Hominini

Hominini
	Tortoniar-gaur egun PreꞒ Ꞓ O S D C P T J K Pg N
	Irudi gehiago
Sailkapen zientifikoa
Klasea	Mammalia
Ordena	Primates
Superfamilia	Hominoidea
Familia	Hominidae
Subfamilia	Homininae
Leinua	Hominini; Gray, 1825
Azpibanaketa
	Hominina; Panina; Baina ikus testua

Hominini Homininae subfamiliaren barruko bi leinuetako bat da. Bi genero ditu gaur egun, Homo (gizakiak) eta Pan (txinpantzeak eta bonoboak), eta normalean Gorilla generoa kanpoan uzten du, taxon-ahizpa gisa. Camille Arambourgek sortu zuen terminoa 1948an, Grayk 1825ean egin zituen Hominina eta Simiina sailkapenak batuz.

Tradizioz, txinpantzeak, gorilak eta orangutanak talde berean sartu ohi ziren, gizakiak baztertuz, pongido izenarekin. Grayren sailkapenetatik, filogenia genetikotik abiatuta pilatutako frogek baieztatu zuten gizakiak, txinpantzeak eta gorilak elkarren artean ahaidetasun handiagoa dutela orangutanarekin baino. Orangutanak Hominidae familiari (tximino handiak) berregokitu zitzaizkion, jada gizakiak barne hartzen zituena; eta gorilak Homininae azpifamiliatik bereizitako tribu gisa (Gorillini) multzokatu ziren^[1]. Hala ere, berrizendapen horren xehetasunak polemikoak dira oraindik, eta argitalpenetik harrezkero (Hominini tribuari buruz), iturri guztiek ez dituzte gorilak baztertzen, eta iturri guztiek ez dituzte txinpantzeak barne hartzen.

Gizakiak dira Australopithecusen adarrean (subleinua) dagoen espezie bakarra, eta gizakien gertuko ahaide iraungi asko ere baditu.

Azpibanaketa

Leinu honen azpibanaketa egiteko banaketa posible bat baino gehiago daude. Autore batzuek bu talde egiten dituzte, Hominina eta Panina. Lehenengoan egongo lirateke gizakia eta bere ahaide fosil gehienak (Australopithecus kasu); bigarren taldean txinpanzeak egongo lirateke, eta, agian, Sahelanthropus eta Orrorin bezalako generoak.

Bigarren aukeran Panini izeneko leinua legoke, Hominini eta Gorilliniren parekoa. Beraz Homininiren azpian bi azpileinu leudeke:

Australopithecina azpileinuaren barruan sailkatuko lirateke gizakiaren aurrekari fosil gehienak, eta baliteke hemen sartzea ere Sahelanthropus eta Orrorin generoak ere.

Hominina azpileinuan gaur egungo gizakia bakarrik sartuko litzateke

Homo

Gizakien ahaidetasuna gainerako tximinoekin.

Sakatu izen urdinetan adarrak zabaltzeko; † = desagertua.

Hominoidea(tximinoak)duela ~20 milioi urte

Hylobatidaegiboiak

Hylobates

Hoolock

Nomascus

Symphalangussiamanga

Hominidae(tximino handiak)duela ~15 milioi urte

Pongoorangutanak

Pongo abeliiSumatrako orangutana

Pongo tapanuliensisTapanuliko orangutana

Pongo pygmaeusBorneoko orangutana

Homininaeduela ~8–9 milioi urte

Gorillagorilak

Gorilla gorillamendebaldeko gorila

Gorilla beringeiekialdeko gorila

Homininiduela ~6–7 milioi urte

Pantxinpantzeak

Pan troglodytestxinpantze arrunta

Pan paniscusbonoboa

Homininagizakiak eta haien arbaso desagertuak

†Sahelanthropus~7 milioi urte

†Orrorin~6 milioi urte

†Ardipithecus5,8–4,4 milioi urte

†Australopithecus4,2–2 milioi urte

†Paranthropus2,7–1,2 milioi urte

Homogizaki-generoa2,8 milioi urte – gaur egun

†H. habilis2,4–1,4 milioi urte

†H. erectus1,9 milioi – ~110.000 urte

†H. floresiensis100.000–60.000 urte

†H. naledi335.000–236.000 urte

H. sapiensgizakia300.000 urte – gaur egun

†H. neanderthalensis400.000–40.000 urte

†Denisovarrak

Bizirik dauden tximinoen adarkatze-datak gutxi gorabeherakoak dira, analisi molekularren arabera.^[2] Fosilen arteko ahaidetasuna eztabaidagai dago; horregatik agertzen dira hominino desagertu gehienak adarkatze ebatzi gabean.^[3]^[4] Neandertalak eta denisovarrak elkarren ahaide hurbilenak dira, eta biak batera H. sapiensen ahaide hurbilenak.^[5]

Erreferentziak

↑ (Ingelesez) «Hominin Taxonomy and Phylogeny: What's In A Name? | Learn Science at Scitable» www.nature.com (kontsulta data: 2024-10-09).
↑ (Ingelesez) Kumar, Sudhir; Suleski, Michael; Craig, Jack M.; Kasprowicz, Adrienne E.; Sanderford, Maxwell; Li, Michael; Stecher, Glen; Hedges, S. Blair. (2022-08). «TimeTree 5: An Expanded Resource for Species Divergence Times» Molecular Biology and Evolution 39 (8): msac174. doi:10.1093/molbev/msac174..
↑ (Ingelesez) Wood, Bernard; Boyle, Eve K.. (2016). «Hominin taxic diversity: Fact or fantasy?» American Journal of Physical Anthropology 159 (S61): S37–S78. doi:10.1002/ajpa.22902..
↑ (Ingelesez) Galway-Witham, Julia; Stringer, Chris. (2018-06-22). «How did Homo sapiens evolve?» Science 360 (6395): 1296–1298. doi:10.1126/science.aat6659..
↑ (Ingelesez) Slatkin, Montgomery; Racimo, Fernando. (2016-06-07). «Ancient DNA and human history» Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America 113 (23): 6380–6387. doi:10.1073/pnas.1524306113..

Kanpo estekak

Datuak: Q107588
Multimedia: Hominini / Q107588
Espezieak: Hominini

[1] (Ingelesez) «Hominin Taxonomy and Phylogeny: What's In A Name? | Learn Science at Scitable» www.nature.com (kontsulta data: 2024-10-09).

[Kumar2022-2] (Ingelesez) Kumar, Sudhir; Suleski, Michael; Craig, Jack M.; Kasprowicz, Adrienne E.; Sanderford, Maxwell; Li, Michael; Stecher, Glen; Hedges, S. Blair. (2022-08). «TimeTree 5: An Expanded Resource for Species Divergence Times» Molecular Biology and Evolution 39 (8): msac174. doi:10.1093/molbev/msac174..

[WoodBoyle2016-3] (Ingelesez) Wood, Bernard; Boyle, Eve K.. (2016). «Hominin taxic diversity: Fact or fantasy?» American Journal of Physical Anthropology 159 (S61): S37–S78. doi:10.1002/ajpa.22902..

[GalwayWitham2018-4] (Ingelesez) Galway-Witham, Julia; Stringer, Chris. (2018-06-22). «How did Homo sapiens evolve?» Science 360 (6395): 1296–1298. doi:10.1126/science.aat6659..

[Slatkin2016-5] (Ingelesez) Slatkin, Montgomery; Racimo, Fernando. (2016-06-07). «Ancient DNA and human history» Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America 113 (23): 6380–6387. doi:10.1073/pnas.1524306113..

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]