ördek

Haftanın sözcüğü – 2008, 6. hafta

Türkçe

Köken

Eski Türkçe

Söyleniş

• IPA^(anahtar): /øɾˈdec/
• Heceleme: ör‧dek

Ad

ördek (belirtme hâli ördeği, çoğulu ördekler)

Bir ördek (1)

1. (ördekgiller) Perde ayaklılardan, evcil ve yabani türleri bulunan su kuşu, (Anas)
   • eş anlamlıları: badi, badik
   • Üç ördek onları görünce paytak paytak kaçıştılar. - H. Taner
2. (kaplar) Yataktan kalkamayacak durumdaki erkek hastaların içine idrarlarını yaptıkları kap.
   • eş anlamlıları: lazımlık, oturak
   • Doktoru kapıda görünce utanmış. ördeği hızla yatağın altına koymuştu. Çiş dolu ördeği görmesin diye yapmıştı bunu.

     — 2026, Salim NİZAM, “Bir Karganın Rotası”, Türk Dili, 894. sayı, s. 40
3. (argo) Otobüs ve minibüs sürücülerinin yollardan aldıkları biletsiz yolcular için kullandıkları bir söz.
   • "Aybaşında maaşını tirink aldığından başka, gidip gelirken yolda ördek de düşüyordu." - Orhan Kemal
4. (argo) Hile ile para sızdırılacak kimse.
   • eş anlamlısı: enayi

Çekimleme

ördeğin çekimlemesi

hâl	tekil	çoğul
yalın	ördek	ördekler
belirtme	ördeği	ördekleri
yönelme	ördeğe	ördeklere
bulunma	ördekte	ördeklerde
ayrılma	ördekten	ördeklerden
tamlayan	ördeğin	ördeklerin

iyelik ekleriyle

kişi	tekil	çoğul
1. tekil (benim)
yalın	ördeğim	ördeklerim
belirtme	ördeğimi	ördeklerimi
yönelme	ördeğime	ördeklerime
bulunma	ördeğimde	ördeklerimde
ayrılma	ördeğimden	ördeklerimden
tamlayan	ördeğimin	ördeklerimin
2. tekil (senin)
yalın	ördeğin	ördeklerin
belirtme	ördeğini	ördeklerini
yönelme	ördeğine	ördeklerine
bulunma	ördeğinde	ördeklerinde
ayrılma	ördeğinden	ördeklerinden
tamlayan	ördeğinin	ördeklerinin
3. tekil (onun)
yalın	ördeği	ördekleri
belirtme	ördeğini	ördeklerini
yönelme	ördeğine	ördeklerine
bulunma	ördeğinde	ördeklerinde
ayrılma	ördeğinden	ördeklerinden
tamlayan	ördeğinin	ördeklerinin
1. çoğul (bizim)
yalın	ördeğimiz	ördeklerimiz
belirtme	ördeğimizi	ördeklerimizi
yönelme	ördeğimize	ördeklerimize
bulunma	ördeğimizde	ördeklerimizde
ayrılma	ördeğimizden	ördeklerimizden
tamlayan	ördeğimizin	ördeklerimizin
2. çoğul (sizin)
yalın	ördeğiniz	ördekleriniz
belirtme	ördeğinizi	ördeklerinizi
yönelme	ördeğinize	ördeklerinize
bulunma	ördeğinizde	ördeklerinizde
ayrılma	ördeğinizden	ördeklerinizden
tamlayan	ördeğinizin	ördeklerinizin
3. çoğul (onların)
yalın	ördeği	ördekleri
belirtme	ördeğini	ördeklerini
yönelme	ördeğine	ördeklerine
bulunma	ördeğinde	ördeklerinde
ayrılma	ördeğinden	ördeklerinden
tamlayan	ördeğinin	ördeklerinin

Atasözleri

• şaşkın ördek başını bırakır, kıçından dalar

Türetilmiş Kavramlar

ördek balığı, ördekbaşı, ördekgagası, ördek yürüyüşü, bozördek, deniz ördeği, Pekin ördeği, yaban ördeği

Çeviriler

çeviriler

• Afrikanca: eend (af)
• Almanca: Ente (de) d
• Altayca: ӧртӧк (alt) (örtök)
• Arapça: بطة‎ (ar) d [bitˤtˤa]
• Arnavutça: rosë (sq)
• Azerice: ördək (az)
• Baskça: ahate (eu)
• Bengalce: হাঁস (bn) (haṁsô)
• Beyaz Rusça: качка (be) (kačka)
• Bretonca: houad (br)
• Bulgarca: патица (bg) (patitsa)
• Çekçe: kachna (cs)
• Çince: 鸭子 (zh)
• Çuvaşça: кӑвакал (cv) (kăvakal)
• Danca: and (da)
• Endonezce: bebek (id)
• Eski Türkçe: ödirek‎ (otk) (ödirek)
• Esperanto dili: anaso (eo)
• Estonca: kodupart (et)
• Faroe dili: dunna (fo)
• Farsça: اردک‎ (fa), مرغابی‎ (fa)
• Felemenkçe: eend (nl)
• Fince: ankka (fi)
• Fransızca: canard (fr)
• Gagavuzca: ördek (gag)
• Hausaca: agwagwa (ha)
• Frizce: ein (fy)
• Galce: hwyaden (cy), chwadan (cy), hwyad (cy)
• Galiçyaca: parrulo (gl), pato (gl)
• Guarani dili: kaukáu (gn), ype (gn)
• Gucaratça: બતક (gu) (batak)
• Hintçe: बतख़ (hi) (batax)
• İbranice: ברווז‎ (he), פאטו‎ (he)
• İngilizce: duck (en)
• İrlandaca: lacha (ga)
• İspanyolca: ánade (es), pato (es) e
• İsveççe: anka (sv)
• İsviçre Almancası: Ente (de) d
• İtalyanca: anatra (it), anitra (it)
• İzlandaca: önd (is)
• Japonca: アヒル (ja)
• Katalanca: ànec (ca)
• Keçuva dili: wisu (qu)
• Kernevekçe: hos (kw)
• Kırım Tatarcası: papiy (crh)
• Kırgızca: өрдөк (ky) (ördök)
• Kürtçe: ordek (ku), werdek (ku)
• Latince: anas (la)
• Lehçe: kaczka (pl)
• Litvanca: antis (lt)
• Maasai dili: olbata (mas)
• Macarca: kacsa (hu), réce (hu)
• Malgaşça: dokotra (mg)
• Manksça: tunnag (gv)
• Marathi dili: बदक (mr) (badak)
• Nahuatl dili: canauhtli (nah)
• Norveççe: and (no)
• Pencapça: ਬੱਤਕ (pa) (battak)
• Portekizce: pato (pt)
• Rumence: raþã (ro)
• Rusça: утка (ru) (utka)
• Sanskritçe: वरटः (sa) (varaṭaḥ)
• Sarduca: anade (sc)
• Savahili dili: bata (sw)
• Sırp-Hırvatça: patka (sh)
• Slovakça: kačica (sk)
• Şona dili: dhadha (sn)
• Şorca: ӧртек [örtek]
• Tatarca: ürdäk (tt)
• Tayca: เป็ด (th) (bpèt)
• Telugu dili: దీనిపుంజు (te) (dīnipuṃju)
• Türkmence: ördek (tk)
• Ukraynaca: качка (uk) (kaçka)
• Uygurca: ئۆردەك‎ (ug) (ördek)
• Yahudi İspanyolcası: pato (lad)
• Venedikçe: arna (vec), anara (vec)
• Volapük dili: dök (vo)
• Wolof dili: kanara (wo)
• Xhosa dili: idada (xh)
• Yahudi Almancası: katshke‎ (yi) (katshke)
• Yunanca: πάπια (el) (pápia), νύσσα (el) (nýssa)
• Zuluca: idada (zu)

Kaynakça

• TDK Türkçe Sözlük'te: "ördek".
  TDK Özel Sözlük'te: ördek"

• Kubbealtı Lugatı'nda "ÖRDEK :"
• Nişanyan Sözlük'te: ördek.
• Aktunç, Hulki (2001). Büyük Argo Sözlüğü, YKY, İstanbul. ISBN 975-363-864-7

Ek okumalar

• Vikipedi'de ördek