کمیک
 | این مقاله را میتوان با ترجمهٔ متن از مقالهٔ متناظر در انگلیسی گسترش داد. برای مشاهدهٔ دستورالعملهای مهم ترجمه روی [گسترش] کلیک کنید.
|
,_1920.gif)
کُمیک یا پِینَما (به انگلیسی: Comics) یا تصاویر فکاهی یا داستان مصور یک راه واسط برای انتقال بصری ایدهها از طریق تصویر میباشد که اغلب با نوشته یا اطلاعاتی بصری درآمیخته است.
کامیکها از در کنار هم گذاشتن قطعات متوالی از تصاویر تشکیل شده و معمولاً در آن از ابزارهای نویسهای چون بالون گفتار، شرحها و افکتهای صوتی (نامآوا) برای نشاندادن گفتوگوها، تعریف داستان یا دیگر اطلاعات استفاده میشود. عناصری چون اندازه یا جاگذاری قطعات، روند بیان داستان یا موضوع را کنترل میکند. نقاشی کارتونی و دیگر روشهای تصویرگری شبیه به آن، از مرسومترین نقاشیها در کمیک هستند؛ رمانعکسی حالتی است که از عکس استفاده میکنند. حالتهای معمول کمیک شامل داستان مصور، کارتونهای سرمقالهای، کارتون دهنبسته و کتاب مصور میشود. از اواخر سدهٔ بیستم تاکنون، مجلههای ضخیمتری چون رمان مصور و آلبومهای کامیک، تانکابون بیش از پیش متداول شده و کامیک اینترنتی آنلاین، نشو و نما پیدا کردهاست.
تعریف و ویژگیها
[ویرایش | اشتراکگذاری]واژهٔ «پینما» به متوالی (پیدرپی) و مصور بودن این آثار اشاره دارد. پینما به مجموعه تصاویر متوالی گفته میشود که یک روایت بصری غیرمتحرک میسازند و توضیح اتفاق یا صحبت شخصیتهای آن نیز در کادر تصویر قرار میگیرد. یک پینما میتواند از یک صفحه با ۴ «قاب» شروع و بسته به ظرفیت داستان تا چند صد صفحه ادامه داشته باشد و معمولاً از حداقل ۴ تصویر تشکیل شده است.
پینما حتماً باید دارای موضوع و داستانی واحد باشد؛ کنار هم قرار دادن عکسها و تصاویری که هیچ ارتباطی با یکدیگر ندارند را نمیتوان پینما نامید. به همین دلیل پینما با کاریکاتور و نقاشی متفاوت است، زیرا در کاریکاتور و نقاشی تنها یک کادر برای تصویر وجود دارد. در پینما صحبتها در قالب بالون میآیند و حس حرکت به کمک توالی تصاویر و کادربندی مناسب القا میشود. طراحی و معرفی کاراکتر نیز مسئلهای مهم و کلیدی است. روال داستانی پینما مشابه فیلمنامه است و یک داستان را نقل میکند؛ تفاوت اصلی آن با فیلمنامه این است که روال داستان به صورت مکتوب نقل نمیشود، بلکه داستان به صورت تصویرهای متعدد روایت میشود.
تاریخچه
[ویرایش | اشتراکگذاری]تاریخ کامیک در فرهنگهای مختلف، مسیرهای متفاوتی را طی کردهاست. دانشمندان بر این باورند که نخستین کامیک به دوران پیشاتاریخ و نقاشیهای غار لاسکو بازمیگردد. تا اواسط سدهٔ بیستم، کامیک در آمریکا، اروپای غربی (مخصوصاً فرانسه و بلژیک) و ژاپن شکوفا شد. رد کمیک در اروپا به کارتونهای رودلفه تپفر در دههٔ ۱۸۳۰ بازگشته و با داستانهای مصور موفقی چون ماجراهای تنتن و میلو در دههٔ ۱۹۲۰ رونق میگیرد. کامیک آمریکایی در اوایل سدهٔ بیستم به عنوان رسانههای گروهی با ظهور داستانهای مصور در روزنامهها و بعدها کتابهای مصور مجلهوار (دههٔ ۱۹۳۰)، پدیدار شد. رد کارتون و کامیک ژاپنی ("مانگا") به سدهٔ سیزدهم بازمیگردد. داستانهای مصور نوین در سدهٔ بیستم با تقلید از کامیک غربی ایجاد شده و تا دههٔ ۱۹۳۰ مجلههای مصور و مجموعه کتابها معمول شدند. در عصر پس از جنگ جهانی دوم، کارتونیستهایی چون اوسامو تزوکا ظهور کردند که نقش مهمی در محبوبیت کامیک در میان ژاپنیها داشتند.
انواع و قالبها
[ویرایش | اشتراکگذاری]
از لحاظ موضوعی میتوان پینما را یکی از متنوعترین قالبهای تصویری موجود دانست که از موضوعات جدی علمی و آموزشی تا سرگرمی و خبررسانی را پوشش میدهد؛ اما از نظر فرم انتشار، پینما در چند قالب خاص قرار میگیرد. پینما معمولاً در قالب کتاب و مجله میگنجد؛ هرچند ممکن است به صورت PDF یا عکس در صفحات مجازی و اینترنت هم به صورت الکترونیکی منتشر شود، قالب رایج آن کتاب و مجله است.
پینمای روزنامهای
[ویرایش | اشتراکگذاری]معمولاً به صورت پاورقی یک داستان را در چند نوبت بازگو میکند.
پینمای مجلهای
[ویرایش | اشتراکگذاری]در مجلات تخصصی پینما یا برای تصویرسازی و نقل داستان در مجله از این قالب استفاده میشود که به صورت داستان کوتاه یا دنبالهدار منتشر میشود.
پینمای کتابی
[ویرایش | اشتراکگذاری]این نوع معمولاً برای انتشار رمان یا داستان بلند به کار میرود. ناشران حرفهای پینما، گاهی با اتمام داستانهای پاورقی، تمام قسمتهای آن را به صورت کتاب منتشر میکنند.
کاتالوگ پینما
[ویرایش | اشتراکگذاری]برای استفادهٔ آموزشی در مسائل ایمنی یا برای توضیح روش استفاده از وسایل الکترونیکی به کار میرود.
سایر کاربردها
[ویرایش | اشتراکگذاری]پینمای تک شمارهای، تبلیغاتی، نوع متحرک پینما یعنی موشن کمیک و… سایر قالبهای کاربردی پینما هستند.
کمیک در ایران
[ویرایش | اشتراکگذاری]پینما در ایران سابقهٔ چندان طولانیای ندارد اما در همین زمان کوتاه فرازونشیبهای بسیاری طی کرده است. در حال حاضر پینما نسبت به سایر رشتههای هنرهای تجسمی در حاشیه قرار دارد.
ایران باستان
[ویرایش | اشتراکگذاری]هنگامی که صحبت از پینما و انیمیشن به میان میآید، یکی از اولین کشورهایی که به عنوان پایهگذار و پیشکسوت این عرصه به ذهن میرسد کشورهایی مثل آمریکا، ژاپن و کره هستند. اما میتوان گفت که اولین پینما و به نوعی اولین انیمیشن متعلق به یکی از کهنترین تمدنهای بشری یعنی ایران است. در حدود ۵۰۰۰ سال پیش شهری در سیستان پدید آمد که به لحاظ بافت شهری، جمعیت، برنامهریزی شهری و … اولین شهر جهان بود.
شهر سوخته بهعنوان بزرگترین محل استقرار شهرنشینی در نیمهٔ شرقی فلات ایران، نمونهای منحصر به فرد و حکایتگر واقعی علم، صنعت و فرهنگ گذشتههای دور این کشور است. این شهر از نادرترین شهرهای باستانی است و باستانشناسان در آن آثار شگفتانگیزی از تمدن یافتهاند. از نظم شهری گرفته تا اولین چشم مصنوعی دنیا! باستانشناسان هنگام کاوش در گوری ۵ هزار ساله جامی را پیدا کردند که نقش یک بز همراه با یک درخت روی آن دیده میشود. آنها پس از بررسی این شیء دریافتند که نقش موجود بر آن برخلاف دیگر آثار به دست آمده از محوطههای تاریخی شهر سوخته، در قابهای کنار هم به صورت هدفمند تکرار شده است، به گونهای که حرکت بز به سوی درخت را نشان میدهد. هنرمندی که جام سفالین را بوم نقاشی خود قرار داده، توانسته است در ۵ قاب، بزی را طراحی کند که به سمت درخت حرکت و از برگ آن تغذیه میکند.
و اگر این تصاویر را در قالب فیلم در کنار هم قرار دهیم، اولین انیمیشن دنیا در آن مشاهده میشود. این نقشها قدیمیترین تصاویری هستند که سیر یک حرکت را در قالبی مانند پینما نشان میدهند و این نشان از دقت و زبردستی هنرمندان ایران باستان دارد.
پیش از انقلاب اسلامی
[ویرایش | اشتراکگذاری]داستانهای مصور فارسی، تا دهه ۱۳۴۰ خورشیدی رایج نبودند. در این سالها مجلهٔ کیهان بچهها (از مجموعه نشریات مؤسسه کیهان) شروع به انتشار داستانهای مصور کرد.
در سالهای ۱۳۵۰ تا ۱۳۵۶ انتشارات یونیورسال، به مدیریت ماردیک بوغوسیان، سیزده عنوان از ماجراهای تنتن و میلو را با ترجمهٔ خسرو سمیعی به چاپ رساند. در سال ۱۳۵۵ انتشارات یونیورسال کتاب «عظمت بازیافته» را با تصویرگری طراحی بلژیکی به نام دینو آتاناسیو منتشر کرد. این کتاب اثری تبلیغاتی بود که تاریخ معاصر ایران را بنا بر روایت رسمی رژیم پهلوی بیان میکرد.
از سال ۱۳۵۸ تاکنون چهار مجله (عصر مصور، کمیک گل آقا، هزار قصه و جدید) به صورت اختصاصی در ایران منتشر شدهاند که در حال حاضر فقط مجلهٔ «عصر مصور»، آن هم اغلب با آثار ترجمهای در حال فعالیت است و سه مجله دیگر منتشر نمیشوند.
حوزهٔ کتاب
[ویرایش | اشتراکگذاری]مرجع قابل استنادی برای بررسی آمار کتابها وجود ندارد؛ بنابراین، نمیتوان وضعیت چاپ کتابهای پینما را به صورت مجزا بررسی کرد. تا کنون ۲۳ عنوان کتاب پینما در ایران منتشر شده است که میتوان آنها را در ۴ موضوع دستهبندی کرد:
- کتابهای آموزشی برای ساخت پینما
- کتابهای پینما که روایتگر داستانهای ایران باستان و بخصوص قصههای شاهنامه هستند
- کتابهای داستانی برای کودکان
- کتابهای طنز
در ایران هیچ شرکت تخصصی چاپ و نشر کتب پینما وجود ندارد و فعالان عرصهٔ پینما به شکل انفرادی در این حرفه مشغولاند. اکثر این افراد به خاطر علاقهٔ شخصی به این مقوله میپردازند و به علت مشکلات مالی و عدم برگشت سرمایه نمیتوانند آن را به عنوان یک شغل در نظر بگیرند. همچنین تمامی کتابهای چاپ شده به صورت پراکنده و در انتشارات گوناگون به چاپ رسیده است.
فضای مجازی
[ویرایش | اشتراکگذاری]از سال ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۶ در فضای مجازی یک جهش ناگهانی و رشد تصاعدی سایتهای هوادار کمیک و مانگا در ایران وجود داشته است. اغلب این سایتها یا فرومها از یک تیم تحریریه تشکیل شدهاند که فعالیتهای سایر اعضای داوطلب و مخاطبان را جهتدهی میکنند و به ترجمهٔ آثار خارجی میپردازند. این سایتها در نفوذ فرهنگ غربی کمیک در کشور تأثیر زیادی داشتهاند و در ترویج کمیکهای غربی و ژاپنی در ایران پیش قدم بودهاند. تا کنون بالغ بر ۳۰ سایت و وبلاگ و فروم با موضوع کمیک استریپ یا مانگا راهاندازی شده است که در حال حاضر حدود یک سوم از آنها فعال هستند. مهمترین فعالیتهای این سایتها به شرح زیر است:
رویدادهای پینمایی
[ویرایش | اشتراکگذاری]تا سال ۱۳۹۵ مسابقاتی به صورت پراکنده در کنار دوسالانهٔ کاریکاتور تهران یا فستیوالهای دانشجویی برگزار شده بود اما در سال ۱۳۹۶ دو سری مسابقهٔ تخصصی توسط خانهٔ پینمای ایران برگزار گردید. همچنین مسابقهٔ سالانهٔ فنآورد در سال ۱۳۹۵ در کنار برنامهنویسی، رشتهٔ طراحی کاراکتر را افزود.
مجموعههای فعال
[ویرایش | اشتراکگذاری]مجموعههای مرتبط با پینما در ایران را میتوان به پنج بخش تقسیم کرد: مجموعههای حمایتی، مجموعههای آموزشی، انتشاراتیها، استودیوها و پلتفرمها.
انتشارات دانشآموز
[ویرایش | اشتراکگذاری]نشر دانشآموز از سال ۱۳۶۷ فعالیت رسمی خود را آغاز کرده است. بیش از یکصدوپنجاه عنوان کتاب برای کودکان و نوجوانان را تولید و چاپ و توزیع کرده است. از سال ۱۳۸۶ تولید و چاپ کتابهای پینما را آغاز کرده و دو پینمای داستان مصور عاشورا و ملیکا؛ مام خورشید عدالت را تولید و چاپ کرده است. هر کدام از این پینماها تا کنون به چندین زبان ترجمه شدهاند.[۱][۲]
انتشارات خراسان
[ویرایش | اشتراکگذاری]انتشارات خراسان زیرمجموعهٔ مؤسسهٔ فرهنگی و هنری خراسان در سال ۱۳۹۱ تأسیس شده است. این انتشارات در سال ۱۳۹۲ اولین سری کتابهای پینمای شاهنامه را منتشر کرد. در سایت رسمی این انتشارات آمده است: «در چشمانداز ۱۰ سالهای که برای انتشارات ترسیم شده آمده است که با تولید محصولات و محتواهای غنی و تأثیرگذار، از توان رقابت در مقیاس داخلی و منطقهای برخوردار شود و به جرگهٔ ناشران برتر کشور بپیوندد. با این چشمانداز شعار محوری انتشارات مؤسسه فرهنگی هنری خراسان «کتاب در سبد کالای مصرفی خانوادهها» است. همچنین تبیین و ترویج سبک زندگی اسلامی ایرانی، رشد و تربیت اسلامی، بصیرت افزایی و تعمیق فکری، ارتقای فرهنگ و رفتار عمومی و محتواهای آموزشی در زمینه ادبیات، تاریخ، کودک و نوجوان، دین و هنر و … و ترجمهٔ آثار غنی، از دیگر اهداف سازمان انتشارات مؤسسه فرهنگی هنری خراسان است.»
انتشارات چترنگ
[ویرایش | اشتراکگذاری]انتشارات چترنگ برای نخستینبار در ایران آثار برجسته و کلاسیک جهان را -که شاید بتوان آنها را اولین نمونههای پینمای بزرگسال دانست- به صورت رمان مصور منتشر کرده است.[۳]
هورخش استودیو
[ویرایش | اشتراکگذاری]استودیو هورخش یک مجموعهٔ تولید انیمیشن است که آثاری در قالب پینما منتشر کرده است. نمونهٔ این آثار رمان مصور آخرین داستان جمشید؛ طلوع ۱ و جمشید؛ طلوع ۲ است.[۴]
باتیس
[ویرایش | اشتراکگذاری]باتیس یک افزونه در بستر اندروید است که قابلیت طراحی پینما و تولید کمیک موشن دارد. همچنین تیم تولید محتوای این نرمافزار به ترجمه و نشر پینما میپردازند.
کمیکدونی
[ویرایش | اشتراکگذاری]کمیکدونی یک افزونه در بستر اندروید است که پینمای غربی و مانگا به صورت سریالی در آن منتشر میشود و غالب مخاطبان خود را از میان نوجوانان جذب کرده است. کمیکدونی دو مسابقهٔ طراحی پینما نیز در سطح دانشآموزی برگزار نموده است.
جستارهای وابسته
[ویرایش | اشتراکگذاری]منابع
[ویرایش | اشتراکگذاری]- ↑ http://www.roozedahom.com/?p=42319
- ↑ http://farspage.com/w/14/9rj48[پیوند مرده]
- ↑ https://www.isna.ir/news/95071710602/انتشار-آثار-برجسته-و-کلاسیک-جهان-به-صورت-رمان-مصور
- ↑ «نسخه آرشیو شده». بایگانیشده از اصلی در ۶ مارس ۲۰۱۸. دریافتشده در ۲ نوامبر ۲۰۱۹.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده)
- مشارکتکنندگان ویکیپدیا. «Comics». در دانشنامهٔ ویکیپدیای انگلیسی.
پیوند به بیرون
[ویرایش | اشتراکگذاری]
