Fors ustoni
Fors ustoni | |
|---|---|
| Uston | |
|
| |
| 29°25′00″N 53°14′00″E / 29.41667°N 53.23333°E | |
| Mamlakat | Eron |
| Mitaqa | 2-mintaqa |
| Maʼmuriy-markazi | Sheroz |
| Hukumat | |
| • Hokim | Hussayn-Ali Amiriy |
| Asos solingan | Parsa |
| Maydon | 122,608 km2 (47,339 kv mi) |
| Rasmiy til(lar)i | fors tili |
| Aholisi (2020) |
5 051 000[1] |
| Vaqt mintaqasi | UTC+3:30 |
| [[]] | IR-07 |
.jpg)
.jpg)
| Yil | Aholi | ±% |
|---|---|---|
| 2006 | 4 220 721 | — |
| 2011 | 4 596 658 | +8.9% |
| 2016 | 4 851 274 | +5.5% |
Fors ustoni (forscha: استان فارس), tarixan Fors, Forsiston va Pars nomlari bilan tanilgan[2][3][4][5][6] — Eronning 31 ustonidan biri. Maʼmuriy markazi Sheroz shahri[7].
Maydoni 122 400 km2, Eronning janubi-gʻarbida, 2-mintaqada joylashgan[8]. Gʻarbda Bushahr, janubda Hoʻrmuzgon, sharqda Kirmon va Yazd, shimolda Isfahon hamda shimoli-gʻarbda Koʻhgiluya va Buyir-Ahmad ustonlari bilan chegaradosh.
Etimologiyasi
[tahrir | manbasini tahrirlash]Forscha Fârs (فارس) soʻzi avvalgi Pârs (پارس) shaklidan kelib chiqqan boʻlib, u oʻz navbatida mintaqaning qadimgi forscha nomi va qadimgi yunoncha Persis soʻzining manbai boʻlgan Pârsâ (𐎱𐎠𐎼𐎿) dan kelib chiqqan. Inglizcha Persia soʻzi ham bu mintaqa nomidan kelib chiqqan boʻlib, oxir-oqibat qadimgi yunoncha Persisga borib taqaladi[9].
Fors fors xalqining tarixiy vatani hisoblanadi[10][11]. Bu qadimgi Fors imperiyalari davrida taxtda hukmronlik qilgan Eronning Ahamoniylar va Sosoniylar fors sulolalarining vatani edi. Ahamoniylar poytaxtlari Pasargada va Persipolis xarobalari va boshqalar mintaqaning qadimiy tarixini namoyish etadi. Bu mintaqaning tarixiy ahamiyati tufayli butun mamlakat tarixan Gʻarbda Fors deb ham atalgan[11][12]. Xalifalik hukmronligidan oldin bu mintaqa Fors nomi bilan ham tanilgan[13].
Tarixi
[tahrir | manbasini tahrirlash]Fors
[tahrir | manbasini tahrirlash]
Qadimgi forslar bu mintaqada mil. avv. X asrdan beri mavjud boʻlib, mil. avv. VI asr oʻrtalarida tashkil etilgan Ahamoniylar sulolasi davrida dunyo koʻrgan eng katta imperiyaning hukmdorlariga aylangan. Bu imperiya hududi oʻzining eng yuqori choʻqqisida gʻarbda Frakiya-Makedoniya, Bolgariya-Paeoniya va Sharqiy Yevropadan tortib, sharqdagi Hind daryosi vodiysigacha choʻzilgan[14]. Ahamoniylar imperiyasining toʻrtta poytaxtidan ikkitasi boʻlgan Persepol va Pasargada xarobalari Forsda joylashgan.
Ahamoniylar davlati miloddan avvalgi 333-yilda Buyuk Aleksandr tomonidan yiqitilgan va ahamoniylarning katta hududi Aleksandr imperiyasi tarkibiga qoʻshilgan. Koʻp oʻtmay Salavkiylar davlati tashkil etilgan. Biroq, u Forsdagi oʻz hokimiyatini asosiy savdo yoʻllaridan tashqariga yoya olmadi va Antiox I yoki ehtimol keyinroq hukmronlik qilgan hukmdorlar davrida Fors oʻz tangalarini zarb etuvchi mustaqil davlat sifatida paydo boʻldi[15].
Salavkiylar imperiyasi keyinchalik miloddan avvalgi 238-yilda parfiyaliklar tomonidan magʻlubiyatga uchradi, ammo miloddan avvalgi 205-yilga kelib Salavkiylar podshohi Antiox III oʻz hokimiyatini Forsga yoydi va u mustaqil davlat boʻlishdan toʻxtadi[16].
Bobak Xayr deb nomlangan kichik shaharcha hukmdori edi. Bobakning oʻsha paytda mahalliy hokimiyatni qoʻlga kiritish borasidagi saʼy-harakatlari Parfiyaning oʻsha paytdagi Arshakiylar imperatori Artaban IV ning eʼtiboridan chetda qoldi. Bobak va uning toʻngʻich oʻgʻli Shopur I butun Fors boʻylab oʻz hokimiyatini kengaytirishga muvaffaq boʻldi.
Undan keyingi voqealar noaniq. Taxminan 220-yilda Bobak vafot etganidan soʻng, oʻsha paytda Darabgird hokimi boʻlgan Ardashir I oʻzining katta akasi Shopur bilan hokimiyat uchun kurashga kirishdi.
Ushbu nuqtada Ardashir oʻz poytaxtini Forsning janubiga koʻchirdi va Ardashir-Xvarrada (avvalgi Gur, hozirgi Feruzobod) poytaxtga asos soldi[17]. Ardashir I Forsda oʻz hukmronligini oʻrnatgach, Forsning mahalliy hukmdorlaridan sodiqlikni talab qilib hamda qoʻshni Kirmon, Isfahon, Suziana va Mesena viloyatlari ustidan nazoratni qoʻlga kiritib, oʻzining Sosoniy-Fors imperiyasi hududini jadal kengaytirdi.
Artaban 224-yilda Ardashir I ga qarshi ikkinchi marta qoʻshin tortdi. Ularning armiyalari Hormizdegan jangida toʻqnashdi va u yerda Artaban IV oʻldirildi. Ardashir 226-yilda Ktesifonda Forsning yagona hukmdori sifatida toj kiyib, 400 yillik Parfiya imperiyasiga chek qoʻydi va undan ham kattaroq hududda amalda xuddi shunday uzoq davom etgan Sosoniylar imperiyasining hukmronligini boshladi. Bu yana bir bor Forsni maʼlum dunyodagi yetakchi davlatga aylantirdi, faqat bu safar oʻzining ashaddiy raqibi hamda Forsning ilgarigi raqiblari (Rim Respublikasi va Rim imperiyasi)ning vorisi boʻlmish Vizantiya imperiyasi bilan bir qatorda.
Sosoniylar musulmon qoʻshinlari imperiyani zabt etguniga qadar 425 yil davomida hukmronlik qildi. Shundan soʻng forslar islom dinini qabul qila boshladi, bu esa yangi musulmon imperiyasiga islomning kengayishini davom ettirishni ancha osonlashtirdi.
Keyinchalik Fors koʻplab sulolalar qoʻliga oʻtdi va oʻzidan koʻplab tarixiy hamda qadimiy obidalarni qoldirdi; ularning har biri viloyat, Eron va Gʻarbiy Osiyo tarixini aks ettiruvchi jahon merosi sifatida oʻz qiymatiga ega. Bishopur, Persepol va Feruzobod xarobalari bularning barchasini eslatib turadi. Arab fotihlari mintaqada asrlar davomida hukmronlik qilgan zardushtiylikning siyosiy va madaniy ustunligiga chek qoʻydi; VII asrda hukron tabaqaning eʼtiqodi sifatida uning oʻrnini Islom egalladi va keyingi 200 yil davomida u asta-sekin kengayib, aholining koʻpchiligini qamrab oldi.
Demografiyasi
[tahrir | manbasini tahrirlash]Tili va etnik tarkibi
[tahrir | manbasini tahrirlash]Viloyatdagi asosiy etnik guruh mahalliy forslardan (jumladan, Laristoniy xalqi va Basserilar) iborat boʻlsa, qashqaylar, lurlar, arablar, kurdlar, gruzinlar va cherkaslar kamchilikni tashkil qiladi.
Forsning geografik xususiyatlari va Fors koʻrfaziga yaqinligi sababli, Fors uzoq vaqtdan beri Eronning turli xalqlari va hukmdorlari yashaydigan hudud boʻlib kelgan. Biroq, Fors qabilalari, jumladan Mamasani lurlari, Xamsa va Kohkiluye oʻzlarining tub va betakror madaniyati hamda turmush tarzini saqlab qolganlar, bu Eron madaniy merosining bir qismini tashkil etadi va koʻplab turistlarni jalb qiladi. Kurd qabilalariga Uriyad, Zangana, Chegini, Kordshuli va Kuruni kiradi[18].
Shoh Abbos I, uning oʻtmishdoshlari va vorislari davrida Forsga koʻchirilgan yuz minglab gruzinlar va cherkaslar orasidan maʼlum qismi asosiy karvon yoʻllarini qoʻriqlash uchun tayinlangan; koʻplari Aspas va eski Isfahon-Sheroz yoʻli boʻylab joylashgan boshqa qishloqlar atrofida koʻchirilgan. Hozirgi kunga kelib, Forsga koʻchirilgan kavkazliklarning aksariyati oʻz madaniy, lisoniy va diniy oʻzligini yoʻqotib, asosan aholi tarkibiga singib ketgan[18].
Aholisi
[tahrir | manbasini tahrirlash]2006-yilgi Umummilliy roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, viloyat aholisi 1 014 690 xonadonda 4 220 721 kishini tashkil etgan[19]. Keyingi 2011-yilgi roʻyxatga olishda 1 250 135 xonadonda 4 596 658 kishi hisoblangan, ulardan 67,6 foizi shahar aholisi (shahar/shahar atrofi), 32,1 foizi qishloq aholisi (kichik shahar/qishloq) va 0,3 foizi koʻchmanchi qabilalar sifatida roʻyxatga olingan[20]. 2016-yilgi roʻyxatga olishda viloyat aholisi 1 443 027 xonadonda 4 851 274 kishini tashkil etdi[21].
Maʼmuriy-hududiy boʻlinishi
[tahrir | manbasini tahrirlash]
Ketma-ket uchta aholini roʻyxatga olish davomida Fors viloyatining maʼmuriy boʻlinmalarining aholi tarixi va tarkibiy o'zgarishlari quyidagi jadvalda koʻrsatilgan.
| Shahristonlar | 2006[19] | 2011[20] | 2016[21] |
|---|---|---|---|
| Oboda | 87,203 | 98,188 | 100,831 |
| Arsanjon | 40,916 | 41,476 | 42,725 |
| Baxtigon[a] | — | — | — |
| Bavonot | 44,069 | 48,416 | 50,418 |
| Beyza[b] | — | — | — |
| Dorob | 172,938 | 189,345 | 201,489 |
| Eqlid | 99,003 | 93,975 | 93,763 |
| Estahbon | 66,391 | 66,172 | 68,850 |
| Evaz[c] | — | — | — |
| Faroshband | 38,679 | 42,760 | 45,459 |
| Faso | 188,189 | 203,129 | 205,187 |
| Feruzobod | 111,973 | 119,721 | 121,417 |
| Gerosh[d] | — | 47,055 | 53,907 |
| Jahrum | 197,331 | 209,312 | 228,532 |
| Juyom[e] | — | — | — |
| Kavor[f] | — | 77,836 | 83,883 |
| Kozirun | 258,097 | 254,704 | 266,217 |
| Xafr[g] | — | — | — |
| Xiroma[h] | — | 61,580 | 54,864 |
| Xunj | 37,978 | 41,133 | 41,359 |
| Xurrambid | 44,669 | 50,252 | 50,522 |
| Koʻhchinor[i] | — | — | — |
| Lomird | 76,971 | 83,916 | 91,782 |
| Loriston | 223,235 | 226,879 | 213,920 |
| Mamasoniy | 162,694 | 116,386 | 117,527 |
| Marvdasht | 294,621 | 307,492 | 323,434 |
| Mehr | 54,094 | 59,727 | 64,827 |
| Neyriz | 105,241 | 113,750 | 113,291 |
| Pasargad | 29,825 | 31,504 | 30,118 |
| Qir va Korzin | 61,432 | 65,045 | 71,203 |
| Rustam[j] | — | 46,851 | 44,386 |
| Sarchehon[k] | — | — | — |
| Sarviston[l] | — | 40,531 | 38,114 |
| Sepidon | 87,801 | 89,398 | 91,049 |
| Sheroz | 1,676,927 | 1,700,687 | 1,869,001 |
| Zarqan[m] | — | — | — |
| Zarrin Dasht | 60,444 | 69,438 | 73,199 |
| Jami | 4,220,721 | 4,596,658 | 4,851,274 |
Shaharlari
[tahrir | manbasini tahrirlash]
2016-yilgi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, 3 401 675 kishi (uston aholisining 70% dan ortig'i) quyidagi shaharlarda yashaydi[21]:
Eng yirik shaharlari
[tahrir | manbasini tahrirlash]Quyidagi tartiblangan jadvalda Eron statistika markazi tomonidan eʼlon qilingan 2016-yilgi aholini roʻyxatga olish natijalariga koʻra Forsdagi eng yirik shaharlar keltirilgan[21].
| O'rni | Shahar | Shahriston | A |
|---|---|---|---|
| 1 | Sheroz | Sheroz | 1,565,572 |
| 2 | Marvdasht | Marvdasht | 148,858 |
| 3 | Jahrum | Jahrum | 141,634 |
| 4 | Faso | Faso | 110,825 |
| 5 | Kozirun | Kozirun | 96,683 |
| 6 | Sadro | Sheroz | 91,863 |
| 7 | Dorob | Dorob | 70,232 |
| 8 | Feruzobod | Feruzobod | 65,417 |
| 9 | Lor | Loriston | 62,045 |
| 10 | Oboda | Oboda | 59,116 |
Iqlimi va yovvoyi tabiati
[tahrir | manbasini tahrirlash]Fors ustonida uchta alohida iqlim mintaqasi mavjud. Birinchidan, shimol va shimoli-gʻarbiy togʻli hudud, qishi moʻtadil sovuq va yozi yumshoq. Ikkinchidan, qishi nisbatan yomgʻirli, yozi issiq va quruq boʻlgan markaziy hududlar. Janub va janubi-sharqda joylashgan uchinchi mintaqaning yozi issiq, qishi sovuq. Sherozning oʻrtacha harorati 16,8° C boʻlib, 4,7° C dan 29,2° C gacha oʻzgarib turadi[35].
Ustonning geografik va iqlim oʻzgarishi oʻsimliklarning xilma-xilligiga sabab boʻladi; natijada ustonda yovvoyi tabiatning xilma-xilligi shakllangan. Ustonning mahalliy hayvonlaridan tashqari, har yili bu hududga koʻplab qushlar turlari uchib keladi[36]. Fors ustoniga har yili oʻtkaziladigan paradda koʻplab oʻrdak, laylak va qaldirgʻoch turlari koʻchib oʻtadi. Ustonning asosiy mahalliy hayvonlari jayron, kiyik, togʻ yovvoyi echkisi, qoʻy, qoʻy va koʻplab qushlardir. Ilgari, Xuziston tekisligidagi kabi, bu yerda fors sheri ham uchragan[37][38].
Fors ustonida bir qancha muhofaza qilinadigan yovvoyi tabiat hududlari bor. Ulardan eng muhimlari quyidagilar:
- Boanat mintaqasining oxirida joylashgan Tut Siyoh (Qora mevali) ov taqiqlangan zonasi.
- Obodadan 4 kilometr janubda joylashgan Basiran ov taqiqlangan zonasi;
- Sherozdan shimoli-sharqda joylashgan Bamu milliy bogʻi;
- Toʻraj togʻining chekkasida joylashgan Estahbon oʻrmon bogʻi;
- Loristondan sharqda joylashgan Hermudlar muhofazalangan zonasi[36].
Arjan oʻtloqi 22 km2 (8.5 kv mi) va Parishon koʻli 40 km2 (15 kv mi) Ramsar konvensiyasiga muvofiq xalqaro ahamiyatga ega botqoqliklar deb belgilangan.
Iqtisodiyoti
[tahrir | manbasini tahrirlash]Forsda qishloq xoʻjaligi katta ahamiyatga ega[39]. Asosiy mahsulotlarga donli ekinlar (bugʻdoy va arpa), sitrus mevalari, xurmo, qand lavlagi va paxta kiradi. Forsda yirik neft-kimyo zavodlari, shuningdek, neftni qayta ishlash zavodi, shinalar ishlab chiqarish zavodi, yirik elektronika sanoati va shakar zavodi mavjud. Turizm ham viloyatda yirik sanoat hisoblanadi. UNESCO ustondagi Arjon (Dashti Arjon nomi bilan tanilgan) deb nomlangan hududni biosfera qoʻriqxonasi deb belgilagan. Uston markazi Sheroz sharafiga Sheroz sharobi nomlangan. Shaharda koʻplab sharob zavodlari mavjud edi.
Transporti
[tahrir | manbasini tahrirlash]Sheroz xalqaro aeroporti ustonning asosiy xalqaro aeroporti va mamlakatdagi ikkinchi aeroportdir. Jahrum, Lor va Lomird shaharlarida ularni Sheroz va Tehron hamda BAA va Bahrayn kabi Fors koʻrfazi mamlakatlari bilan bogʻlaydigan aeroportlar ham mavjud. Sheroz Tehrondan janubiy Eronga olib boradigan asosiy yoʻnalish boʻylab joylashgan[manba kerak].
Oliy taʼlimi
[tahrir | manbasini tahrirlash]Fors ustonida bir qancha institut va universitetlar bor. Asosiy universitetlari qatoriga Sheroz universiteti, Sheroz sanʼat universiteti, Sheroz tibbiyot fanlari universiteti[40], Sheroz texnologiya universiteti, Kozirundagi Salmon Forsiy universiteti, Jahrum universiteti, Jahrum tibbiyot fanlari universiteti, Faso tibbiyot fanlari universiteti, Sheroz Islom Azad universiteti va Jahrum Islom Azad universiteti kiradi.
Mashhur kishilari
[tahrir | manbasini tahrirlash]
- Kir II Buyuk, Ahamoniylar davlati asoschisi
- Ardashir Papakon, Sosoniylar davlati asoschisi
- Karimxon, Zand sulolasi asoschisi
- Lutfalixon, Zand sulolasining soʻnggi hukmdori
- Saʼdiy Sheroziy, yozuvchi va shoir, Sherozda tugʻilib, shu yerda vafot etgan
- Hofiz Sheroziy, shoir, Sherozda tugʻilib, shu yerda vafot etgan
- Borbad, Sosoniylar zamonidagi fors musiqachisi, Jahrumda tugʻilgan
- Mulla Sadro, shia islomi faylasufi va ilohiyotshunosi
- Qutbiddin Sheroziy, Kozirunda tugʻilgan
- Mansur Halloj, tasavvufyaatning oʻta soʻl oqimning yirik vakili, IX asrda oʻldirilgan
- Salmon al-Forsiy, sahoba, islomni qabul qilgan ilk fors
- Gʻulomhussayn Saber, Gholamhossein Saber, rassom
- Rizo Malakzoda, Kozirunda tugʻilgan
- Christiane Amanpourning otasi asli sarvistonlik
- Sibavayh, arab tili grammatikasi asoschilaridan biri, Sherozda vafot etgan
- Hakim Salmon Jahrumiy, Abbos I ning tabibi, jahrumlik
- Ibn al-Muqaffa yoki Roʻzbex ibn Dadoye, VIII asrda yashagan fors yozuvchisi va tarjimoni
- Zahro Kozimiy, fotograf, Sherozda tugʻilgan
- Ladan va Lola Bijoniy, mashhur egizaklar, Sherozda tugʻilganlar
- Xoju Kirmoniy, Sherozda dafn etilgan
- Jamshid Amouzegar, 1977—1978-yillarda Eron Bosh vaziri
- Sayyid Ziyovuddin Tabataboyi, Sherozda tugʻilgan
- Ibn Xafif, IX asrda yashagan soʻfiy, Sherozda dafn etilgan
- Shayx Roʻzbexon, fors shoiri, soʻfiy
- Afshin Gʻotbiy, Eron milliy futbol terma jamoasi murabbiyi
- Mavlono Shohin Sheroziy, fors yahudiy shoiri va donishmandi
- Junayd Sheroziy, XIV asrda yashagan soʻfiy
- Muhsin Kadivar, eronlik mujtahid
- Ataulloh Muhojironiy, 1997—2000-yillarda Madaniyat va islom irshodi vaziri
- Sayid Imomiy
- Gʻulomrizo Azhariy, Eronning 39-Bosh vaziri
- Sayid Ali Muhammad, Bob
- Muhammad Hoshim Pesaron, eronlik faxriy iqtisodchi
- Feruz Nodiriy, eroniy-amerikalik olim va NASAning Reaktiv harakatlanish laboratoriyasi (JPL) direktorining yordamchisi, loyihalarni shakllantirish va strategiya uchun mas’ul, Sherozda tugʻilgan.
- Ibrohim Guliston, rejissyor va adabiyot arbobi
- Kava Guliston, fotojurnalist va rassom
- Habibulla Paymon, eronlik siyosatchi
- Muhsin Safoyi Farohoniy, eronlik siyosatchi
- Simin Daneshvar, akademik, taniqli roman yozuvchisi, fantastika yozuvchisi va tarjimon
Yana qarang
[tahrir | manbasini tahrirlash]
Vikiomborda „Fars Province“ mavzusi boʻyicha mediafayllar bor.
 |
Vikisayohatda uchun sayohat qoʻllanmasi mavjud [[Vikisayohat:Fars#raw|Fars]]. |
Eslatmalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- ↑ 2016-yilgi aholini roʻyxatga olishdan keyin Neyriz shahristonidan ajratilgan[22]
- ↑ 2016-yilgi aholini roʻyxatga olishdan keyin Sepidon shahristonidan ajratilgan[23]
- ↑ 2016-yilgi aholini roʻyxatga olishdan keyin Loriston shahristonidan ajratilgan[24]
- ↑ 2006-yilgi aholini roʻyxatga olishdan keyin Loriston shahristonidan ajratilgan[25]
- ↑ 2016-yilgi aholini roʻyxatga olishdan keyin Loriston shahristonidan ajratilgan[26]
- ↑ 2006-yilgi aholini roʻyxatga olishdan keyin Sheroz shahristonidan ajratilgan[27]
- ↑ 2016-yilgi aholini roʻyxatga olishdan keyin Jahrum shahristonidan ajratilgan[28]
- ↑ 2011-yilgi aholini roʻyxatga olishdan keyin Sheroz shahristonidan ajratilgan[29]
- ↑ 2016-yilgi aholini roʻyxatga olishdan keyin Kozirun shahristonidan ajratilgan[30]
- ↑ 2006-yilgi aholini roʻyxatga olishdan keyin Mamasoniy shahristonidan ajratilgan[31]
- ↑ 2016-yilgi aholini roʻyxatga olishdan keyin Bavonot shahristonidan ajratilgan[32]
- ↑ 2006-yilgi aholini roʻyxatga olishdan keyin Sheroz shahristonidan ajratilgan[33]
- ↑ 2016-yilgi aholini roʻyxatga olishdan keyin Sheroz shahristonidan ajratilgan[34]
Manbalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- ↑ Amar. „توجه: تفاوت در سرجمع به دليل گرد شدن ارقام به رقم هزار مي باشد. (in Persian)“. Qaraldi: 2020-yil 29-sentyabr.
- ↑ „Fārs | Geography, History & Culture of Iran | Britannica“.
- ↑ The History of the World: Comprising a General History, Both Ancient and Modern, of All the Principal Nations of the Globe, Their Rise, Progress, and Present Condition: Embracing a Brief Account of the Late Russian and Italian Wars, and a Complete History of the United States to the Present Time, Including the War of the Revolution [etc.]. Henry Bill, 28 May 1860.
- ↑ Lectures on ancient history, from the earliest times to the taking of Alexandria by Octavianus, tr. From the Germ. Ed. Of M. Niebuhr, by L. Schmitz, with additions and corrections from his own MS. Notes. Taylor, Walton and Maberly, 28 May 2024.
- ↑ Bruun, Malthe Conrad. Universal geography, or a description of all the parts of the world, 28 May 2024.
- ↑ Sykes, Percy. A History of Persia. London: Macmillan and Company, 1921 — 5-bet.
- ↑ Habibi, Hassan (c. 2023) (fa). Approval of the organization and chain of citizenship of the elements and units of the national divisions of Fars province, centered in Shiraz (Report). Ministry of the Interior, Council of Ministers. Notification 82840/T128K. https://lamtakam.com/law/council_of_ministers/113032. Qaraldi: 7 December 2023.
- ↑ „استانهای کشور به ۵ منطقه تقسیم شدند“ (fa) (2014-yil 22-iyun). 2014-yil 23-iyunda asl nusxadan arxivlangan.
- ↑ Zangiabadi, A., and M. Akbari. "Assessment and Analysis of Development Indicator in Township of Fars Province." (2011): 113–122.
- ↑ Austin, Peter. One Thousand Languages: Living, Endangered, and Lost. University of California Press, 1 January 2008. ISBN 9780520255609.
- 1 2 Xavier de Planhol (24 January 2012). "FĀRS i. Geography". Encyclopædia Iranica. IX. ?–336 b. http://www.iranicaonline.org/articles/fars-i. "The name of Fārs is undoubtedly attested in Assyrian sources since the third millennium B.C.E. under the form Parahše. Originally, it was the "land of horses" of the Sumerians (Herzfeld, pp. 181-82, 184-86). The name was adopted by Iranian tribes which established themselves there in the 9th century B.C.E. in the west and southwest of Urmia lake. The Parsua (Pārsa) are mentioned there for the first time in 843 B.C.E., during the reign of Salmanassar III, and then, after they migrated to the southeast (Boehmer, pp. 193-97), the name was transferred, between 690 and 640, to a region previously called Anšan (q.v.) in Elamite sources (Herzfeld, pp. 169-71, 178-79, 186). From that moment the name acquired the connotation of an ethnic region, the land of the Persians, and the Persians soon thereafter founded the vast Achaemenid empire. A never-ending confusion thus set in between a narrow, limited, geographical usage of the term—Persia in the sense of the land where the aforesaid Persian tribes had shaped the core of their power—and a broader, more general usage of the term to designate the much larger area affected by the political and cultural radiance of the Achaemenids. The confusion between the two senses of the word was continuous, fueled by the Greeks who used the name Persai to designate the entire empire. It lasted through the centuries of Arab domination, as Fārs, the term used by Muslims, was merely the Arabicized version of the initial name."
- ↑ M. A. Dandamaev. A Political History of the Achaemenid Empire. BRILL, 1989 — 4–6-bet. ISBN 9004091726.
- ↑ Zargaran, Arman. "The City of Shiraz and Fars Province, the root of medical sciences in the history." (2012): 103–104.
- ↑ Sacks, David; Murray, Oswyn; Brody, Lisa R.. Encyclopedia of the ancient Greek world. Infobase Publishing, 2005 — 256 (at the right portion of the page)-bet. ISBN 978-0-8160-5722-1.
- ↑ The Cambridge History of Iran, Vol. 3 (1), p. 299
- ↑ The Cambridge History of Iran, Vol. 3 (1), p. 302
- ↑ Farrokh, Kaveh. Shadows in the Desert: Ancient Persia at War. Osprey Publishing, 2007 — 176–9-bet. ISBN 9781846031083.
- 1 2 P. Oberling, "FĀRS vii. Ethnography", Encyclopaedia Iranica>„FĀRS vii. Ethnography“ (2014-yil 31-may).
- 1 2 (fa) (Excel) Census of the Islamic Republic of Iran, 1385 (2006): Fars Province (Report). The Statistical Center of Iran. http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/07.xls. Qaraldi: 25 September 2022.
- 1 2 (fa) (Excel) Census of the Islamic Republic of Iran, 1390 (2011): Fars Province (Report). The Statistical Center of Iran. https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/Fars.xls. Qaraldi: 19 December 2022.
- 1 2 3 4 (fa) (Excel) Census of the Islamic Republic of Iran, 1395 (2016): Fars Province (Report). The Statistical Center of Iran. https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_07.xlsx. Qaraldi: 19 December 2022.
- ↑ Jahangiri, Ishaq (c. 2023) (fa). Letter of approval regarding the changes in the national divisions of Fars province (Report). Ministry of the Interior, Board of Ministers. Subject Letter 161477. https://qavanin.ir/Law/TreeText/266400. Qaraldi: 14 September 2023.
- ↑ Jahangiri, Ishaq (c. 2023) (fa). Letter of approval regarding the national divisions of Sepidan County of Fars province (Report). Ministry of the Interior, Council of Ministers. Proposal 154640. https://qavanin.ir/Law/TreeText/266406. Qaraldi: 15 September 2023.
- ↑ Jahangiri, Ishaq (c. 2023) (fa). Letter of approval regarding the national divisions of Larestan County, Fars province (Report). Ministry of the Interior, Council of Ministers. Proposal 208755. https://qavanin.ir/Law/PrintText/266405. Qaraldi: 17 September 2023.
- ↑ Rahimi, Mohammad Reza (c. 2021) (fa). Creation of Gerash County in the center of Gerash city in Fars province (Report). Ministry of the Interior, Board of Ministers. Proposal 156861/42/4/1. https://qavanin.ir/Law/TreeText/124505. Qaraldi: 29 September 2024.
- ↑ Mokhbar, Mohammad (c. 2023) (fa). Letter of approval regarding the national divisions of Larestan County, Fars province (Report). Ministry of the Interior, Council of Ministers. Subject Letter 69863. https://qavanin.ir/Law/PrintText/297380. Qaraldi: 20 September 2023.
- ↑ Rahimi, Mohammadreza. „Four changes in the map of country divisions: Kavar County is formed in Fars province“ (fa). dolat.ir. Ministry of the Interior, Board of Ministers (2010-yil 22-noyabr). 2017-yil 15-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2023-yil 20-noyabr.
- ↑ Jahangiri, Ishaq (c. 2023) (fa). Letter of approval regarding the national divisions of Jahrom County, Fars province (Report). Ministry of the Interior, Council of Ministers. Proposal 158364. https://qavanin.ir/Law/PrintText/266399. Qaraldi: 22 September 2023.
- ↑ Rahimi, Mohammad Reza (c. 2023) (fa). Letter of approval regarding the national divisions in Fars province (Report). Ministry of the Interior, Cabinet of Ministers. Proposal 1/4/42/65970. https://qavanin.ir/Law/PrintText/176545. Qaraldi: 23 September 2023.
- ↑ Jahangiri, Ishaq (c. 2023) (fa). Letter of approval regarding the national divisions of Kazerun County of Fars province (Report). Ministry of the Interior, Board of Ministers. Proposal 194401. https://qavanin.ir/Law/TreeText/266421. Qaraldi: 21 September 2023.
- ↑ Davodi, Parviz (c. 2021) (fa). Letter of approval regarding the reforms of the national divisions in Fars province (Report). Ministry of the Interior, Council of Ministers. Proposal 1/4/42/381. https://qavanin.ir/Law/TreeText/120001. Qaraldi: 28 September 2023.
- ↑ Jahangiri, Ishaq (c. 2023) (fa). Letter of approval regarding the national divisions of Bavanat County, Fars province (Report). Ministry of the Interior, Board of Ministers. Proposal 208742. https://qavanin.ir/Law/PrintText/266397. Qaraldi: 15 September 2023.
- ↑ Davodi, Parviz (c. 2021) (fa). Reforms of the national divisions in Fars province (Report). Ministry of the Interior, Political-Defense Commission of the Council of Ministers. Proposal 123436/42/1/4. https://qavanin.ir/Law/TreeText/119266. Qaraldi: 20 November 2023.
- ↑ Jahangiri, Ishaq (c. 2022) (fa). Approval letter regarding the national divisions of Zarqan District, Shiraz County, Fars province (Report). Ministry of the Interior, Council of Ministers. Proposal 158356; Notification 88993/T56015H. https://rc.majlis.ir/fa/law/show/1323638. Qaraldi: 1 October 2023.
- ↑ کشور, پورتال سازمان هواشناسی „اقلیم استان فارس“. www.irimo.ir. 2020-yil 15-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2017-yil 19-mart.
- 1 2 „Iran fars-shiraz“. www.irantour.org. 2017-yil 19-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2007-yil 1-sentyabr.
- ↑ Humphreys, P., Kahrom, E. (1999). Lion and Gazelle: The Mammals and Birds of Iran. Images Publishing, Avon.
- ↑ Firouz, E.. The complete fauna of Iran. I. B. Tauris, 2005 — 5–67-bet. ISBN 978-1-85043-946-2.
- ↑ „Farmers' participation in agricultural development: The case of Fars province, Iran“. www.indjst.org.
- ↑ Issues in Discovery, Experimental, and Laboratory Medicine: 2013 Edition. Scholarly Editions, 2013 — 139–40-bet. ISBN 9781490109169.
Adabiyotlar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- W. Barthold „Fars“, . An Historical Geography of Iran, Translated by Svat Soucek, Princeton University Press, 1984 — 148–168-bet. ISBN 978-1-4008-5322-9.
Havolalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- Province of Fars on Iran Chamber Society
- „Regional Studies: Fars“. Bibliographia Iranica. USA: Iranian Studies Group at MIT. 2021-yil 2-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2017-yil 11-fevral. (Bibliography)
- Fars Tourist Attractions
 |
Chahormahol va Baxtiyoriy ustoni | Isfahon ustoni | Yazd viloyati | |
| Koʻhgiluya va Buyir-Ahmad ustoni |  |
Kirmon ustoni | ||
 Fors ustoni  | ||||
 | ||||
| Bushahr ustoni | Hoʻrmuzgon ustoni |
| Tashqi havolalar |
|
|---|
