Edukira joan

Beteta

Wikipedia, Entziklopedia askea
Beteta
Espainiako udalerria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe Espainia
Autonomia Gaztela-Mantxa
ProbintziaCuencako probintzia
AlkateaJesús Mayordomo Cuevas
Izen ofizialaBeteta
Posta kodea16870
INEk ezarritako kodea16035
HerriburuaBeteta
Geografia
Koordenatuak40°34′00″N 2°04′00″W / 40.566666666667°N 2.0666666666667°W / 40.566666666667; -2.0666666666667
Mapa
Azalera115,35 km²
Altitudea1.210 m
MugakideakCueva del Hierro, Masegosa, Lagunaseca, Santa María del Val, Cuenca, Carrascosa, Valsalobre, Peñalén, Poveda de la Sierra, Peralejos de las Truchas, Checa eta Cañizares
Demografia
Biztanleria253 (2025)
alt_left 124 (%48,1) (%51,9) 134 alt_right
Dentsitatea2 bizt/km²
MatrikulaCU
aytobeteta.es

Beteta Cuencako udalerria da, Serranía Alta eskualdean dagoena.

Azken erroldaren arabera 253 biztanle zituen 115,3 km²-ko azaleran.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Cueva del Hierro, Masegosa, Lagunaseca, Santa María del Val, Cuenca, Carrascosa, Valsalobre, Peñalén, Poveda de la Sierra, Peralejos de las Truchas, Checa eta Cañizares.

Mapa
Beteta eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Biztanleriaren tamainaUrtea200250300350400450500200020052010201520202025BetetaBiztanleriaren estatistikaOharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.
Biztanleria-piramidea 2025
Guztira: 134 gizon, 124 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
100+
 
0.00
0.00
 
95-99
 
0.00
3.73
 
90-94
 
4.03
1.49
 
85-89
 
1.61
0.75
 
80-84
 
2.42
5.97
 
75-79
 
8.06
10.45
 
70-74
 
6.45
6.72
 
65-69
 
7.26
15.67
 
60-64
 
11.29
14.93
 
55-59
 
10.48
2.99
 
50-54
 
5.65
2.99
 
45-49
 
6.45
3.73
 
40-44
 
6.45
7.46
 
35-39
 
2.42
5.22
 
30-34
 
6.45
7.46
 
25-29
 
6.45
2.99
 
20-24
 
4.03
0.75
 
15-19
 
2.42
2.24
 
10-14
 
2.42
2.99
 
5-9
 
3.23
1.49
 
0-4
 
2.42
Iturria: Instituto Nacional de Estadística[1]

Jatorria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 45 udalerri berean jaioak ziren[2], probintziako batez bestekoaren (% 50,6) azpitik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak % 17,1 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 11,6 —probintzian % 16,3—.

Biztanleria jaiolekuaren arabera Cuencako mapa
Udal
Prob
Best
Esta
Udalerri berean · % 45Probintzia berean · % 22,9Erkidegoan · % 3,5Beste erkidegoa · % 17,1Estatutik kanpo · % 11,6
Jaiolekua bizilekuarekin alderatuta (2025). Iturria: INE.

Biztanleria atzerritarra

Espainiar estatutik kanpo jaiotako 30 biztanleren artean, gehienak Amerikan jaioak dira (% 56,7)[3]. Jaiotza herrialde nagusiak Errumania, Peru, Kuba dira.

Atzerrian jaiotakoak, eskualdeka
Amer
Euro
Amerika · % 56,7Europa · % 40Afrika · % 3,3
Espainiar estatutik kanpo jaiotakoak, eskualdeka (2025). Iturria: INE.
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera
◄ gizonezkoakjaioterriaemakumezkoak ►
3
Errumania
8
3
Peru
5
2
Kuba
4
0
Honduras
2
0
Erresuma Batua
1
0
Kolonbia
1
0
Maroko
1
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera (2025). Iturria: INE.

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 493 etxebizitza zeuden: 114 (% 23,1) nagusiak eta 379 (% 76,9) ez-nagusiak.[4] INEren estatistika esperimentalaren arabera, 2026ko maiatzean 25 etxebizitza turistiko zeuden udalerrian, guztira 178 plazarekin (7,12 plaza etxebizitzako).[5]

493etxebizitza
114etxegune
25etxebizitza turistiko (2026) Cuencako mapa

Etxebizitza multzoa Cuencako mapa

114
379
Etxebizitza nagusia (114)Ez-nagusia (bigarrena edo hutsa) (379)

Guztira 114 etxegune zeuden, eta horietatik 57 (% 50,0) pertsona bakarrekoak ziren.[6]

Etxeguneak tamainaren arabera

Pertsona 157
2 pertsona25
3 pertsona18
4 pertsona10
5 edo gehiago4

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 225 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 26,2 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 18,7; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 35,1; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 20,0.[7] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 22,4 zen 2021ean eta % 26,2 2024an; beraz, 3,8 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 24,3 izatetik % 20,0 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 25,9 ziren, eta gizonen artean % 26,5; aldea, beraz, txikia da. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 18,5 eta gizonen % 21,4 ziren.

225biztanle 15 urte edo +, 2024
% 26,2goi-mailako ikasketak+3,8 puntu 2021etik mapa
% 20,0lehen hezkuntza edo gutxiago−4,3 puntu 2021etik mapa
% 20,0
% 35,1
% 18,7
% 26,2
Lehen hezkuntza edo gutxiago · % 20,0Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) · % 35,1Bigarren hezkuntzako bigarren etapa · % 18,7Goi-mailako ikasketak · % 26,2
Lortutako ikasketa-mailarik altuena, 15 urte edo gehiagoko biztanleen artean (2024). Cuencako mapa
Sexuaren araberako banaketa
15 urte edo gehiagoko biztanleria ikasketa-mailaren eta sexuaren arabera, Beteta, 2024
Ikasketa-mailaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Goi-mailako ikasketak59% 26,231% 26,528% 25,9
Bigarren hezkuntzako bigarren etapa42% 18,724% 20,518% 16,7
Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH)79% 35,137% 31,642% 38,9
Lehen hezkuntza edo gutxiago45% 20,025% 21,420% 18,5
Guztira225% 100,0117% 100,0108% 100,0
Urtez urteko bilakaera
Ikasketa-mailaren bilakaera (%), Beteta, 2021–2024
UrteaGoi-mailakoakBatx. / erdi LHDBHLehen H. edo gutx.15 urte edo +
2021% 22,4% 18,7% 34,6% 24,3214
2022% 23,2% 19,1% 35,0% 22,7220
2023% 24,9% 20,4% 34,2% 20,4225
2024% 26,2% 18,7% 35,1% 20,0225
500 biztanletik beherako udalerrietan, INEk ikasketa-maila lau multzo nagusitan baino ez du argitaratzen, eta ez du jaiolekuaren araberako daturik ez ikasten ari direnei buruzkorik ematen.

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Diru-sarrerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2024. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 16.566 euro-koa zen[8], eta etxegune bakoitzeko 33.133 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (13.624 euro) gainetik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.948 euro) gainetik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 21.700 euro zen. Errenta gordina 19.667 euro-koa izan zen pertsonako.

Diru-sarreren iturri nagusia soldata da, guztizkoaren % 57,1[9]. Gainerako iturriak: pentsioak (% 26), beste diru-sarrerak (% 11,8), langabezia-prestazioak (% 1), beste prestazioak (% 4,1).

57%
26%
12%
Soldata · % 57,1Pentsioak · % 26Langabezia · % 1Beste prestazioak · % 4,1Beste sarrerak · % 11,8
Diru-sarreren banaketa iturriaren arabera.

Desberdintasuna

Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[10][oh 1]. Udalerrian indizea 29,5 da, probintziakoaren (29,5; Cuencako mapa) parean eta Espainiakoaren (31,9) azpitik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2,8 da, probintziakoaren (2,5; Cuencako mapa) gainetik eta Espainiakoaren (2,6) gainetik.

Jarduera ekonomikoa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Beteta udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 113 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 50,2; gainerako % 49,8 inaktibo zeuden.[11] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 8,0 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 53,8 zen eta emakumezkoena % 46,3; langabezia-tasa, aldiz, % 4,8 eta % 12,0 zen, hurrenez hurren.[11]

Okupatuen kopurua 108 zen 2023ean, 2021eko 99etik gora.[12] Emakumeek okupatuen % 38,0 osatzen dute, eta gizonek % 62,0.

108okupatu, 2023+% 9,1 2021etik
% 38,0emakumeak okupatuen artean
% 50,2jarduera-tasa, 2024
% 8,0langabezia-tasa, 2024
16 urte edo gehiagoko biztanleria jarduerarekiko loturaren arabera (2024)
% 46,2
% 49,8
Okupatuak · % 46,2Langabeak · % 4,0Inaktiboak · % 49,8
16 urte edo gehiagoko biztanleria jardueraren eta sexuaren arabera, Beteta, 2024
EgoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Okupatuak104% 46,260% 51,344% 40,7
Langabeak9% 4,03% 2,66% 5,6
Inaktiboak112% 49,854% 46,258% 53,7
Guztira225% 100,0117% 100,0108% 100,0

Jarduera-sektoreak

Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 58,3), industria (% 27,8), nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 9,3) eta eraikuntza (% 4,6).[12]

Okupatuak jarduera-sektorearen arabera (2023) Cuencako mapa
% 9,3
% 27,8
% 58,3
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza · % 9,3Industria · % 27,8Eraikuntza · % 4,6Zerbitzuak · % 58,3

Okupazioa eta lan-egoera

Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 65,7; ondoren, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak daude (% 15,7), eta oinarrizko okupazioak % 13,0.[13] Bi sexuetan langile kualifikatuak dira nagusi (gizonen % 71,6 eta emakumeen % 56,1).

% 15,7
% 65,7
% 13,0
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak · % 15,7Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak · % 65,7Oinarrizko okupazioak · % 13,0Ez dago jasota · % 5,6
Okupatuak okupazioaren eta sexuaren arabera, Beteta, 2023
OkupazioaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak17% 15,78% 11,99% 22,0
Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak71% 65,748% 71,623% 56,1
Oinarrizko okupazioak14% 13,08% 11,96% 14,6
Ez dago jasota6% 5,63% 4,53% 7,3
Guztira108% 100,067% 100,041% 100,0

Okupatuen % 81,5 besteren konturako langileak dira, eta % 18,5 norberaren konturakoak.[14]

% 18,5
% 81,5
Norberaren kontura · % 18,5Besteren kontura eta beste egoera bat · % 81,5
Okupatuak lan-egoeraren eta sexuaren arabera, Beteta, 2023
Lan-egoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Norberaren kontura20% 18,514% 20,96% 14,6
Besteren kontura88% 81,553% 79,135% 85,4
Guztira108% 100,067% 100,041% 100,0

Lehen sektorea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nekazaritza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 11 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 235 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[15][oh 2]. Udalerriaren azalera 115,4 km² denez, NAE lurraldearen % 2 da[16]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 75 larre iraunkorrak (176 ha, 2 ustiategitan), % 17,3 lur goldagarria (40,8 ha, 8 ustiategitan), % 7,7 arbolak (18 ha, 7 ustiategitan) eta norberaren kontsumorako baratzeak (0,15 ha, 3 ustiategitan)[oh 3].

Nekazaritzako azalera erabilgarria (NAE)
NAE udalerriaren azaleran
98%
NAE · 235 ha (% 2)Gainerako azalera · 11.300 ha (% 98)
NAE, lur-erabileraren arabera
17%
75%
Lur goldagarria · 40,8 ha (% 17,3)Larre iraunkorrak · 176 ha (% 75)Arbolak · 18 ha (% 7,7)Baratzeak · 0,15 ha (% 0,1)
Iturria: INE, Nekazaritza Errolda 2020; udalerriaren azalera: Wikidata.

Ibilgailu-parkea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 173 gidari zeuden erroldatuta: 105 gizon (% 60,7) eta 68 emakume (% 39,3)[17]. Biztanleen % 67,1 gidatzeko gai zen.

Ibilgailu-parkea 313 ibilgailuk osatzen zuten: 185 turismo, 43 furgoneta, 35 kamioi, 23 motozikleta eta 12 ziklomotor[17]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 717 turismokoa zen, probintziako (605) eta Espainiako (525) batez bestekoen gainetik.

Turismoen batez besteko adina 15 urtekoa zen; turismoen % 5,4k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 21,6k 25 urte baino gehiago[17]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 59,7 diesel zen eta % 40,3 gasolinazko. Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 2,2k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 50,5k ez zuen etiketarik[oh 4].

Ibilgailu-parkea (2025)
Ingurumen-etiketa
22%
25%
50%
ECO · 7 (% 2,2)C etiketa · 69 (% 22)B etiketa · 79 (% 25,2)Etiketarik gabe · 158 (% 50,5)
Turismoak, adinaren arabera
11%
17%
45%
22%
< 4 urte · 10 (% 5,4)4–8 urte · 20 (% 10,8)8–15 urte · 32 (% 17,3)15–25 urte · 83 (% 44,9)≥ 25 urte · 40 (% 21,6)
Iturria: DGT, «Datos municipales general» (2025).

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
  2. ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
  3. ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
  4. ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ (Gaztelaniaz) «Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera)(68535)» INE (kontsulta data: 2026-07-31).
  2. ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Cuenca.tab.
  3. ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Cuenca.tab.
  4. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak udalerrika eta motaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  5. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitza turistikoak, plazak eta plazak etxebizitza turistiko bakoitzeko. Udalerriak» Etxebizitza turistikoen kopuruaren neurketa (estatistika esperimentala) (Espainiako Estatistika Institutua).
  6. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxeguneak udalerrika eta tamainaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  7. ↑ (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo y nivel de estudios (agregado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  8. ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Cuenca.tab.
  9. ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADRH fuente Cuenca.tab.
  10. ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
  11. 1 2 (Gaztelaniaz) «Población de 16 y más años por sexo y relación con la actividad (agrupado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  12. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y rama de actividad (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  13. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y ocupación (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  14. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  15. ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Cuenca.tab (Wikimedia Commons).
  16. ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q1902704.
  17. 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Cuenca.tab (Wikimedia Commons).

Ikus, gainera

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Geografia
Gaztela-Mantxa
 Artikulu hau Gaztela-Mantxako geografiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Beteta&oldid=11797969"(e)tik eskuratuta