Edukira joan

Urda

Wikipedia, Entziklopedia askea
Urda
Espainiako udalerria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe Espainia
Autonomia Gaztela-Mantxa
ProbintziaToledoko probintzia
AlkateaFlorencio Fernández Gutiérrez
Izen ofizialaUrda
Posta kodea45480
INEk ezarritako kodea45177
HerriburuaUrda
Geografia
Koordenatuak39°24′50″N 3°43′18″W / 39.413888888889°N 3.7216666666667°W / 39.413888888889; -3.7216666666667
Mapa
Azalera218 km²
Altitudea763 m
MugakideakConsuegra, Villarrubia de los Ojos, Fuente el Fresno eta Los Yébenes
Demografia
Biztanleria2.454 (2025)
alt_left 1.208 (%49,3) (%50,7) 1.243 alt_right
Dentsitatea11 bizt/km²
MatrikulaTO
urda.es

Urda Toledoko udalerria da, Montes de Toledo eskualdean dagoena.

Azken erroldaren arabera 2.454 biztanle zituen 218 km²-ko azaleran.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Consuegra, Villarrubia de los Ojos, Fuente el Fresno eta Los Yébenes.

Mapa
Urda eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Biztanleriaren tamainaUrtea240025002600270028002900300031003200200020052010201520202025UrdaBiztanleriaren estatistikaOharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.
Biztanleria-piramidea 2025
Guztira: 1.243 gizon, 1.208 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
100+
 
0.33
0.08
 
95-99
 
0.99
1.37
 
90-94
 
2.07
1.53
 
85-89
 
2.40
2.25
 
80-84
 
4.55
4.51
 
75-79
 
5.05
5.55
 
70-74
 
5.88
7.88
 
65-69
 
7.04
8.69
 
60-64
 
8.44
8.45
 
55-59
 
7.45
7.56
 
50-54
 
7.53
8.61
 
45-49
 
7.04
4.91
 
40-44
 
5.46
5.55
 
35-39
 
4.80
5.95
 
30-34
 
5.96
5.15
 
25-29
 
4.55
6.11
 
20-24
 
4.88
5.39
 
15-19
 
5.05
4.42
 
10-14
 
4.72
4.02
 
5-9
 
3.06
2.01
 
0-4
 
2.73
Iturria: Instituto Nacional de Estadística[1]

Jatorria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 59,9 udalerri berean jaioak ziren[2], probintziako batez bestekoaren (% 36,5) gainetik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak % 8,6 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 12,9 —probintzian % 17,2—.

Biztanleria jaiolekuaren arabera Toledoko mapa
Udal
Prob
Best
Esta
Udalerri berean · % 59,9Probintzia berean · % 15,3Erkidegoan · % 3,3Beste erkidegoa · % 8,6Estatutik kanpo · % 12,9
Jaiolekua bizilekuarekin alderatuta (2025). Iturria: INE.

Biztanleria atzerritarra

Espainiar estatutik kanpo jaiotako 314 biztanleren artean, gehienak Afrikan jaioak dira (% 50,3)[3]. Jaiotza herrialde nagusiak Maroko, Errumania, Aljeria dira.

Atzerrian jaiotakoak, eskualdeka
Amer
Euro
Afri
Amerika · % 12,7Europa · % 36Afrika · % 50,3Asia · % 1
Espainiar estatutik kanpo jaiotakoak, eskualdeka (2025). Iturria: INE.
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera
◄ gizonezkoakjaioterriaemakumezkoak ►
65
Maroko
43
44
Errumania
50
21
Aljeria
17
3
Ukraina
7
2
Kolonbia
7
3
Uruguai
3
4
Paraguai
1
4
Mali
0
3
Peru
1
2
Portugal
2
1
Mexiko
2
1
Txina
2
1
Venezuela
2
0
Frantzia
2
1
Mauritania
1
1
Ameriketako Estatu Batuak
0
0
Belgika
1
0
Bolivia
1
0
Brasil
1
0
Dominikar Errepublika
1
1
Ekuador
0
0
Erresuma Batua
1
1
Errusia
0
1
Ghana
0
1
Honduras
0
0
Kuba
1
1
Nigeria
0
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera (2025). Iturria: INE.

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 2.126 etxebizitza zeuden: 957 (% 45,0) nagusiak eta 1.169 (% 55,0) ez-nagusiak.[4] Kontsumo elektrikoaren arabera, 207 (% 9,7) noizbehinkako erabilerakoak ziren eta 711 (% 33,4) hutsik zeuden.[5] INEren estatistika esperimentalaren arabera, 2026ko maiatzean 21 etxebizitza turistiko zeuden udalerrian, guztira 108 plazarekin (5,14 plaza etxebizitzako).[6]

2.126etxebizitza
957etxegune
711hutsik (% 33,4)
21etxebizitza turistiko (2026) Toledoko mapa

Etxebizitza multzoa Toledoko mapa

957
1.169
Etxebizitza nagusia (957)Ez-nagusia (bigarrena edo hutsa) (1.169)

Erabilera-intentsitatea (kontsumo elektrikoa) Toledoko mapa

1.208
207
711
Okupatuak (1.208)Noizbehinkakoak (207)Hutsik (711)

Guztira 957 etxegune zeuden, eta horietatik 262 (% 27,4) pertsona bakarrekoak ziren.[7]

Etxeguneak tamainaren arabera

Pertsona 1262
2 pertsona262
3 pertsona186
4 pertsona184
5 edo gehiago63

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 2.205 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 17,3 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 14,3; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 43,7; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 24,7.[8] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 14,9 zen 2021ean eta % 17,3 2024an; beraz, 2,4 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 27,7 izatetik % 24,7 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 21,0 ziren, eta gizonen artean % 13,8; 7,2 puntuko aldea, emakumeen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 28,6 eta gizonen % 20,9 ziren. Azken alde hori, neurri handi batean, adin-egituraren isla izan ohi da: adineko biztanleen artean emakumeak gehiago dira, eta belaunaldi horietan ohikoagoa zen ikasketak goiz uztea.

2.205biztanle 15 urte edo +, 2024
% 17,3goi-mailako ikasketak+2,4 puntu 2021etik mapa
% 24,7lehen hezkuntza edo gutxiago−3,0 puntu 2021etik mapa
% 8,8ikasten ari dira, 2024
% 24,7
% 43,7
% 14,3
% 17,3
Lehen hezkuntza edo gutxiago · % 24,7Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) · % 43,7Bigarren hezkuntzako bigarren etapa · % 14,3Goi-mailako ikasketak · % 17,3
Lortutako ikasketa-mailarik altuena, 15 urte edo gehiagoko biztanleen artean (2024). Toledoko mapa

Xeheago, goi-mailako ikasketak zituztenen % 58,9 unibertsitate-tituludunak ziren (gradua, diplomatura, lizentziatura, masterra edo doktoretza), eta % 41,1 goi-mailako lanbide-heziketakoak. Guztira, 4 pertsonak zuten doktore-titulua. Bigarren etapakoen artean, batxilergoa zutenak % 45,4 ziren, eta erdi-mailako lanbide-heziketa zutenak % 54,6. Ikasketarik gabekoak, azkenik, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 8,1 ziren.[8]

Ikasketa-maila xehatua
Ikasketarik gabe
% 8,1
Lehen hezkuntza
% 16,6
DBH eta antzekoak
% 43,7
Batxilergoa
% 6,5
Erdi-mailako LH
% 7,8
Goi-mailako LH
% 7,1
Graduak (≤240 ECTS), diplomaturak
% 6,2
Graduak (>240 ECTS), lizentziaturak
% 2,3
Masterrak eta espezialitateak
% 1,5
Doktoretzak
% 0,2
Ehunekoak 15 urte edo gehiagoko biztanle guztien gainekoak dira; koloreak goiko barrako lau maila nagusiei dagozkie.
Sexuaren araberako banaketa
15 urte edo gehiagoko biztanleria ikasketa-mailaren eta sexuaren arabera, Urda, 2024
Ikasketa-mailaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Goi-mailako ikasketak382% 17,3154% 13,8228% 21,0
Bigarren hezkuntzako bigarren etapa315% 14,3165% 14,8150% 13,8
Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH)963% 43,7565% 50,5398% 36,6
Lehen hezkuntza edo gutxiago545% 24,7234% 20,9311% 28,6
Guztira2.205% 100,01.118% 100,01.087% 100,0
Urtez urteko bilakaera
Ikasketa-mailaren bilakaera (%), Urda, 2021–2024
UrteaGoi-mailakoakBatx. / erdi LHDBHLehen H. edo gutx.15 urte edo +
2021% 14,9% 13,4% 44,0% 27,72.147
2022% 15,8% 13,4% 44,3% 26,52.140
2023% 16,7% 13,8% 43,7% 25,82.204
2024% 17,3% 14,3% 43,7% 24,72.205

Ikasten ari direnak

2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 8,8 ikasten ari zen (195 pertsona).[9] Ikasten ari zirenetatik, % 48,7 goi-mailako ikasketetan zebilen, % 22,1 batxilergoan, % 18,5 erdi-mailako lanbide-heziketan eta % 7,7 DBHn edo antzekoetan. Sexuaren arabera, ikasten ari ziren emakumeen % 49,0 goi-mailako ikasketetan zebilen, eta gizonen % 48,4; erdi-mailako lanbide-heziketan, aldiz, gizonen % 21,1 eta emakumeen % 16,0. Adinaren arabera, 15–19 urtekoen % 85,2 ikasten ari zen, 20–24 urtekoen % 33,8 eta 25–29 urtekoen % 16,4; 30 urtetik gorakoen artean, berriz, % 1,3 baino ez.[10] 20–24 urtekoen artean, emakumeen % 24,6 ari zen goi-mailako ikasketak egiten, eta gizonen % 30,9.

Ikasten ari direnak, adin-taldeka
15–19 urte
% 85,2
20–24 urte
% 33,8
25–29 urte
% 16,4
30–34 urte
% 6,3
35–39 urte
% 3,0
40–44 urte
% 1,4
45–49 urte
% 2,3
50–54 urte
% 2,0
55 urte edo +
% 0,1
Egiten ari diren ikasketa-maila
Maila zehaztu gabe
% 2,1
Goi-mailako ikasketak
% 48,7
Erdi-mailako LH
% 18,5
Batxilergoa
% 22,1
DBH eta antzekoak
% 7,7
Lehen hezkuntza edo beheragokoa
% 1,0
Ezkerrean, adin-talde bakoitzean ikasten ari direnen ehunekoa; eskuinean, ikasten ari direnen banaketa mailaren arabera (2024).

Jaiolekuaren arabera

2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 88,3 estatuan jaio zen, eta % 11,7 atzerrian.[8] Ikasketa-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 13,3 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 18,0; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 17,3 eta % 44,1, hurrenez hurren. Estatuan jaiotako emakumeen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 20,3 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 27,4; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 25,8 eta % 37,1, hurrenez hurren.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 13,3
Goi-mailakoak
% 17,3
% 14,7
Batx. / erdi LH
% 15,0
% 54,0
DBH
% 23,6
% 18,0
Lehen H. edo gutx.
% 44,1
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 20,3
Goi-mailakoak
% 25,8
% 12,9
Batx. / erdi LH
% 20,5
% 39,4
DBH
% 16,7
% 27,4
Lehen H. edo gutx.
% 37,1
Ehuneko bakoitza jatorri- eta sexu-taldearen barnekoa da (2024).

Ikasten ari zirenei dagokienez, 2024an estatuan jaiotako 15 urte edo gehiagokoen % 9,2 ari zen ikasten, eta atzerrian jaiotakoen % 5,8.[9] Ikasten ari zirenen artean, goi-mailako ikasketetan zebiltzanak % 50,0 ziren estatuan jaiotakoetan eta % 33,3 atzerrian jaiotakoetan. Konparazio hauek ez daude adinaren arabera doituta: talde bakoitzaren adin-egiturak (gazteen proportzioak, batez ere) eragin handia du emaitzan.

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Diru-sarrerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2024. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 11.767 euro-koa zen[11], eta etxegune bakoitzeko 29.166 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (13.208 euro) azpitik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.948 euro) azpitik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 15.750 euro zen. Errenta gordina 13.382 euro-koa izan zen pertsonako.

Diru-sarreren iturri nagusia soldata da, guztizkoaren % 52,9[12]. Gainerako iturriak: pentsioak (% 26,7), beste diru-sarrerak (% 13,3), langabezia-prestazioak (% 2,8), beste prestazioak (% 4,3).

53%
27%
13%
Soldata · % 52,9Pentsioak · % 26,7Langabezia · % 2,8Beste prestazioak · % 4,3Beste sarrerak · % 13,3
Diru-sarreren banaketa iturriaren arabera.

Desberdintasuna

Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[13][oh 1]. Udalerrian indizea 26,9 da, probintziakoaren (29,7; Toledoko mapa) azpitik eta Espainiakoaren (31,9) azpitik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2,2 da, probintziakoaren (2,5; Toledoko mapa) azpitik eta Espainiakoaren (2,6) azpitik.

Jarduera ekonomikoa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Urda udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 1.158 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 53,1; gainerako % 46,9 inaktibo zeuden (beste inaktiboak % 45,3, erretiratuak % 43,4 eta ikasleak % 11,3).[14] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 16,0 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 57,9 zen eta emakumezkoena % 48,2; langabezia-tasa, aldiz, % 7,8 eta % 26,1 zen, hurrenez hurren.[14]

Okupatuen kopurua 952 zen 2023ean, 2021eko 891etik gora.[15] Emakumeek okupatuen % 38,6 osatzen dute, eta gizonek % 61,4.

952okupatu, 2023+% 6,8 2021etik
% 38,6emakumeak okupatuen artean
% 53,1jarduera-tasa, 2024
% 16,0langabezia-tasa, 2024
16 urte edo gehiagoko biztanleria jarduerarekiko loturaren arabera (2024)
% 44,6
% 8,5
% 20,4
% 21,2
Okupatuak · % 44,6Langabeak · % 8,5Ikasleak · % 5,3Erretiratuak · % 20,4Beste inaktiboak · % 21,2
16 urte edo gehiagoko biztanleria jardueraren eta sexuaren arabera, Urda, 2024
EgoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Okupatuak973% 44,6591% 53,3382% 35,6
Langabeak185% 8,550% 4,5135% 12,6
Inaktiboak1.023% 46,9467% 42,1556% 51,8
Guztira2.181% 100,01.108% 100,01.073% 100,0

Jarduera-sektoreak

Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 54,8), eraikuntza (% 17,1), nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 15,0) eta industria (% 12,9).[15] Xeheago, jarduera-adarrik handiena eraikuntza da (% 17,1), ondoren nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 15,0) eta manufaktura-industria (% 12,5) datoz.

Okupatuak jarduera-sektorearen arabera (2023) Toledoko mapa
% 15,0
% 12,9
% 17,1
% 54,8
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza · % 15,0Industria · % 12,9Eraikuntza · % 17,1Zerbitzuak · % 54,8
Jarduera-adar zehatzak
Eraikuntza
% 17,1
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza
% 15,0
Manufaktura-industria
% 12,5
Merkataritza
% 10,8
Ostalaritza
% 10,2
Administrazio publikoa
% 6,7
Garraioa eta biltegiratzea
% 6,1
Osasuna eta gizarte-zerbitzuak
% 5,0
Gainerako 13 jarduera-adarrak
Hezkuntza
% 3,0
Administrazio-jarduera lagungarriak
% 2,9
Beste zerbitzu batzuk
% 2,7
Jarduera profesionalak
% 2,2
Jarduera artistikoak eta aisialdikoak
% 2,0
Etxeetako jarduerak
% 1,4
Informazioa eta komunikazioak
% 0,9
Finantza- eta aseguru-jarduerak
% 0,6
Ur-hornidura eta hondakinak
% 0,2
Higiezinen jarduerak
% 0,1
Erauzketa-industriak
% 0,1
Energia elektrikoa eta gasa
% 0,1
Lurraldez kanpoko erakundeak
% 0,0

Okupazioa eta lan-egoera

Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 66,5; ondoren, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak daude (% 15,0), eta oinarrizko okupazioak % 13,9.[16] Bi sexuetan langile kualifikatuak dira nagusi (gizonen % 72,1 eta emakumeen % 57,5).

% 15,0
% 66,5
% 13,9
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak · % 15,0Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak · % 66,5Oinarrizko okupazioak · % 13,9Ez dago jasota · % 4,6
Okupatuak okupazioaren eta sexuaren arabera, Urda, 2023
OkupazioaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak143% 15,069% 11,874% 20,2
Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak633% 66,5422% 72,1211% 57,5
Oinarrizko okupazioak132% 13,970% 12,062% 16,9
Ez dago jasota44% 4,624% 4,120% 5,4
Guztira952% 100,0585% 100,0367% 100,0

Okupatuen % 74,5 besteren konturako langileak dira, eta % 25,5 norberaren konturakoak.[17]

% 19,3
% 62,5
% 12,0
Norberaren kontura, langileak dituena · % 6,2Norberaren kontura, langilerik gabe · % 19,3Besteren kontura, finkoa/mugagabea · % 62,5Besteren kontura, aldi baterakoa · % 12,0
Okupatuak lan-egoeraren eta sexuaren arabera, Urda, 2023
Lan-egoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Norberaren kontura243% 25,5154% 26,389% 24,3
Besteren kontura709% 74,5431% 73,7278% 75,7
Guztira952% 100,0585% 100,0367% 100,0

Jaiolekuaren arabera

Jarduera

16 urte edo gehiagokoen % 88,9 estatuan jaio zen, eta % 11,1 atzerrian.[14] Jarduera-egoerak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 53,7 okupatuak dira, % 31,4 erretiratuak, % 5,9 bestelako inaktiboak, % 4,8 langabeak eta % 4,2 ikasleak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 48,8 okupatuak dira, % 36,4 bestelako inaktiboak, % 9,1 langabeak, % 3,3 erretiratuak eta % 2,5 ikasleak. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 37,4 bestelako inaktiboak dira, % 35,5 okupatuak, % 11,5 langabeak, % 11,4 erretiratuak eta % 4,3 ikasleak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 49,2 bestelako inaktiboak dira, % 22,5 okupatuak, % 20,8 langabeak, % 4,2 erretiratuak eta % 3,3 ikasleak.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 53,7
Okupatuak
% 48,8
% 4,8
Langabeak
% 9,1
% 4,2
Ikasleak
% 2,5
% 31,4
Erretiratuak
% 3,3
% 5,9
Beste inakt.
% 36,4
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 35,5
Okupatuak
% 22,5
% 11,5
Langabeak
% 20,8
% 4,3
Ikasleak
% 3,3
% 11,4
Erretiratuak
% 4,2
% 37,4
Beste inakt.
% 49,2
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Okupazioa

Okupatuen % 91,0 estatuan jaio zen, eta % 9,0 atzerrian.[16] Okupazio-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 74,0 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 12,5 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 9,5 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 55,9 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 33,9 oinarrizko okupazioetakoak eta % 5,1 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 58,5 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 21,5 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 14,4 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 48,1 oinarrizko okupazioetakoak dira, % 44,4 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial eta % 3,7 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 12,5
Goi eta erdi maila
% 5,1
% 74,0
Langile kualifikatuak
% 55,9
% 9,5
Oinarrizko okup.
% 33,9
% 4,0
Ez dago jasota
% 5,1
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 21,5
Goi eta erdi maila
% 3,7
% 58,5
Langile kualifikatuak
% 44,4
% 14,4
Oinarrizko okup.
% 48,1
% 5,6
Ez dago jasota
% 3,7
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Jarduera-sektoreak

Jarduera-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera.[18] Estatuan jaiotako gizonen artean, % 39,2 zerbitzuetan ari dira, % 27,0 eraikuntzan, % 18,3 nekazaritzan eta % 15,6 industrian; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 40,7 nekazaritzan ari dira, % 28,8 zerbitzuetan, % 18,6 eraikuntzan eta % 11,9 industrian. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 82,4 zerbitzuetan ari dira, % 9,4 industrian, % 5,0 nekazaritzan eta % 2,9 eraikuntzan; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 70,4 zerbitzuetan ari dira, % 22,2 nekazaritzan eta % 7,4 industrian.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 18,3
Nekazaritza
% 40,7
% 15,6
Industria
% 11,9
% 27,0
Eraikuntza
% 18,6
% 39,2
Zerbitzuak
% 28,8
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 5,0
Nekazaritza
% 22,2
% 9,4
Industria
% 7,4
% 2,9
Eraikuntza
% 0,0
% 82,4
Zerbitzuak
% 70,4
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Lehen sektorea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nekazaritza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 290 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 13.670 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[19][oh 2]. Udalerriaren azalera 218 km² denez, NAE lurraldearen % 62,7 da[20]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 74,2 lur goldagarria (10.141 ha, 231 ustiategitan), % 13,3 larre iraunkorrak (1.823 ha, 27 ustiategitan), % 12,5 arbolak (1.706 ha, 227 ustiategitan) eta norberaren kontsumorako baratzeak (0,13 ha, 9 ustiategitan)[oh 3].

Nekazaritzako azalera erabilgarria (NAE)
NAE udalerriaren azaleran
63%
37%
NAE · 13.670 ha (% 62,7)Gainerako azalera · 8.130 ha (% 37,3)
NAE, lur-erabileraren arabera
74%
13%
12%
Lur goldagarria · 10.141 ha (% 74,2)Larre iraunkorrak · 1.823 ha (% 13,3)Arbolak · 1.706 ha (% 12,5)Baratzeak · 0,13 ha (< % 0,1)
Iturria: INE, Nekazaritza Errolda 2020; udalerriaren azalera: Wikidata.

Abeltzaintza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerriko abeltzaintza-ustiategietan 5.436 behi, 21.189 ardi eta ahuntz (probintziako 3. kopururik handiena) eta 12.883 txerri zeuden[21].

Ibilgailu-parkea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 1.553 gidari zeuden erroldatuta: 972 gizon (% 62,6) eta 581 emakume (% 37,4)[22]. Biztanleen % 63,4 gidatzeko gai zen.

Ibilgailu-parkea 2.454 ibilgailuk osatzen zuten: 1.540 turismo, 284 kamioi, 247 furgoneta, 124 ziklomotor eta 96 motozikleta[22]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 628 turismokoa zen, probintziako (602) eta Espainiako (525) batez bestekoen gainetik.

Turismoen batez besteko adina 15,4 urtekoa zen; turismoen % 4,9k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 18,1k 25 urte baino gehiago[22]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 72,9 diesel zen eta % 26,2 gasolinazko; 11 ibilgailu elektrifikatu zeuden (% 0,5; probintzian % 1). Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 2,7k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 44,2k ez zuen etiketarik[oh 4].

Ibilgailu-parkea (2025)
Ingurumen-etiketa
21%
32%
44%
0 etiketa · 20 (% 0,8)ECO · 45 (% 1,9)C etiketa · 511 (% 21,2)B etiketa · 768 (% 31,9)Etiketarik gabe · 1.065 (% 44,2)
Turismoak, adinaren arabera
10%
19%
48%
18%
< 4 urte · 76 (% 4,9)4–8 urte · 149 (% 9,7)8–15 urte · 293 (% 19)15–25 urte · 743 (% 48,2)≥ 25 urte · 279 (% 18,1)
Iturria: DGT, «Datos municipales general» (2025).

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
  2. ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
  3. ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
  4. ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ (Gaztelaniaz) «Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera)(68535)» INE (kontsulta data: 2026-07-31).
  2. ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Toledo.tab.
  3. ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Toledo.tab.
  4. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak udalerrika eta motaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  5. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak erabilera-intentsitatearen arabera (kontsumo elektrikoa)» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  6. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitza turistikoak, plazak eta plazak etxebizitza turistiko bakoitzeko. Udalerriak» Etxebizitza turistikoen kopuruaren neurketa (estatistika esperimentala) (Espainiako Estatistika Institutua).
  7. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxeguneak udalerrika eta tamainaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  8. 1 2 3 (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  9. 1 2 (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  10. ↑ (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, edad (grupos quinquenales) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  11. ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Toledo.tab.
  12. ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADRH fuente Toledo.tab.
  13. ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
  14. 1 2 3 (Gaztelaniaz) «Población de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y relación con la actividad (agrupado) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  15. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y actividad económica (1 letra) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  16. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y ocupación (agregada) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  17. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  18. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y rama de actividad (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  19. ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Toledo.tab (Wikimedia Commons).
  20. ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q579668.
  21. ↑ INE, «Explotaciones ganaderas por tipo de ganado», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE abeltzaintza Toledo.tab (Wikimedia Commons).
  22. 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Toledo.tab (Wikimedia Commons).

Ikus, gainera

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Geografia
Gaztela-Mantxa
 Artikulu hau Gaztela-Mantxako geografiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Urda&oldid=11797869"(e)tik eskuratuta