เปลี่ยนเวลากินยาคุมได้ไหม กินทุกวันแต่ไม่ตรงเวลาจะท้องหรือเปล่า

           ยาคุมกำเนิด เป็นหนึ่งในวิธีคุมกำเนิดที่ได้รับความนิยมมาก แต่ในขณะเดียวกันก็มีข้อสงสัยเกี่ยวกับวิธีกินยาคุมกำเนิดอยู่ไม่น้อย อย่างวันนี้เราก็หยิบประเด็นการเปลี่ยนเวลากินยาคุมมาไขข้อข้องใจ ว่าทำได้ไหม จะเสี่ยงท้องหรือเปล่า

          วิธีกินยาคุมกำเนิดที่ถูกต้อง ควรต้องกินช่วงเวลาเดียวกันเป็นประจำทุกวัน เพื่อให้ยาคุมมีประสิทธิภาพสูงสุด สามารถป้องกันการตั้งครรภ์ได้อย่างเต็มที่

          เช่น หากเริ่มกินเม็ดแรกช่วงเวลา 20.00 น. วันต่อ ๆ มาก็ควรกินในเวลา 20.00 น. เพื่อให้กินยาได้สม่ำเสมอและช่วยลดความเสี่ยงการลืมกินยา ทั้งนี้ การกินคลาดเวลาเล็กน้อยไม่ได้ทำให้ประสิทธิภาพลดลงทันที โดยช่วงเวลาที่คลาดเคลื่อนได้ขึ้นอยู่กับชนิดของยาคุม

          แม้เราจะกินยาคุมกำเนิดทุกวัน แต่การกินไม่ตรงเวลาอาจส่งผลต่อประสิทธิภาพในการคุมกำเนิดได้ ขึ้นอยู่กับชนิดของยาและระยะเวลาที่กินช้า

• หากเป็นยาคุมฮอร์โมนรวม การกินคลาดไปไม่กี่ชั่วโมงโดยทั่วไปไม่จำเป็นต้องป้องกันเพิ่ม
• ส่วนยาคุมฮอร์โมนเดี่ยวต้องระวังเรื่องเวลามากกว่า โดยสูตรดั้งเดิมช้าได้ไม่เกิน 3 ชั่วโมง สูตร desogestrel ไม่เกิน 12 ชั่วโมง และสูตร drospirenone มีช่วงเวลา 24 ชั่วโมง จึงควรตรวจชนิดยาจากกล่องหรือเอกสารกำกับยา ไม่ควรดูจากจำนวนเม็ดในแผงเพียงอย่างเดียว

          ถ้าจำเป็นต้องเลื่อนเวลากินยาคุมกำเนิด สามารถเปลี่ยนเป็นเวลาที่สะดวกได้ โดยการเลื่อนให้เร็วขึ้นทำได้ง่าย เช่น จากเดิมกินเวลา 20.00 น. ให้กินเม็ดถัดไปเวลา 08.00 น. ของวันรุ่งขึ้น แล้วกินเวลาใหม่นี้ต่อไปทุกวัน ส่วนการเลื่อนให้ช้าลงต้องดูว่าช้าจากเวลาเดิมเท่าไร และเข้าเกณฑ์ลืมยาของสูตรนั้นหรือไม่

         ทั้งนี้ ไม่จำเป็นต้องใช้ถุงยางอนามัยเพิ่ม 1 สัปดาห์ทุกครั้งที่เปลี่ยนเวลา หากเข้าเกณฑ์ลืมยา ให้ป้องกันเสริมตามชนิดของยาคุมตามข้อมูลด้านล่าง

        ในกรณีที่ลืมกินยาคุมกำเนิด ควรรีบกินทันทีเมื่อนึกขึ้นได้ แต่การกินต่อและการป้องกันเสริมขึ้นอยู่กับชนิดยา ทั้งนี้ คำแนะนำต่อไปนี้ใช้กับเม็ดที่มีฮอร์โมน ไม่รวมเม็ดแป้ง โดยให้นับเวลาจากเวลาที่เม็ดที่ลืมควรกิน

• กินช้าหรือลืม 1 เม็ด โดยยังไม่ถึง 48 ชั่วโมงจากเวลาที่ควรกิน : ให้กินทันทีที่นึกได้ แล้วกินต่อตามเวลาเดิม แม้ต้องกิน 2 เม็ดในวันเดียวกัน โดยทั่วไปไม่ต้องป้องกันเพิ่ม
• ลืมตั้งแต่ 2 เม็ดติดต่อกัน หรือผ่านไปตั้งแต่ 48 ชั่วโมงจากเวลาที่เม็ดแรกที่ลืมควรกิน : กินเฉพาะเม็ดที่ลืมล่าสุด ข้ามเม็ดที่ลืมก่อนหน้านั้น แล้วกินต่อตามเวลาเดิม พร้อมใช้ถุงยางอนามัยหรืองดเพศสัมพันธ์จนกินเม็ดฮอร์โมนต่อเนื่องครบ 7 วัน
• หากลืมตั้งแต่ 2 เม็ดติดต่อกันในสัปดาห์แรก และมีเพศสัมพันธ์โดยไม่ป้องกันในช่วง 5 วันที่ผ่านมา : ควรปรึกษาเภสัชกรหรือแพทย์โดยเร็วเรื่องการคุมกำเนิดฉุกเฉิน
• หากลืมตั้งแต่ 2 เม็ดติดต่อกันในสัปดาห์สุดท้ายของเม็ดฮอร์โมน : ให้กินเม็ดฮอร์โมนที่เหลือ แล้วเริ่มแผงใหม่วันถัดไป โดยข้ามช่วงพักยาหรือเม็ดแป้ง

• สูตรดั้งเดิม หรือสูตร desogestrel : หากช้าเกิน 3 หรือ 12 ชั่วโมงตามลำดับ ให้กิน 1 เม็ดทันทีที่นึกได้ แล้วกินต่อเวลาเดิม พร้อมใช้ถุงยางอนามัยหรืองดเพศสัมพันธ์จนกลับมากินถูกต้องต่อเนื่องครบ 2 วัน ทั้งนี้ ควรตรวจเอกสารกำกับยาด้วย เพราะบางผลิตภัณฑ์อาจแนะนำให้ป้องกันเสริมนานกว่านี้
• สูตร drospirenone : หากช้าหรือลืม 1 เม็ด แต่ยังไม่ถึง 48 ชั่วโมงจากเวลาที่ควรกิน ให้กินทันทีแล้วกินต่อ โดยไม่ต้องป้องกันเพิ่ม แต่หากลืมตั้งแต่ 2 เม็ดติดต่อกัน ให้กินเฉพาะเม็ดที่ลืมล่าสุด แล้วกินต่อ พร้อมป้องกันเสริมจนกินเม็ดฮอร์โมนต่อเนื่องครบ 7 วัน

          หากลืมยาคุมฮอร์โมนเดี่ยวและมีเพศสัมพันธ์โดยไม่ป้องกันในช่วงที่อาจเสี่ยง ควรปรึกษาเภสัชกรหรือแพทย์โดยเร็วเพื่อประเมินความจำเป็นของการคุมกำเนิดฉุกเฉิน โดยเฉพาะเมื่อไม่แน่ใจชนิดยาหรือวิธีกินต่อ

          หลังจากหยุดยาคุมกำเนิดไปแล้ว หลายคนอาจป้องกันการตั้งครรภ์ด้วยวิธีอื่น ๆ เช่น ยาคุมฉุกเฉิน สวมถุงยางอนามัย หรือไม่ได้คุมกำเนิดด้วยวิธีไหน ๆ อีกเลย ทว่าตอนนี้อยากกลับมากินยาคุมกำเนิดชนิด 21 เม็ด หรือ 28 เม็ดอีกครั้ง จะต้องกินอย่างไร ?

          คำตอบก็คือ สามารถเริ่มกินเหมือนครั้งแรกได้ โดยไม่จำเป็นต้องรอประจำเดือนเสมอไป หากประเมินได้อย่างสมเหตุสมผลว่าไม่ได้ตั้งครรภ์ สำหรับยาคุมฮอร์โมนรวม หากเริ่มภายในวันที่ 1-5 นับจากวันเริ่มมีประจำเดือน โดยทั่วไปไม่ต้องป้องกันเพิ่ม แต่ถ้าเริ่มหลังจากนั้น ให้ใช้ถุงยางอนามัยร่วมด้วย 7 วัน

          ส่วนยาคุมฮอร์โมนเดี่ยวมีเกณฑ์ต่างกันตามสูตร จึงควรตรวจเอกสารกำกับยาหรือสอบถามเภสัชกรก่อนเริ่ม หากมีเพศสัมพันธ์โดยไม่ป้องกันระหว่างหยุดยา ควรแจ้งเภสัชกรหรือแพทย์ด้วย เพราะอาจต้องประเมินการคุมกำเนิดฉุกเฉินและการตรวจการตั้งครรภ์

• ยาคุมห้ามกินกับยาอะไร กินกับยาพาราฯ หรืออาหารเสริมจะมีผลข้างเคียงไหม
• กินยาคุมทำให้อ้วนไหม เช็กให้ไว จะได้ไม่เข้าใจผิด !
• ผลข้างเคียงยาคุมกําเนิด...ก่อนจะใช้ ไม่รู้ไม่ได้นะ !
• กินยาคุมแล้วประจำเดือนไม่มา จะท้องไหม แล้วเกิดจากสาเหตุอะไรได้บ้าง
• ลืมกินยาคุม 1-2 วัน เสี่ยงท้องไหม กินต่อได้เลย หรือต้องขึ้นแผงใหม่วันไหน