Marder II

Marder II
	; Marder II (Sd Kfz131) w Muzeum Czołgów w Kubince, zainstalowany wspornik transportowy armaty (do unieruchamiania armaty w czasie przemarszów)
	Dane podstawowe
Państwo	III Rzesza
Producent	Fahrzeug- und Motoren-Werke (FAMO),; Daimler-Benz,; MAN,; Alkett
Typ pojazdu	działo samobieżne przeciwpancerne
Trakcja	gąsienicowa
Załoga	3 (dowódca-celowniczy, ładowniczy, kierowca-mechanik – Sd Kfz 131); 4 (dowódca-celowniczy, ładowniczy, radiotelegrafista, kierowca-mechanik – Sd Kfz 132)
	Historia
Prototypy	1942
Produkcja	1942–1943
Wycofanie	maj 1945
Egzemplarze	636-656 szt. – Sd Kfz 131,; 202 szt. – Sd Kfz 132
	Dane techniczne
Silnik	6-cylindrowy Maybach HL 62 TRM o mocy 140 KM
Poj. zb. paliwa	102+68 l (Sd Kfz 131),; 200 l (Sd Kfz 132)
Pancerz	5-35 mm
Długość	6,36 m (Sd Kfz 131),; 5,65 m (Sd Kfz 132)
Szerokość	2,28 m
Wysokość	2,20 m (Sd Kfz 131),; 2,60 m (Sd Kfz 132)
Masa	11 000 kg (Sd Kfz 131),; 11 500 kg (Sd Kfz 132)
Nacisk jedn.	0,75 kg/cm² (Sd Kfz 131),; 0,87 kg/cm² (Sd Kfz 132)
	Osiągi
Prędkość	20 km/h w terenie, 40 km/h na drodze (Sd Kfz 131),; 20 km/h w terenie, 55 km/h na drodze (Sd Kfz 132)
Zasięg pojazdu	125 km w terenie, 190 km na drodze (Sd Kfz 131),; 130 km w terenie, 200 km na drodze (Sd Kfz 132)
	Pokonywanie przeszkód
Rowy (szer.)	170 cm (Sd Kfz 131),; 175 cm (Sd Kfz 132)
Ściany (wys.)	42 cm
Kąt podjazdu	30 stopni (Sd Kfz 131),; 24 stopnie (Sd Kfz 132)
	Dane operacyjne
	Uzbrojenie
	1x armata przeciwpancerna PaK 40/2 L/46 kalibru 75 mm z zapasem 37 pocisków (Sd Kfz131) lub; 1x armata przeciwpancerna 7,62 cm PaK 36(r) kalibru 76,2 mm z zapasem 30 pocisków (Sd Kfz132); 1x karabin maszynowy MG34 kalibru 7,92 mm z zapasem 600-900 pocisków
	Użytkownicy
	Niemcy, Słowacja
	Multimedia w Wikimedia Commons

Marder II (niem. kuna), pełna nazwa: 7,5 cm PaK 40/2 auf Fahrgestell PzKpfw II (Sf) – (Sd.Kfz.131) lub 7,62 cm PaK 36(r) auf Fahrgestell PzKpfw II D/E (Sf) – (Sd.Kfz.132) – niemiecki niszczyciel czołgów z okresu II wojny światowej uzbrojony w armatę przeciwpancerną 7,5 cm PaK 40/2 L/46, armatę przeciwpancerną 7,62 cm PaK 36(r) lub armatę przeciwpancerną 5 cm PaK 38 L/60 i budowany na podwoziu niemieckiego czołgu lekkiego PzKpfw II.

Historia

Po rozpoczęciu operacji Barbarossa i po pojawieniu się w większej liczbie czołgów sowieckich T-34 i KW-1, już pod koniec 1941 roku wojska niemieckie zaczęły odczuwać brak mobilnej i skutecznej broni przeciwpancernej – holowane działa przeciwpancerne były zbyt mało mobilne, a istniejące niszczyciele czołgów typu Panzerjäger I nie były wystarczająco silnie uzbrojone.

W wyniku ewolucji taktyki użycia oddziałów przeciwpancernych Niemcy dokonali zmotoryzowania takich oddziałów, które dzięki temu mogły nie tylko zwalczać czołgi i działa samobieżne przeciwnika na bliskich i dalszych dystansach, ale mogły także szybko przejść do natarcia i nie pozostawać w tyle za atakującymi czołgami. Dodatkowo w razie niespodziewanego ataku nieprzyjaciela mogły szybko zająć odpowiednie pozycje bojowe. W użyciu dział holowanych takie ich stosowanie często było niemożliwe, ponieważ mniejsza ruchliwość dział holowanych powodowała, że nieprzyjaciel był w stanie uniemożliwić podjęcie obrony przeciwpancernej. Większość dział holowanych tracono, ponieważ zaatakowani nie zdążyli doczepić ich do ciągnika artyleryjskiego, samochodu czy zaprzęgu konnego, które znajdowały się ukryte w oddaleniu od stanowiska ogniowego^[5].

Jako rozwiązanie tymczasowe zdecydowano się na użycie przestarzałych (PzKpfw II) lub zdobycznych (Lorraine 37L) (zobacz Marder I) konstrukcji jako podwozi do nowych pojazdów, które zostały uzbrojone w niemieckie armaty przeciwpancerne 7,5 cm PaK 40 lub zdobyczne sowieckie działa typu 76,2 mm F-22 Model 1936.

Nazewnictwo

Podobnie jak w przypadku innych niemieckich dział samobieżnych, oficjalne nazewnictwo pojazdów Marder było skomplikowane, zmienne i niekonsekwentne, co prowadzi do rozbieżności w publikacjach. Nazwa Marder II dla obu wzorów niszczycieli czołgów opartych na podwoziach czołgu PzKpfw II została zasugerowana dopiero 29 listopada 1943 roku przez Adolfa Hitlera. Została ona zaaprobowana jako oficjalna przez Generalnego Inspektora Wojsk Pancernych Heinza Guderiana 15 września 1944 roku dla pojazdu z działem Pak 40 (należy zauważyć, że w tym okresie mogły przetrwać już nieliczne pojazdy z działem Pak 36)^[6].

Pierwotnie w dokumentach używane były niejednolicie różne formy oznaczeń opisowych, przede wszystkim podane niżej oraz ich wariacje:

model z armatą Pak 40:
- 7,5 cm Pak 40 auf Fahrgestell PzKpfw II („7,5 cm Pak [armata przeciwpancerna] 40 na podwoziu PzKpfw [czołgu] II”) (1942)^[7]
- 7,5 cm Pak 40/2 auf Sfl.II („7,5 cm Pak 40/2 na samobieżnej lawecie II”) (1942/43)^[7]
- Panzerjäger II für 7,5 cm Pak 40/2 (Sd.Kfz.131) („Niszczyciel czołgów II dla 7,5 cm armaty przeciwpancernej 40/2 (Sd.Kfz. [specjalny wóz bojowy] 131)”) (1943/44)^[7]
model z armatą Pak 36(r):
- 7,62 cm Pak 36(r) auf PzKpfw II („7,62 cm Pak [armata przeciwpancerna] 36(rosyjska) na podwoziu PzKpfw [czołgu] II”) (1942)^[8]
- Pz.Sfl.I für 7,62 cm Pak 36 („Opancerzona laweta I dla 7,62 cm Pak 36”) (1942)^[8]
- Panzerjäger II für 7,62 cm Pak 36 (Sd.Kfz.132) („Niszczyciel czołgów II dla 7,62 cm armaty przeciwpancernej 36 (Sd.Kfz. [specjalny wóz bojowy] 132)”) (1943/44)^[8]

Konstrukcja

Marder II miał dwie główne wersje. Pierwszą była konstrukcja oparta na podwoziu czołgów PzKpfw II (wersje Ausf.A-C wycofane ze służby oraz nowo budowane wersje Ausf.F), na których zamontowano armatę przeciwpancerną 7,5 cm PaK 40 kalibru 75 mm z zapasem 37 pocisków. Druga wersja bazowała na podwoziu czołgu PzKpfw II Ausf.D/E z zawieszeniem Christiego, na którym zamontowano armatę 7,62 cm PaK 36(r) kalibru 76,2 mm z zapasem 30 pocisków. Armata 7,5 cm PaK 40 miała swobodę ruchu 32° w lewą stronę i 25° w prawo oraz od –8° do +10° w pionie a 76,2mm PaK 36(r) mogła przemieszczać się 25° w lewo i prawo oraz od –5° do +16° w pionie. Łącznie od czerwca 1942 do czerwca 1943 zbudowano 576 pojazdy z armatą 75 mm, dodatkowo od lipca 1943 do marca 1944 przebudowano 75 czołgów PzKpfw II, pojazdów z armatą 76,2 mm do 12 maja 1942 roku zbudowano 150, kolejne 60 powstało z przebudowy czołgów Flammpanzer II.

Podobnie jak w przypadku innych pojazdów tego typu, opancerzenie przedziału bojowego było minimalne, załoga nie była w ogóle osłonięta od góry i od tyłu. Na wyposażeniu była brezentowa plandeka do rozpinania nad przedziałem bojowym, chroniąca przed trudnymi warunkami atmosferycznymi. Oprócz głównego działa, Mardery II uzbrojone były także karabin maszynowy MG 34, nie był on na stałe zamontowany, ale był przewożony jako uzbrojenie osobiste załogi czołgu.

Inne wersje

Z powodów trudności z zaopatrzeniem w armaty 75 mm powstała bardzo krótka seria pojazdów 5 cm PaK 38 L/60 auf Fahrgestell Panzerkampfwagen II (Sf) bazowana na Marderze II, ale uzbrojona w armatę przeciwpancerną 5 cm PaK 38 L/60 kalibru 50 mm.

Eksport

Jedynym zagranicznym odbiorcą była sojusznicza armia słowacka Pierwszej Republiki Słowackiej, która wiosną 1944 roku otrzymała 12 dział Sd Kfz 131^[9].

Zachowane egzemplarze

Zachowały się cztery egzemplarze Sd Kfz 131 w zbiorach muzealnych, po jednym w: Technik Museum Sinsheim (w Sinsheim) w Niemczech, General George Patton Museum (w Fort Knox) w USA, Pansarmuseet (w Axvall) w Szwecji, Muzeum Czołgów w Kubince w Rosji. Nie zachował się żaden egzemplarz Sd Kfz 132^[10].

Zobacz też

Przypisy

↑ Zbigniew Borawski Działo samobieżne „Marder II”, wyd. 1998, s. 15
↑ Zbigniew Borawski Działo samobieżne „Marder II”, wyd. 1998, s. 18
↑ Zbigniew Borawski Działo samobieżne „Marder II”, wyd. 1998, s. 26
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Zbigniew Borawski Działo samobieżne „Marder II”, wyd. 1998, s. 37
↑ Zbigniew Borawski Działo samobieżne „Marder II”, wyd. 1998, s. 5 i 6
↑ Jentz i Doyle 2005 ↓, s. 7-87, 7-116.
1 2 3 Jentz i Doyle 2005 ↓, s. 7-116.
1 2 3 Jentz i Doyle 2005 ↓, s. 7-79.
↑ Zbigniew Borawski Działo samobieżne „Marder II”, wyd. 1998, s. 20
↑ Zbigniew Borawski Działo samobieżne „Marder II”, wyd. 1998, s. 36

Bibliografia

Janusz Ledwoch, 1997, Niemieckie wozy bojowe 1933-1945, Warszawa, Militaria, ISBN 83-86209-57-7.
Thomas Jentz, Hilary Louis Doyle: Panzerjaeger. Boyds, MD: Panzer Tracts, 2005, seria: Panzertracts. No. 7-2. ISBN 0-9744862-9-9. (ang.).

Linki zewnętrzne

AFV Database. afvdb.50megs.com. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-02-06)].
OnWar. onwar.com. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-07-16)].
Historia konstrukcji Sd Kfz 131 i Sd Kfz 132 Marder II

[1] Zbigniew Borawski Działo samobieżne „Marder II”, wyd. 1998, s. 15

[2] Zbigniew Borawski Działo samobieżne „Marder II”, wyd. 1998, s. 18

[3] Zbigniew Borawski Działo samobieżne „Marder II”, wyd. 1998, s. 26

[Borawski-4] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Zbigniew Borawski Działo samobieżne „Marder II”, wyd. 1998, s. 37

[5] Zbigniew Borawski Działo samobieżne „Marder II”, wyd. 1998, s. 5 i 6

[CITEREFJentzDoyle20057-87,_7-116-6] Jentz i Doyle 2005 ↓, s. 7-87, 7-116.

[CITEREFJentzDoyle20057-116-7] 1 2 3 Jentz i Doyle 2005 ↓, s. 7-116.

[CITEREFJentzDoyle20057-79-8] 1 2 3 Jentz i Doyle 2005 ↓, s. 7-79.

[9] Zbigniew Borawski Działo samobieżne „Marder II”, wyd. 1998, s. 20

[10] Zbigniew Borawski Działo samobieżne „Marder II”, wyd. 1998, s. 36

[:1-11] 1 2 3 4 obcej konstrukcji, używane przez Wehrmacht; Lista oznaczeń Sd.Kfz.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[A]

Czołgi	A7V PzKpfw I A/B PzKpfw I C/D PzKpfw I F Kl PzBfWg PzKpfw II PzKpfw III PzKpfw IV Panther Tiger Tiger II (Königstiger) Tauchpanzer PzKpfw 35(t)^[A] PzKpfw 38(t)^[A] Aufklärungspanzer 38(t)
Samobieżne miotacze ognia	Flammpanzer I Flammpanzer II Flammpanzer III Flammpanzer 38(t)^[A] Flammpanzer B2(f)^[A] Sturmgeschütz III (Fl) Sd.Kfz.251/16
Działa samobieżne	15 cm sIG 33 (Sf) auf PzKpfw I Ausf. B 15 cm sIG 33B Sfl Wespe Hummel Grille Panzerwerfer 42 15 cm sIG 33/2 SF auf Jagdpanzer 38(t)
Działa pancerne	StuG III StuG IV StuH 42 StuIG 33B Sturmpanzer (Brummbär) Sturmtiger
Niszczyciele czołgów	Panzerjäger I Marder I Marder II Marder III Nashorn (Hornisse) Jagdpanzer 38(t) (Hetzer) Jagdpanzer IV Jagdpanzer IV/70 (A) Jagdpanzer IV/70 (V) Jagdpanther Jagdtiger Elefant (Ferdinand) Sd.Kfz.6/3 (Diana) Sd.Kfz. 234/4 4,7 cm Pak (t) auf Pz.Kpfw. 35 R (f)
Samobieżne działa przeciwlotnicze	Sd.Kfz. 7/1 Sd.Kfz. 7/2 Sd.Kfz.10/4 Möbelwagen Wirbelwind Ostwind Gepard
Samochody pancerne	Daimler DZVR 21 Kfz.13/14 ADGZ Sd.Kfz.221/222/223 Sd.Kfz.231/232/263 (6-Rad) Sd.Kfz.231/232/233/263 (8-Rad) Sd.Kfz.234 (Puma)
Transportery opancerzone	Sd.Kfz.247 Sd.Kfz.250 Sd.Kfz. 250/9 Sd.Kfz.251 Sd.Kfz.253
Ciągniki artyleryjskie	Sd.Kfz.2 Sd.Kfz.6 Sd.Kfz. 7 Sd.Kfz.8 Sd.Kfz.9 Sd.Kfz.10 Sd.Kfz.11 Landwasserschlepper Schwerer Wehrmachtschlepper
Czołgi ewakuacyjne	Bergepanther Bergepanzer 38(t) Bergepanzer III Bergepanzer IV Bergepanzer Tiger
Transportery amunicyjne	Sd.Kfz.252 Munitionsschlepper auf Pz.Kpfw.I Munitionspanzer 38(t) Munitionsfahrzeug III/IV Munitionspanzer auf Fahrgestell Panzerkampfwagen III Munitionsschlepper für Karl-Gerät
Inne pojazdy	Sd.Kfz.254 Sd.Kfz.301 Raketen-Vielfachwerfer Sd.Kfz.302/303 (Goliath) VW Kübelwagen VW Schwimmwagen BMW R 12 BMW R 75 Zündapp KS 750 Krupp-Protze Opel Blitz Maultier VW 82E Truppenfahrrad
Prototypy i projekty	LK I LK II Jagdpanzer 38(d) VK 31 Leichttraktor VK 1602 Leopard VK 3001 (H) VK 3001 (P) VK 3002 (DB) Tiger (P) VK 3601 (H) VK 45.02 (P) VK 4502 (P) Löwe Maus P-1000 Ratte Landkreuzer P. 1500 Monster Entwicklungsserie (E-100) Panther II Heuschrecke 10 Dicker Max Durchbruchwagen Neubaufahrzeug Kugelblitz 2 cm Flakvierling auf Fahrgestell Panzerkampfwagen IV Panzerselbstfahrlafette IVc Panzerselbstfahrlafette V VK 20 Škoda T-15 Alkett-Raümgerät 10.5 cm leFH18/40/2 auf Fgst Pz Kpfw III/IV Geschützwagen Tiger