Edukira joan

Munitibar

Munitibar
 Bizkaia, Euskal Herria
Matxinena baserria

Munitibarko armarria

Administrazioa
EstatuaEspainia
ErkidegoaEuskal Autonomia Erkidegoa
LurraldeaBizkaia
EskualdeaLea-Artibai
Izen ofiziala Munitibar-Arbatzegi Gerrikaitz
AlkateaArkaitz Goikoetxea Etxebarria (EH Bildu)
Posta kodea48381
INE kodea48007
Herritarramunitibartar
Kokapena
Koordenatuak43°15′23″N 2°35′41″W / 43.2564°N 2.5948°W / 43.2564; -2.5948
Mapa
Azalera24,07 km²
Garaiera200m - 1.026 metro
Distantzia39 km Bilbora
Demografia
Biztanleria467 (2025:  1)
alt_left 204 (%43,6) (%56,4) 264 alt_right
Dentsitatea0,19 bizt/km²
Hazkundea
(2003-2013)[1]
% 19,9
Zahartze tasa[1]% 18,41
Ugalkortasun tasa[1] 50
Ekonomia
Jarduera tasa[1]% 78,18 (2011)
Genero desoreka[1]% -3,26 (2011)
Langabezia erregistratua[1]% 7,81 (2013)
Euskara
Euskaldunak [2]% 81.57 + % 7.2 hartzaile (2021)
Kaleko erabilera [3]%  (2021)
Etxeko erabilera [4]% 71.4 (2021)
Datu gehigarriak
Webguneahttp://www.munitibar.org

Munitibar[5] (izen ofiziala Munitibar-Arbatzegi Gerrikaitz) Bizkaiko ekialdeko udalerri bat da, Lea-Artibai eskualdekoa. 24,5 km² ditu eta 466 biztanle zituen 2025. urtean. Lau auzune nagusi ditu, Arbatzegi eta Gerrikaitz hiriguneez gain: Berreño-Aldaka, Uriona, Gerrika eta Totorika.

Historikoki Arbatzegi elizatea zen eta Gerrikaitz uria edo hiribildua; horren hurbil egonda, Lea ibaiak baino ez ditu banatzen.

Gerrikaitz hiria 1366an sortu zuen Tello kondeak, Monditibar izenarekin.[6]

1883an, bi herriak batu ziren, eta Munitibar izena hartu zuten udalerri osorako.

Ingurune naturala

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Munitibar Lea ibaiak zeharkatzen du, eta Oiz mendiaren iparraldeko magalean dago. Udalerriaren punturik garaiena Oiz mendiaren tontorra bera da (1.036 m) eta baxuena, berriz, Lea ibaiaren ibarra udalerria uzten duenean iparraldetik (140 m).

Gernika eta Markina lotzen dituen errepidean dago herrigune nagusia. Bilbotik 38 kilometrora dago.

Herria honako auzoek osatzen dute: Arbatzegi, Berreño, Gerrika, Gerrikaitz eta Totorika.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Aulesti, Ziortza-Bolibar, Berriz, Muxika eta Mendata.

Nekazaritza giroko herria izanik, 1960ko hamarkadatik aurrera munitibartar askok inguruko hiri industrializatuagoetara jo zuten, eta biztanleen herena izatera iritsi zen. Eskualde osoan gehien hustu zen herria da Munitibar. XXI. mendearen hasieran populazioa galtzeari utzi zion eta ordutik 400 biztanle inguruan mantentzen da. 2019. urtean 457 biztanle zituen. Horietatik %21,88k 65 urte edo gehiago zituen. Eta atzerrian jaiotakoen kopurua %7,44 zen.[7]

Biztanleriaren tamainaUrtea20040060080010001200189019201950198020102040Munitibar-Arbatzegi GerrikaitzBiztanleriaren estatistikaOharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.
Biztanleria-piramidea 2025
Guztira: 264 gizon, 204 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
100+
 
0.00
0.76
 
95-99
 
0.00
0.38
 
90-94
 
0.49
0.38
 
85-89
 
4.41
1.89
 
80-84
 
1.96
2.65
 
75-79
 
5.88
6.06
 
70-74
 
2.94
10.98
 
65-69
 
7.35
10.61
 
60-64
 
9.80
10.61
 
55-59
 
16.67
10.61
 
50-54
 
6.37
9.47
 
45-49
 
6.86
5.30
 
40-44
 
7.35
4.55
 
35-39
 
5.88
3.79
 
30-34
 
3.92
3.03
 
25-29
 
3.43
4.17
 
20-24
 
4.41
3.79
 
15-19
 
0.98
4.17
 
10-14
 
5.88
3.41
 
5-9
 
3.92
3.41
 
0-4
 
1.47
Iturria: Eustat / Instituto Nacional de Estadística[8]

Jaiolekuari dagokionez, 2022. urtean biztanleen % 31,5 udalerri berean jaioak ziren[11], probintziako batez bestekoaren (% 37,2) azpitik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak (Nafarroa barne) % 5,9 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 7,4 —probintzian % 10,9—.

Udal
Prob
Udalerri berean · % 31,5Probintzia berean · % 53,1Erkidegoan · % 2,1Beste erkidegoa · % 5,9Estatutik kanpo · % 7,4
Biztanleria jaiolekuaren eta bizilekuaren arabera (2022). Iturria: INE.

Euskal Autonomia Erkidegoko probintziei dagokienez, biztanleen % 82 Bizkaian, % 2,6 Gipuzkoan, eta % 0,4 Araban jaio ziren[12].

Bizk
EAEt
Bizkaia · % 82Gipuzkoa · % 2,6Araba · % 0,4EAEtik kanpo · % 15
Biztanleria jaiolekuko probintziaren arabera (2025). Iturria: Eustat.

Biztanleria atzerritarra

2025. urtean, biztanleen % 6,7k atzerriko nazionalitatea zuen[13]. Atzerritarren artean, talde nagusiak Ekialdeko Europa (% 29), Erdialdeko eta Iparraldeko Amerika (% 29), Magreb (% 19,4) ziren.

Jaiotza herrialde nagusiak Maroko, Errumania, Argentina dira.[14]

Amer
Euro
Afri
Amerika · % 53,8Europa · % 28,2Afrika · % 15,4Ozeania · % 2,6
Espainiar estatutik kanpo jaiotakoak, eskualdeka (2025). Iturria: INE.
Maroko5 · % 12,8
Errumania5 · % 12,8
Argentina4 · % 10,3
Venezuela3 · % 7,7
Honduras2 · % 5,1
Bolivia2 · % 5,1
Kolonbia2 · % 5,1
Jaiolekuko herrialde nagusiak. Iturria: INE.

Eustaten 2024ko Biztanleriaren eta Etxebizitzen Erroldaren arabera, udalerrian 344 etxebizitza zeuden: 184 (% 53,5) nagusiak eta 159 (% 46,2) gainerakoak (bigarren egoitzak edo hutsik).[15] Etxebizitza nagusien % 84,8 jabetzan zegoen eta % 14,1 alokairuan.[15]

344etxebizitza
184nagusi

Etxebizitza multzoa

184
159
Nagusiak (184)Gainerakoa (bigarrena edo hutsik) (159)

Jabetza egoera (etxebizitza nagusiak)

156
26
Jabetzan (156)Alokairuan (26)Beste modu batean (2)

Guztira 184 etxegune zeuden, batez beste 2,3 egoiliarrekoak; horietatik 65 (% 35,3) pertsona bakarrekoak ziren.[15]

Etxeguneak egoiliar kopuruaren arabera

65
53
65
Egoiliar 1 (65)2 egoiliar (53)3-5 (65)6-9 (1)

Etxebizitzen batez besteko azalera erabilgarria 123,3 m²-koa zen eta batez besteko antzinatasuna 57,7 urtekoa.[15] Etxebizitzen % 42,6 etxebizitza bakarreko eraikinetan zeuden eta % 0,0 21 etxebizitza edo gehiagoko eraikinetan.[15] Etxebizitzen % 19,8 igogailua zuten.

Eraikineko etxebizitza kopurua

146
60
125
Etxebizitza 1 (146)2 (60)3-10 (125)11-20 (12)

Gela kopurua

57
156
65
46
1-3 gela (19)4 (57)5 (156)6 (65)7 edo gehiago (46)

Bainugela kopurua

240
103
Bainugela 1 (240)2 edo gehiago (103)

Berokuntzari dagokionez, etxebizitza nagusien % 3,3 berokuntza zentrala zuten, % 65,8 banakakoa eta % 28,8 noizean behingoa.[15] Horrez gain, % 8,7 hodien bidezko gasa zuten eta % 27,2 igogailua.

Berogailu mota

% 65,8
% 28,8
Zentrala (% 3,3)Banakakoa (% 65,8)Noizean behingoa (% 28,8)

Bestelako ekipamenduak (etxebizitza nagusiak)

Hodien bidezko gasa% 8,7
Ur bero zentrala% 88,6
Igogailua% 27,2

Industriak ez dauka ia pisurik herri honen ekonomian, %1,3 da bakarrik. Zerbitzuek, aldiz, %82,7 suposatzen dute. Lehen sektoreak %11,5 eta eraikuntzak %4,5.[7]

2011ko maiatzaren 22ko hauteskundeetako emaitzen ondorioz Euzko Alderdi Jeltzaleko Javier Artaetxebarria hautatu zuten Munitibarreko alkate.

2015eko udal hauteskundeetan EH Bilduko hautagaitzak irabazi zuen, Arkaitz Goikoetxea alkate hautatua izan zela.

2015eko udal hauteskundeak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Munitibarko udalbatza
Alderdia 2015eko maiatzaren 24 2011ko maiatzaren 22
Zinegotziak Boto kopurua Zinegotziak Boto kopurua
EH Bildu*
4 / 7
154 (% 56,62)
3 / 7
130 (% 46,26)
Euzko Alderdi Jeltzalea (EAJ)
3 / 7
118 (% 43,38)
4 / 7
147 (% 52,31)
* 2011n Bildu koalizioa aurkeztu zen.
Datuen iturria: Hauteskundeen emaitzak euskadi.net webgunean

2019ko udal hauteskundeetan hauek izan ziren emaitzak: EH Bildu 164 boto eta EAJ 109 boto.[16] Arkaitz Goikoetxea Etxebarria izendatu zuten alkate berriro.[17]

Gerrikaitz auzoa
  • Gerrikaizko Andra Mari parrokia: XV. mendean sortua, XVI. mendean egin zuten eliza berria, eta 1847an berriztu eta zabaldu egin zuten.[18]
  • Bengola natur energia interpretazio zentroa: energia berriztagarriei eta Lea ibarreko ondasunei buruzko interpretazio zentroa.[19] XIV. mendeko bi burdinolaren aztarnak daude bertan.[20]
Munitibar-Arbatzegi-Gerrikaitzeko hiztunen testigantzekim osatutako bideoa, Euskal Herriko Ahotsak[21][22] proiekturako egina ahozko ondarea jaso eta zabaltzeko.

Munitibar-Arbatzegi-Gerrikaitzeko euskara Lea-Artibaiko hizkerari[23][24] dagokio. Eskualde hau ia erabat euskalduna da. 1996ko datuek adierazten dutenez, urte horretan biztanleen % 88 euskalduna zen. Batez beste, urte hartako erroldak biltzen zituen 26.421 biztanleetatik 22.895ek euskalduntzat zuten euren burua, 2.136k ia euskalduntzat eta 1.210ek erdalduntzat.

Argazki galeria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 3 4 5 6 Euskal Herriari Begira. Udalbiltza.
  2. Euskararen Adierazle Sistema. Euskara-gaitasuna adinaren eta sexuaren arabera. EAE (eskualdeka/udalerrika). Eusko Jaurlaritza.
  3. «Kaleko erabilera herrialdez herrialde» Euskararen erabilera (Wikipedia).
  4. «Etxeko erabilera» Euskararen erabilera (Wikipedia).
  5. Euskaltzaindia: 145. araua: Bizkaiko herri izendegia.
  6. «GERRIKAITZ - Auñamendi Eusko Entziklopedia» aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus (kontsulta data: 2020-03-20).
  7. 1 2 «Web Eustat. Datos Estadísticos de Munitibar-Arbatzegi Gerrikaitz» www.eustat.eus (kontsulta data: 2020-03-20).
  8. Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera). .
  9. «Euskal AEko hazkunde begetatiboa, lurralde eremuka. 1975 - 2023-PxWeb» PxWeb (kontsulta data: 2026-07-29).
  10. <ref> «Euskal AEko jaiotza biziak, lurralde-eremuen eta sexuaren arabera. 1996 - 2024-PxWeb» PxWeb (kontsulta data: 2026-07-30).
  11. INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Bizkaia.tab.
  12. Eustat, «Biztanleria jaioterriaren arabera», Jaioterria - Euskal Autonomia Erkidegoa - udalerriak.tab.
  13. Eustat, «Biztanleria nazionalitatearen herrialde-taldearen arabera», Nazionalitatea - Euskal Autonomia Erkidegoa - udalerriak.tab.
  14. INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Bizkaia.tab.
  15. 1 2 3 4 5 6 «Etxebizitzen parkea» Biztanleriaren eta etxebizitzen errolda. Etxebizitzak (Eustat).
  16. www.euskadi.eus (kontsulta data: 2020-03-20).
  17. «Munitibar Arbatzegi Gerrikaitz - Udala - Udala» www.munitibar.org (kontsulta data: 2020-03-20).
  18. «LeaArtibaiTurismoa» www.leaartibaiturismo.com (kontsulta data: 2020-03-20).
  19. «Lea Ibarra - Bengola Natur Energia Interpretazio Zentroa Proiektua» www.leaibarra.eus (kontsulta data: 2020-03-20).
  20. «LeaArtibaiTurismoa» www.leaartibaiturismo.com (kontsulta data: 2020-03-20).
  21. «Ahotsak.eus, Euskal Herriko hizkerak eta ahozko ondarea» ahotsak.eus (kontsulta data: 2018-06-01).
  22. Ahotsak Ahozko Ondarea. (2018-03-22). Munitibar-Arbatzegi-Gerrikaitzeko ahotsak. (kontsulta data: 2018-06-01).
  23. «Lea-Artibaikoa - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (kontsulta data: 2018-05-15).
  24. «Munitibar-Arbatzegi-Gerrikaitz - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (kontsulta data: 2018-05-30).

Ikus, gainera

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Geografia
Bizkaia
Artikulu hau Bizkaiko geografiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.