Powiat złotoryjski

powiat złotoryjski
	powiat
	; Zamek Grodziec i wieś Grodziec
Herb	Flaga
Państwo	Polska
Województwo	dolnośląskie
Data powstania	1 stycznia 1999
TERC	0226
Siedziba	Złotoryja
Starosta	Rafał Miara
Powierzchnia (2025)	575,87 km²
Populacja (2024); • liczba ludności	; 40 213
• gęstość	70 os./km²
Urbanizacja	48,1%
Nr kierunkowy	75, 76
Kod pocztowy (2025)	59–5XX
Tablice rejestracyjne	DZL
	Adres urzędu:pl. Niepodległości 8; 59–500 Złotoryja
Szczegółowy podział administracyjny
Liczba gmin miejskich	2
Liczba gmin miejsko-wiejskich	1
Liczba gmin wiejskich	3
Liczba sołectw	49
Liczba miejscowości	55
	Położenie na mapie województwa;
	51°08′00″N 15°55′00″E/51,133333 15,916667
	Multimedia w Wikimedia Commons
	Informacje w Wikipodróżach
	Strona internetowa
	Biuletyn Informacji Publicznej

Powiat złotoryjski – powiat w Polsce, położony w środkowej części województwa dolnośląskiego. Jego siedzibą jest miasto Złotoryja.

Podział administracyjny

Powiat złotoryjski powstał 1 stycznia 1999 roku wskutek reformy administracyjnej, której jednym z aspektów było wprowadzenie powiatów jako drugiego szczebla administracji, pomiędzy województwami i gminami^[1].

Został stworzony z części znoszonych województw legnickiego (miasto Złotoryja, gminy Pielgrzymka, Zagrodno i Złotoryja) i jeleniogórskiego (miasto Wojcieszów i gmina Świerzawa)^[2]^[3]. Terytorium powiatu zostało określone w ograniczonym kształcie w stosunku do tego, jaki posiadał on przed swoją likwidacją w 1975 roku^[4]^[5]^[6]. Należące wówczas do niego gmina i miasto Chojnów znalazły się od 1999 roku w powiecie legnickim^[3].

Z powiatem złotoryjskim graniczą jednostki^[7]:

powiat legnicki od północy i północnego wschodu,
powiat jaworski od wschodu,
powiat karkonoski od południa,
powiat lwówecki od zachodu,
powiat bolesławiecki od północnego zachodu.

W skład powiatu wchodzi 6 gmin: 2 miejskie, 1 miejsko-wiejska oraz 3 wiejskie. Na jego terenie położone są 3 miasta: Świerzawa, Wojcieszów oraz Złotoryja^[8].


Gmina^[8]				Pow. (2025)^[9.1]	Ludność (2024)^[9.1]	Siedziba^[10]
TERYT	Typ	Nazwa		Pow. (2025)^[9.1]	Ludność (2024)^[9.1]	Siedziba^[10]
0226011	miejska		Wojcieszów	32,18	3377	—
0226021	miejska		Złotoryja	11,51	14 000	—
0226032	wiejska		Pielgrzymka	104,84	4145	Pielgrzymka
0226043	miejsko-wiejska		Świerzawa	159,90	6961	Świerzawa
0226052	wiejska		Zagrodno	122,35	4805	Zagrodno
0226062	wiejska		Złotoryja	145,09	6925	Złotoryja

Od powstania powiatu, dokonano dwóch nieudanych prób zmian jego granic:

w 2000 roku, do powiatu jeleniogórskiego próbowały przenieść się gmina Świerzawa i miasto Wojcieszów^[11],
w 2019 roku, drugą próbę podjął samodzielnie samorząd miasta Wojcieszowa^[12].

Pokrycie terenu

Powiat złotoryjski według danych z 2025 roku zajmował powierzchnię 575,87 km², co stanowiło 2,9% powierzchni województwa dolnośląskiego. Pod względem powierzchni zajął 20. lokatę spośród 26 powiatów w województwie oraz 265. miejsce wśród 314 powiatów Polski^[9.2]. Największą część powierzchni powiatu zajmowały grunty rolne (72,7%) oraz leśne (21,5%). Zabudowanych i zurbanizowanych było 5,1% terenów, zaś pod wodami znajdowało się ich 0,4%^[13].

**Pokrycie terenu w powiecie złotoryjskim**
stan na 1 stycznia 2025^[13]

Demografia

Liczba mieszkańców w powiecie złotoryjskim w latach 1998–2024
Źródło: Bank Danych Lokalnych^[14]. Stan w dniu 31 grudnia.

Według stanu z 31 grudnia 2024 roku w powiecie złotoryjskim zamieszkiwało 40 213 mieszkańców: 20 580 kobiet (51,2% ludności) i 19 633 mężczyzn (48,8%), czyli 1,4% ludności województwa dolnośląskim. Gęstość zaludnienia w powiecie wyniosła 70 osób na km². Pod względem ludności powiat złotoryjski zajął w 2024 roku 23. miejsce spośród 26 powiatów w województwie oraz 272. lokatę wśród 314 powiatów Polski^[9.2].

Wskaźnik urbanizacji wyniósł 48,1%; w miastach w tym dniu mieszkało 19 357 osób, zaś na wsi 20 856 osób^[14].

**Sytuacja demograficzna w powiecie złotoryjskim**
stan na 31 grudnia 2024^[14]

**Piramida wieku mieszkańców powiatu złotoryjskiego**
stan na 31 grudnia 2024^[14]

Gospodarka

W końcu września 2019 roku liczba zarejestrowanych bezrobotnych w powiecie obejmowała około 1,7 tys. mieszkańców, co stanowiło stopę bezrobocia na poziomie 12,8% do aktywnych zawodowo^[15].

Władze powiatu

Władze przed 1975 rokiem

Pełnomocnicy rządu ds. utworzenia powiatu złotoryjskiego (1945–1946)
- Antoni Skowron – 1 czerwca 1945 – grudzień 1945
- Franciszek Herbut – styczeń 1946 – 17 kwietnia 1946
Starości powiatowi (1946–1950)
- Franciszek Barski – 19 kwietnia 1946 – październik 1946
- Zygmunt Jaśkiewicz – październik 1946 – 30 czerwca 1949
- Henryk Pondo – 30 czerwca 1949 – 26 października 1949
- Aleksander Dessau – 26 września 1949 – 6 czerwca 1950
Przewodniczący Prezydium Powiatowej Rady Narodowej (1952–1975):
- Jan Przybylski – 20 kwietnia 1952
- Stanisław Hodowany – 20 kwietnia 1952 – 3 września 1956
- Jan Przybylski – 3 września 1956 – 5 września 1957
- Antoni Trembulak – 16 października 1957 – 30 czerwca 1964
- Stanisław Hodowany – 1 lipca 1964 – 29 grudnia 1971
- Mieczysław Przenzak – 9 lutego 1972 – 15 grudnia 1973
Naczelnicy powiatu (1973–1975)
- Mieczysław Przenzak 15 grudnia 1973 – 13 czerwca 1975

Starości złotoryjscy od 1999 roku

Na podstawie źródła^[16]:

Ryszard Raszkiewicz (6 listopada 1998 – 29 listopada 2010),
Józef Sudoł (29 listopada 2010 – 25 października 2013),
Ryszard Raszkiewicz (25 października 2013 – 19 listopada 2018),
Wiesław Świerczyński (19 listopada 2018 – 7 maja 2024),
Rafał Miara (od 7 maja 2024)^[17].

Przypisy

↑ Ustawa z dnia 24 lipca 1998 r. o wprowadzeniu zasadniczego trójstopniowego podziału terytorialnego państwa (Dz. U. z 1998 r. Nr 96, poz. 603 (ISAP)).
↑ Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 października 1996 r. w sprawie określenia miast oraz gmin wchodzących w skład województw (Dz. U. z 1996 r. Nr 130, poz. 612 (ISAP)).
1 2 Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów (Dz. U. z 1998 r. Nr 103, poz. 652 (ISAP)).
↑ Wykaz powierzchni jednostek podziału terytorialnego dla potrzeb statystycznych : stan w dniu 1 I 1974 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, Biuro Spisów, 1974, s. 221.
↑ Komunikat o zmianach w podziale administracyjnym za okres od 2 I 1974 r. do 1 I 1975 r. włącznie, Główny Urząd Statystyczny, Biuro Spisów, Warszawa, marzec 1975, s. 2-3 [dostęp 2025-08-31] (pol.).
↑ Komunikat o zmianach w podziale administracyjnym za okres od 2 I 1975 r. do 31 V 1975 r. włącznie, Główny Urząd Statystyczny, Biuro Spisów, Warszawa, sierpień 1975, s. 1-3 [dostęp 2025-08-31] (pol.).
↑ Państwowy Rejestr Granic (PRG) [online], Główny Urząd Geodezji i Kartografii [dostęp 2025-08-31] (pol.).
1 2 Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad prowadzenia, stosowania i udostępniania krajowego rejestru urzędowego podziału terytorialnego kraju oraz związanych z tym obowiązków organów administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. z 1998 r. Nr 157, poz. 1031 (ISAP)).
Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2025 r., Główny Urząd Statystyczny, Warszawa, 22 lipca 2025 [dostęp 2025-08-31] (pol.).
1. 1 2 Tabl. 21: Powierzchnia, ludność oraz lokaty według gmin.
2. 1 2 Tabl. 2: Powierzchnia, ludność oraz lokaty według powiatów i miast na prawach powiatu.
↑ Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 23 sierpnia 2017 r. w sprawie wykazu gmin i powiatów wchodzących w skład województw (M.P. z 2017 r. poz. 853 (ISAP)).
↑ Rządowy dokument „Ocena nowego zasadniczego podziału terytorialnego państwa” (druk nr 2479 z dn. 2000-12-15) [online], Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, 15 grudnia 2000, aneks 4, s. 16 [dostęp 2024-09-22] (pol.).
↑ Uzasadnienie do projektu rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lipca 2019 r. w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast oraz nadania niektórym miejscowościom statusu miasta [online], Rządowe Centrum Legislacji, 26 lipca 2019, s. 26 [dostęp 2024-09-22] (pol.).
1 2 Powiatowe zbiorcze zestawienie danych dotyczących gruntów wg stanu na dzień 1 stycznia 2025 (woj. dolnośląskie, pow. złotoryjski). [online], Główny Urząd Geodezji i Kartografii [dostęp 2025-08-31] (pol.).
1 2 3 4 Bank Danych Lokalnych [online], Główny Urząd Statystyczny [dostęp 2025-08-31] (pol.).
↑ GUS, Bezrobotni zarejestrowani i stopa bezrobocia. Stan w końcu września 2019 r. [online], stat.gov.pl [dostęp 2019-11-29] (pol.).
↑ Rafał Rudka, Joanna Gryboś-Chechelska, Tomasz Smaś: Słownik biograficzny współczesnych starostów. T. I: Starostowie województwa dolnośląskiego. Warszawa: Związek Powiatów Polskich, 2022, s. 22. ISBN 978-83-62251-80-3. [dostęp 2024-03-02].
↑ Rafał Miara nowym starostą. e-legnickie.pl, 7 maja 2024. [dostęp 2024-09-02].

[1] Ustawa z dnia 24 lipca 1998 r. o wprowadzeniu zasadniczego trójstopniowego podziału terytorialnego państwa (Dz. U. z 1998 r. Nr 96, poz. 603 (ISAP)).

[2] Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 października 1996 r. w sprawie określenia miast oraz gmin wchodzących w skład województw (Dz. U. z 1996 r. Nr 130, poz. 612 (ISAP)).

[rozp_powiaty-3] 1 2 Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów (Dz. U. z 1998 r. Nr 103, poz. 652 (ISAP)).

[4] Wykaz powierzchni jednostek podziału terytorialnego dla potrzeb statystycznych : stan w dniu 1 I 1974 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, Biuro Spisów, 1974, s. 221.

[5] Komunikat o zmianach w podziale administracyjnym za okres od 2 I 1974 r. do 1 I 1975 r. włącznie, Główny Urząd Statystyczny, Biuro Spisów, Warszawa, marzec 1975, s. 2-3 [dostęp 2025-08-31] (pol.).

[6] Komunikat o zmianach w podziale administracyjnym za okres od 2 I 1975 r. do 31 V 1975 r. włącznie, Główny Urząd Statystyczny, Biuro Spisów, Warszawa, sierpień 1975, s. 1-3 [dostęp 2025-08-31] (pol.).

[7] Państwowy Rejestr Granic (PRG) [online], Główny Urząd Geodezji i Kartografii [dostęp 2025-08-31] (pol.).

[TERYT-8] 1 2 Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad prowadzenia, stosowania i udostępniania krajowego rejestru urzędowego podziału terytorialnego kraju oraz związanych z tym obowiązków organów administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. z 1998 r. Nr 157, poz. 1031 (ISAP)).

[Powierzchnia-9] Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2025 r., Główny Urząd Statystyczny, Warszawa, 22 lipca 2025 [dostęp 2025-08-31] (pol.).
1 2 Tabl. 21: Powierzchnia, ludność oraz lokaty według gmin.

1 2 Tabl. 2: Powierzchnia, ludność oraz lokaty według powiatów i miast na prawach powiatu.

[10] 1 2 Tabl. 21: Powierzchnia, ludność oraz lokaty według gmin.

[14] 1 2 Tabl. 2: Powierzchnia, ludność oraz lokaty według powiatów i miast na prawach powiatu.

[11] Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 23 sierpnia 2017 r. w sprawie wykazu gmin i powiatów wchodzących w skład województw (M.P. z 2017 r. poz. 853 (ISAP)).

[12] Rządowy dokument „Ocena nowego zasadniczego podziału terytorialnego państwa” (druk nr 2479 z dn. 2000-12-15) [online], Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, 15 grudnia 2000, aneks 4, s. 16 [dostęp 2024-09-22] (pol.).

[13] Uzasadnienie do projektu rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lipca 2019 r. w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast oraz nadania niektórym miejscowościom statusu miasta [online], Rządowe Centrum Legislacji, 26 lipca 2019, s. 26 [dostęp 2024-09-22] (pol.).

[pokrycie_terenu-15] 1 2 Powiatowe zbiorcze zestawienie danych dotyczących gruntów wg stanu na dzień 1 stycznia 2025 (woj. dolnośląskie, pow. złotoryjski). [online], Główny Urząd Geodezji i Kartografii [dostęp 2025-08-31] (pol.).

[BDL-16] 1 2 3 4 Bank Danych Lokalnych [online], Główny Urząd Statystyczny [dostęp 2025-08-31] (pol.).

[17] GUS, Bezrobotni zarejestrowani i stopa bezrobocia. Stan w końcu września 2019 r. [online], stat.gov.pl [dostęp 2019-11-29] (pol.).

[18] Rafał Rudka, Joanna Gryboś-Chechelska, Tomasz Smaś: Słownik biograficzny współczesnych starostów. T. I: Starostowie województwa dolnośląskiego. Warszawa: Związek Powiatów Polskich, 2022, s. 22. ISBN 978-83-62251-80-3. [dostęp 2024-03-02].

[19] Rafał Miara nowym starostą. e-legnickie.pl, 7 maja 2024. [dostęp 2024-09-02].

[10] 1 2 Tabl. 21: Powierzchnia, ludność oraz lokaty według gmin.

[14] 1 2 Tabl. 2: Powierzchnia, ludność oraz lokaty według powiatów i miast na prawach powiatu.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9.1]

[10]

[11]

[12]

[9.2]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]

Miasta na prawach powiatu	Jelenia Góra Legnica Wałbrzych Wrocław (siedziba)
Powiaty	bolesławiecki dzierżoniowski głogowski górowski jaworski kamiennogórski karkonoski kłodzki legnicki lubański lubiński lwówecki milicki oleśnicki oławski polkowicki strzeliński średzki świdnicki trzebnicki wałbrzyski wołowski wrocławski ząbkowicki zgorzelecki złotoryjski
Miasta	Wrocław Wałbrzych Legnica Jelenia Góra Lubin Głogów Świdnica Bolesławiec Oleśnica Oława Dzierżoniów Zgorzelec Bielawa Kłodzko Świebodzice Polkowice Jawor Nowa Ruda Lubań Kamienna Góra Bogatynia Jelcz-Laskowice Strzegom Ząbkowice Śląskie Boguszów-Gorce Złotoryja Trzebnica Brzeg Dolny Chojnów Wołów Strzelin Góra Milicz Siechnice Syców Kowary Środa Śląska Kudowa-Zdrój Bystrzyca Kłodzka Oborniki Śląskie Lwówek Śląski Ziębice Chocianów Kąty Wrocławskie Sobótka Pieszyce Żarów Twardogóra Żmigród Gryfów Śląski Polanica-Zdrój Piława Górna Głuszyca Szklarska Poręba Piechowice Lubawka Przemków Pieńsk Ścinawa Szczawno-Zdrój Jaworzyna Śląska Lądek-Zdrój Bolków Bierutów Kamieniec Ząbkowicki Olszyna Karpacz Nowogrodziec Duszniki-Zdrój Leśna Świeradów-Zdrój Zawidów Mieroszów Mirsk Prochowice Wojcieszów Niemcza Węgliniec Wąsosz Złoty Stok Międzylesie Bardo Międzybórz Radków Wiązów Prusice Miękinia Świerzawa Lubomierz Wleń
Inne zagadnienia	Podział administracyjny Herb Flaga

Miasta	Świerzawa Wojcieszów Złotoryja
Gminy miejskie	Wojcieszów Złotoryja
Gminy miejsko-wiejskie	Świerzawa
Gminy wiejskie	Pielgrzymka Zagrodno Złotoryja

Przynależność wojewódzka	woj. wrocławskie
Miasta (1945-75)	Chojnów Świerzawa (do 1945) Wojcieszów (od 1973) Złotoryja
Osiedla (1954-72)	Świerzawa (1957-72) Wilków (1954-72) Wojcieszów (1956-72)
Gminy wiejskie (1945-54 i 1973-75)	Chojnów Krzywa (do 1954) Nowy Kościół (do 1954) Pielgrzymka Rząśnik (do 1954) Strupice (do 1954) Świerzawa Zagrodno Złotoryja
Gromady (1954-72)	Biała (1954-72) Brochocin (1954-68) Chojnów (1960-72) Dobroszów (1954-59) Gierałtowiec (1954-72) Groble (1954-59) Konradówka (1954-59) Krzywa (1954-72) Lubiechowa (1954-58) Niedźwiedzice (1954-59) Nowa Wieś Grodziska (1954-61) Nowy Kościół (1954-72) Pielgrzymka (1954-72) Radziechów (1954-61) Rokitki (1954-61) Rokitnica (1954-72) Rząśnik (1954-68) ~~Sokołowiec~~(~~1961~~) Stara Kraśnica (1954-59) Świerzawa (I) (1954-56) Świerzawa (II) (1954-72) Twardocice (1954-68) Wilków (1954) Wojcieszów (1954-55) Zagrodno (1954-72) Złotoryja (1954-72)