İçeriğe atla

Şemdinli

Koordinatlar: 37°18′K 44°34′D / 37.300°K 44.567°D
Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şemdinli
İlçe
Şemdinli'den bir görünüm
Şemdinli'den bir görünüm
Hakkâri
Hakkâri
Harita
İlçe sınırları haritası
ÜlkeTürkiye
İlHakkâri
Coğrafi bölgeDoğu Anadolu Bölgesi
İdare
 • KaymakamYakup Güven[1]
 • Belediye başkanıTahir Saklı (AK Parti)[2]
Yüzölçümü
 • Toplam1.207 km²
Rakım1.376 m
Nüfus
 (2018)
 • Toplam45.117
 • Kır
-
 • Şehir
-
Zaman dilimiUTC+03.00 (TSİ)
Posta kodu30800
İl alan kodu438
İl plaka kodu30

Şemdinli, Hakkâri ilinin 5 ilçesinden birisi ve bu ilçenin merkezi olan şehir.

Yüksekova'dan 2.110 metre yükseklikteki Haruna Geçiti ile ayrılan ilçe, Zap Suyu'nun bir kolu olan Pesan Çayı, Şemdinli Çayı ve kolları tarafından sulanan bir alandan oluşur. İran ve Kuzey Irak ile sınırdaştır.

İlçenin yüzölçümü 1.207 km²dir.[3] Şemdinli ilçe merkezinin deniz seviyesinden ortalama yüksekliği 1.376 metredir.[4]

Geçmiş

[değiştir | kaynağı değiştir]

Asurice (Doğu Aramicesi) 'Şamizdin' adına tarihi kaynaklarda 9. yüzyıldan itibaren rastlanmaktadır.

Musul'da Nakşibendi tarikatını ihya eden Mevlana Halid-i Bağdadi'in müridi olan Seyyit Taha 19. yüzyıl başında Şemdinan bölgesindeki Nehri köyüne gelerek önemli bir medrese kurmuş, aşiretleri barıştırmış ve Osmanlı tabiiyeti altında Urmiye'den Van'a kadar uzanan alanda etkisi hissedilen bir egemenlik tesis etmiştir. 1854-58 Rus Harbinde Hakkâri aşiretlerini Osmanlı Devleti lehine seferber etmekte önemli bir rol oynayan Seyyit Taha halen Hakkâri ve Irak arasında büyük saygı ile anılır.

I. Dünya Savaşı'nda Şemdinli dört kez Rus işgaline uğramıştır. İlk işgal 5 Kasım 1914'ten Aralık 1914'e, ikinci işgal 13 Mayıs 1915'ten itibaren kısa bir süre, üçüncü işgal 1915 sonbaharından 31 Temmuz 1916'e, dördüncü işgal 10 Ağustos 1916'dan 24 Kasım 1917'ye kadar sürmüştür. Savaşı izleyen dönemde Şikak aşireti reisi İsmail Ağa (Simko), 20. Kolordu Komutanı Kâzım Karabekir Paşa ile işbirliği yaparak Hakkâri'den İran'ın Urmiye bölgesine çekilen Nasturilerin bölgeye dönmelerine engel olmuştur.

Nüfus

[değiştir | kaynağı değiştir]
Yıl Toplam Şehir Kır
1927[5]1.615791.536
1935veri yokveri yokveri yok
1940[6]3.4832063.277
1945[7]3.6485543.094
1950[8]4.3654103.955
1955[9]5.8425935.249
1960[10]7.3968406.556
1965[11]9.4931.0478.446
1970[12]11.5211.21610.305
1975[13]14.0631.43312.630
1980[14]17.4581.95615.502
1985[15]23.9215.11418.807
1990[16]30.2197.00123.218
2000[17]45.93014.17731.753
2007[18]51.03411.72739.307
2008[19]52.77913.08139.698
2009[20]51.81411.55340.261
2010[21]52.15911.21140.948
2011[22]61.40219.54441.858
2012[23]67.17321.04846.125
2013[24]60.61615.10245.514
2014[25]63.26115.73947.522
2015[26]63.81614.85448.962
2016[26]62.57714.05748.520
2017[26]65.94115.36550.576
2018[26][a]45.11716.97328.144
2019[26]43.88615.95627.930
2020[26]43.31115.50427.807

Not: Şemdinli ilçesi, 1929 yılında ilçe statüsünü kaybedip Yüksekova ilçesine bağlanmıştır ve 1936 yılında tekrar ilçe statüsü kazanmıştır. Bu nedenle 1935 nüfus verisi tabloda yer almamıştır.

Turistik yerler

[değiştir | kaynağı değiştir]
  • Bağlar Köprüsü, Bağlar köyüne 4 kilometre mesafede bulunan köprünün yüksekliği 11 metre, uzunluğu ise 21 metredir.[27]
  • Kelat Sarayı, Şemdinli ilçe merkezine 17 kilometre uzaklıkta ve Bağlar köyünün güney batısında dere kenarında bulunmaktadır.[28]
  • Kayme Sarayı, Bağlar köyünün kuzeyinde bulunmaktadır.[28]
  • Kara Kilise, Şemdinli ilçe merkezine yaklaşık olarak üç km uzaklığında Beşevler Mahallesinin kuzeyinde bulunmaktadır. Çok eski bir yapıt olduğundan çoğunluğu harabeye dönüşmüştür.

Genel seçimler

[değiştir | kaynağı değiştir]
YılPartiOy oranı
1961YTP%56
1965CHP%45
1969AP%57
1973CHP%50
1977CHP%43
1983ANAP%71
1987ANAP%75
1991ANAP%48
1995ANAP%33
1999DYP%34
2002DEHAP%28
2007AK Parti%53
2011Bağımsızlar%67
Haziran 2015HDP%67
Kasım 2015HDP%57
2018HDP%49
2023YSP%54

Notlar

[değiştir | kaynağı değiştir]
  1. ↑ Derecik ilçesinin kurulması ile nüfus azalmıştır.

Kaynakça

[değiştir | kaynağı değiştir]
  1. ↑ "Arşivlenmiş kopya". 15 Eylül 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Temmuz 2008.
  2. ↑ "Arşivlenmiş kopya". 23 Eylül 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Eylül 2015.
  3. ↑ "HGM | Harita Genel Müdürlüğü - Ulusal Haritacılık Kurumu". www.harita.gov.tr. 2 Aralık 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Aralık 2025.
  4. ↑ "Şemdinli Haritası Şemdinli Nerede". www.haritatr.com. 13 Haziran 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Ocak 2026.
  5. ↑ "Fasikül I: Mufassal Neticeler İcmal Tabloları" (PDF). 28 Teşrinevvel 1927 Umumî Nüfus Tahriri. DİE. Erişim tarihi: 28 Mayıs 2021.
  6. ↑  . "Vilâyetler, kazalar, Nahiyeler ve Köyler İtibarile Nüfus ve Yüzey ölçü" (PDF). 20 İlkteşrin 1940 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 20 Ekim 2016 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Ekim 2016.
  7. ↑  . "1945 Genel Nüfus Sayımı" (PDF). 21 Ekim 1945 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 15 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2021.
  8. ↑  . "Vilayet, Kaza, Nahiye ve Köyler itibarıyla nüfus" (PDF). 22 Ekim 1950 Umumi Nüfus Sayımı. DİE. 15 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2021.
  9. ↑  . "1955 Genel Nüfus Sayımı" (PDF). 23 Ekim 1955 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 2 Haziran 2021 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2021.
  10. ↑  . "İl, İlçe, Bucak ve Köyler itibarıyla nüfus" (PDF). 23 Ekim 1960 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 15 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Şubat 2021.
  11. ↑ "1965 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  12. ↑ "1970 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  13. ↑ "1975 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  14. ↑ "1980 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  15. ↑ "1985 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  16. ↑ "1990 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  17. ↑ "2000 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  18. ↑ "2007 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  19. ↑ "2008 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  20. ↑ "2009 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  21. ↑ "2010 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  22. ↑ "2011 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  23. ↑ "2012 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 20 Şubat 2013 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Mart 2013.
  24. ↑ "2013 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014.
  25. ↑ "2014 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 10 Şubat 2015 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Şubat 2015.
  26. 1 2 3 4 5 6
    • "Merkezi Dağıtım Sistemi" (html) (Doğrudan bir kaynak olmayıp ilgili veriye ulaşmak için sorgulama yapılmalıdır). Türkiye İstatistik Kurumu. Erişim tarihi: 13 Nisan 2016.
    • "Şemdinli Nüfusu - Hakkari". nufusu.com. Erişim tarihi: 5 Şubat 2021.
    • "Hakkari Şemdinli Nüfusu". nufusune.com.
  27. ↑ T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, URL erişim tarihi: 22 Temmuz 2008.
  28. 1 2 T.C. Hakkari Valiliği İl Müftülüğü 29 Eylül 2008 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., URL erişim tarihi: 22 Temmuz 2008.

Dış bağlantılar

[değiştir | kaynağı değiştir]
"https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Şemdinli&oldid=37756699" sayfasından alınmıştır