Edukira joan

Madaillan

Wikipedia, Entziklopedia askea
Madaillan
Frantziako udalerria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Akitania Berria
Departamendua Lot eta Garona
BarrutiAgeneko barrutia
Kantonamenducanton of Prayssas
Izen ofizialaMadaillan
Posta kodea47360
Geografia
Koordenatuak44°16′37″N 0°34′26″E / 44.2769°N 0.5739°E / 44.2769; 0.5739
Mapa
Azalera24,39 km²
Altitudea61 m, 225 m eta 155 m
MugakideakColayrac-Saint-Cirq, Foulayronnes, Laugnac, Lusignan-Petit, Prayssas eta Saint-Hilaire-de-Lusignan
Demografia
Biztanleria648 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 310 (%46,6) (%53,4) 355 alt_right
Dentsitatea27 bizt/km²

Madaillan (frantsesez eta ofizialki: Madaillan) Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Lot eta Garona departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. Azken erroldaren arabera 648 biztanle zituen 24,4 km²-ko azaleran.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Colayrac-Saint-Cirq, Foulayronnes, Laugnac, Lusignan-Petit, Prayssas eta Saint-Hilaire-de-Lusignan.

Mapa
Madaillan eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
MadaillanMadaillan
Població amb 615 habitants (2000)Laugnac (2,6 km)
Població amb 4902 habitants (2000)Foulayronnes (3,5 km)
Població amb 207 habitants (2000)Cours (4,6 km)
Població amb 144 habitants (2000)Sembas (4,8 km)
Població amb 332 habitants (2000)Castella (6,6 km)
Població amb 901 habitants (2000)Bajamont (7,9 km)
Població amb 4305 habitants (2000)Pont-du-Casse (8,0 km)

Klima

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak Hego-mendebaldeko arroko klima du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfa motakoa da: klima epela, uda beroa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria klima ozeaniko aldatua du, eta Akitania eta Gaskoiniako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio ugariak udaberrian; uda beroa (19,5 °C); haize ahulak; ekaitzak maiz udan)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H2c zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 13 °C-koa da, 15,4 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 798 mm-koa da, urtarrilean 10,4 euri-egun eta uztailean 6,9 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Prayssas udalerrian dago, 3,8 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 13,9 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 815,5 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 41,2 °C-koa da, 2025ko abuztuaren 11an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -11,9 °C-koa da, 2012ko otsailaren 9an lortua[oh 1][5].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 13,2 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena uztaila da (21,4 °C) eta hotzena urtarrila (5,5 °C). Urteko prezipitazioa 808 mm-koa da; hilabeterik euritsuena azaroa da (81 mm) eta lehorrena uztaila (50 mm).[6]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,41 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (11,8 °C) baino 2,1 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2011, 2020, 2022, 2023 eta 2025. Urterik beroena 2022 izan zen (15,0 °C) eta hotzena 1963 (11,0 °C).[6]

    Datu klimatikoak (Madaillan)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 5.5 6.3 9.5 12.0 15.9 19.5 21.4 21.4 17.8 13.9 8.9 6.1 13.2
Pilatutako prezipitazioa (mm) 74 56 61 78 77 68 50 56 65 66 81 76 808
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (11,8 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+1,3+0,5+1,8+1,5+1,8+1,8+1,2+1,9+0,7+1,1+1,3+1,4
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 25 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (11,8 °C)
+4 °C−4 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[7]

BiztanleriaUrtea40060080010001200140016001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 355 gizon, 310 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
3.55
1.41
 
90-94
 
0.00
1.41
 
85-89
 
3.55
3.10
 
80-84
 
3.55
4.51
 
75-79
 
3.55
4.51
 
70-74
 
5.16
3.10
 
65-69
 
3.55
4.51
 
60-64
 
5.16
9.01
 
55-59
 
6.77
10.42
 
50-54
 
6.77
13.24
 
45-49
 
17.10
2.82
 
40-44
 
10.00
5.63
 
35-39
 
8.39
3.10
 
30-34
 
3.23
1.41
 
25-29
 
1.61
2.82
 
20-24
 
0.00
8.73
 
15-19
 
4.84
8.73
 
10-14
 
8.39
8.73
 
5-9
 
3.23
2.82
 
0-4
 
1.61
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[8].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Madaillan udalerrian 648 biztanle zeuden eta 266 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 2,44 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena seme-alabekin bizi ziren bikoteak ziren (% 32,0). Kide bakarreko elkarbizitza-unitateak % 21,4 ziren, Metropolitar Frantziako batez bestekoaren azpitik (% 39,2).[10]

648biztanle
266elkarbizitza-unitate
2,44lagun elkarbizitza-unitateko
210familia
Udalerria
% 32
% 32
% 13
% 21
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 210 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (89). Guraso bakarreko 35 familietatik 30etan ama zen guraso bakarra. 104 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 47k seme-alaba bakarra zuten etxean, 48k bi, eta 11k hiru edo gehiago.[10]

89
85
35
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean104
Seme-alaba bat47
Bi seme-alaba48
Hiru seme-alaba11
Lau edo gehiago0

15 urte edo gehiago zituzten 544 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 1,8 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 28,9. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 55-64 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 88,6).[10]

Bakarrik bizi da
15-24% 2
25-39% 9
40-54% 5
55-64% 7
65-79% 23
80 +% 29
Bikotean bizi da
15-24% 0
25-39% 70
40-54% 86
55-64% 89
65-79% 72
80 +% 56

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 51,5 ezkonduta zegoen, eta beste % 19,7 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 10,1 izatezko bikotean eta % 9,6 PACS bidez lotuta). % 19,3 ezkongabeak ziren, % 5,7 alargunak eta % 3,9 dibortziatuak.[10]

Ezkonduta% 51,5
Ezkongabea% 19,3
Izatezko bikotean% 10,1
PACS bidez lotuta% 9,6
Alarguna% 5,7
Dibortziatuta% 3,9

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erdi-mailako lanbideak (% 30,8), erretiratuak (% 30,8), artisau, merkatari eta enpresa-buruak (% 11,7), enplegatuak (% 9,8). Talde nagusia (erdi-mailako lanbideak, % 30,8) Lot eta Garona departamenduko batez bestekoaren (% 13,2) gainetik dago. 5 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 1,9).[10]

Udalerria
% 12
% 31
% 10
% 31
Lot eta Garona
% 13
% 15
% 15
% 38
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, udalerrian 309 etxebizitza zeuden. Horietatik 270 egoitza nagusi ziren, 23 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 15 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (303), eta apartamentuak gutxi ziren (5). Egoitza nagusietatik 249 beren jabearen bizilekuak ziren, 16 alokairuan zeuden, 0 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 5 doan lagata.[11]

309etxebizitza
270egoitza nagusi
303etxe
5apartamentu

Etxebizitza multzoa

270
Egoitza nagusia (270)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (23)Hutsik (15)

Etxe mota

303
Etxea (303)Apartamentua (5)

Jabetza egoera

249
Jabeak (249)Alokairuan (16)Doan lagata (5)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1919 aurretik artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (88).[11]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik88
1919-194517
1946-197018
1971-199038
1991-200549
2006-202053

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (190). Elektrizitatea zen berogailu mota nagusia (123 etxebizitzatan). 243 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 86 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 178tan bi edo gehiago.[11]

Gela kopurua

1 gela1
2 gela3
3 gela17
4 gela60
5 gela edo gehiago190

Berogailu mota

33
123
102
Fuel-olioa (33)Elektrizitatea (123)Gas botila (11)Bestelakoak (102)

Aparkalekua eta ibilgailuak

243aparkalekua
86ibilgailu 1
178ibilgailu 2+

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 391 biztanleetatik 313 aktibo ziren (% 80,1), horietako 290 lanean (% 74,2) eta 23 langabezian (aktiboen % 7,3).

39115-64 urteko biztanle
% 80,1aktibo
% 74,2lanean
% 7,3langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 41,1
25-54 urte% 96,8
55-64 urte% 67,5
Gizonak% 77,8
Emakumeak% 82,4

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 30,0
BEPC, brebeta% 0,0
CAP-BEP% 4,0
Batxilergoa% 9,3
Goi-mailako +2% 3,6
Goi-mailako +3/4% 5,1
Goi-mailako +5% 13,8

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 7,3). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

78 ez-aktibotik 32 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 41,0), 32 erretiraturik zeuden (% 41,0) eta 14 bestelako ez-aktibo ziren (% 17,9).

Ez-aktiboak

% 41
% 41
% 18
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 4]

% 17
% 16
% 37
% 17
% 10
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 55 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 290 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 5]

55enplegu udalerrian
% 47,3soldatapeko
% 52,7ez-soldatapeko

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 27.640 eurokoa zen.

27.640 €diru-sarreren mediana▲ Dep.: 23.730 €

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 373 ziren, horien artean 299 aktiboak ziren eta 74 inaktiboak ziren. 299 pertsona aktiboetatik 290 lanean zeuden (153 gizon eta 137 emakume) eta 11 langabezian zeuden (5 gizon eta 6 emakume). 74 pertsona inaktiboetatik 39 erretiraturik zeuden, 13 ikasten zeuden eta 22 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.[12]

Diru sarrerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an Madaillan udalerrian 243 unitate fiskal zeuden, 624,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.222 euro zen.[13]

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 30 komertzioetatik, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 8 eraikuntza enpresak ziren, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 higiezinen enpresa zen, 9 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.[14]

2009an zeuden norbanakoentzako 8 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 igeltseroa, 1 margolaria, 2 iturginak eta 3 argiketariak.[15]

2000. urtean Madaillan udalerrian 63 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.435 hektarea erabiltzen.[16]

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Estazioko erregistroak 1995ko apirilaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 0,3 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  5. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Prayssas », fiche climatologique. .
  6. 1 2 (Frantsesez) Données changement climatique - SIM quotidienne. Météo-France.
  7. ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  8. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  9. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  10. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  11. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  12. ↑ Emploi et population active 1999 et 2007
  13. ↑ Revenus fiscaux des ménages en 2008
  14. ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  15. ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
  16. ↑ Exploitations agricoles

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Madaillan&oldid=11339161"(e)tik eskuratuta