Edukira joan

Porta

Wikipedia, Entziklopedia askea
(«Porta (Cerdanya)» orritik birbideratua)
Porta
Frantziako udalerria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Okzitania
DepartamenduaEkialdeko Pirinioak
BarrutiPradeseko barrutia
Historic comarca of North CataloniaAlta Cerdanya
AlkateaMarius Hugon (en) Itzuli
Izen ofizialaPorta
Posta kodea66760
Geografia
Koordenatuak42°31′35″N 1°49′33″E / 42.5264°N 1.8258°E / 42.5264; 1.8258
Mapa
Azalera65,19 km²
Altitudea1.325 m, 2.907 m eta 2.159 m
MugakideakGuils de Cerdanya, Lles de Cerdanya, Meranges, La Tor de Querol, Encamp, Portè, Enveig eta Canillo
Demografia
Biztanleria94 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 36 (%36) (%64) 64 alt_right
Dentsitatea1 bizt/km²
porta.fr
Udalerria Alta Cerdanyan kokatua.

Porta (katalanez eta frantsesez) Katalan Herrietako udalerri bat da, Cerdanya eskualdean kokatua. Administratiboki Frantziako Ekialdeko Pirinioak departamenduan dago, Okzitania eskualdean. Azken erroldaren arabera 94 biztanle zituen 65,2 km²-ko azaleran.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerrian lau herriska edo gune nagusi daude:

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Guils de Cerdanya, Lles de Cerdanya, Meranges, La Tor de Querol, Encamp, Portè, Enveig eta Canillo.

Mapa
Porta eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
PortaPorta
Població amb 124 habitants (2000)Portè (2,5 km)
Població amb 98 habitants (2000)l'Espitalet (7,2 km)
Població amb 179 habitants (2000)Dorres (10,5 km)
Població amb 623 habitants (2000)Enveig (10,5 km)
Població amb 332 habitants (2000)Ur (11,7 km)

Klima

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima erdikontinental eta mendi-ertzetako klima du[2]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Csa motakoa da: Mediterraneoko klima epela, uda bero eta lehorrarekin[3]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klima du, eta ekialdeko Pirinioetako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio urriak; eguzkialdi oso ona (2600 ordu/urte); aire lehorra, batez ere neguan; laino gutxi)[4]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H3 zonan dago[5].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 6,8 °C-koa da, 14,1 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 811 mm-koa da, urtarrilean 8,2 euri-egun eta uztailean 7,4 egun izanik[2]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Formiguera udalerrian dago, 25,4 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 7,6 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 737,3 mm-koa delarik[6]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 35,2 °C-koa da, 2012ko abuztuaren 18an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -18,6 °C-koa da, 2010ko martxoaren 11an lortua[oh 1][6].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 3,7 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena uztaila da (11,7 °C) eta hotzena otsaila (−2,8 °C). Urteko prezipitazioa 939 mm-koa da; hilabeterik euritsuena maiatza da (98 mm) eta lehorrena otsaila (58 mm).[7]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,25 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (3,2 °C) baino 1,4 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2020, 2022, 2023, 2024 eta 2025. Urterik beroena 2022 izan zen (5,6 °C) eta hotzena 1963 (2,1 °C).[7]

    Datu klimatikoak (Porta)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) -2.3 -2.8 -0.7 1.1 4.9 9.1 11.7 11.7 7.8 5.0 0.6 -1.3 3.7
Pilatutako prezipitazioa (mm) 81 58 64 80 98 88 74 80 78 76 95 68 939
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (3,2 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+0,5+0,2+1,1+1,0+1,0+1,2+0,4+0,8−0,7+0,2+0,2+0,6
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: −5 / 15 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (3,2 °C)
+3 °C−3 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Historia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerria 1837an sortu zen, la Tor de Querolengandik bereizi zenean. 1860an Portè izan zen Portatik banatu eta udalerri bihurtu zena.

Ariège ibaiaren gaineko biaduktua egiteko Frantziak eta Andorrak ituna sinatu zuten 2000ko irailaren 12an; horren arabera Portak eta Encampek 1,5 hektareako eremua aldatu zuten elkar[8].

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[9]

BiztanleriaUrtea02004006008001000120018301860189019201950198020102040BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 64 gizon, 36 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
0.00
0.00
 
90-94
 
0.00
23.44
 
85-89
 
0.00
0.00
 
80-84
 
0.00
0.00
 
75-79
 
0.00
10.94
 
70-74
 
0.00
10.94
 
65-69
 
19.44
0.00
 
60-64
 
41.67
10.94
 
55-59
 
0.00
10.94
 
50-54
 
0.00
0.00
 
45-49
 
0.00
0.00
 
40-44
 
0.00
10.94
 
35-39
 
19.44
10.94
 
30-34
 
0.00
10.94
 
25-29
 
0.00
0.00
 
20-24
 
0.00
0.00
 
15-19
 
19.44
0.00
 
10-14
 
0.00
0.00
 
5-9
 
0.00
0.00
 
0-4
 
0.00
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[10].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Porta udalerrian 94 biztanle zeuden eta 60 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 1,57 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Horietatik 34 kide bakarrekoak ziren, 13 etxean seme-alabarik ez zuten bikoteek osatuak eta 7 seme-alabekin bizi ziren bikoteek. Datuok erroldaren laginketan oinarritzen direnez, udalerri honetako kopuruak biribilduta daude eta zehaztasun mugatukoak dira.[12]

94biztanle
60elkarbizitza-unitate
1,57lagun elkarbizitza-unitateko
27familia
7Bikotea seme-alabekin
13Bikotea seme-alabarik gabe etxean
7Guraso bakarrekoak
34Kide bakarrekoa
Laginketan oinarritutako datuak, biribilduta; ez dira ehunekotan adierazten.

Udalerrian 27 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (13). 27 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean.[12]

13
7
7
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, udalerrian 224 etxebizitza zeuden. Talderik handiena bigarren egoitza edo noizbehinkakoa ziren (159), 55 egoitza nagusiekin alderatuta eta 10 hutsik. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (177), eta apartamentuak gutxi ziren (43). Egoitza nagusietatik 28 beren jabearen bizilekuak ziren, 26 alokairuan zeuden, 12 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 1 doan lagata.[13]

224etxebizitza
55egoitza nagusi
177etxe
43apartamentu

Etxebizitza multzoa

55
159
Egoitza nagusia (55)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (159)Hutsik (10)

Etxe mota

177
43
Etxea (177)Apartamentua (43)

Jabetza egoera

28
26
12
Jabeak (28)Alokairuan (26)HLM (12)Doan lagata (1)

Eraikuntza garaia

1919 aurretik17
1919-19454
1946-197010
1971-19904
1991-200517
2006-20202

Egoitza nagusien artean gehienek 4 gela zituzten (21). 31 etxebizitzatan berogailu mota "bestelakoa" erabiltzen zen, INSEEk gehiago zehazten ez duena. 39 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 31 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 20tan bi edo gehiago.[13]

Gela kopurua

1 gela0
2 gela1
3 gela17
4 gela21
5 gela edo gehiago16

Berogailu mota

19
31
Fuel-olioa (4)Elektrizitatea (19)Bestelakoak (31)

Aparkalekua eta ibilgailuak

39aparkalekua
31ibilgailu 1
20ibilgailu 2+

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 57 biztanleetatik 49 aktibo ziren (% 86,0), horietako 45 lanean (% 78,9) eta 4 langabezian (aktiboen % 8,2).

5715-64 urteko biztanle
% 86,0aktibo
% 78,9lanean
% 8,2langabezia-tasa

8 ez-aktibotik 4 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 50,0), 1 erretiraturik zeuden (% 12,5) eta 2 bestelako ez-aktibo ziren (% 25,0).

Ez-aktiboak

% 50
% 12
% 25
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Udalerrian 101 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 45 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 4]

101enplegu udalerrian
% 86,1soldatapeko
% 12,9ez-soldatapeko

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 17 komertzioetatik, 3 erauzte enpresak ziren, 3 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 zerbitzu enpresa zen, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 2 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.[14]

2009an zeuden norbanakoentzako 4 zerbitzu publikoetatik, 1 funeraria zen, 1 margolaria eta 2 jatetxeak.[15]

2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra kirol-denda bat zen.[16]

Herritar ospetsuak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Estazioko erregistroak 2005ko uztailaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 3,4 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Gran Enciclopèdia Catalana.
  2. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  3. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  4. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  5. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  6. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Formigueres », fiche climatologique. .
  7. 1 2 (Frantsesez) Données changement climatique - SIM quotidienne. Météo-France.
  8. ↑ [http://www.legifrance.gouv.fr/affichTexte.do?dateTexte=&categorieLien=id&cidTexte=JORFTEXT000000405675&fastPos=1&fastReqId=1835083985&navigator=naturetextenavigator&modifier=LOI&oldAction=rechExpTexteJorf Frantses Errepublikaren Aldizkari Ofiziala, 2001eko uztailaren 7a.
  9. ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  10. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  11. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  12. 1 2 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  13. 1 2 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  14. ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  15. ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
  16. ↑ Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Porta&oldid=11344638"(e)tik eskuratuta