Edukira joan

Arpheuilles-Saint-Priest

Arpheuilles-Saint-Priest
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Auvernia-Rodano-Alpeak
Departamendua Allier
BarrutiMontluçoneko barrutia
Kantonamenducanton of Marcillat-en-Combraille
Izen ofizialaArpheuilles-Saint-Priest
Posta kodea03420
Geografia
Koordenatuak46°13′29″N 2°40′40″E / 46.2247°N 2.6778°E / 46.2247; 2.6778
Mapa
Azalera20,02 km²
Altitudea393 m, 543 m eta 493 m
MugakideakDurdat-Larequille, Marcillat-en-Combraille, Ronnet, Saint-Genest, Terjat eta Villebret
Demografia
Biztanleria383 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 214 (%57,2) (%42,8) 160 alt_right
Dentsitatea19 bizt/km²

Arpheuilles-Saint-Priest Frantziako udalerri bat da Allier departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. Azken erroldaren arabera 383 biztanle zituen 20 km²-ko azaleran.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Durdat-Larequille, Marcillat-en-Combraille, Ronnet, Saint-Genest, Terjat eta Villebret.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Arpheuilles-Saint-PriestArpheuilles-Saint-Priest
Població amb 189 habitants (2000)Ronnet (2,7 km)
Població amb 219 habitants (2000)Terjat (5,4 km)
Població amb 1248 habitants (2000)Villebret (5,6 km)
Població amb 281 habitants (2000)La Crouzille (7,2 km)
Població amb 364 habitants (2000)Saint-Genest (7,8 km)
Població amb 259 habitants (2000)Virlet (7,9 km)

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak Erdialdeko eta Iparraldeko lautaden klima ozeaniko degradatua du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klima du, eta Massif Centraleko mendebaldea eta ipar-mendebaldeako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: urteko prezipitazioa 900-1500 mm artekoa, gehiena udazkenean eta neguan)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H1c zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 9,7 °C-koa da, 5,5 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 833 mm-koa da, urtarrilean 11,1 euri-egun eta uztailean 7,8 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Durdat-Larequille udalerrian dago, 3,3 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 11 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 879,1 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 40,7 °C-koa da, 2019ko ekainaren 29an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -23 °C-koa da, 1985ko urtarrilaren 16an lortua[oh 1][5].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 10,4 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena uztaila da (18,8 °C) eta hotzena urtarrila (3,2 °C). Urteko prezipitazioa 864 mm-koa da; hilabeterik euritsuena maiatza da (91 mm) eta lehorrena otsaila (56 mm).[6]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,32 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (9,3 °C) baino 1,7 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenetatik lau 2000tik aurrerakoak dira (2020, 2022, 2023 eta 2025). Urterik beroena 2022 izan zen (11,9 °C) eta hotzena 1963 (8,1 °C).[6]

    Datu klimatikoak (Arpheuilles-Saint-Priest)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 3.2 3.4 6.4 9.1 13.0 16.7 18.8 18.6 14.4 10.9 6.4 3.9 10.4
Pilatutako prezipitazioa (mm) 65 56 57 77 91 75 73 69 79 73 80 71 864
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (9,3 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+0,8+0,2+1,5+1,5+1,7+2,0+1,6+1,9−0,1+0,3+0,8+0,8
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 20 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (9,3 °C)
+3 °C−3 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

2007an Arpheuilles-Saint-Priest udalerrian erroldatutako biztanleak 333 ziren. Familiak 140 ziren, horien artean 40 pertsona bakarrekoak ziren (20 bakarrik bizi ziren gizonak eta 20 bakarrik bizi ziren emakumeak), 52 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 48 seme-alabarik gabeko bikoteak ziren.

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[7]

BiztanleriaUrtea3004005006007008009001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 160 gizon, 214 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
0.00
0.00
 
90-94
 
0.00
0.00
 
85-89
 
2.34
0.00
 
80-84
 
0.00
3.12
 
75-79
 
0.00
9.38
 
70-74
 
9.35
3.12
 
65-69
 
11.68
6.25
 
60-64
 
7.01
12.50
 
55-59
 
4.67
6.25
 
50-54
 
9.35
0.00
 
45-49
 
2.34
5.62
 
40-44
 
6.54
15.00
 
35-39
 
6.54
8.75
 
30-34
 
4.67
3.12
 
25-29
 
6.54
3.12
 
20-24
 
2.34
0.00
 
15-19
 
4.21
6.25
 
10-14
 
2.34
11.88
 
5-9
 
6.54
5.62
 
0-4
 
13.55
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[8].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Arpheuilles-Saint-Priest udalerrian 383 biztanle zeuden eta 164 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 2,34 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena seme-alabekin bizi ziren bikoteak ziren (% 30,5). Kide bakarreko elkarbizitza-unitateak % 30,5 ziren, Metropolitar Frantziako batez bestekoaren azpitik (% 39,2).[10]

383biztanle
164elkarbizitza-unitate
2,34lagun elkarbizitza-unitateko
99familia
Udalerria
% 30
% 30
% 30
% 9
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 99 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (50). 50 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean.[10]

50
50
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekin

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 36,6), eskulangileak (% 21,3), erdi-mailako lanbideak (% 12,2), artisau, merkatari eta enpresa-buruak (% 9,1). Talde nagusia (erretiratuak, % 36,6) Allier departamenduko batez bestekoaren (% 39,9) azpitik dago. Ez zen nekazaririk erregistratu erreferentziazko pertsona gisa.[10]

Udalerria
% 9
% 9
% 12
% 21
% 36
Allier
% 12
% 15
% 15
% 40
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

2023 erroldaren arabera, udalerrian 217 etxebizitza zeuden. Horietatik 164 egoitza nagusi ziren, 32 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 21 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (215), eta apartamentuak gutxi ziren (2). Egoitza nagusietatik 151 beren jabearen bizilekuak ziren, 9 alokairuan zeuden, 0 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 4 doan lagata.[11]

217etxebizitza
164egoitza nagusi
215etxe
2apartamentu

Etxebizitza multzoa

164
32
21
Egoitza nagusia (164)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (32)Hutsik (21)

Etxe mota

215
Etxea (215)Apartamentua (2)

Jabetza egoera

151
Jabeak (151)Alokairuan (9)Doan lagata (4)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1919 aurretik artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (50).[11]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik50
1919-194540
1946-197016
1971-199019
1991-200513
2006-202023

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (93). 89 etxebizitzatan berogailu mota "bestelakoa" erabiltzen zen, INSEEk gehiago zehazten ez duena. 119 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 69 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 90tan bi edo gehiago.[11]

Gela kopurua

1 gela1
2 gela7
3 gela15
4 gela48
5 gela edo gehiago93

Berogailu mota

24
48
89
Fuel-olioa (24)Elektrizitatea (48)Gas botila (3)Bestelakoak (89)

Aparkalekua eta ibilgailuak

119aparkalekua
69ibilgailu 1
90ibilgailu 2+

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 222 biztanleetatik 176 aktibo ziren (% 79,3), horietako 172 lanean (% 77,5) eta 4 langabezian (aktiboen % 2,3).

22215-64 urteko biztanle
% 79,3aktibo
% 77,5lanean
% 2,3langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 44,8
25-54 urte% 93,8
55-64 urte% 57,1
Gizonak% 82,1
Emakumeak% 76,2

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 14,3
BEPC, brebeta% 0,0
CAP-BEP% 2,2
Batxilergoa% 2,4
Goi-mailako +2% 2,6
Goi-mailako +3/4% 0,0
Goi-mailako +5% 0,0

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 2,3). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

46 ez-aktibotik 13 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 28,3), 14 erretiraturik zeuden (% 30,4) eta 19 bestelako ez-aktibo ziren (% 41,3).

Ez-aktiboak

% 28
% 30
% 41
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 4]

% 12
% 24
% 15
% 27
% 24
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 38 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 172 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 5]

38enplegu udalerrian
% 65,8soldatapeko
% 34,2ez-soldatapeko

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 26.710 eurokoa zen.

26.710 €diru-sarreren mediana▲ Dep.: 24.430 €

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 4 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.[12]

2000. urtean Arpheuilles-Saint-Priest udalerrian 16 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.296 hektarea erabiltzen.[13]

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.

  1. ↑ Estazioko erregistroak 1963ko urtarrilaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 2,4 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  5. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Durdat-Larequille », fiche climatologique. .
  6. 1 2 (Frantsesez) Données changement climatique - SIM quotidienne. Météo-France.
  7. ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  8. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  9. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  10. 1 2 3 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  11. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  12. ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  13. ↑ Exploitations agricoles

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]