Edukira joan

Checa

Wikipedia, Entziklopedia askea
Checa
Espainiako udalerria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe Espainia
Autonomia Gaztela-Mantxa
ProbintziaGuadalajarako probintzia
AlkateaJosting
Izen ofizialaCheca
Posta kodea19310
INEk ezarritako kodea19103
HerriburuaCheca
Geografia
Koordenatuak40°35′11″N 1°47′23″W / 40.586388888889°N 1.7897222222222°W / 40.586388888889; -1.7897222222222
Mapa
Azalera179,68 km²
Altitudea1.369 m
MugakideakAlcoroches, Orea, Albarracín, Cuenca, Beteta, Peralejos de las Truchas, Chequilla eta Traíd
Demografia
Biztanleria268 (2025)
alt_left 113 (%41,7) (%58,3) 158 alt_right
Dentsitatea1 bizt/km²
MatrikulaGU
checa.es

Checa Guadalajarako udalerria da, Señorío de Molina - Alto Tajo eskualdean dagoena.

Azken erroldaren arabera 268 biztanle zituen 179,7 km²-ko azaleran.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Alcoroches, Orea, Albarracín, Cuenca, Beteta, Peralejos de las Truchas, Chequilla eta Traíd.

Mapa
Checa eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Biztanleriaren tamainaUrtea240270300330360390420200020052010201520202025ChecaBiztanleriaren estatistikaOharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.
Biztanleria-piramidea 2025
Guztira: 158 gizon, 113 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
100+
 
0.00
0.63
 
95-99
 
2.65
1.27
 
90-94
 
5.31
4.43
 
85-89
 
4.42
3.16
 
80-84
 
5.31
4.43
 
75-79
 
6.19
8.86
 
70-74
 
7.08
11.39
 
65-69
 
7.08
10.13
 
60-64
 
7.96
8.23
 
55-59
 
7.96
5.06
 
50-54
 
4.42
5.06
 
45-49
 
3.54
9.49
 
40-44
 
7.08
8.23
 
35-39
 
4.42
3.80
 
30-34
 
7.08
6.33
 
25-29
 
0.88
5.06
 
20-24
 
7.08
1.27
 
15-19
 
5.31
1.27
 
10-14
 
2.65
1.27
 
5-9
 
1.77
0.63
 
0-4
 
1.77
Iturria: Instituto Nacional de Estadística[1]

Jatorria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 47,2 udalerri berean jaioak ziren[2], probintziako batez bestekoaren (% 27,8) gainetik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak % 32,5 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 13,3 —probintzian % 21,9—.

Biztanleria jaiolekuaren arabera Guadalajarako mapa
Udal
Best
Esta
Udalerri berean · % 47,2Probintzia berean · % 3Erkidegoan · % 4,1Beste erkidegoa · % 32,5Estatutik kanpo · % 13,3
Jaiolekua bizilekuarekin alderatuta (2025). Iturria: INE.

Biztanleria atzerritarra

Espainiar estatutik kanpo jaiotako 36 biztanleren artean, gehienak Amerikan jaioak dira (% 88,9)[3]. Jaiotza herrialde nagusiak Ekuador, Kolonbia, Honduras dira.

Atzerrian jaiotakoak, eskualdeka
Amer
Amerika · % 88,9Europa · % 5,6Asia · % 5,6
Espainiar estatutik kanpo jaiotakoak, eskualdeka (2025). Iturria: INE.
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera
◄ gizonezkoakjaioterriaemakumezkoak ►
11
Ekuador
11
0
Kolonbia
4
1
Honduras
1
1
Ameriketako Estatu Batuak
0
1
Brasil
0
0
Bulgaria
1
0
Dominikar Errepublika
1
1
Errusia
0
0
Filipinak
1
0
Nikaragua
1
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera (2025). Iturria: INE.

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 418 etxebizitza zeuden: 135 (% 32,3) nagusiak eta 283 (% 67,7) ez-nagusiak.[4]

418etxebizitza
135etxegune

Etxebizitza multzoa Guadalajarako mapa

135
283
Etxebizitza nagusia (135)Ez-nagusia (bigarrena edo hutsa) (283)

Guztira 135 etxegune zeuden, eta horietatik 62 (% 45,9) pertsona bakarrekoak ziren.[5]

Etxeguneak tamainaren arabera

Pertsona 162
2 pertsona30
3 pertsona19
4 pertsona16
5 edo gehiago8

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 262 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 29,0 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 19,8; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 32,8; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 18,3.[6] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 26,8 zen 2021ean eta % 29,0 2024an; beraz, 2,2 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 20,8 izatetik % 18,3 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 28,4 ziren, eta gizonen artean % 29,4; aldea, beraz, txikia da. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 27,5 eta gizonen % 11,8 ziren. Azken alde hori, neurri handi batean, adin-egituraren isla izan ohi da: adineko biztanleen artean emakumeak gehiago dira, eta belaunaldi horietan ohikoagoa zen ikasketak goiz uztea.

262biztanle 15 urte edo +, 2024
% 29,0goi-mailako ikasketak+2,2 puntu 2021etik mapa
% 18,3lehen hezkuntza edo gutxiago−2,4 puntu 2021etik mapa
% 18,3
% 32,8
% 19,8
% 29,0
Lehen hezkuntza edo gutxiago · % 18,3Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) · % 32,8Bigarren hezkuntzako bigarren etapa · % 19,8Goi-mailako ikasketak · % 29,0
Lortutako ikasketa-mailarik altuena, 15 urte edo gehiagoko biztanleen artean (2024). Guadalajarako mapa
Sexuaren araberako banaketa
15 urte edo gehiagoko biztanleria ikasketa-mailaren eta sexuaren arabera, Checa, 2024
Ikasketa-mailaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Goi-mailako ikasketak76% 29,045% 29,431% 28,4
Bigarren hezkuntzako bigarren etapa52% 19,834% 22,218% 16,5
Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH)86% 32,856% 36,630% 27,5
Lehen hezkuntza edo gutxiago48% 18,318% 11,830% 27,5
Guztira262% 100,0153% 100,0109% 100,0
Urtez urteko bilakaera
Ikasketa-mailaren bilakaera (%), Checa, 2021–2024
UrteaGoi-mailakoakBatx. / erdi LHDBHLehen H. edo gutx.15 urte edo +
2021% 26,8% 19,2% 33,2% 20,8265
2022% 28,3% 18,2% 33,1% 20,4269
2023% 28,7% 19,4% 32,8% 19,0268
2024% 29,0% 19,8% 32,8% 18,3262
500 biztanletik beherako udalerrietan, INEk ikasketa-maila lau multzo nagusitan baino ez du argitaratzen, eta ez du jaiolekuaren araberako daturik ez ikasten ari direnei buruzkorik ematen.

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Diru-sarrerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2024. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 17.075 euro-koa zen[7], eta etxegune bakoitzeko 33.265 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (15.467 euro) gainetik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.948 euro) gainetik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 20.650 euro zen. Errenta gordina 20.538 euro-koa izan zen pertsonako.

Diru-sarreren iturri nagusia soldata da, guztizkoaren % 61,9[8]. Gainerako iturriak: pentsioak (% 25,2), beste diru-sarrerak (% 8,5), langabezia-prestazioak (% 1,4), beste prestazioak (% 3).

62%
25%
9%
Soldata · % 61,9Pentsioak · % 25,2Langabezia · % 1,4Beste prestazioak · % 3Beste sarrerak · % 8,5
Diru-sarreren banaketa iturriaren arabera.

Desberdintasuna

Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[9][oh 1]. Udalerrian indizea 29,3 da, probintziakoaren (28,8; Guadalajarako mapa) parean eta Espainiakoaren (31,9) azpitik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2,3 da, probintziakoaren (2,4; Guadalajarako mapa) azpitik eta Espainiakoaren (2,6) azpitik.

Jarduera ekonomikoa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Checa udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 137 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 52,7; gainerako % 47,3 inaktibo zeuden.[10] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 7,3 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 58,6 zen eta emakumezkoena % 44,4; langabezia-tasa, aldiz, % 5,6 eta % 10,4 zen, hurrenez hurren.[10]

Okupatuen kopurua 137 zen 2023ean, 2021eko 131etik gora.[11] Emakumeek okupatuen % 35,0 osatzen dute, eta gizonek % 65,0.

137okupatu, 2023+% 4,6 2021etik
% 35,0emakumeak okupatuen artean
% 52,7jarduera-tasa, 2024
% 7,3langabezia-tasa, 2024
16 urte edo gehiagoko biztanleria jarduerarekiko loturaren arabera (2024)
% 48,8
% 47,3
Okupatuak · % 48,8Langabeak · % 3,8Inaktiboak · % 47,3
16 urte edo gehiagoko biztanleria jardueraren eta sexuaren arabera, Checa, 2024
EgoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Okupatuak127% 48,884% 55,343% 39,8
Langabeak10% 3,85% 3,35% 4,6
Inaktiboak123% 47,363% 41,460% 55,6
Guztira260% 100,0152% 100,0108% 100,0

Jarduera-sektoreak

Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 66,4), nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 13,9), eraikuntza (% 10,2) eta industria (% 9,5).[11]

Okupatuak jarduera-sektorearen arabera (2023) Guadalajarako mapa
% 13,9
% 9,5
% 10,2
% 66,4
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza · % 13,9Industria · % 9,5Eraikuntza · % 10,2Zerbitzuak · % 66,4

Okupazioa eta lan-egoera

Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 59,9; ondoren, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak daude (% 28,5), eta oinarrizko okupazioak % 6,6.[12] Bi sexuetan langile kualifikatuak dira nagusi (gizonen % 64,0 eta emakumeen % 52,1).

% 28,5
% 59,9
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak · % 28,5Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak · % 59,9Oinarrizko okupazioak · % 6,6Ez dago jasota · % 5,1
Okupatuak okupazioaren eta sexuaren arabera, Checa, 2023
OkupazioaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak39% 28,523% 25,816% 33,3
Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak82% 59,957% 64,025% 52,1
Oinarrizko okupazioak9% 6,65% 5,64% 8,3
Ez dago jasota7% 5,14% 4,53% 6,3
Guztira137% 100,089% 100,048% 100,0

Okupatuen % 78,1 besteren konturako langileak dira, eta % 21,9 norberaren konturakoak.[13]

% 21,9
% 78,1
Norberaren kontura · % 21,9Besteren kontura eta beste egoera bat · % 78,1
Okupatuak lan-egoeraren eta sexuaren arabera, Checa, 2023
Lan-egoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Norberaren kontura30% 21,919% 21,311% 22,9
Besteren kontura107% 78,170% 78,737% 77,1
Guztira137% 100,089% 100,048% 100,0

Lehen sektorea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nekazaritza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 40 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 10.021 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[14][oh 2]. Udalerriaren azalera 179,7 km² denez, NAE lurraldearen % 55,8 da[15]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 88,1 larre iraunkorrak (8.833 ha, 17 ustiategitan), % 11,9 lur goldagarria (1.188 ha, 31 ustiategitan) eta norberaren kontsumorako baratzeak (0,1 ha, 5 ustiategitan)[oh 3].

Nekazaritzako azalera erabilgarria (NAE)
NAE udalerriaren azaleran
56%
44%
NAE · 10.021 ha (% 55,8)Gainerako azalera · 7.947 ha (% 44,2)
NAE, lur-erabileraren arabera
12%
88%
Lur goldagarria · 1.188 ha (% 11,9)Larre iraunkorrak · 8.833 ha (% 88,1)Baratzeak · 0,1 ha (< % 0,1)
Iturria: INE, Nekazaritza Errolda 2020; udalerriaren azalera: Wikidata.

Abeltzaintza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerriko abeltzaintza-ustiategietan 5.395 ardi eta ahuntz zeuden[16][oh 4].

Ibilgailu-parkea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 147 gidari zeuden erroldatuta: 93 gizon (% 63,3) eta 54 emakume (% 36,7)[17]. Biztanleen % 54,2 gidatzeko gai zen.

Ibilgailu-parkea 348 ibilgailuk osatzen zuten: 194 turismo, 68 furgoneta, 40 kamioi, 24 motozikleta eta 6 ziklomotor[17]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 716 turismokoa zen, probintziako (582) eta Espainiako (525) batez bestekoen gainetik.

Turismoen batez besteko adina 14 urtekoa zen; turismoen % 5,2k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 24,7k 25 urte baino gehiago[17]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 72,6 diesel zen eta % 26,8 gasolinazko; 1 ibilgailu elektrifikatu zeuden (% 0,3; probintzian % 1,1). Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 2,9k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 53,4k ez zuen etiketarik[oh 5].

Ibilgailu-parkea (2025)
Ingurumen-etiketa
19%
25%
53%
0 etiketa · 2 (% 0,6)ECO · 8 (% 2,3)C etiketa · 65 (% 19)B etiketa · 85 (% 24,8)Etiketarik gabe · 183 (% 53,4)
Turismoak, adinaren arabera
13%
19%
38%
25%
< 4 urte · 10 (% 5,2)4–8 urte · 26 (% 13,4)8–15 urte · 37 (% 19,1)15–25 urte · 73 (% 37,6)≥ 25 urte · 48 (% 24,7)
Iturria: DGT, «Datos municipales general» (2025).

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
  2. ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
  3. ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
  4. ↑ Beste abere mota batzuen datuak ez dira argitaratu, sekretu estatistikoa dela eta (ustiategi gutxi dagoenean, INEk ez ditu datuak zabaltzen, ustiategiak identifika ez daitezen).
  5. ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ (Gaztelaniaz) «Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera)(68535)» INE (kontsulta data: 2026-07-31).
  2. ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Guadalajara.tab.
  3. ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Guadalajara.tab.
  4. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak udalerrika eta motaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  5. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxeguneak udalerrika eta tamainaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  6. ↑ (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo y nivel de estudios (agregado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  7. ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Guadalajara.tab.
  8. ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADRH fuente Guadalajara.tab.
  9. ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
  10. 1 2 (Gaztelaniaz) «Población de 16 y más años por sexo y relación con la actividad (agrupado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  11. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y rama de actividad (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  12. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y ocupación (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  13. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  14. ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Guadalajara.tab (Wikimedia Commons).
  15. ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q1768526.
  16. ↑ INE, «Explotaciones ganaderas por tipo de ganado», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE abeltzaintza Guadalajara.tab (Wikimedia Commons).
  17. 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Guadalajara.tab (Wikimedia Commons).

Ikus, gainera

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Geografia
Gaztela-Mantxa
 Artikulu hau Gaztela-Mantxako geografiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Checa&oldid=11797036"(e)tik eskuratuta