Edukira joan

Alarilla

Wikipedia, Entziklopedia askea
Alarilla
Espainiako udalerria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe Espainia
Autonomia Gaztela-Mantxa
ProbintziaGuadalajarako probintzia
AlkateaJuan Francisco Asenjo Jabregal
Izen ofizialaAlarilla
Posta kodea19227
INEk ezarritako kodea19005
HerriburuaAlarilla
Geografia
Koordenatuak40°50′56″N 3°06′20″W / 40.848888888889°N 3.1055555555556°W / 40.848888888889; -3.1055555555556
Mapa
Azalera22,29 km²
Altitudea845 m
MugakideakEspinosa de Henares, Humanes, Mohernando, Montarrón, Taragudo eta Torre del Burgo
Demografia
Biztanleria144 (2025)
alt_left 56 (%38,1) (%61,9) 91 alt_right
Dentsitatea6 bizt/km²
MatrikulaGU

Alarilla Guadalajarako udalerria da, Alcarria eskualdean dagoena.

Azken erroldaren arabera 144 biztanle zituen 22,3 km²-ko azaleran.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Espinosa de Henares, Humanes, Mohernando, Montarrón, Taragudo eta Torre del Burgo.

Mapa
Alarilla eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Biztanleriaren tamainaUrtea90100110120130140150160170200020052010201520202025AlarillaBiztanleriaren estatistikaOharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.
Biztanleria-piramidea 2025
Guztira: 91 gizon, 56 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
100+
 
0.00
1.10
 
95-99
 
1.79
4.40
 
90-94
 
3.57
1.10
 
85-89
 
0.00
2.20
 
80-84
 
1.79
5.49
 
75-79
 
1.79
4.40
 
70-74
 
8.93
9.89
 
65-69
 
1.79
6.59
 
60-64
 
14.29
6.59
 
55-59
 
1.79
13.19
 
50-54
 
8.93
5.49
 
45-49
 
3.57
6.59
 
40-44
 
10.71
7.69
 
35-39
 
10.71
4.40
 
30-34
 
5.36
7.69
 
25-29
 
5.36
5.49
 
20-24
 
7.14
1.10
 
15-19
 
0.00
3.30
 
10-14
 
0.00
2.20
 
5-9
 
7.14
1.10
 
0-4
 
5.36
Iturria: Instituto Nacional de Estadística[1]

Jatorria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 18,4 udalerri berean jaioak ziren[2], probintziako batez bestekoaren (% 27,8) azpitik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak % 21,1 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 38,8 —probintzian % 21,9—.

Biztanleria jaiolekuaren arabera Guadalajarako mapa
Udal
Prob
Best
Esta
Udalerri berean · % 18,4Probintzia berean · % 21,1Erkidegoan · % 0,7Beste erkidegoa · % 21,1Estatutik kanpo · % 38,8
Jaiolekua bizilekuarekin alderatuta (2025). Iturria: INE.

Biztanleria atzerritarra

Espainiar estatutik kanpo jaiotako 57 biztanleren artean, gehienak Afrikan jaioak dira (% 43,9)[3]. Jaiotza herrialde nagusiak Maroko, Bulgaria, Kolonbia dira.

Atzerrian jaiotakoak, eskualdeka
Amer
Euro
Afri
Amerika · % 19,3Europa · % 36,8Afrika · % 43,9
Espainiar estatutik kanpo jaiotakoak, eskualdeka (2025). Iturria: INE.
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera
◄ gizonezkoakjaioterriaemakumezkoak ►
16
Maroko
9
5
Bulgaria
6
1
Kolonbia
6
5
Errumania
0
2
Portugal
2
0
Dominikar Errepublika
2
1
Kuba
0
1
Polonia
0
0
Venezuela
1
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera (2025). Iturria: INE.

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 146 etxebizitza zeuden: 65 (% 44,5) nagusiak eta 81 (% 55,5) ez-nagusiak.[4] INEren estatistika esperimentalaren arabera, 2026ko maiatzean 4 etxebizitza turistiko zeuden udalerrian, guztira 18 plazarekin (4,5 plaza etxebizitzako).[5]

146etxebizitza
65etxegune
4etxebizitza turistiko (2026) Guadalajarako mapa

Etxebizitza multzoa Guadalajarako mapa

65
81
Etxebizitza nagusia (65)Ez-nagusia (bigarrena edo hutsa) (81)

Guztira 65 etxegune zeuden, eta horietatik 35 (% 53,8) pertsona bakarrekoak ziren.[6]

Etxeguneak tamainaren arabera

Pertsona 135
2 pertsona14
3 pertsona8
4 pertsona7
5 edo gehiago1

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 129 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 20,2 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 20,9; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 32,6; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 26,4.[7] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 17,9 zen 2021ean eta % 20,2 2024an; beraz, 2,2 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 29,1 izatetik % 26,4 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 18,8 ziren, eta gizonen artean % 21,0; 2,2 puntuko aldea, gizonen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 33,3 eta gizonen % 22,2 ziren. Azken alde hori, neurri handi batean, adin-egituraren isla izan ohi da: adineko biztanleen artean emakumeak gehiago dira, eta belaunaldi horietan ohikoagoa zen ikasketak goiz uztea.

129biztanle 15 urte edo +, 2024
% 20,2goi-mailako ikasketak+2,2 puntu 2021etik mapa
% 26,4lehen hezkuntza edo gutxiago−2,7 puntu 2021etik mapa
% 26,4
% 32,6
% 20,9
% 20,2
Lehen hezkuntza edo gutxiago · % 26,4Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) · % 32,6Bigarren hezkuntzako bigarren etapa · % 20,9Goi-mailako ikasketak · % 20,2
Lortutako ikasketa-mailarik altuena, 15 urte edo gehiagoko biztanleen artean (2024). Guadalajarako mapa
Sexuaren araberako banaketa
15 urte edo gehiagoko biztanleria ikasketa-mailaren eta sexuaren arabera, Alarilla, 2024
Ikasketa-mailaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Goi-mailako ikasketak26% 20,217% 21,09% 18,8
Bigarren hezkuntzako bigarren etapa27% 20,917% 21,010% 20,8
Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH)42% 32,629% 35,813% 27,1
Lehen hezkuntza edo gutxiago34% 26,418% 22,216% 33,3
Guztira129% 100,081% 100,048% 100,0
Urtez urteko bilakaera
Ikasketa-mailaren bilakaera (%), Alarilla, 2021–2024
UrteaGoi-mailakoakBatx. / erdi LHDBHLehen H. edo gutx.15 urte edo +
2021% 17,9% 23,1% 29,9% 29,1117
2022% 17,1% 21,7% 31,0% 30,2129
2023% 17,7% 21,5% 28,5% 32,3130
2024% 20,2% 20,9% 32,6% 26,4129
500 biztanletik beherako udalerrietan, INEk ikasketa-maila lau multzo nagusitan baino ez du argitaratzen, eta ez du jaiolekuaren araberako daturik ez ikasten ari direnei buruzkorik ematen.

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Diru-sarrerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2024. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 12.010 euro-koa zen[8], eta etxegune bakoitzeko 24.550 euro-koa, probintziako 3. baxuena. Balio hori probintziako batez bestekoaren (15.467 euro) azpitik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.948 euro) azpitik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 14.350 euro zen. Errenta gordina 13.639 euro-koa izan zen pertsonako.

Diru-sarreren iturri nagusia soldata da, guztizkoaren % 51,7[9]. Gainerako iturriak: pentsioak (% 28,7), beste diru-sarrerak (% 14,1), langabezia-prestazioak (% 2,5), beste prestazioak (% 3).

52%
29%
14%
Soldata · % 51,7Pentsioak · % 28,7Langabezia · % 2,5Beste prestazioak · % 3Beste sarrerak · % 14,1
Diru-sarreren banaketa iturriaren arabera.

Desberdintasuna

Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[10][oh 1]. Udalerrian indizea 32,8 da, probintziakoaren (28,8; Guadalajarako mapa) gainetik eta Espainiakoaren (31,9) gainetik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2,9 da, probintziakoaren (2,4; Guadalajarako mapa) gainetik eta Espainiakoaren (2,6) gainetik.

Jarduera ekonomikoa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Alarilla udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 61 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 47,7; gainerako % 52,3 inaktibo zeuden.[11] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 11,5 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 50,0 zen eta emakumezkoena % 43,8; langabezia-tasa, aldiz, % 7,5 eta % 19,0 zen, hurrenez hurren.[11]

Okupatuen kopurua 56 zen 2023ean, 2021eko 47etik gora.[12] Emakumeek okupatuen % 26,8 osatzen dute, eta gizonek % 73,2.

56okupatu, 2023+% 19,1 2021etik
% 26,8emakumeak okupatuen artean
% 47,7jarduera-tasa, 2024
% 11,5langabezia-tasa, 2024
16 urte edo gehiagoko biztanleria jarduerarekiko loturaren arabera (2024)
% 42,2
% 52,3
Okupatuak · % 42,2Langabeak · % 5,5Inaktiboak · % 52,3
16 urte edo gehiagoko biztanleria jardueraren eta sexuaren arabera, Alarilla, 2024
EgoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Okupatuak54% 42,237% 46,317% 35,4
Langabeak7% 5,53% 3,84% 8,3
Inaktiboak67% 52,340% 50,027% 56,3
Guztira128% 100,080% 100,048% 100,0

Jarduera-sektoreak

Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 60,7), nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 23,2), eraikuntza (% 8,9) eta industria (% 7,1).[12]

Okupatuak jarduera-sektorearen arabera (2023) Guadalajarako mapa
% 23,2
% 8,9
% 60,7
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza · % 23,2Industria · % 7,1Eraikuntza · % 8,9Zerbitzuak · % 60,7

Okupazioa eta lan-egoera

Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 57,1; ondoren, oinarrizko okupazioak daude (% 23,2), eta zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak % 14,3.[13] Bi sexuetan langile kualifikatuak dira nagusi (gizonen % 48,8 eta emakumeen % 80,0).

% 14,3
% 57,1
% 23,2
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak · % 14,3Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak · % 57,1Oinarrizko okupazioak · % 23,2Ez dago jasota · % 5,4
Okupatuak okupazioaren eta sexuaren arabera, Alarilla, 2023
OkupazioaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak8% 14,38% 19,50% 0,0
Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak32% 57,120% 48,812% 80,0
Oinarrizko okupazioak13% 23,210% 24,43% 20,0
Ez dago jasota3% 5,43% 7,30% 0,0
Guztira56% 100,041% 100,015% 100,0

Okupatuen % 80,4 besteren konturako langileak dira, eta % 19,6 norberaren konturakoak.[14]

% 19,6
% 80,4
Norberaren kontura · % 19,6Besteren kontura eta beste egoera bat · % 80,4
Okupatuak lan-egoeraren eta sexuaren arabera, Alarilla, 2023
Lan-egoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Norberaren kontura11% 19,69% 22,02% 13,3
Besteren kontura45% 80,432% 78,013% 86,7
Guztira56% 100,041% 100,015% 100,0

Lehen sektorea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nekazaritza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 27 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 1.906 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[15][oh 2]. Udalerriaren azalera 22,3 km² denez, NAE lurraldearen % 85,5 da[16]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 96 lur goldagarria (1.829 ha, 25 ustiategitan), % 3,6 arbolak (68,2 ha, 21 ustiategitan), % 0,4 larre iraunkorrak (8,5 ha, 2 ustiategitan) eta norberaren kontsumorako baratzeak (0,06 ha, 3 ustiategitan)[oh 3].

Nekazaritzako azalera erabilgarria (NAE)
NAE udalerriaren azaleran
85%
15%
NAE · 1.906 ha (% 85,5)Gainerako azalera · 323 ha (% 14,5)
NAE, lur-erabileraren arabera
96%
Lur goldagarria · 1.829 ha (% 96)Larre iraunkorrak · 8,5 ha (% 0,4)Arbolak · 68,2 ha (% 3,6)Baratzeak · 0,06 ha (< % 0,1)
Iturria: INE, Nekazaritza Errolda 2020; udalerriaren azalera: Wikidata.

Ibilgailu-parkea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 74 gidari zeuden erroldatuta: 52 gizon (% 70,3) eta 22 emakume (% 29,7)[17]. Biztanleen % 50,3 gidatzeko gai zen.

Ibilgailu-parkea 196 ibilgailuk osatzen zuten: 123 turismo, 27 furgoneta, 19 kamioi, 9 motozikleta eta 4 ziklomotor[17]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 837 turismokoa zen, probintziako (582) eta Espainiako (525) batez bestekoen gainetik.

Turismoen batez besteko adina 16,9 urtekoa zen; turismoen % 3,3k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 33,3k 25 urte baino gehiago[17]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 64,2 diesel zen eta % 35,3 gasolinazko; 1 ibilgailu elektrifikatu zeuden (% 0,5; probintzian % 1,1). Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 2,6k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 59,5k ez zuen etiketarik[oh 4].

Ibilgailu-parkea (2025)
Ingurumen-etiketa
12%
26%
59%
0 etiketa · 3 (% 1,6)ECO · 2 (% 1,1)C etiketa · 22 (% 11,6)B etiketa · 50 (% 26,3)Etiketarik gabe · 113 (% 59,5)
Turismoak, adinaren arabera
11%
46%
33%
< 4 urte · 4 (% 3,3)4–8 urte · 7 (% 5,7)8–15 urte · 14 (% 11,4)15–25 urte · 57 (% 46,3)≥ 25 urte · 41 (% 33,3)
Iturria: DGT, «Datos municipales general» (2025).

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
  2. ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
  3. ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
  4. ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ (Gaztelaniaz) «Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera)(68535)» INE (kontsulta data: 2026-07-31).
  2. ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Guadalajara.tab.
  3. ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Guadalajara.tab.
  4. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak udalerrika eta motaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  5. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitza turistikoak, plazak eta plazak etxebizitza turistiko bakoitzeko. Udalerriak» Etxebizitza turistikoen kopuruaren neurketa (estatistika esperimentala) (Espainiako Estatistika Institutua).
  6. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxeguneak udalerrika eta tamainaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  7. ↑ (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo y nivel de estudios (agregado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  8. ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Guadalajara.tab.
  9. ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADRH fuente Guadalajara.tab.
  10. ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
  11. 1 2 (Gaztelaniaz) «Población de 16 y más años por sexo y relación con la actividad (agrupado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  12. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y rama de actividad (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  13. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y ocupación (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  14. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  15. ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Guadalajara.tab (Wikimedia Commons).
  16. ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q620838.
  17. 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Guadalajara.tab (Wikimedia Commons).

Ikus, gainera

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Geografia
Gaztela-Mantxa
 Artikulu hau Gaztela-Mantxako geografiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Alarilla&oldid=11796889"(e)tik eskuratuta