İçeriğe atla

Bandeja paisa

Vikipedi, özgür ansiklopedi

Bandeja paisa (İspanyolca kelime anlamı 'Paisa tabağı'), bandeja de arriero, bandeja montañera ve bandeja antioqueña gibi varyasyonlarıyla bilinen, Kolombiya mutfağının, özellikle Antioquia departmanı ve Paisa bölgesinin yanı sıra Kolombiya'daki Kahve Yetiştiriciliği Bölgesi'nin (Caldas, Quindío ve Risaralda, Tolima ve Valle del Cauca departmanları) en temsili yemeklerinden biridir. Paisa, Paisa bölgesinden bir kişiyi ifade eder ve bandeja İspanyolcada tabak anlamına gelir.

Bu yemeğin ana özelliği, geleneksel bir bandeja paisa'da bol miktarda ve çeşitli yiyecek bulunmasıdır: domuz etiyle pişirilmiş kırmızı fasulye, beyaz pirinç, kıyma (carne molida), çıtır domuz derisi (chicharrón), kızarmış yumurta, muz (plátano maduro), chorizo, arepa, hogao sosu, siyah puding (morcilla), avokado ve limon.[1] Bir tabakta veya tepside servis edilir.[2]

Bandeja paisa'nın kökeni, yüzyıllar boyunca Kolombiya'da yaşayan yerli halklar, sömürgeci İspanyollar ve Afrikalılar da dahil olmak üzere çeşitli kültürlerden etkilenmiştir. 19. yüzyılda Fransız ve İngiliz sömürgeciler de kendi mutfaklarını beraberlerinde getirmişlerdir.[3]

Paisa tabağının mevcut şekli ve sunumu nispeten yenidir. 1950'den önce bu yemek hakkında yemek yazılarında hiçbir referans bulunmamaktadır. Muhtemelen yerel restoranların daha basit köylü yemeklerinin bir yorumudur. En belirgin özelliklerinden biri, Latin Amerika mutfağının diğer melez yemeklerinde de gözlemlenen yerli Amerikan ve Avrupa malzemelerinin bir arada kullanılmasıdır; örneğin Venezuela pabellón criollo veya Kosta Rika gallo pinto gibi.

Sunum ve Çeşitleri

[değiştir | kaynağı değiştir]

Paisa tabağı, sunulan büyük miktardaki yemek nedeniyle geleneksel olarak büyük, oval şekilli bir tepside servis edilir. Yan yemekler arasında süt ve öğütülmüş panela ile birlikte mazamorra (atole'ye benzer mısır bazlı bir içecek) bulunur.

Ülke genelinde, en katı anlamıyla bandeja paisa olarak kabul edilemeyen, malzemelerin çıkarılması veya eklenmesiyle yapılan çeşitli varyasyonları vardır. Bazı Antiokya restoranları, yukarıda belirtilen malzemelere ek olarak ızgara biftek, ızgara domuz eti ve karaciğer içeren "genişletilmiş" bandeja paisa veya "yedi et tabağı" olarak da bilinen bir tabak sunmaktadır. Bogotá'da, domuz etinin ızgara tavuk göğsüyle değiştirildiği, kan sucuk ve chorizo'nun çıkarıldığı veya bunların yerine sosis konulduğu, diyete uygun bir versiyonu oldukça popülerdir.[4]

  1. "Ingredientes Bandeja Paisa (spanish)". 4 Şubat 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Eylül 2016.
  2. Artes y saberes de la bandeja paisa
  3. "Historia de la Cocina | Artículos | gastrocolombia.htm" (İspanyolca). 20 Ekim 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi.
  4. "Colaboradores". Saludcolombia.com. 27 Mart 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Ekim 2016.