Skuter

Skuter (ang. scooter) – rodzaj motoroweru lub motocykla o charakterystycznej sylwetce i odmiennej od klasycznego motocykla filozofii konstrukcyjnej. Kierowca zajmuje miejsce siedzące bez obejmowania pojazdu nogami, opierając stopy na płaskich podestach. Silnik i zbiornik paliwa umieszczone są zazwyczaj pod kanapą lub z tyłu pojazdu, a nadwozie zaopatrzone jest w stałe owiewki chroniące nogi kierowcy przed wiatrem i błotem. Przestrzeń pod kanapą pełni funkcję bagażnika, zdolnego pomieścić kask lub niewielki bagaż. Rama pojazdu jest obniżona w stosunku do konstrukcji motocyklowej, co ułatwia wsiadanie osobom w każdym stroju.

Podstawową cechą wyróżniającą skutery spośród jednośladów jest powszechne stosowanie bezstopniowej przekładni automatycznej – wariatora (CVT, ang. Continuously Variable Transmission) – która eliminuje konieczność ręcznej zmiany biegów i znacząco upraszcza obsługę pojazdu. Bezobsługowość i łatwość prowadzenia czynią skutery szczególnie praktycznym środkiem transportu w ruchu miejskim.

Skuter nie jest pojęciem równoznacznym z motorowerem. Skuter to odrębna kategoria konstruktywna jednośladów; w zależności od parametrów technicznych i nadanej homologacji może być zarejestrowany zarówno jako motorower (silnik do 50 cm³, prędkość ograniczona do 45 km/h), jak i jako motocykl.

Skuter DKW Hobby z lat 50. XX w. – jeden z pierwszych pojazdów tej klasy wyposażonych w wariator

Polski skuter WFM Osa M52

Współczesny maxi-skuter Piaggio X9 250

Historia

Skutery w muzeum w Asyżu: brązowy – Scootavia 125 cm³ z 1950 r. (Francja), czerwony – Salsbury Scooter 320 cm³ z 1948 r. (USA), srebrny – Gloucester Unibus 270 cm³ z 1920 r. (Wielka Brytania)

Początki (lata 20.–30. XX w.)

Pierwsze pojazdy o konstruktywnych cechach skutera pojawiły się w latach 20. XX wieku. Jednym z pionierów był model DKW Lomos z 1922 roku. W Stanach Zjednoczonych marka Cushman produkowała skutery od 1936 roku; cieszyły się one szczególną popularnością w czasie II wojny światowej ze względu na prostą budowę i niskie zużycie paliwa. Istotnym krokiem technologicznym było zastosowanie w 1938 roku bezstopniowej przekładni CVT przez amerykańskiego producenta Salsbury w modelu Motor Glide – była to pierwsza seryjna realizacja tego rozwiązania w jednośladzie.

Złota era: Vespa i Lambretta (lata 40.–60. XX w.)

Vespa 150 z 1957 roku – ikona powojennego wzornictwa przemysłowego

Prawdziwy rozkwit skuterów nastąpił bezpośrednio po II wojnie światowej, gdy zniszczona Europa potrzebowała taniego i praktycznego środka transportu. Włochy, wyniszczone latami konfliktu zbrojnego, znajdowały się w szczególnie trudnej sytuacji: naloty alianckie zniszczyły węzły kolejowe i porty, przemysł i rolnictwo leżały w gruzach, a waluta dramatycznie traciła na wartości.

W 1946 roku firma Piaggio, kierowana przez Enrico Piaggio, uruchomiła produkcję modelu Vespa (wł. osa), zaprojektowanego przez inżyniera lotniczego Corradino D’Ascanio. D’Ascanio, znany dotychczas z prac nad śmigłami o zmiennym skoku i prototypem helikoptera, nie był entuzjastą tradycyjnych motocykli. Uważał je za nieporęczne, podatne na zabrudzenie łańcuchem napędowym i trudne w wymianie opon. Projektując Vespę, przyjął odmienne założenia: pojazd miał być lekki, zwarty i maksymalnie łatwy w obsłudze, z silnikiem i mechanizmami ukrytymi pod karoserią, daleko od kierowcy. Silnik umieszczono z tyłu, co pozwoliło na przyjęcie przez kierowcę wygodnej pozycji siedzącej bez konieczności obejmowania pojazdu nogami – a co za tym idzie, umożliwiło jazdę w zwykłym ubraniu, w tym w spódnicy.

Vespa stała się dostępna dla grup społecznych dotychczas wykluczonych z posiadania własnego środka transportu – młodzieży, kobiet i osób mniej zamożnych. Pierwsza Vespa 98 kosztowała w 1946 roku 55 tysięcy lirów, co odpowiadało kilku miesięcznym pensjom robotnika. Aby pojazd stał się powszechnie dostępny, Piaggio wprowadził pionierską sprzedaż ratalną, dzięki której na zakup mogli sobie pozwolić urzędnicy, drobni przedsiębiorcy i pracownicy fizyczni. Rok po premierze sprzedano 2484 sztuki; w 1950 roku produkcja przekroczyła 60 tysięcy sztuk rocznie, a milionowy egzemplarz zjechał z taśmy w połowie lat 50.

W 1947 roku do rywalizacji z Vespą przystąpiła Lambretta firmy Innocenti z Mediolanu – pojazd o zbliżonej filozofii, lecz bardziej konwencjonalnej ramie. Obydwie marki zdominowały europejski rynek skuterów na ponad dekadę i uczyniły z Włoch centrum tej kategorii pojazdów. Popularność Vespy znacząco wzrosła po premierze komedii romantycznej Rzymskie wakacje (1953) z Audrey Hepburn i Gregorym Peckiem, w której skuter stał się jednym z głównych rekwizytów narracyjnych i zarazem symbolem dolce vita.

W Polsce na wzór Vespy powstał w 1959 roku skuter WFM Osa, produkowany przez Warszawską Fabrykę Motocykli. Największą popularność osiągnął około 1960 roku. Z kolei w ZSRR na licencji Vespy powstała Wiatka WP-150.

Zmierzch i odrodzenie (lata 70.–90. XX w.)

Modsi w kolejce do promu na Isle of Wight po zlocie skuterowym na wyspie, sierpień 1983

W latach 70. popularność skuterów w Europie Zachodniej znacznie osłabła wskutek rosnącego dobrobytu i upowszechnienia się samochodów. Rynek podtrzymywały przede wszystkim Japonia i kraje azjatyckie. W Wielkiej Brytanii jednoślady stały się jednak elementem tożsamości kulturowej subkultury modsów, którzy zdobili swoje Lambrety i Vespy dziesiątkami lusterek i reflektorów, urastając do symbolu pokoleniowej niezależności. Na przełomie lat 80. i 90. producenci japońscy, a następnie tajwańscy i chińscy, tchnęli nowe życie w segment, oferując nowoczesne, niezawodne i cenowo dostępne modele.

XXI wiek: urbanizacja i elektryfikacja

W pierwszych dekadach XXI wieku skutery utrwaliły swoją pozycję jako dominujący środek transportu w szybko rozwijających się metropoliach azjatyckich – przede wszystkim w Chinach, Wietnamie, Indonezji i na Tajwanie. W Europie zyskały popularność jako alternatywa dla samochodu w zatłoczonych aglomeracjach miejskich.

Kluczowym trendem ostatnich lat jest elektryfikacja segmentu. Skutery elektryczne nie emitują spalin i pracują niemal bezgłośnie, co poprawia jakość powietrza w miastach. Koszty ich eksploatacji są znacząco niższe niż pojazdów spalinowych – koszt przejazdu 100 km wynosi szacunkowo 3–4 złote. Rosnąca świadomość ekologiczna społeczeństw i zaostrzone regulacje emisyjne Unii Europejskiej (m.in. pakiet Fit for 55) przyspieszają ten proces transformacji. Norma emisji Euro 4, wprowadzająca obowiązek stosowania elektronicznego wtrysku paliwa zamiast gaźnika, weszła w życie dla nowych pojazdów dwukołowych w 2017 roku.

Charakterystyka techniczna

Wariator

Wariator pasowy
a) schemat ideowy
b) schemat pokazujący konstrukcję

Centralnym elementem układu napędowego większości skuterów jest wariator – bezstopniowa przekładnia mechaniczna oparta na dwóch stożkowych kołach pasowych połączonych szerokim paskiem klinowym. Gdy silnik pracuje na niskich obrotach, pasek obiega koła po małym promieniu, uzyskując duże przełożenie umożliwiające ruszenie z miejsca. Wraz ze wzrostem obrotów rolki odśrodkowe przesuwają tarcze koła napędowego, zmuszając pasek do wędrówki na większy promień i automatycznie redukując przełożenie, co przekłada się na wzrost prędkości pojazdu. Cały proces przebiega płynnie i bezstopniowo, bez żadnej ingerencji kierowcy.

Rozwiązanie to doskonale odpowiada potrzebom pojazdów miejskich: zapewnia łagodne ruszanie, eliminuje szarpnięcia typowe dla ręcznej skrzyni biegów oraz ułatwia jazdę w warunkach częstego zatrzymywania się. Jego słabymi punktami są stosunkowo szybkie zużycie paska napędowego i rolek wariatora, a także pewna utrata elastyczności przy gwałtownych zmianach prędkości.

Historia bezstopniowej przekładni w jednośladach sięga 1910 roku, kiedy brytyjska firma Zenith zbudowała motocykl z prymitywną przekładnią CVT. Rozwiązanie to upowszechniło się dopiero, gdy w 1938 roku amerykański producent Salsbury zastosował licencjonowaną przekładnię CVT w modelu Motor Glide – pierwszym seryjnym skuterze z takim układem. Salsbury sprzedał licencję wielu fabrykom europejskim, w tym Piaggio. W branży skuterowej za pioniera szerokiego zastosowania wariatora w Europie uważa się jednak niemiecką firmę DKW, która wdrożyła go pod koniec lat 50. XX wieku.

Konstrukcja

Skuter i motocykl – porównanie sylwetek

Skuter odróżnia się od motocykla przede wszystkim układem ramy: brak ramy podkrocznej, a silnik ukryty pod kanapą lub z tyłu pojazdu znacznie obniża środek ciężkości i poprawia równowagę statyczną. Ułatwia to wsiadanie i wysiadanie, a prowadzenie pojazdu jest intuicyjne nawet dla osób bez doświadczenia motocyklowego.

Segmenty rynkowe

Rynek skuterów dzieli się na kilka wyraźnych segmentów:

• Skutery 50 cm³ – klasyfikowane jako motorowery; ograniczone do 45 km/h, przeznaczone głównie do użytku miejskiego i dostępne od 14. roku życia (kat. AM).
• Skutery 125 cm³ – popularne wśród dojeżdżających do pracy; pozwalają na jazdę drogami szybkiego ruchu i wymagają prawa jazdy kat. A1 lub B (po 3 latach stażu).
• Skutery 150–300 cm³ – wszechstronne pojazdy nadające się zarówno do miasta, jak i tras podmiejskich; wymagają prawa jazdy kat. A2 lub A.
• Maxi-skutery (400–800 cm³) – duże, komfortowe jednoślady o osiągach zbliżonych do motocykli turystycznych, wyposażone w szerokie owiewki, pojemne kufry i zaawansowane systemy bezpieczeństwa; wymagają prawa jazdy kat. A.
• Skutery elektryczne – dynamicznie rosnący segment; pojazdy z napędem elektrycznym, bezemisyjne, o niskich kosztach eksploatacji, klasyfikowane zgodnie z mocą i prędkością maksymalną.

Prowadzenie

Nauka jazdy na skuterze w Australii

Skuter prowadzi się bez ręcznego sprzęgła i bez konieczności zmiany biegów. Wariator samoczynnie dobiera optymalne przełożenie w zależności od prędkości obrotowej silnika i obciążenia – kierowca reguluje jedynie przepustnicę (gaz) i hamulce. Oba hamulce obsługiwane są manetkami kierownicy: w większości modeli lewa manetka steruje hamulcem tylnym, prawa – przednim, choć rozwiązania te mogą się różnić między producentami.

Układ hamulcowy wielu współczesnych skuterów wyposażony jest w system CBS (ang. Combined Braking System), który rozdziela siłę hamowania na obie osie przy użyciu jednej dźwigni, oraz w system ABS (ang. Anti-lock Braking System), zapobiegający blokowaniu kół podczas gwałtownego hamowania. Obydwa rozwiązania są od 2017 roku obowiązkowe w nowych pojazdach homologowanych w Unii Europejskiej o pojemności powyżej 125 cm³, a od 2019 roku również w mniejszych motocyklach i motorowerach.

Niewielkie koła skuterów (zazwyczaj 10–16 cali) wpływają na charakterystykę jazdy: zwiększają zwrotność i podatność na manewr, lecz pogarszają stabilność przy większych prędkościach i utrudniają pokonywanie nierówności. Niska pozycja za kierownicą sprzyja poczuciu bezpieczeństwa u osób początkujących, lecz ogranicza wyczucie drogi w porównaniu z motocyklami o tradycyjnej ramie podkrocznej.

Przepisy prawne w Polsce

Polski motorower Romet Kadet 780

Tylna strona polskiego prawa jazdy według standardu UE po 19 stycznia 2013 r. – widoczne uprawnienia kategorii A i B

Klasyfikacja pojazdów

Polskie prawo rozróżnia dwie kategorie jednośladów silnikowych, do których zaliczają się skutery:

• Motorower – pojazd z silnikiem spalinowym do 50 cm³ lub elektrycznym do 4 kW, o konstrukcji ograniczającej prędkość do 45 km/h.
• Motocykl – wszystkie pozostałe jednoślady silnikowe, w tym skutery o pojemności powyżej 50 cm³.

Wymagane uprawnienia

Od 19 stycznia 2013 roku, kiedy weszła w życie ustawa o kierujących pojazdami, obowiązują następujące zasady dotyczące wymaganych kategorii prawa jazdy:

Pojemność / moc	Wymagana kategoria	Minimalny wiek
do 50 cm³ / do 4 kW (motorower)	AM	14 lat
do 125 cm³ / do 11 kW	A1	16 lat
do 125 cm³ / do 11 kW	B (po min. 3 latach posiadania)	21 lat
do 35 kW	A2	18 lat
powyżej 35 kW	A	20 lub 24 lata

Kategorię AM można uzyskać od 14. roku życia; zastąpiła ona dawną kartę motorowerową, zniesioną reformą z 2013 roku. Osoby, które ukończyły 18 lat przed 19 stycznia 2013 roku, zachowują uprawnienie do kierowania motorowerem na podstawie samego dowodu osobistego – jest to tzw. prawo nabyte, wynikające z zasady niedziałania prawa wstecz.

Rejestracja, ubezpieczenie i badania techniczne

Każdy skuter dopuszczony do ruchu na drogach publicznych wymaga rejestracji oraz ważnego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej (OC). Skutery zarejestrowane jako motorowery podlegają obowiązkowym badaniom technicznym co dwa lata (obowiązek ten wprowadzono 7 lipca 2009 roku).

Modyfikacje techniczne

Przeróbki zwiększające moc lub prędkość maksymalną powyżej wartości wynikających z homologacji zmieniają prawną klasyfikację pojazdu z motoroweru na motocykl. Prowadzenie pojazdu po takich modyfikacjach bez zmiany danych w dokumentach rejestracyjnych i bez odpowiednich uprawnień jest wykroczeniem. Obowiązek stosowania elektronicznego wtrysku paliwa (norma Euro 4) znacząco podniósł koszty i ograniczył skalę nielegalnego tuningu motorowerów.

Skutery elektryczne

Vespa Elettrica – elektryczna wersja kultowej marki, wprowadzona w 2018 roku

Skutery elektryczne stanowią jeden z najdynamiczniej rozwijających się segmentów jednośladów. Napęd elektryczny oferuje szereg praktycznych zalet: brak emisji spalin, cicha praca, niskie koszty eksploatacji i prostsza konserwacja mechaniczna w porównaniu z silnikami spalinowymi. Nowoczesne modele wyposażane są w aplikacje mobilne umożliwiające monitorowanie stanu baterii, nawigację i diagnostykę pojazdu.

Zasięg na jednym ładowaniu wynosi w zależności od modelu od 40 do ponad 100 km, a czas pełnego ładowania – od 3 do 8 godzin. Stosowane są zarówno stałe, jak i wymienne pakiety akumulatorowe; te drugie pozwalają naładować baterię poza pojazdem, na przykład w miejscu pracy lub w domu.

Pod względem prawnym skuter elektryczny o mocy do 4 kW i prędkości ograniczonej do 45 km/h jest traktowany jak motorower i wymaga prawa jazdy kat. AM. Pojazdy o większej mocy klasyfikowane są jako motocykle i wymagają odpowiednich uprawnień kategorii A.

Do głównych producentów elektrycznych skuterów należą m.in. Piaggio (Vespa Elettrica), Honda, Yamaha, Kymco oraz liczne firmy chińskie oferujące modele w szerokim spektrum cenowym.

Skutery w kulturze popularnej

Audrey Hepburn i Gregory Peck w filmie Rzymskie wakacje (1953) – scena na Vespie stała się jedną z najbardziej rozpoznawalnych w historii kina

Walijski piłkarz John Charles pozuje z Innocenti Lambretta LI 150 (1958)

Skuter – zwłaszcza Vespa – jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli włoskiego wzornictwa i stylu życia. Film Rzymskie wakacje (1953) z Audrey Hepburn i Gregorym Peckiem utrwalił wizerunek skutera jako symbolu wolności, lekkości i powojennego optymizmu. Od czasu premiery tego filmu Vespa pojawiła się w ponad dwóch tysiącach produkcji audiowizualnych na całym świecie. Lambretta była również obecna na włoskich planach filmowych: pojawiała się w licznych filmach neorealistycznych i komediach lat 50., stanowiąc wizualny skrót dla pojęcia nowoczesności i postępu we Włoszech doby cudu gospodarczego.

W Wielkiej Brytanii lat 60. skutery stały się nieodłącznym atrybutem subkultury modsów, którzy dekorowali swoje Lambrety i Vespy rozbudowanymi układami dodatkowych lusterek, reflektorów i chromowanych akcesoriów. Postać Jimmy’ego z kultowego brytyjskiego filmu Kwadrofonia (1979) jeździła właśnie Lambrettą Li 150 Series 3. Film, będący adaptacją albumu koncepcyjnego grupy The Who, utrwalił wizerunek Lambretty jako atrybutu pokolenia lat 60. i przyczynił się do jej późniejszego renesansu popularności w latach 80. Tradycja zlotów skuterowych żywa jest w całej Europie do dziś.

W krajach Azji Południowo-Wschodniej skuter i motorower pełnią funkcję znacznie wykraczającą poza zwykły środek lokomocji – są elementem tożsamości kulturowej i barometrem awansu społecznego. W Wietnamie, gdzie rocznie sprzedaje się blisko 3 miliony jednośladów, pojazd ten jest kręgosłupem codziennego życia: służy do dowozu dzieci do szkoły, transportu towarów na targ i prowadzenia ulicznych punktów gastronomicznych. Po liberalizacji gospodarczej w ramach reform Đổi Mới na początku lat 90. XX wieku dostęp do japońskich marek – przede wszystkim Hondy i Yamahy – stał się wyznacznikiem ekonomicznego awansu, a model Honda Dream zyskał status symbolu klasy średniej i niezawodności. Analogiczne zjawisko wystąpiło na Tajwanie, w Indonezji i Tajlandii, gdzie nieprzebrane strumienie skuterów w godzinach szczytu stały się wizualną ikoną azjatyskiej urbanizacji, obecną w fotografii dokumentalnej, kinie i sztuce ulicznej całego regionu.

W Polsce pierwszym zorganizowanym klubem skuterowym był Roller Club Gdańsk, działający w latach 1997–2001. Klub wydawał pismo „Skuter Zabytkowy” i w 2000 roku zorganizował w Chmielnie pierwszy ogólnopolski zlot skuterów Skutermania.

Sport motorowy

Choć skutery kojarzone są głównie z transportem miejskim, od połowy XX wieku znajdowały również zastosowanie sportowe. Niewielka masa, prostota konstrukcji oraz relatywnie niski koszt eksploatacji sprawiły, że stały się podstawą różnych form rywalizacji amatorskiej i profesjonalnej. Sportowe wykorzystanie skuterów przyczyniło się do rozwoju technologii stosowanych później w modelach seryjnych, m.in. wydajniejszych wariatorów, lepszych zawieszeń, hamulców tarczowych oraz lekkich materiałów konstrukcyjnych.

Wyścigi torowe

Już w latach 50. i 60. organizowano wyścigi skuterów opartych głównie na modelach Vespa i Lambretta. W 1951 roku fabryczny zawodnik Romolo Ferri ustanowił rekord prędkości dla skuterów, osiągając ponad 193 km/h na specjalnie przygotowanej maszynie Lambretta na torze w Montlhéry we Francji. Współcześnie istnieją klasy wyścigowe przeznaczone dla skuterów z automatyczną przekładnią CVT, zarówno w sporcie amatorskim, jak i w ramach zawodów krajowych. Przykładem jest European Scooter Challenge, obejmujący klasy dla zmodyfikowanych skuterów torowych.

Skutery w motorsporcie terenowym

Jawa 21 podczas zawodów motocrossowych „Václavická hodinovka” w 2011 r., Czechy

W niektórych krajach rozwinięto także zawody terenowe dla skuterów, obejmujące rajdy typu motocross i zawody enduro. Szczególnym przykładem były starty polskiego skutera Osa w International Six Days Trial, gdzie konstrukcje skuterowe zdobywały medale w rywalizacji terenowej.

Wyścigi drag i tuning

Osobną dziedzinę stanowią wyścigi sprintów i drag racing skuterów, szczególnie popularne w Azji Południowo-Wschodniej i na Tajwanie. W rywalizacji tej wykorzystuje się silnie zmodyfikowane skutery dwusuwowe oraz maszyny budowane specjalnie do startów na krótkim dystansie.

Sportowe maxi-skutery

Maxi-skuter Yamaha TMAX XP560

W końcu XX wieku pojawiła się kategoria tzw. sportowych maxi-skuterów, łączących praktyczność skutera z osiągami motocykla. Modele takie jak Yamaha TMAX, Gilera Runner czy Honda Forza wykorzystywano również w jeździe torowej i track dayach. Szczególną rolę odegrał Yamaha TMAX, uznawany za pioniera segmentu sportowych maxi-skuterów.

Gymkhana i scootering

W XXI wieku rozwinęły się konkurencje zręcznościowe, takie jak gymkhana skuterowa, polegająca na szybkim pokonywaniu technicznych tras złożonych ze slalomów i nawrotów. Rywalizacja taka funkcjonuje m.in. w Japonii, na Tajwanie i we Włoszech, a jej odmiany promowane są również przez producentów skuterów, w tym Piaggio.

Sport skuterowy w Polsce

W Polsce sportowe wykorzystanie skuterów ma tradycję sięgającą okresu powojennego. Najbardziej znanym przykładem pozostaje WFM Osa, która jako jeden z nielicznych seryjnych skuterów brała udział w międzynarodowych zawodach terenowych International Six Days Trial, zdobywając medale i uzyskując reputację wyjątkowo trwałej konstrukcji sportowej. Współcześnie polscy zawodnicy uczestniczą również w wyścigach torowych skuterów, m.in. w ramach European Scooter Challenge, obecnej także w polskich kalendarzach imprez torowych.

W środowisku amatorskim popularność zyskały także zawody sprintów i wyścigi na 1/4 mili dla skuterów tuningowanych, organizowane podczas zlotów, imprez tuningowych i wydarzeń typu scooter meeting. Rywalizacja ta koncentruje się głównie na osiągach, przyspieszeniu i modyfikacjach układu napędowego. Elementem sportowej kultury skuterowej w Polsce pozostaje także gymkhana oraz pokazy stunt, organizowane podczas targów motocyklowych i imprez szkoleniowych.

Bezpieczeństwo

Badanie techniczne skuterów na stacji kontroli pojazdów w Izraelu

Skutery, podobnie jak inne jednoślady, należą do pojazdów o podwyższonym ryzyku wypadkowym w ruchu drogowym. Przepisy prawa nakładają na kierowców obowiązek jazdy w kasku; za jazdę bez kasku grozi mandat. Do podstawowych zasad bezpiecznej eksploatacji należą ponadto: stosowanie odblasków i sprawnego oświetlenia, regularne przeglądy techniczne oraz przestrzeganie parametrów homologacyjnych pojazdu.

Systemy ABS i CBS, od 2019 roku obowiązkowe w nowych motocyklach i motorowerach wprowadzanych na rynek Unii Europejskiej, znacząco skracają drogę hamowania i ograniczają ryzyko utraty kontroli nad pojazdem. Producenci oferują ponadto coraz powszechniej elektroniczne systemy kontroli trakcji i hamowania regeneracyjnego w modelach elektrycznych.

Według danych Europejskiej Rady Bezpieczeństwa Transportu (ETSC) ryzyko śmierci w wypadku drogowym dla użytkownika jednośladu jest od 9 do nawet 30 razy wyższe niż dla kierowcy samochodu osobowego w przeliczeniu na przejechany kilometr, w zależności od kraju i kategorii pojazdu. Na obszarach miejskich użytkownicy dwukołowych pojazdów silnikowych, obok pieszych i rowerzystów, zaliczani są do tzw. niechronionych uczestników ruchu drogowego, na których przypada niemal 70% wszystkich ofiar śmiertelnych wypadków w miastach. Głównymi przyczynami wypadków z udziałem skuterów i motorowerów są: wymuszanie pierwszeństwa przejazdu, niedostosowanie prędkości do warunków drogowych oraz brak doświadczenia kierowcy – szczególnie istotny w przypadku najmłodszych użytkowników, którzy uprawnieni są do jazdy motorowerem już od 14. roku życia. ETSC rekomenduje w związku z tym wprowadzenie obowiązkowego, rozbudowanego egzaminu praktycznego na prawo jazdy kategorii AM, a także objęcie wszystkich typów motorowerów – podobnie jak motocykli – obowiązkowymi okresowymi badaniami technicznymi.

Marki i miejsca produkcji

Linia montażowa skuterów marki Ola, Indie

Współczesny rynek skuterów charakteryzuje się wyraźnym podziałem geograficznym producentów na kilka ośrodków o odmiennym profilu. Historyczną kolebką skuterów pozostają Włochy (Piaggio, Vespa, Aprilia, Gilera, Benelli), których marki uchodzą za synonim jakości i wzornictwa. Równolegle jako centrum azjatyckiej produkcji wysokiej jakości ugruntowały się Japonia (Honda, Yamaha, Suzuki) oraz Tajwan (Kymco, SYM, PGO, TGB) – tajwańskie skutery są na rynkach zachodnich powszechnie zaliczane do kategorii markowych, nie chińskich, co bywa źródłem nieporozumień wśród nabywców.

Największą liczbę marek i wolumeny produkcji generują Chiny. Chińscy producenci początkowo kopiowali sprawdzone konstrukcje europejskie i japońskie, oferując je pod własnymi lub zleceniowymi markami. Z biegiem czasu jakość ich wyrobów istotnie wzrosła, a granica między pojęciami „chińskiej technologii” a „europejskiej technologii produkowanej w Chinach” stała się trudna do precyzyjnego wyznaczenia – wiele uznanych europejskich marek przeniosło wytwarzanie swoich pojazdów do Chin, zachowując jedynie projektowanie i homologację na kontynencie. Zjawisko to zmusza nabywcę do rozróżnienia kraju marki od kraju wytworzenia, które w przypadku skuterów często się nie pokrywają.

W tabelach poniżej przedstawiono zestawienie producentów skuterów z podziałem na kraj pochodzenia marki i segment rynkowy (marki współczesne) lub lata produkcji (marki historyczne).

Współczesne

Nazwa marki	Pochodzenie marki	Segment rynkowy	Uwagi
Adly	Tajwan	miejski, maxi	Dystrybuowany w Europie
Aprilia	Włochy	sportowy, miejski	Należy do grupy Piaggio; modele SR i Sportcity
Bajaj	Indie	miejski	Jeden z największych producentów jednośladów na świecie
Barton	Chiny	miejski	Obecny na rynku polskim od kilkunastu lat
Baotian	Chiny	miejski	Producent klasy entry-level; głównie 50 cm³
Benelli	Włochy	miejski, maxi	Marka historycznie włoska; produkcja w Chinach (grupa Qianjiang)
BMW	Niemcy	maxi, elektryczny	Modele C 400 X, C 400 GT i elektryczny CE 04; segment premium
CPI	Tajwan	miejski	Marka budżetowa; dystrybucja głównie w Europie Południowej
Daelim	Korea Południowa	miejski	Modele sprzedawane pod marką własną i jako OEM
Derbi	Hiszpania	sportowy	Historycznie hiszpańska; od 2001 roku w grupie Piaggio
Gilera	Włochy	miejski, sportowy	Marka grupy Piaggio; modele Runner i Nexus
Haojue	Chiny	miejski	Jeden z największych chińskich producentów; joint venture z Suzuki
Honda	Japonia	miejski, maxi, elektryczny	Lider rynku globalnego i polskiego; modele PCX, SH, Forza, EM1 e:
Husqvarna	Austria	elektryczny	Marka grupy Pierer Mobility; skuter Vektorr
Italjet	Włochy	miejski, sportowy	Producent niszowy; modele Dragster i Formula
Junak	Polska	miejski	Polska marka historyczna; współczesne modele produkowane w Chinach
Keeway	Chiny	miejski	Należy do grupy Qianjiang (właściciel Benelli)
KTM	Austria	elektryczny	Skuter elektryczny E-Speed; marka grupy Pierer Mobility
Kymco	Tajwan	miejski, maxi, elektryczny	Modele Agility, AK 550; elektryczny RevoNEX
Lambretta	Włochy	retro	Reaktywowana marka włoska; modele V-Special i G-Special
Malaguti	Włochy	miejski, sportowy	Oferta 50 i 125 cm³
NIU	Chiny	elektryczny	Specjalizuje się wyłącznie w skuterach elektrycznych; sprzedaż globalna
Peugeot	Francja	miejski, maxi	Modele Kisbee, Django, Metropolis
PGO	Tajwan	miejski	Dystrybucja na rynkach europejskich
Piaggio	Włochy	miejski, maxi	Jeden z pionierów segmentu; modele MP3, Beverly; właściciel marek Vespa, Aprilia, Gilera i Derbi
QJ Motor	Chiny	miejski, maxi	Marka grupy Qianjiang; rosnąca obecność w Europie od ok. 2022 roku
Rieju	Hiszpania	sportowy, miejski	Modele 50 i 125 cm³
Romet	Polska	miejski	Polska marka konsumencka; produkcja w Chinach
Stella	Indie	retro	Produkowana przez LML w Indiach na licencji Vespy
Suzuki	Japonia	miejski, maxi	Modele Burgman 125–650 cm³; w segmencie od lat 70.
SYM	Tajwan	miejski, maxi	Duża sieć dystrybucji w Europie
TGB	Tajwan	miejski	Dystrybucja w Europie Środkowej
Vespa	Włochy	retro, miejski, elektryczny	Kultowa marka grupy Piaggio; modele Primavera, GTS, Elettrica
VinFast	Wietnam	elektryczny	Wietnamski producent wchodzący na rynki europejskie
Yamaha	Japonia	miejski, maxi, elektryczny	Modele NMAX, XMAX, TMAX; elektryczny EC-05
Zipp	Polska	miejski	Polska marka; produkcja w Chinach
Zontes	Chiny	miejski, maxi	Chiński producent wyższej półki; w Polsce od ok. 2022 roku

Historyczne

Nazwa marki	Pochodzenie marki	Lata produkcji	Uwagi
Cezeta	Czechosłowacja	1957–1964	Czeski producent; charakterystyczna torpedowata sylwetka
Cushman	Stany Zjednoczone	1936–1965	Jeden z pionierów segmentu; popularne podczas II wojny światowej
DKW	Niemcy	1922–1958	Model Lomos z 1922 roku to jeden z pierwszych skuterów na świecie
Dürkopp	Niemcy	1953–1960	Niemiec producent maszyn szywarskich, który przejściowo wytwarzał skutery
Fuji Rabbit	Japonia	1946–1968	Japoński odpowiednik Vespy; produkowany przez Fuji Heavy Industries
Goggo	Niemcy	1951–1956	Bawarski producent; skutery i mikrosamochody
Heinkel	Niemcy	1953–1965	Producent lotniczy przekształcony po wojnie w wytwórnię pojazdów
IWL	NRD	1955–1964	Enerdowski producent; modele Pitty, Wiesel i Berlin
Jawa	Czechosłowacja	1946–1968	Czeski producent motocykli z krótkim epizodem w segmencie skuterów
Mitsubishi SilverPigeon	Japonia	1947–1965	Japoński rywal Fuji Rabbit; produkowany przez Mitsubishi
Osa	Polska	1959–1965	Jedyny polski skuter produkowany seryjnie; Warszawska Fabryka Motocykli
Salsbury	Stany Zjednoczone	1935–1948	Pierwszy seryjny skuter z przekładnią CVT (model Motor Glide, 1938)
Simson	Niemcy	1955–1964	Producent enerdowski; skutery Simson SR i AWO
Tuła	ZSRR	1957–1979	Radziecki skuter produkowany w Zakładach Zbrojeniowych w Tule; wzorowany na Vespie

Zobacz też

• Motorower
• Quad
• Skuter śnieżny
• Skuter wodny