Przejdź do zawartości

Afrika

Ze starnë Wikipedia
Afrika – satelitarny odjimk

Afrika – stolemna dzél swiata, na pôłnie od Eùropë i na zôpadze od Azji, z chtërną je sparłaczona lądowo przez Suez. We wschòdnym i pôłniowim dzélu Africzi roscą nisczé i wësoczé trôwë, pòjedińczé drzewa (palmë, baòbabë, akacje), a téż préklowaté chwarzna.

Lëdztwò

[edicëjô | edituj kòd]
Afrika

W Africe mieszkô kòle 920 mln lëdzy.

Kraje Africzi

[edicëjô | edituj kòd]

W Africe je 54 państwów ë zanôléżnych òbéńdów.

Fana Państwò Nôrodné miono kraju Stolëca Ùrzãdné i brëkòwané jãzëczi Dëtkòwô jednota
Algeriô abò Algerskô الجزائر‎ Algiers arabsczi, berbersczi, francësczi Algersczi dënar
Angòla Angola Luanda pòrtugalsczi, Kikongo, Kimbundu, Umbundu Angòlskô kwanza
Benin Bénin Porto Novo francësczi, Yòruba, Fòn frank CFA
Bòtswana Botswana Gaborone Setswana, angelsczi Botswańskô pula
Bùrkina Faso Burkina Faso Ouagadougou francësczi, Mòoré, Fula, Dioula Zôpadnôafrikańsczi frank CFA
Bùrundi Burundi Gitega Kirundi, francësczi Bùrundiańsczi frank
Czad Tchad Ndżamena francësczi, arabsczi frank CFA
Demòkraticzna Repùblika Kòngo République démocratique du Congo Kinszasa francësczi, Lingala, Kikongo, Swahili, Tshiluba Kòngolësczi frank
Dżibùti Djibouti Dżibùti (gard) francësczi, arabsczi, Afarsczi, Somali Dżibùtëńsczi frank
Egipt مصر‎ Kairo arabsczi (egipsczi dialekt) Egipsczi funt
Eritrejô ኤርትራ Asmara Tigrinya, Beja, arabsczi, Tigre, Kunama, Saho, Bilen, Nara, Afar, angelsczi Eritreańskô nakfa
Eswatini abò Swaziland weSwatini, Eswatini Mbabane Swazi jãzëk, angelsczi Swazisczi lilangeni, pôłniowôafrikaańsczi rand
Etiopiô Iትዮጵያ Ītyōṗṗyā Addis Abeba Amharsczi Etiopsczi birr
Gabón Gabon Libreville francësczi, Fang, Myene, Punu, Nzebi frank CFA
Gambiô Gambia Bandżul angelsczi, Mandinka, Fula, Wolof, Serer, Jola Gambijsczi dalasi
Ghanô Ghana Accra angelsczi, Asante Twi, Bono, Dagbani, Frafra, Kusaal, Hausa Ghańsczi cedi
Gwinejô Guinée Conakry francësczi, Fulani, Mandinka, Susu Gwinejsczi frank
Gwinejô Bissau Guinea-Bissau Bisseau pòrtugalsczi, górnowinejsczi kreole Zôpadnôafrikańsczi frank CFA
Kamerùn Cameroon Jaunde francësczi, angelsczi, Fula, Ewondo frank CFA
Keniô Kenya Nairobi Swahili, angelsczi Kenijsczi sziling
Kòmòrë Komori Moroni kòmòrôńsczi, francësczi, arabsczi Kòmòròńsczi frank
Kòngo Congo Brazzaville francësczi, Kituba, Kikongo, Lingala frank CFA
Lesòthò Lesotho Maseru Sotho, angelsczi Lesothòńsczi loti
Liberiô Liberia Monrowia angelsczi Liberańsczi dolar
Libiô ليبيا‎ Tripolis arabsczi, berbersczi Libijsczi dinar
Madagaskar Madagascar Antananarivo Malagasczi, angelsczi Malagasczi ariary
Malawi Malawi Lilongwe Chichewi, angelsczi Malawijskô kwacha
Mali Mali Bamako francësczi, Bambara Zôpadnôafrikańsczi frank CFA
Marokò al-Maġhrib Rabat arabsczi, francësczi, Marokańsczi dirham
Maùretaniô ‏موريتانيا‎ Nouakchott francësczi, angelsczi Maùretańskô ouguiya
Maùritjùs Mauritius Port Louis Kreole, Bhojpuri, francësczi, angelsczi Mauritjùskô rupia
Mòzambik Mozambique Maputo pòrtugalsczi Mòzambijsczi metikal
Namibiô Namibia Windhoek Afrikaans, angelsczi, miemiecczi, RuKwangali, Setswana, siLozi, !Kung Nambijsczi dolar
Niger Niger Niamey Hausa, Kanuri, francësczi, arabsczi Zôpadnôafrikańsczi frank CFA
Nigeriô Nigeria Abuja Hausa, Igbo, Joruba, angelsczi Nigeriôńskô naira
Òstrowë Swiãtégò Tomasza i Ksążãcô São Tomé e Príncipe São Tomé pòrtugalsczi, saotomeńsczi kreole, forro, angòlsczi kreole Saotomeńskô dobra
Pôłniowô Afrika, RPA South Africa Pretoria, Johannesburg, Bloomfontain Zulu, Xhosa, Sotho, Tswana, Afrikaans, angelsczi Pôłniowôafrikaańsczi rand
Pôłniowi Sudan South Sudan Dżuba Bari, Dinka, Luo, Murle, Nuer, Zande, Jubôarabsczi, angelsczi Pôłniowôsudańsczi funt
Repùblika Zelonégò Przilądka Cabo Verde Praia pòrtugalsczi, zelonòprzilądkòsczi creole Zelonòprzilądkòsczi escudo
Westrzédnoafrikańskô Repùblika République Centrafricaine Bangui francësczi, sango frank CFA
Równikòwô Gwinejô Guinea Ecuatorial Molobo szpańsczi, francësczi, pòrtugalsczi, Fang, Bube, Combe, Annobonesczi, Igbo frank CFA
Rwandô Rwanda Kigali Swahili, francësczi, angelsczi Rwandejsczi frank
Senegal Sénégal Dakar francësczi, Wolof Zôpadnôafrikańsczi frank CFA
Seszele Seychelles Victoria francësczi, angelsczi, seszelsczi kreole Seszelskô rupiô
Sierra Leone Sierra Leone Freetown (Sierra Leone) Temne, Mende, angelsczi Sierraleońsczi leon
Somaliô Soomaaliya Mogadiszu Somali, arabsczi Somalsczi sziling
Sudan السودان Chartum Sudańsczi arabsczi, angelsczi Sudańsczi funt
Tanzaniô Tanzania Dodoma Swahili, angelsczi Tanzańsczi sziling
Togo Togo Lomé Ewe, Kabiyé, francësczi, Zôpadnôafrikańsczi frank CFA
Tunezjô تونس‎ Tunis arabsczi, berbersczi, francësczi Tùnezejsczi dinar
Ùgandô Uganda Kampala Swahili, angelsczi Ùgandejsczi sziling
Zambiô Zambia Lusaka Bemba, Nyanja, Tonga, Lozi, angelsczi Zambijsko kwacha
Zôpadnô Sahara, dzelowô Sahrawi Western Sahara; dzelowô Sahrawi Laayounea, Tifariti arabsczi, francësczi Sahrawiskô peseta, marokańsczi dirham, algersczi dinar, mauritansko ouguiya
Zimbabwe Zimbabwe Harare Shona, Ndebele, klikowi Koisan, angelsczi, Sotho, Tonga, Tswana, Xhosa, etc. Zimbaweńsczi rozrachunkowi brutto dolar (zolar), pôłniowôafrikaańsczi rand, amerikańsczi dolar, eùro
Ùbrzég Słoniowëch Kłów Côte d'Ivoire Jamusukro francësczi, Bété, Dioula, Baoulé, Abron, Agni, Cebaara, Senufo, etc. Zôpadnôafrikańsczi frank CFA

Zanôléżné teritoria: Ceuta| Kanarejscze Òstrowë| Madera| Melilla| Òstrów Sw. Helenë| Pelagijscze Òstrowë| Réunion| Sokotra

Teritoria z ògrańczoném ùznaniém: Somaliland| Zôpadnô Sahara (Sahrawi)

Głowica z Africzi w mùzeum w Gduńskù

Òbaczë téż

[edicëjô | edituj kòd]

Przëpisë

[edicëjô | edituj kòd]

Bùtnowé lënczi

[edicëjô | edituj kòd]

Commons: Afrika – Zbiérk òdjimków na Wikimedia Commons

Państwa w Africe
Algeriô | Angòla | Benin | Bòtswana | Bùrkina Faso | Bùrundi | Westrzédnoafrikańskô Repùblika | Czad | DR Kònga | Dżibùti | Egipt | Eritreja | Eswatini | Etiopiô | Gabón | Gambiô | Ghana | Gwineja | Gwineja Bissaù | Kamerun | Keniô | Kòmòrë | Kòngò | Lesotho | Liberiô | Libiô | Madagaskar | Malawi | Mali | Marokò | Maùretaniô | Maùritius | Mòzambik | Namibiô | Niger | Nigeriô | Òstrowë Swiãtégò Tomasza i Ksążãcô | Pôłniowô Afrika | Pôłniowi Sudan | Repùblika Zelonégò Cëpla | Równikòwô Gwineja | Rwanda | Senegal | Seszele | Sierra Leòne | Somaliô | Sudan | Tanzaniô | Togò | Tunezjô | Ùganda | Zambiô | Zimbabwe | Ùbrzég Słoniowëch Kłów
Zanôléżné teritoria: Ceùta * Kanarijsczé Òstrowë * Madera * Melilla * Òstrów Sw. Lénë * Pelagijsczé Òstrowë * Réunion * Sokòtra
Teritoria z ògrańczonym ùznanim: Somaliland | Zôpadnô Sahara