Samariom

	Prometiom – Samariom – Europiom
; Sm; Pu	Taolenn beriodek
Perzhioù hollek
Niver atomek	62
Rummad kimiek	Lantanidoù
Strollad	Lantanidoù
Trovezh	6
Bloc'h	f
Tolz atomek	150,36
Aozadur elektronek
	[Xe] 4f6 6s2; Dasparzh an elektronoù : 2, 8, 18, 24, 8, 2
Perzhioù atomek
Niver oksidadur	+ 3, +2; Oksidenn vazennek skañv
Tredanleiegezh	1,170 (Skeul Linus Pauling)
Gremmoù ionadur	1 : 544,524 kJ/mol; 2 : 1 068,092 kJ/mol; 3 : 2 257,755 kJ/mol; 4 : 3 994,490 kJ/mol
Skin atomek	236 pm
Skin kenamsav	185 pm
Skin Van der Vaals	(stlenn ebet)
Perzhioù fizikel
Arvez	Kaled
Douester (≈20°C)	7,536 g/cm3
Teuzverk	1 072°C
Bervverk	1 794°C
Tredanharzusted	0,94 nΩ•m (e 20°C)
Neuz an elfenn

Un elfenn gimiek eo ar samariom ; Sm eo e arouez kimiek, 62 e niver atomek ha 150,36 e dolz atomek.

Istor

E 1879 e voe dizoloet ar samariom gant ar c'himiour gall Paul Émile Lecoq de Boisbaudran en un tamm kailh samarskit, (Y,C,U,Fe)₃(Nb,Ta,Ti)₅O₁₆.
Diwar anv ar c'hailh samarskit e tibabas Paul Émile de Boisbaudran hini an elfenn nevez.

Douaroù rouez all a voe tennet eus ar samariom bet hiniennekaet e 1879, rak ampur e oa : ar gadoliniom ₆₄Gd e 1886 hag an europiom ₆₃Eu e 1901.

Perzhioù

Ur metal liv an arc'hant eo ar samariom glan. Oksidet e vez tamm-ha-tamm pa vez lezet en aer, ha pegañ a ra an tan ennañ e 150 °C. Zoken pa vez miret en eoul e vez oksidet, ar pezh a ro ul liv gris-arvelen dezhañ. Evit ma chomfe lufrus ez eo ret e virout en un endalc'her gant ur gaz diheged evel an argon ₁₈Ar.

Kimiek

Gorrek e tazgwered ar samariom gant dour yen, ha buan gant dour zomm :

2 Sm [k] + 6 H₂O [d] → 2 Sm(OH)₃ [dz] + 3 H₂ [g]^[1]

Aes eo dileizhañ ar samariom en drenkenn sulfurek H₂SO₄ :

2 Sm [k] + 3 H₂SO₄ [dz] → 2 Sm [dz] + 3 SO₄ [dz] + 3H₂ [g]

Izotopoù

Skinoberiek eo ar samariom a gaver en natur. Pevar izotop zo : ¹⁴⁴Sm, ¹⁵⁰Sm, ¹⁵²Sm ha ¹⁵⁴Sm.
Samariom-152 eo an hini paotañ.

Izotopoù stabilañ ar samariom
Izotop	% en natur	Hanter-vuhez	Digevanad
¹⁴⁴Sm	3,07	stabil, 82 neutron
¹⁴⁵Sm	kevanaozet	340 devezh	¹⁴⁵Pm
¹⁴⁶Sm	louc'hoù	1,03x10⁸ bloavezh	¹⁴²Nd
¹⁴⁷Sm	14,99	1,06x10¹¹ bloavezh	¹⁴³Nd
¹⁴⁸Sm	11,24	7x10¹⁵ bloavezh	¹⁴⁴Nd
¹⁴⁹Sm	13,82	> 2x10¹⁵ vloavezh	¹⁴⁵Nd
¹⁵⁰Sm	7,38	stabil, 88 neutron
¹⁵¹Sm	kevanaozet	90 bloavezh	¹⁵¹Eu
¹⁵²Sm	26,75	stabil, 90 neutron
¹⁵³Sm	kevanaozet	46,284 eurvezh	¹⁵³Eu
¹⁵⁴Sm	22,75	> 2,3x10¹⁸ vloavezh	¹⁵⁴Gd

Arver

Gwarelloù samariom-kobalt (SmCo₅ pe Sm₂Co₁₇) eo an arver pennañ. Dek mil gwezh galloudusoc'h eget ar gwarelloù graet diwar houarn eo ar gwarelloù-se ; n'eus nemet ar re a zo fardet diwar neodimiom a zo galloudusoc'h c'hoazh, hogen diaesoc'h eo diwarellaat ar re Sm-Co, ha betek 700 °C da nebeutañ e chomont stabil (300-400 °C evit ar gwarelloù Nd).

E kefluskerioù bihan, e selaouelloù, klevelloù ar binvioù-seniñ e kaver hevelep gwarelloù.

Evel ar prazeodimiom e kaver samariom er c'hleuzeurioù dre wareg a vez implijet e greantelerezh ar sinema.^[2]
Arveret e vez da greñvaat strinkennoù fluorid kalkiom CaF₂ evit fardañ laseroù.^[3]
Samariom a implijer da fardañ gwer a zo gouest da lonkañ arskinoù danruz.^[3]
Implijet e vez ivez da lonkañ neutronoù en dazgwerederioù derc'hanel.^[3]

Notennoù

↑ Alc'hwez : k = kalet, d = dourek, dz = dourzileizhenn, g = gaz
↑ CRC Handbook of Chemistry and Physics
1 2 3 Royal Chemical Society (en) Liamm oberiant 28 GEN 13

Daveennoù

American Chemical Society (en) Liamm oberiant 25 DU 12
AN NOALLEG Yann-Baol, Geriadur ar Gimiezh, Preder, Plomelin, 2008 ISBN 978-2-901383-69-7 Preder
AN NOALLEG Yann-Baol, Geriadur ar Fizik, Preder, Plomelin, 2006 ISBN 978-2-901383-64-2
Annales de chimie et de physique, Gallica / Bibliothèque nationale de FranPr (fr) Liamm oberiant 26 HER 12
Atomic weights of the elements 2007 (IUPAC Technical Report) Pure an Applied Chemistry (en) Liamm oberiant 26 HER 12
Atomic Weights and Isotopic Compositions for All Elements National Institute of Standards and Technology (en) Liamm oberiant 18 HER 12
Bureau de Recherche Géologique et Minière (BRGM) (fr) Liamm oberiant 26 HER 12
CONSIDINE Glenn D., Van Nostrand's Encyclopedia of Chemistry, Wiley-InterscienPr, 2005 ISBN 978-0-471-61525-5 (en)
DEPOVERE Paul, La classification périodique des éléments — La merveille fondamentale de l'Univers, De Boeck, Brussels, Belgia, 2002 ISBN 978-2-8041-4107-3 (fr)
EMSLEY John, Nature's Building Blocks — An A-Z Guide to the Elements, Oxford University Press, 2001 ISBN 978-0-19-850341-5 (en)
Geriadur brezhoneg An Here, Plougastell-Daoulaz, 2001 ISBN 978-2-86843-236-0
ÉTIENNE Guy, Geriadur ar Stlenneg, Preder, 1996 ISBN 978-2-901383-14-7
HOLDEN Norman, History of the Origin of the Chemical elements and Their Discoverers, New York, 2001 Brookhaven National Laboratory (en) Liamm oberiant 26 HER 12
International Union of Pure and Applied Chemistry (IUPAC) (en) Liamm oberiant 26 HER 12
Jefferson Lab (en) Liamm oberiant 22 KZU 2012
Joint Institute for Nuclear Research (ОИЯИ e Dubna) (en) Liamm oberiant 25 DU 2012
Les propriétés chimiques (fr) Liamm oberiant 07 GEN 13
LIDE David R., CRC Handbook of Chemistry and Physics - 88th Edition, CRC Press,2007 ISBN 978-0-8493-0488-0 (en)
Royal Society of Chemistry (en) Liamm oberiant 03 KZU 2012
STWERTKA Albert, A Guide to the Elements, Oxford University Press, 1996 ISBN 978-0-19-508083-4 (en)
Webelements (en) Liamm oberiant 26 HER 2012

Kimiezh \| Elfennoù kimiek
Rolloù hervez an arouez ~ hervez an anv • Taolenn beriodek Taolennoù an izotopoù rannet ~ klok
Dmitriy Mendeleyev • Ernest Rutherford

[1] Alc'hwez : k = kalet, d = dourek, dz = dourzileizhenn, g = gaz

[CRC-2] CRC Handbook of Chemistry and Physics

[RCS-3] 1 2 3 Royal Chemical Society (en) Liamm oberiant 28 GEN 13

[1]

[2]

[3]