پرش به محتوا

لارنس الیویه

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
بسیار محترم
لرد الیویه
OM
الیویه در ۱۹۷۲
زادهٔ۲۲ مهٔ ۱۹۰۷
دورکینگ، ساری، انگلستان
درگذشت۱۱ ژوئیهٔ ۱۹۸۹ (۸۲ سال)
آشرست، ساسکس غربی، انگلستان
محل تحصیلمدرسه مرکزی سلطنتی گفتار و نمایش
پیشه‌ها
  • بازیگر
  • کارگردان
  • تهیه‌کننده
سال‌های فعالیت۱۹۲۵–۱۹۸۹
همسران
فرزندان۴
خویشاوندانسیدنی الیویه (عمو)

لارنس کر الیویه، بارون الیویه (انگلیسی: Laurence Kerr Olivier, Baron Olivier؛ ۲۲ مهٔ ۱۹۰۷ – ۱۱ ژوئیهٔ ۱۹۸۹) بازیگر و کارگردان انگلیسی بود. او به همراه هم‌نسلانش جان گیلگد، مایکل ردگریو و رالف ریچاردسون چهارگانه‌ای از بازیگران مرد را تشکیل می‌داد که در میانهٔ سدهٔ بیستم بر صحنهٔ تئاتر بریتانیا سلطه داشتند. الیویه در سراسر دوران حرفه‌ای خود در سینما نیز فعالیت داشت و طی شش دهه بیش از پنجاه نقش سینمایی ایفا کرد. او در سال‌های پایانی فعالیتش، در نقش‌های تلویزیونی نیز موفقیت چشمگیری به دست آورد.

خانوادهٔ الیویه هیچ پیشینه‌ای در تئاتر نداشتند، اما پدرش که کشیش بود، تصمیم گرفت پسرش بازیگر شود. الیویه پس از تحصیل در یک مدرسهٔ هنرهای نمایشی در لندن، در اواخر دههٔ ۱۹۲۰ با ایفای نقش در مجموعه‌ای از اجراهای نمایشی، مهارت‌های بازیگری خود را پرورش داد. در سال ۱۹۳۰، با نمایش زندگی‌های خصوصی (Private Lives) اثر نوئل کوارد به نخستین موفقیت مهم خود در تئاتر وست اند دست یافت و همان سال نخستین حضور سینمایی‌اش را نیز تجربه کرد. در سال ۱۹۳۵، در اجرای تحسین‌شدهٔ رومئو و ژولیت در کنار جان گیلگد و پگی اشکرافت بازی کرد و تا پایان آن دهه به یکی از ستارگان تثبیت‌شدهٔ صحنه تبدیل شده بود. در دههٔ ۱۹۴۰، الیویه همراه با رالف ریچاردسون و جان برل مدیریت مشترک تئاتر اولد ویک را بر عهده گرفت و آن را به یکی از معتبرترین گروه‌های نمایشی بریتانیا تبدیل کرد. از برجسته‌ترین نقش‌های او در این دوران می‌توان به ریچارد سوم اثر ویلیام شکسپیر و ادیپ اثر سوفوکل اشاره کرد.

در دههٔ ۱۹۵۰، الیویه به‌عنوان بازیگر و مدیر مستقل فعالیت می‌کرد، اما فعالیت صحنه‌ای او تا زمان پیوستن به گروه تئاتر انگلیش استیج در سال ۱۹۵۷ دچار رکود شده بود. او در آنجا نقش اصلی نمایش هنرمند (The Entertainer) را ایفا کرد و بعدها همین نقش را در نسخهٔ سینمایی نیز تکرار کرد. از سال ۱۹۶۳ تا ۱۹۷۳، نخستین مدیر تئاتر ملی بریتانیا بود و گروهی دائمی از بازیگران را هدایت کرد که بسیاری از آنان بعدها به ستارگان تئاتر و سینما تبدیل شدند. از مهم‌ترین نقش‌های او در این دوره می‌توان به نقش اصلی اتلو (۱۹۶۵) و شایلاک در تاجر ونیزی (۱۹۷۰) اشاره کرد. از آثار شاخص سینمایی او می‌توان به بلندی‌های بادگیر (۱۹۳۹)، ربه‌کا (۱۹۴۰) و سه‌گانهٔ فیلم‌های شکسپیری که خود در آن‌ها بازی کرد و کارگردانی‌شان را نیز بر عهده داشت، یعنی هنری پنجم (۱۹۴۴)، هملت (۱۹۴۸) و ریچارد سوم (۱۹۵۵)، اشاره کرد. از دیگر فیلم‌های مشهور او می‌توان اسپارتاکوس (۱۹۶۰)، کفش‌های ماهیگیر (۱۹۶۸)، کارآگاه (۱۹۷۲)، ماراتن من (۱۹۷۶) و پسران برزیل (۱۹۷۸) را نام برد. او همچنین در آثار تلویزیونی متعددی از جمله اقتباسی از ماه و شش‌پشیز (۱۹۶۰)، سفر دراز روز در شب (۱۹۷۳)، عشق در میان ویرانه‌ها (۱۹۷۵)، گربه روی شیروانی داغ (۱۹۷۶)، یک عاشقانه کوچک (۱۹۷۹)، باری دیگر برایدزهد (۱۹۸۱) و شاه لیر (۱۹۸۳) حضور یافت.

الیویه در طول زندگی خود افتخارات فراوانی کسب کرد که از جملهٔ آن‌ها می‌توان به دریافت لقب شوالیه در سال ۱۹۴۷، اعطای عنوان بارون مادام‌العمر در سال ۱۹۷۰ و نشان مریت در سال ۱۹۸۱ اشاره کرد. او برای بازی‌های سینمایی خود موفق به دریافت یک جایزهٔ اسکار، پنج جایزهٔ بفتا، پنج جایزهٔ امی و چهار جایزهٔ گلدن گلوب شد و همچنین نامزد دریافت جایزهٔ تونی، دو جایزهٔ تلویزیونی بفتا و یک جایزهٔ گرمی بود. افزون بر این، در سال‌های ۱۹۴۷ و ۱۹۷۹ دو جایزه اسکار افتخاری، در سال ۱۹۸۳ جایزه گلدن گلوب سیسیل بی. دمیل و در سال ۱۹۷۶ بفتا فلوشیپ را دریافت کرد. بزرگ‌ترین تالار تئاتر ملی بریتانیا به افتخار او نام‌گذاری شده است و جوایز لارنس الیویه که هر ساله از سوی انجمن تئاتر لندن اهدا می‌شود نیز به نام اوست. او سه بار ازدواج کرد: نخست با بازیگر جیل ازموند (۱۹۳۰–۱۹۴۰)، سپس با ویوین لی (۱۹۴۰–۱۹۶۰) و سرانجام با جوآن پلورایت از سال ۱۹۶۱ تا زمان درگذشتش. او چهار فرزند داشت.

زندگی

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
لارنس الیویه در ۱۹۶۱

در ۲۲ مهٔ ۱۹۰۷ در دورکینگ، ساری زاده شد. مادرش در جوانی درگذشت. اگرچه پسرِ پنج نسل از روحانیون انگلیکن بود، گرایش خاصی به تئاتر و نمایش‌نامه داشت. همچنین، پدرش تصمیم گرفت که پسرش هنرپیشه شود. از این رو در ۱۷ سالگی به مدرسه هنرهای نمایشی رفت. او در کودکی کارش را در هنر با اجرای نمایشنامه‌های شکسپیری آغاز کرد و طی چند سال یکی از بهترین بازیگران تئاتر لندن شد. او سریع در تئاتر پیش رفت، طوری‌که بسیاری او را بهترین هنرپیشه تئاتر قرن بیستم می‌دانند. ۱۹۲۶ به «کمپانی رپرتوار بیرمنگهام» پیوست. نخستین نقش مهم سینمایی‌اش را در بلیت زرد بازی کرد، هرچند که خودش برای بازی در سینما چندان ارزشی قائل نبود. ۱۹۴۸ برای بازی در هملت برندهٔ اسکار بهترین بازیگر نقش اول مرد شد، او که کارگردان این فیلم هم بود، نامزد اسکار بهترین کارگردانی هم شد. اولیویه نقش «آرچی رایس» شخصیت برجستهٔ مهمان‌دار (۱۹۵۷) نوشتهٔ جان آزبرن را بازی کرد. ۱۹۷۰، به دنبال حمایت مردم، از زندگی اشرافی برخوردار شد. ۱۹۷۴ به اختلالات عضلانی و پوست دچار شد. از این رو، بیش از هشت بار در هفته، نمی‌توانست بر روی صحنه برود. در آخرین روزهای زندگی، اجرای نقش «شاه لیر» شکسپیر را برای برنامهٔ تلویزیونی پذیرفت. او سرانجام بر اثر نارسایی کلیوی در ۱۱ ژوئیهٔ ۱۹۸۹ در ۸۲ سالگی در خانه‌اش در نزدیکی استینین، ساسکس غربی درگذشت و در Poets' Corner کلیسای وست‌مینستر به خاک سپرده شد.

زندگی شخصی

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
به همراه جیل ازموند (۱۹۳۲)
به همراه ویوین لی (۱۹۴۸)
به همراه ویوین لی (۱۹۵۷)
به همراه جوآن پلورایت (۱۹۶۰)

۱۹۴۰ پس از بازی در انگلستان در آتش عاشق ویوین لی شد و با او ازدواج کرد. در اواسط دهه پنجاه لی به بیماری روحی دچار شد. الیویه در ۱۹۶۰ از او جدا شد.

شیوه بازیگری و آوازه

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

شیوهٔ بازیگری اولیویه با دقتی وسواس‌گونه شکل می‌گرفت و او به‌خاطر دگرگون کردن چشمگیر ظاهر خود برای هر نقش شهرت داشت. به گفتهٔ خودش، به استفاده از گریم‌های اغراق‌آمیز اعتیاد داشت[۱] و برخلاف ریچاردسن و گیلگد، در به‌کارگیری صداها و لهجه‌های گوناگون مهارت ویژه‌ای داشت.[۲][الف] او روش بازیگری خود را «از بیرون به درون» توصیف می‌کرد[۴] و می‌گفت: «هرگز نمی‌توانم خودِ واقعی‌ام را بازی کنم؛ باید چیزی زیر لباسم بگذارم، بینی مصنوعی، سبیل یا کلاه‌گیس داشته باشم… نمی‌توانم با همان ظاهر خودم روی صحنه بیایم و نقش شخص دیگری را ایفا کنم.»[۱] ترنس رتیگن نیز دربارهٔ او گفته است که اولیویه در تمرین‌ها «اجرای خود را به‌آرامی و با دقتی فراوان، از انبوهی از جزئیات کوچک می‌ساخت.»[۵] بااین‌حال، این توجه افراطی به جزئیات منتقدانی نیز داشت. جیمز آگیت نوشته بود: «وقتی به ساعت نگاه می‌کنم، می‌خواهم زمان را بدانم، نه اینکه سازوکار آن را تحسین کنم. من از بازیگر می‌خواهم زمانِ لیر را به من نشان دهد، اما اولیویه از من می‌خواهد حرکت چرخ‌دنده‌های ساعت را تماشا کنم.»[۶]

در فرهنگ عامه

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

اولیویه در فیلم هفته‌ای که با مریلین گذراندم (۲۰۱۱) با بازی کنت برانا به تصویر کشیده شد. این فیلم بر اساس خاطرات کالین کلارک با بازی ادی ردمین ساخته شده و یک هفته از زندگی مریلین مونرو با بازی میشل ویلیامز را در جریان تولید فیلم شاهزاده و شوگرل (۱۹۵۷) به تصویر می‌کشد.[۷] برانا و ویلیامز هر دو برای ایفای نقش‌های خود نامزد دریافت جایزهٔ اسکار شدند.[۸]

جوایز

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

وی یکی از دو کارگردانی است که اسکار بازیگری گرفته‌اند، دیگری روبرتو بنینی است. وی همچنین یکی از رکوردداران بیشترین نامزدی اسکار بهترین بازیگر نقش اول مرد است؛ الیویه ۹ بار نامزد اسکار بهترین بازیگر مرد شد.

جوایز و نامزدی‌های لارنس الیویه
الیویه
جایزه برنده نامزد شد
جایزه اسکار
 ۴ ۱۳
جایزه افتخاری
 ۴ —
جایزه بفتا سینمایی
 ۳ ۹
جایزه گلدن گلوب
 ۳ ۶
جایزه بفتا تلویزیونی
 ۰ ۲
Evening Standard Theatre Awards
 ۳ ۳
جایزه امی
 ۵ ۹
جایزه تونی
 ۰ ۱

فیلم‌شناسی

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
الیویه در فیلم بلندی‌های بادگیر، ۱۹۳۹
الیویه در فیلم ربکا، ۱۹۴۰

پانویس

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
  1. ↑ The American film director William Wyler said that Olivier's performance in the film Carrie was "the truest and best portrayal on film of an American by an Englishman".[۳]

منابع

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
  1. 1 2 Holden 1988, p. 3.
  2. ↑ O'Connor ۱۹۸۲، p. ۶۰; Croall ۲۰۱۳، p. 128.
  3. ↑ Holden 1988, p. 216.
  4. ↑ Holden 1988, p. 2.
  5. ↑ Holden 1988, p. 281.
  6. ↑ Bragg 1989, p. 90.
  7. ↑ Siegel, Robert (2011-12-26). "The Fact, And Fiction, Of My Week With Marilyn". NPR. Retrieved 2026-06-24.
  8. ↑ Mathai, Jeremy (2022-02-08). "Kenneth Branagh Has Now Been Nominated For Seven Oscars, All In Different Categories". /Film. Retrieved 2026-06-24.

پیوند به بیرون

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
برگرفته از «https://fa.wikipedia.org/w/index.php?title=لارنس_الیویه&oldid=43974159»