Nöroblastom
| Nöroblastom | |
|---|---|
 | |
| Nöroblastom'un mikroskop altındaki tipik görünümü | |
| Uzmanlık | Onkoloji  |
Nöroblastom (ya da nöroblastoma), sinir hücrelerinden çıkan tümördür.
Genellikle bir yaş altı bebeklerde görülen bu ur (tümör), çocuk yaşlarda görülen kanser türlerinin yaklaşık % 10'luk bir kısmını oluşturur.
Primitif (primordial) nöral krest hücrelerinden kaynaklanan nörblastomun, biyolojik davranışında değişkenlik sunması nedeniyle, agresif bir yol izlemesinden dolayı prognoz (hastalığın sonucu, geleceği hakkında tahmini yaklaşım) sağaltımı (tedavisi) sorunlu olabilmektedir.
Sebebi
[değiştir | kaynağı değiştir]Nöroblastomanın nedeni tam olarak anlaşılamamıştır. Olguların büyük çoğunluğu sporadiktir ve ailesel değildir. Vakaların yaklaşık %1–2’si ailesel seyir gösterir ve belirli gen mutasyonları ile ilişkilendirilmiştir. Ailesel nöroblastomanın bazı olgularında, anaplastik lenfoma kinaz (ALK) genindeki nadir germ hattı mutasyonları sorumludur[1]. Ayrıca PHOX2B veya KIF1B genlerindeki germ hattı mutasyonlarının da ailesel nöroblastoma ile ilişkili olduğu gösterilmiştir. Nöroblastoma, nörofibromatozis tip 1 ve Beckwith–Wiedemann sendromunun da bir özelliği olarak görülebilir.
Tümör içinde MYCN onkogeninin amplifikasyonu, nöroblastomada sık karşılaşılan bir bulgudur. Amplifikasyon derecesi iki modlu bir dağılım gösterir: ya 3–10 kat ya da 100–300 kat artış. Bu mutasyonun varlığı, hastalığın ileri evreleri ile güçlü biçimde ilişkilidir[2].
Nöroblastoma tümör hücrelerinde LMO1 geninin duplike segmentlerinin bulunmasının, kanserin agresif bir formunun gelişme riskini artırdığı gösterilmiştir[3].
Diğer bazı genlerin de nöroblastomada prognoztik bir rolü olabileceği öne sürülmüştür. 2023’te yayımlanan bir biyoinformatik çalışma, AHCY, DPYSL3 ve NME1 genlerinin bu hastalıkta prognozla ilişkili olabileceğini düşündürmektedir[4].
Nöroblastoma, NBPF10 genindeki kopya sayısı varyasyonları ile de ilişkilendirilmiştir; bu durum 1q21.1 delesyon sendromu veya 1q21.1 duplikasyon sendromu ile sonuçlanabilir[5].
Bir çalışma, 1p delesyonu taşıyan nöroblastoma hücrelerinde, diğer genetik alt gruplara kıyasla bazı miRNA’ların aşırı eksprese edildiğini göstermiştir. Bu miRNA’ların, nöronal farklılaşma ile ilişkili genlerin düzenlenmesini bozabileceği ve böylece nöroblastomanın patogenezine katkıda bulunabileceği ileri sürülmüştür. Ayrıca, miR-495’in nöronal farklılaşmada rol alan mRNA’ların büyük çoğunluğunu hedeflediği belirtilmiştir[6].
Birçok risk faktörü öne sürülmüş ve bunlar hâlen araştırılmaktadır. Hastalığın karakteristik olarak erken yaşta ortaya çıkması nedeniyle, pek çok çalışma döllenme dönemi çevresi ve gebelik sürecindeki ebeveyn faktörlerine odaklanmıştır. İncelenen faktörler arasında mesleki maruziyetler (belirli endüstrilerde kimyasallara maruz kalma), sigara, alkol kullanımı, gebelikte ilaç kullanımı ve doğumla ilişkili faktörler yer almaktadır; ancak elde edilen sonuçlar kesin değildir[7].
Diğer çalışmalar ise atopi ve erken yaşamda enfeksiyonlara maruz kalma[8], hormonlar ve fertilite ilaçlarının kullanımı[9] ile annenin saç boyası kullanımı[10] gibi olası ilişkileri incelemiştir[11].
Genetik
[değiştir | kaynağı değiştir]Nöroblastomlu hastaların bazılarında hastalığın gelişiminde yatkınlık olduğu gözlemlenir.
Nöroblastomla eşzamanlı görülen durumlar
[değiştir | kaynağı değiştir]- Nörofibromatozis
- Hirschsprung hastalığı ile aganglionik kolon
- Ailede feokromasitom tanısı
- Fetal hidantoin sendromu
- Fetal alkol sendromu
- Nesidioblastozi
Klinik bulgular
[değiştir | kaynağı değiştir]Nöroblastom, sinir sisteminde herhangi bir yerde geliştiği için, urun yeri de büyük değişkenlik gösterir. Primer (öncü) ur (tümör), % 65 sıklıkta karın bölgesinde rastlanır. % 1 oranında yeri saptanamayabilir. Nöroblastomun yayılımı, lenfatik ve hematojen yolla olur. Metastatik gelişimi nedeniyle yaygın kemik ve kemik iliği kaynaklı kemik ağrıları, kansızlık (anemi), kanama, çeşitli enfeksiyonlar görülebilir. Yayılıma (metastaz) bağlı olarak, ateş, solunum yetmezliği, letarji, kilo kaybı gibi bulgular ortaya çıkabilir. Nöroblastomda yaygın olarak periorbital infiltrasyona bağlı “rakun gözü” görünümü ile karşılaşılması olasıdır.
Tanı
[değiştir | kaynağı değiştir]Evreleme
[değiştir | kaynağı değiştir]Uluslararası nöroblastom evreleme sistemi (INSS)
- Evre 1: Tümör köken aldığı organa sınırlı, makroskopik tam rezeksiyon. Mikroskopik tümör artığı olabilir/olmayabilir. İpsi ve kontrlateral lenf nodu tutulumu yok.
- Evre 2a: Ünilateral tm, tam olmayan makroskopik rezeksiyon. İpsi ve kontrlateral lenf nodu tutulumu yok.
- Evre 2b: Ünilateral tm, makroskopik tam veya tam olmayan rezeksiyon İpsilateral bölgesel lenf nodu tutulumu var, kontrlateral lenf nodu tutulumu yok
- Evre 3: Orta hattı aflan tm ± regional lenf nodu tutulumu Unilateral tm. + kontrlateral lenf nodu tutulumu var, Orta hat tm + bilateral lenf nodu tutulumu
- Evre 4: Yaygın hastalık, uzak metastazlar (uzak lenf nodu, kemik iliği, kemik, karaciğer ve/veya di¤er organlar).
- Evre 4s: Evre 1 ve 2 gibi lokalize primer tm. Yaş <365 gün. Sadece karaciğer, cilt ve/veya kemik iliği yayılımı (ur hücreleri <%10 olmalı) var.
Tedavi
[değiştir | kaynağı değiştir]Nöroblastom sağaltımı (tedavisi), cerrahi ve kemoterapik yollarla yapılmakta, evrelere göre sonuç değişmektedir.
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]Dış bağlantılar
[değiştir | kaynağı değiştir]- VIDEO - Neuroblastoma 30 Ağustos 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Dr. Kenneth DeSantes speaks at the University of Wisconsin-Madison School of Medicine and Public Health. 2011.
 | Hastalık ile ilgili bu madde taslak seviyesindedir. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi'ye katkı sağlayabilirsiniz. |
| Sınıflandırma | |
|---|---|
| Dış kaynaklar |
- ↑ Mossé YP, Laudenslager M, Longo L, Cole KA, Wood A, Attiyeh EF, et al. (October 2008). "Identification of ALK as a major familial neuroblastoma predisposition gene". Nature. 455 (7215): 930–935. Bibcode:2008Natur.455..930M. doi:10.1038/nature07261. PMC 2672043. PMID 18724359.
- ↑ Brodeur GM, Seeger RC, Schwab M, Varmus HE, Bishop JM (June 1984). "Amplification of N-myc in untreated human neuroblastomas correlates with advanced disease stage". Science. 224 (4653): 1121–1124. Bibcode:1984Sci...224.1121B. doi:10.1126/science.6719137. PMID 6719137.
- ↑ Wang K, Diskin SJ, Zhang H, Attiyeh EF, Winter C, Hou C, et al. (January 2011). "Integrative genomics identifies LMO1 as a neuroblastoma oncogene". Nature. 469 (7329): 216–220. Bibcode:2011Natur.469..216W. doi:10.1038/nature09609. PMC 3320515. PMID 21124317.
- ↑ Chicco D, Sanavia T, Jurman G (4 March 2023). "Signature literature review reveals AHCY, DPYSL3, and NME1 as the most recurrent prognostic genes for neuroblastoma". BioData Mining. 16 (1): 7. doi:10.1186/s13040-023-00325-1. eISSN 1756-0381. PMC 9985261. PMID 36870971.
- ↑ Diskin SJ, Hou C, Glessner JT, Attiyeh EF, Laudenslager M, Bosse K, et al. (June 2009). "Copy number variation at 1q21.1 associated with neuroblastoma". Nature. 459 (7249): 987–991. Bibcode:2009Natur.459..987D. doi:10.1038/nature08035. PMC 2755253. PMID 19536264.
- ↑ Altungoz O, Timer, Bagci (17 February 2023). "Chromosome 1p status in neuroblastoma correlates with higher expression levels of miRNAs targeting neuronal differentiation pathway". In Vitro Cell.Dev.Biol.-Animal. 59 (2): 100–108. doi:10.1007/s11626-023-00750-w. PMID 36800078 – via Springer.
- ↑ Olshan AF, Bunin GR (2000). "Epidemiology of Neuroblastoma". In Brodeur GM, Sawada T, Tsuchida Y, Voûte PP (eds.). Neuroblastoma. Amsterdam: Elsevier. pp. 33–9. ISBN 978-0-444-50222-3.
- ↑ Menegaux F, Olshan AF, Neglia JP, Pollock BH, Bondy ML (May 2004). "Day care, childhood infections, and risk of neuroblastoma". American Journal of Epidemiology. 159 (9): 843–851. doi:10.1093/aje/kwh111. PMC 2080646. PMID 15105177.
- ↑ Olshan AF, Smith J, Cook MN, Grufferman S, Pollock BH, Stram DO, et al. (November 1999). "Hormone and fertility drug use and the risk of neuroblastoma: a report from the Children's Cancer Group and the Pediatric Oncology Group". American Journal of Epidemiology. 150 (9): 930–938. doi:10.1093/oxfordjournals.aje.a010101. PMID 10547138.
- ↑ McCall EE, Olshan AF, Daniels JL (August 2005). "Maternal hair dye use and risk of neuroblastoma in offspring". Cancer Causes & Control. 16 (6): 743–748. doi:10.1007/s10552-005-1229-y. PMID 16049813. S2CID 24323871.
- ↑ Heck JE, Ritz B, Hung RJ, Hashibe M, Boffetta P (March 2009). "The epidemiology of neuroblastoma: a review". Paediatric and Perinatal Epidemiology. 23 (2): 125–143. doi:10.1111/j.1365-3016.2008.00983.x. PMID 19159399.
