اوزبیک خان

اوزبیک خان
تصویر اوزبگ در نقشه دولسرت، ۱۳۳۹
خان نیمه غربی اردوی طلایی (اردوی آبی)
سلطنت	۱۳۱۳–۱۳۴۱
پیشین	توقتا
جانشین	تینی بگ
زاده	۱۲۸۲ Golden Horde
درگذشته	۱۳۴۱ (۵۸−۵۹ سال) Sarai
همسر(ان)	Bulughan Khatun Taydula Khatun Kabak Khatun Urduja Khatun Bayalun Khatun Sheritumgha Khatun Maria Khatun
فرزند(ان)	Tini Beg Jani Beg
دودمان	Golden Horde
پدر	Togrilcha

سلطان غیاث الدین محمد اوز بیگ خان یا سلطان محمد اوزبیک بیشتر شناخته شده به نام اوزبیک خان یا اوز بیگ خان، نخستین خان مسلمان در اردوی زرین بود. وی بعد از به قدرت رسیدنش، اسلام را دین رسمی دولت اردوی زرین اعلام کرد. بعد از وی پسرش جانی بیگ حاکمیت را به دست آورد.

اوز بیک خان پسر طغریل بیگ دهمین پسر منگو تیمور بود. در ابتدا بسیاری از اشراف مغول بر ضد او بودند و توطئه ای برای کشتن خان جدید ترتیب دادند. اوز بیگ نقشه را کشف کرد و شورشیان را سرکوب کرد.

پذیرفتن اسلام به عنوان یک دین دولتی منجر به توطئه شاهزادگان شامانی و بودایی شد که آنها را به شدت تحت سلطه خود درآورد. اوز بیگ قاطعانه اسلام را در میان اردوی طلایی گسترش داد و اجازه داد فعالیت‌های تبلیغی در مناطق اطراف گسترش یابد.

در درازمدت، اسلام خان را قادر ساخت تا مبارزات بین جناحی در اردو را از بین ببرد و نهادهای دولتی را تثبیت کند. از اوز بیگ به بعد، خان‌های اردوی طلایی همگی مسلمان بودند. اوز بیگ نسبت به مسیحیان بسیار بردبار بود که نمونه آن نامه تشکری است که از پاپ جان بیست و دوم دریافت کرد که در آن رهبر مسیحی از اوز بیگ به خاطر رفتار مهربانش با مسیحیان تشکر کرد.

قلمرو حکومت اوز بیگ خان

بسیاری از نویسندگان عرب و ایرانی قرن ۱۴ تا ۱۵، اوز بیگ خان را به عنوان یک دولتمرد توانا و فردی خوش قلب و دلسوز توصیف کردند.

به عنوان مثال، ابن بطوطه، که در سال ۱۳۳۳ با وی ملاقات شخصی داده شد، خان را بسیار تحسین کرد و چنین نوشت: «او یکی از آن هفت پادشاه است که بزرگترین و قدرتمندترین پادشاهان جهان هستند.» مورخ المفضل او را جوانی با ظاهر خوب، شخصیت عالی، مسلمان خوب، شجاع و پرانرژی توصیف کرده است.

جغرافی‌دان و مورخ العینی می‌نویسد: مردی شجاع و شجاع، متدین و ارجمند، دانشمندان را دوست می‌داشت، به سخنان آنان گوش می‌داد، به آنان اعتماد می‌کرد، به آنان رحم می‌کرد، شیوخ را زیارت می‌کرد و به آنان نیکی می‌کرد.

جستارهای وابسته

• ازبک‌ها
• اردوی زرین