Sâta a-o contegnûo

Ventemiglia

43°47′25″N 7°36′30″E
'Sta pagina a l'è scrita in ventemigliusu
Da Wikipedia
VE
 'Sta pagina a l'è scrita in ventemigliusu
Ventemiglia
cumün
A çità veglia
Lucalizaçiùn
StatuItàlia Itàlia
Regiùn Liguria
Pruvinsa Imperia
Aministraçiùn
ScéndeguFlavio Di Muro (çentru-drita)
1º - 28-5-2022
Territoriu
Curdinàe43°47′25″N 7°36′30″E
Autéssa9 m s.l.m.
Süperficie53,73 km²
Abitanti22 917[1] (31-10-2023)
Densità426,52 ab./km²
FraçiùnA Murtura, A Seàussa, A Vilatéla, Bevera, E Grimaude, E Turre, E Vile, I Carleti, I Verandi, Laite, Murtura Survàna, Ruverin, Sant'Antoniu, San Benardu, San Lurensu, San Pancraziu, U Carvu, U Trücu, Varase[2]
Cumüi cunfinantiAiröre, Campurussu, Dussaiga, L'Aurivéta, Mentùn (FR-06), U Castelà (FR-06)
Autre infurmaçiùn
CAP18039
Prefissu0184
Füsu urariuUTC+1
Cod. ISTAT008065
Cod. cadàstruL741
TargaIM
Cl. scìsmica3[3]
Cl. climàtica1 119 GG (C)[4]
Nome abitantiventemigliùsi o inteméli
PatrùnSan Segundu
Festivu26 d'avustu
Cartugrafìa
Màppa de localizaçión: Liguria
Ventemiglia
Ventemiglia
Pusisiun d'u cumün de Ventemiglia int'a pruvinsa de Imperia
Scitu uficiale
Wikidata · Info

Ventemiglia[n. 1] (Ventimiglia in italian) l'è ina çità e cumün ligüre de 22.917 abitanti[1] int'a pruvinsa de Imperia.

Geugrafia

[modìfica | modìfica wikitèsto]

Sestéi

[modìfica | modìfica wikitèsto]

Ina vota i Sestéi i era numà int'e zone storiche d'a çità ma int'i ani çincanta pe mantegne a tradisiùn gan spartì tütta a çità cui nomi dei Sestéi antighi.

A çità l'è spartìa a sta manéira: u Sesté d'a Marina, duve gh'eira ina vota l'ünica zona d'u çentru storicu cu'u ma' liberu; u sesté d'a Ciassa, che l'è u sesté d'u çentru storicu e che piglia u nome da a Ciassa d'a Geixa Granda e ragrüpa ascaixi tütu u çentru storico e ascaixi e frasiùe de A Murtura, Bevera, E Grimaude, E Turre, Laite, San Lurensu, Seglia, U Carvu e Varase.

L'è u sesté ciü populà d'a çità; u sesté d'u Cuventu, che piglia u nome da u veciu cuventu d'i frai de Sant'Agustin che l'eira dopo d'u Röia e ancura ancöi gh'è a geixa de Sant'Agustin; u sesté d'u Campu, che ancöi, dapöi dei ani çincànta, l'è d'a fin de Via Roma fin'a fuxe d'u Nervia, int'a zona de Nervia, ma ina vota l'eira â çità auta, d'a fin de Corso Garibaldi fin â Geixa de San Miché; u sesté de l'Auriveu, che u parte d'a Ciassa du Rexenté, duve cunfina cu'u sesté d'u Cuventu, e va fin â Nervia, ae Logge, currispundente d'u ma' d'a zona de çità de Porta de Pruvença, e in çità cunfina cu'u Cuventu d'a ciassa du comün fin au confin c'u Campu; e infin gh'è u sesté d'u Burgu, che l'è u sesté che ina vota l'eira ciamàu Lagu, e u parte d'e scalinàe pe' muntà â çità auta, fin in zü a Porta Marina, a punente confina, pe' tüta a riva du Röia de çità, cu'u sesté d'u Cuventu, ma a partir da San Segundu in sciü fin'a E Porre e U Trücu l'è tütu d'u sesté Burgu.

Frasiùe

[modìfica | modìfica wikitèsto]

E frasiùe de Ventemiglia sun (divise a partì d'a Laite a Nervia):

  • Cunfin cu'a França: A Seàussa, E Grimaude, Laite, A Murtura.
  • Frasiùe de muntagna (Val Röia e Bevera): Bevera, E Porre, E Turre, San Lurensu, Seglia, U Carvu, U Trücu, Varase.
  • Çentru storicu (queste nu e sun frasiùe ma sempliçi divisiùe): Burgu, Çità Auta, Marina.
  • Çità muderna (cume pe' u çentru storicu): San Segundu, Çentru (tütu u çentru çitadin, cu'u comün e i palaxi ciü impurtanti), Longumà (d'a riva destra d'a fuxe d'u Röia), Nervia (d'a fin de Via Roma fin a fuxe d'u Nervia cu tüta a çità che gh'è drente e u burgu veciu de Nervia, prima de Campurussu).

Storia

[modìfica | modìfica wikitèsto]

Abitanti

[modìfica | modìfica wikitèsto]

Evulusiùn demugrafica

[modìfica | modìfica wikitèsto]

Abitanti censìi[12]

Posti de interesse

[modìfica | modìfica wikitèsto]

Architetüre religiuse

[modìfica | modìfica wikitèsto]
Parocchia d'a catedrale
  • Catedrale d'a Sunta, dita a "Geixa Granda"
  • Batisteru de San Gian Batista, derè d'a catedrale
  • Geixa de San Miché, insc'a Ciassa d'a Culeta
  • Geixa de San Benardu, a setentriùn d'u paise
  • Geixa de San Giüsepe, aa Marina
  • Uratoriu de San Gian Batista e Santa Ciaira, ditu d'i Gianchi
  • Uratoriu de San Segundu de l'Urasiùn e Morte, ditu d'i Negri
Parocchia de San Vustì
  • Geixa de Sant'Vustì, int'u sesté d'u Cuventu
Parocchia de San Nicola da Tulentìn
  • Geixa de San Nicola da Tulentìn, int'u sesté de l'Auriveu
Parocchia de San Segundu
  • Geixa de San Segundu, int'u sesté de l'Auriveu
Parocchia de Cristu Re
  • Geixa de Cristu Re, insce l'Aurelia
Parocchia de Ruverìn
  • Geixa d'a Natività de Maria, int'a frasiùn
  • Geixa de Sant'Antoniu, insc'u stradùn
  • Santuariu d'a Madona d'e Vertü, a munte d'a frasiùn
  • Capela d'a Madona d'u Luretu, a munte d'u stradùn
Parocchia de Bevera
  • Geixa de San Gian Batista, int'u paise
  • Uratoriu de San Giuani Deculàu, int'u paise
  • Geixa de San Giacumu, int'a frasiùn de Varase
Parocchia d'e Grimaude
  • Geixa d'i Angeri Cüstodi, int'u paise
Parocchia d'a Murtura
  • Geixa de San Mauru, int'u paise
Parocchia d'a Murtura Survana
  • Geixa d'a Natività de Maria, dita aiscì santuariu d'a Madona de l'Aria
Parocchia de Laite
  • Geixa de San Bartumé, int'a frasiùn
Parocchia de San Lurensu
  • Geixa d'a Madona de Lourdes e de San Lurensu, int'u paise de San Lurensu
Parocchia d'a Vilatela
  • Geixa de Santa Teresa d'Avila, int'u paise
Parocchia de San Pancrasiu
  • Geixa de San Pancrasiu, int'a frasiùn cu'u meiximu nume
  • Geixa de Sant'Antoniu, int'a frasiùn cu'u meiximu nume
  • Capela de Santa Reparà, au Carvu
Parocchia d'e Turre
  • Geixa d'a Madona d'i Durui e de San Luigi, ae Turre sutàne
  • Uratoriu de San Luigi, ae Turre sutàne
Parocchia de Bevera
  • Geixa de San Gian Batista, int'u paise
  • Uratoriu de San Giuani Deculàu
  • Geixa de San Giacumu, a Varase
Parocchia d'u Trücu
  • Geixa di Santi Peiru e Paulu, int'u paise
  • Geixa de Sant'Antoniu, a meridiùn d'u paise
  • Geixa de San Lurensu, ai Verandi
  • Geixa de Sant'Ignasiu, ai Verandi

Architetüre civili

[modìfica | modìfica wikitèsto]

Architetüre militari

[modìfica | modìfica wikitèsto]

Natüra

[modìfica | modìfica wikitèsto]

Ecunumia

[modìfica | modìfica wikitèsto]

Cultüra

[modìfica | modìfica wikitèsto]

Ventemiglia, prima ciamà Albion Intemelium, çità-capitale d'i Ligüri Intemeli, ga maisci resti Ruman, da i scavi d'a çità antiga ae Ville de Laite. Dapöi ga u çentru storicu ciü grande d'a Ligüria, dopu chelu de Zena, e ascaixi tüte e frasiùe storiche gan çentri medievài maisce ben sarvài, surtù int'a Val Bevera, coi burghi de Bevera, U Carvu e E Turre.

Parlà ventemigliusu

[modìfica | modìfica wikitèsto]
U meiximu argumentu in detagliu: dialettu ventemigliusu.

Manifestasiùe

[modìfica | modìfica wikitèsto]

Tüti l'ani, int'u mésu de zügnu, se urganiza a "Bataglia de Sciüre", üna d'è manifestasiun ciü impurtanti d'a çità.

Feste e fèire

[modìfica | modìfica wikitèsto]

A festa de San Segundu l'è u 26 de avustu, l'è a festa d'u patron de Ventemiglia desgüglià inta Geixa Granda de Ventemiglia (au matin). Int'u dopusdernà, gh'è a Processiun, unde ün grüpu de balestrei d'a Cumpagnia d'i Ventemigliusi porta l'Arbustu de San Segundu fin â Geixa Granda pe' riturnà dapöi â Geixa de San Segundu int'a sou ripa.

Aministrasiùn

[modìfica | modìfica wikitèsto]

Vie de cumünicasiùn

[modìfica | modìfica wikitèsto]

Strade

[modìfica | modìfica wikitèsto]

Feruvie

[modìfica | modìfica wikitèsto]
U meiximu argumentu in detagliu: Staçión de Vintimiggia.

A çità a l'è servîa da 'na stasiun sciüa linia Zena-Ventemiglia e inscia Cuni-Ventemiglia.

Note

[modìfica | modìfica wikitèsto]
Note au testu
  1. ↑ Vëntëmìglia o Vëntëmìya in brigascu[5], Vint'mija in urmeascu[6], Vintimïa in arbenganese[7], Vintimìggia in priese[8], Vintimîa in finarìn[9], Vintimiggia o Ventemiggia in zenese[10][11]
Note bibliugrafiche
  1. 1 2 Daitu Istat - Pupulasiùn residente a-u 31 d'utùbre du 2023.
  2. ↑ (IT) Città di Ventimiglia, Statuto Comunale, in sce comune.ventimiglia.im.it, 4 seténbre 2019, p. 2.
  3. ↑ (IT) Classificazione sismica, in sce rischi.protezionecivile.gov.it.
  4. ↑ (IT) Tabella dei gradi/giorno dei Comuni italiani raggruppati per Regione e Provincia (PDF), Legge 26 agosto 1993, n. 412, Al. A, Agenzia nazionale per le nuove tecnologie, l'energia e lo sviluppo economico sostenibile, 01-03-2011, p. 151. URL consultòu o 9 zùgno 2025 (archiviòu da l'url òriginâle o 1º zenâ 2017).
  5. ↑ (LIJ, IT) Pierleone Massajoli e Roberto Moriani, Dizionario della cultura brigasca: Lessico, Vol. I, Lüsciandria, Edizioni dell'Orso, 1991, p. 462, ISBN 88-76-94086-3.
  6. ↑ (LIJ, IT) Giuseppe Colombo, Vocabolario Italiano-Ormeasco Ulmioscu-Italian, Cengiu, Litografia Fracchia, 1986.
  7. ↑ (LIJ, IT) Angelo Gastaldi, Nummi de sittè, paisi e lucalitè, in De tüttu in po', Arbenga, Edizioni del Delfino Moro, 1996, p. 115.
  8. ↑ (LIJ, IT) Dizionario di Pietra Ligure, in sce yumpu.com, p. 68.
  9. ↑ (LIJ, IT) Luigi Alonzo Bixio, Dizionario delle parlate finalesi, U Finà, Centro Storico del Finale, 2000, p. 152.
  10. ↑ (LIJ, IT) TIG - Alassio, in sce zeneize.net. URL consultòu l'11 zenâ 2025.
  11. ↑ (LIJ, IT, EN) Deize: diçionäio italian-zeneise - Ventimiglia, in sce conseggio-ligure.org. URL consultòu l'11 zenâ 2025.
  12. ↑ Statistiche ISTAT;  URL cunsurtàu u 30-12-2023.

Autri prugeti

[modìfica | modìfica wikitèsto]

Ligami de föra

[modìfica | modìfica wikitèsto]
  • (IT) Scitu d'u cumün, in sce comune.ventimiglia.im.it. URL consultòu o 26 zenâ 2025.
Contròllo de outoritæVIAF (EN) 124403318 · SBN (IT) LI3L000058 · LCCN (EN) n85208971 · GND (DE) 4062523-0 · BNF (FR) cb12160967m (data) · CERL (EN) cnl00017785
Estræto da "https://lij.wikipedia.org/w/index.php?title=Ventemiglia&oldid=270636"