buskerud ve Telemark eyaletleriyle çevrilidir. Batısı Kuzey Denizi kıyısıdır. Hardangervidda başta olmak üzere fiyortları, şelaleleri, buzulları, yüksek dağları, yaylası ve korunaklı koylarıyla çeşitli ve zengin bir peyzaja sahiptir. Deniz seviyesinden 1863 metre ile Hardangerjøkulen eyaletin en yüksek dağıdır. Osterøy 328 km² ile en büyük adası, Fedje 9 km²lik alan ile en küçük ilçesidir. Yüzölçümü bakımından en büyük şehri Voss'tur.

Hordaland dağları slayt galeri

• 
  Hausdalen Dağı, Fana, Bergen
• 
  Gullfjellstoppen Dağı
• 
  Blåmanen Dağı Bergen
• 
  Lyderhorn Dağı,  Bergen
• 
  Ulriken dağı
• 
  Løvstakken
• 
  Rundemanen
• 
  Svartediket gölü ve Ulriken dağı

İklim

Genel olarak ılıman bir iklim hakimdir. Yüksek dağlar denizden gelen soğuk rüzgârları engellemektedir. Dağlık bölgelerde kara ve deniz arasındaki sıcaklık farkı yıllık değişimleri rüzgâr koşullarından etkilenmektedir. Hem yaz ve hem de kış aylarında batı rüzgârları hakimdir. Kıyısında, genellikle güney ve doğu arasında bir yönden gelen rüzgârlar hakimdir. Yaz aylarında, iyi hava koşullarında, öğleden sonra, kuzeybatı veya kuzey tarafından yönünden rüzgârlar esmektedir.

Ocak ve Şubat aylarında kıyıda sıcaklıklar 0-2 °C arasında değişmektedir. Yüksek dağların olduğu doğusunda -5;-10 °C ye kadar düşebilmektedir. Ölçülen en düşük sıcaklıklar kıyıda -10;-15 °C, vadi ve dağlarda -25;-35 °C'dir. Temmuz ayı ortalama sıcaklıkları ise kıyıda 14–16 °C, en yüksek 32 °C olmak üzere ortalama 20–25 °C'dir.

Özellikle Bergen yağış açısından en zengin bölgelerdendir. Yıllık azami 1500 mm olmak üzere ortalama 3000 mm yağış görülmektedir. Ekim ve Mayıs aylarında yağmurun en yoğun olduğu aylardır.

Kıyısında, çoğunlukla bahar ve yaz aylarında, bulutlu ve % 2-3 oranında sis olmaktadır. Vadilerin bazı bölgeleri sonbahar ve kış aylarında sisli ve soğuktur. Dağlarında, deniz seviyesinden 1000–1400 m. üzerinde, çoğunlukla sonbahar ve kış aylarında, % 2-5 arasında sis frekansı vardır.

Ulaşım

“Voss-Bergen” demiryolu 1883 yılında açılmıştır. 1909 yılında Oslo'dan dağların arasından geçen Bergen Demiryolu yapılmıştır. 1935'te yapılan “Voss-Granby” (Hardanger) demiryolu, 1985 yılına kadar sadece taşımacılık için kullanılmıştır. Doğusunda dağların arasında ulaşımı sağlayan dört ana yol vardır. E 16 Bergen üzerinden Voss, Gudvangen, Aurland, Lærdal ve Filefjell'den geçmektedir. E 16, E 39 ve E 134 yollarına kara yolu bağlantıları vardır. Özellikle batıdaki ilçe ve şehirlere tüneller ve köprüler inşa edilmiştir.

Eyalet aynı zamanda uluslararası trafiğe sahiptir ve yolcu sayısı ile ülkenin en büyük ikinci havalimanı olan ana havaalanı, Bergen'in güneyinde, Flesland'de bulunmaktadır. Ayrıca Voss ve Stord'da birer hava alanı bulunmaktadır.

Hordaland ilçelerinden görüntüler slayt galeri

• 
  Bekkjarvik, Austevoll
• 
  Buz çağlayanı, Eidfjord
• 
  Simadalsfjorden, Eidfjord
• 
  Hardanger fiyort
• 
  Hindnesfjorden
• 
  Mosterhamn, Bømlo
• 
  Os, Hordaland

Ekonomi

Balıkçılık

Balıkçılıkta Hordaland, ülkenin en önemli kaynağıdır. 1970'lerin başından itibaren, diğer endüstrilerdeki güçlü büyüme ve büyük ölçüde geleneksel balıkçılıkta düşüşe sebep olmuştur. Akuakültür endüstrisi, Austevoll, Fjell, Bømlo, Fusa ve Tysnes başta olmak üzere pek çok ilçede yaygındır.

Sanayi

Hordaland, istihdam açısından Rogaland'dan sonra ülkenin en önemli sanayi bölgesidir. Mühendislik endüstrisi, özellikle gemi inşa ve makine sanayi, ana demir ve metal sanayi ile tekstil ve hazır giyim endüstrisi en önemli sanayi birimlerini oluşturmaktadır. Bergen, eyalet genelinin yaklaşık %46'lık istihdamını sağlamaktadır. Diğer önemli istihdam birimleri ise Stord, Lindås, Kvinnherad, Odda, Bømlo, Kvam ve Vaksdal'dır.

Enerji üretimi

Bergen enerji üretiminde ilk sırayı alan şehirdir. Toplamda altmış üç elektrik santralleriyle 3729 MW ve yıllık ortalama 15.799 GWh üretim ile toplam üretimin % 13'ünü karşılamaktadır. Bjoreia, Sima, Austdøla ve Norddøla başta olmak üzere nehirlerde santraller kurulmuştur.

Turizm

Hordaland çok sayıdaki çeşitli adaları, fiyortları, dağları ve buzulları ile önemli bir turizm merkezidir. Tarihi mekanlar da dahil olmak üzere, eyalette, orta çağ döneminde yapılmış pek çok kilise bulunmaktadır. Saraylar, kuleler ve tarihi dönemlerden kalma pek çok tarihî eser barındıran Hordaland'in, tarihsel bölgeleri Utne (Hardanger), Stord (Sunnhordland) ve Voss'da müzeler bulunmaktadır. Ayrıca Bergen'de, ülke çapında önemli sanat, kültür ve doğa tarihi müzeleri vardır.

Belediyeler

Hordaland İlçeleri ve Belediyeleri Haritası

  Nordhordland

  Midthordland

  Sunnhordland

  Hardanger

  Voss

Hordaland eyaletine bağlı otuz üç belediye bulunmaktadır:

Nr.	Harita	Arma	İsim	Merkez	Nüfus	Alan km²	Dil	Bölge
1201	Bergen kommune		Bergen	Bergen	263 762	&0000000000000465.570000465,57	Karışık	Midthordland
1211	Etne kommune		Etne	Etnesjøen	3 963	&0000000000000735.340000735,34	Norveççe	Sunnhordland
1216	Sveio kommune		Sveio	Sveio	5 228	&0000000000000245.760000245,76	Norveççe	Sunnhordland
1219	Bømlo kommune		Bømlo	Svortland	11 503	&0000000000000246.100000246,10	Norveççe	Sunnhordland
1221	Stord kommune		Stord	Leirvik	17 957	&0000000000000143.610000143,61	Norveççe	Sunnhordland
1222	Fitjar kommune		Fitjar	Fitjar	2 944	&0000000000000142.460000142,46	Norveççe	Sunnhordland
1223	Tysnes kommune		Tysnes	Uggdal	2 766	&0000000000000255.170000255,17	Norveççe	Sunnhordland
1224	Kvinnherad kommune		Kvinnherad	Rosendal	13 318	&0000000000001127.9800001.127,98	Norveççe	Sunnhordland
1227	Jondal kommune		Jondal	Jondal	1 050	&0000000000000209.940000209,94	Norveççe	Hardanger
1228	Odda kommune		Odda	Odda	6 946	&0000000000001615.9200001.615,92	Karışık	Hardanger
1231	Ullensvang kommune		Ullensvang	Kinsarvik	3 417	&0000000000001398.8700001.398,87	Norveççe	Hardanger
1232	Eidfjord kommune		Eidfjord	Eidfjord	957	&0000000000001491.7400001.491,74	Norveççe	Hardanger
1233	Ulvik kommune		Ulvik	Ulvik	1 112	&0000000000000720.720000720,72	Norveççe	Hardanger
1234	Granvin kommune		Granvin	Granvin	923	&0000000000000212.590000212,59	Norveççe	Hardanger
1235	Voss kommune		Voss	Vossevangen	13 978	&0000000000001805.6600001.805,66	Norveççe	Voss
1238	Kvam kommune		Kvam	Norheimsund	8 522	&0000000000000616.580000616,58	Norveççe	Hardanger
1241	Fusa kommune		Fusa	Eikelandsosen	3 811	&0000000000000378.360000378,36	Norveççe	Midthordland
1242	Samnanger kommune		Samnanger	Tysse	2 417	&0000000000000269.140000269,14	Norveççe	Midthordland
1243	Os kommune		Os	Osøyro	17 726	&0000000000000139.810000139,81	Norveççe	Midthordland
1244	Austevoll kommune		Austevoll	Storebø	4 792	&0000000000000117.180000117,18	Norveççe	Midthordland
1245	Sund kommune		Sund	Skogsvåg	6 409	&0000000000000099.71000099,71	Norveççe	Midthordland
1246	Fjell kommune		Fjell	Straume	22 720	&0000000000000148.150000148,15	Norveççe	Midthordland
1247	Askøy kommune		Askøy	Kleppestø	26 210	&0000000000000100.610000100,61	Karışık	Midthordland
1251	Vaksdal kommune		Vaksdal	Dale	4 138	&0000000000000715.630000715,63	Norveççe	Nordhordland
1252	Modalen kommune		Modalen	Mo	370	&0000000000000412.150000412,15	Norveççe	Nordhordland
1253	Osterøy kommune		Osterøy	Lonevåg	7 521	&0000000000000255.150000255,15	Norveççe	Nordhordland
1256	Meland kommune		Meland	Frekhaug	7 036	&0000000000000092.59000092,59	Norveççe	Nordhordland
1259	Øygarden kommune		Øygarden	Tjeldstø	4 419	&0000000000000066.55000066,55	Norveççe	Midthordland
1260	Radøy kommune		Radøy	Manger	4 952	&0000000000000111.850000111,85	Norveççe	Nordhordland
1263	Lindås kommune		Lindås	Knarvik	14 668	&0000000000000475.930000475,93	Norveççe	Nordhordland
1264	Austrheim kommune		Austrheim	Årås	2 776	&0000000000000057.46000057,46	Norveççe	Nordhordland
1265	Fedje kommune		Fedje	Fedje	576	&0000000000000009.2600009,26	Norveççe	Nordhordland
1266	Masfjorden kommune		Masfjorden	Masfjordnes	1 683	&0000000000000556.490000556,49	Norveççe	Nordhordland
12	Hordaland	Hordaland	Hordaland	Bergen	490 570	15.440,42	Norveççe	Vestlandet

İş birlikleri

Kardeş bölgeleri

• Basse-Normandie, Fransa
• Cardiff, Galler, Birleşik Krallık
• Kaunas, Litvanya
• , İskoçya, Birleşik Krallık

Kardeş şehirleri

• , Türingiya, Almanya
• , Edinburgh, İskoçya

Nüfus

Hordaland, Oslo ve Akershus dan sonra ülkenin en kalabalık eyaletidir. Eyaletin nüfusunun %66'lık kısmı Bergen bölgesinde (Bergen, Askøy, Os ve dağ Belediyeleri) yaşamaktadır. Bergen tek başına toplam nüfusun yaklaşık %53'ünü oluşturmaktadır. Diğer önemli nüfus merkezleri Stord-Leirvik, Bømlo, Voss, Odda, Folgefonn Yarımadası-Kvinnherad, Alvik, Norheimsund ve Lindåshalvøya yarımadaları ile Holsnøy ve Radøy'dur. Genel nüfus artışı düzenli artış gösterse de bölgesel olarak düzensizdir. Bergen'de artış olurken Voss ve Hardanger'de nüfus yıllar arasında azalma göstermiştir. Eyaletin çeşitli bölgelerinde çeşitli sanayi üslerinin bulunması nüfus gelişim farklılıklarının başlıca nedenidir. Bu bağlamda, Hardanger'de enerji yoğun sanayi ve tarım yapılmaktadır, her iki sanayide de istihdamda bir düşüş yaşanmıştır.

Tarihsel popülasyonları
Yıl	Toplam	%±
1769	63.757	—
1900	205.771	%223
1950	308.164	%50
1960	338.265	%10
1970	369.430	%9
1980	388.084	%5
1990	407.427	%5
2000	435.219	%7
2010	477.175	%10
2020?	531.785	%11
2030?	584.196	%10
Kaynak:Norveç İstatistikleri

Hordaland merkezi Bergen ve Askøy slayt galeri

• 
  Askøy'dan Bergen'in görünümü
• 
  Florvåg adaları Askøy, Hordaland
• 
  Kleppstø, Askøy belediyesi, Hordaland
• 
  Lyderhorn dağından Askøy ve Øygarden'in görünümü, Bergen
• 
  Bergen merkez, limandan görüntü
• 
  Bergen merkez, arkada Askøy adası
• 
  Bergen merkez, arkada Askøy adası
• 
  Bergen ve Askøy arasındaki Askøy köprüsü

Hordaland panorama slayt galeri

• 
  Bildøy'daki kayık evler, Bergen
• 
  Måbødalen
• 
  Florvåg adaları Askøy
• 
  Ulvik
• 
  Ulvik fiyordu
• 
  Vivassvatnet, Hardangervidda doğa parkı
• 
  Sysendammen, Sysenvatn

Önemli kişiler

• Ole Bull (1810-1880), besteci, kemancı
• Eikeland Tore (1990-2011), politikacı
• Edvard Grieg (1843-1907), besteci
• Nordahl Grieg (1902-1943), yazar
• C. J. Hambro (1885-1964), politikacı
• Ludvig Holberg (1684-1754), yazar
• Leif Andreas Larsen ("Shetlands-Larsen") (1906-1990), İkinci Dünya Savaşı'nda subay.
• Christian Michelsen (1857-1925), politikacı
• Johan Sebastian Welhaven (1807-1873), yazar

Konuyla ilgili yayınlar

• Brekke, Nils Georg,: “Kulturhistorisk vegbok : Hordaland”, [Ny utg.], 2009, ISBN 978-82-7326-102-1,(Norveççe)
• Hartvedt, Gunnar Hagen,: “Hordaland og Bergen”, 1976 (Bygd og by i Norge), ISBN 82-05-08687-7, (Norveççe)
• Helland-Hansen, William,: “Naturhistorisk vegbok: Hordaland”, 2004, ISBN 82-7326-061-5, (Norveççe)
• Ronald Cohn Jesse Russell :“Hordaland”,2012, ISBN 1333586490, (İngilizce)

Dış bağlantılar

• Resmi sitesi5 Şubat 2005 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
• Resmi kültür sitesi
• Müzeleri20 Mart 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
• Fotoweb5 Şubat 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

Kaynakça

• Pdf, Hordaland(İngilizce)