Edukira joan

Brugheas

Brugheas
Brugheas
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Auvernia-Rodano-Alpeak
Departamendua Allier
BarrutiVichyko barrutia
Kantonamenducanton of Escurolles
Izen ofizialaBrugheas
Jatorrizko izenaBrugheas
Posta kodea03700
Geografia
Koordenatuak46°04′36″N 3°22′04″E / 46.0767°N 3.3678°E / 46.0767; 3.3678
Mapa
Azalera26,81 km²
Altitudea326 m, 269 m, 383 m eta 343 m
MugakideakAbrest, Bellerive-sur-Allier, Biozat, Hauterive, Serbannes, Bas-et-Lezat, Effiat eta Saint-Sylvestre-Pragoulin
Demografia
Biztanleria1.564 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 824 (%52,5) (%47,5) 745 alt_right
Dentsitatea58 bizt/km²
brugheas.fr

Brugheas Frantziako udalerri bat da Allier departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. Azken erroldaren arabera 1.564 biztanle zituen 26,8 km²-ko azaleran.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Abrest, Bellerive-sur-Allier, Biozat, Hauterive, Serbannes, Bas-et-Lezat, Effiat eta Saint-Sylvestre-Pragoulin.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
BrugheasBrugheas
Població amb 717 habitants (2000)Serbannes (2,4 km)
Població amb 626 habitants (2000)Cognat-Lyonne (5,5 km)
Població amb 1082 habitants (2000)Hauterive (6,2 km)
Població amb 2591 habitants (2000)Abrest (6,4 km)
Població amb 25467 habitants (2000)Vichy (6,5 km)
Població amb 1477 habitants (2000)Randan (6,7 km)
Població amb 2734 habitants (2000)Saint-Yorre (7,4 km)
Població amb 707 habitants (2000)Biozat (7,5 km)

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak Erdialdeko eta Iparraldeko lautaden klima ozeaniko degradatua du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klima du, eta Massif Centraleko ipar-ekialdeako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: urteko prezipitazioa 800-1200 mm artekoa, urte osoan ondo banatuta)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H1c zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 11,1 °C-koa da, 5,4 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 817 mm-koa da, urtarrilean 10,4 euri-egun eta uztailean 8,1 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Vichy udalerrian dago, 7,1 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 12,7 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 799,6 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 41,6 °C-koa da, 2026ko ekainaren 27an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -21,5 °C-koa da, 1971ko urtarrilaren 5an lortua[oh 1][5].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 11,0 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena uztaila da (19,7 °C) eta hotzena urtarrila (3,2 °C). Urteko prezipitazioa 779 mm-koa da; hilabeterik euritsuena maiatza da (83 mm) eta lehorrena otsaila (41 mm).[6]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,39 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (9,6 °C) baino 2,1 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2018, 2020, 2022, 2023 eta 2025. Urterik beroena 2022 izan zen (12,4 °C) eta hotzena 1963 (8,2 °C).[6]

    Datu klimatikoak (Brugheas)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 3.2 3.7 7.0 9.9 14.0 17.7 19.7 19.4 15.0 11.4 6.6 3.9 11.0
Pilatutako prezipitazioa (mm) 53 41 47 65 83 71 74 77 68 70 74 57 779
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (9,6 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+1,2+0,5+1,5+1,6+1,8+2,0+1,5+2,0+0,4+0,9+1,1+1,4
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 20 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (9,6 °C)
+3 °C−3 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[7]

BiztanleriaUrtea8001000120014001600180020001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 745 gizon, 824 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
0.61
0.67
 
90-94
 
0.61
2.01
 
85-89
 
1.82
3.36
 
80-84
 
2.43
4.03
 
75-79
 
4.25
6.04
 
70-74
 
6.07
7.38
 
65-69
 
8.50
6.71
 
60-64
 
6.07
7.38
 
55-59
 
3.03
6.85
 
50-54
 
7.40
7.52
 
45-49
 
5.58
8.99
 
40-44
 
9.22
3.49
 
35-39
 
10.44
4.16
 
30-34
 
3.16
1.34
 
25-29
 
3.64
2.01
 
20-24
 
1.82
6.85
 
15-19
 
4.98
7.52
 
10-14
 
9.22
8.19
 
5-9
 
4.37
5.50
 
0-4
 
6.80
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[8].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Brugheas udalerrian 1.556 biztanle zeuden eta 679 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 2,29 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren (% 35,3). Kide bakarreko elkarbizitza-unitateak % 27,1 ziren, Metropolitar Frantziako batez bestekoaren azpitik (% 39,2).[10]

1.556biztanle
679elkarbizitza-unitate
2,29lagun elkarbizitza-unitateko
495familia
Udalerria
% 30
% 35
% 27
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 495 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (240). Guraso bakarreko 51 familietatik 46etan ama zen guraso bakarra. 255 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 102k seme-alaba bakarra zuten etxean, 107k bi, eta 31k hiru edo gehiago. Seme-alabadun 204 bikoteetatik 36tan (% 17,6) seme-alabaren bat bikotekide baten aurreko harreman batekoa zen.[10]

240
204
51
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean255
Seme-alaba bat102
Bi seme-alaba107
Hiru seme-alaba26
Lau edo gehiago5

15 urte edo gehiago zituzten 1.264 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 1,6 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 39,8. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 55-64 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 81,2).[10]

Bakarrik bizi da
15-24% 2
25-39% 7
40-54% 9
55-64% 15
65-79% 22
80 +% 40
Bikotean bizi da
15-24% 5
25-39% 79
40-54% 81
55-64% 81
65-79% 79
80 +% 52

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 51,7 ezkonduta zegoen, eta beste % 18,8 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 10,6 izatezko bikotean eta % 8,2 PACS bidez lotuta). % 18,1 ezkongabeak ziren, % 5,9 alargunak eta % 5,5 dibortziatuak.[10]

Ezkonduta% 51,7
Ezkongabea% 18,1
Izatezko bikotean% 10,6
PACS bidez lotuta% 8,2
Alarguna% 5,9
Dibortziatuta% 5,5

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 39,0), enplegatuak (% 18,9), eskulangileak (% 13,5), erdi-mailako lanbideak (% 12,8). Talde nagusia (erretiratuak, % 39,0) Allier departamenduko batez bestekoaren (% 39,9) azpitik dago. 5 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 0,7).[10]

Udalerria
% 13
% 19
% 14
% 39
Allier
% 12
% 15
% 15
% 40
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

2023 erroldaren arabera, udalerrian 766 etxebizitza zeuden. Horietatik 670 egoitza nagusi ziren, 19 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 77 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (748), eta apartamentuak gutxi ziren (7). Egoitza nagusietatik 585 beren jabearen bizilekuak ziren, 64 alokairuan zeuden, 11 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 21 doan lagata.[11]

766etxebizitza
670egoitza nagusi
748etxe
7apartamentu

Etxebizitza multzoa

670
77
Egoitza nagusia (670)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (19)Hutsik (77)

Etxe mota

748
Etxea (748)Apartamentua (7)

Jabetza egoera

585
64
Jabeak (585)Alokairuan (64)HLM (11)Doan lagata (21)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1971-1990 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (203).[11]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik98
1919-194553
1946-197082
1971-1990203
1991-200585
2006-2020143

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (429). Elektrizitatea zen berogailu mota nagusia (240 etxebizitzatan). 577 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 231 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 416tan bi edo gehiago.[11]

Gela kopurua

1 gela0
2 gela12
3 gela56
4 gela173
5 gela edo gehiago429

Berogailu mota

86
103
240
215
Gas sarea (86)Fuel-olioa (103)Elektrizitatea (240)Gas botila (26)Bestelakoak (215)

Aparkalekua eta ibilgailuak

577aparkalekua
231ibilgailu 1
416ibilgailu 2+

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 882 biztanleetatik 693 aktibo ziren (% 78,6), horietako 647 lanean (% 73,4) eta 46 langabezian (aktiboen % 6,6).

88215-64 urteko biztanle
% 78,6aktibo
% 73,4lanean
% 6,6langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 35,9
25-54 urte% 95,6
55-64 urte% 61,0
Gizonak% 79,6
Emakumeak% 77,6

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 20,8
BEPC, brebeta% 10,0
CAP-BEP% 7,2
Batxilergoa% 6,5
Goi-mailako +2% 4,1
Goi-mailako +3/4% 4,9
Goi-mailako +5% 6,2

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 6,6). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

189 ez-aktibotik 77 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 40,7), 63 erretiraturik zeuden (% 33,3) eta 49 bestelako ez-aktibo ziren (% 25,9).

Ez-aktiboak

% 41
% 33
% 26
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 4]

% 11
% 11
% 23
% 32
% 23
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 177 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 647 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 5]

177enplegu udalerrian
% 69,5soldatapeko
% 30,5ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 26.980 eurokoa zen.

26.980 €diru-sarreren mediana▲ Dep.: 24.430 €

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 48 komertzioetatik, 2 janari enpresak ziren, 2 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 13 eraikuntza enpresak ziren, 8 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 5 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen, 7 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.[12]

2009an zeuden norbanakoentzako 17 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 2 igeltseroak, 2 margolariak, 2 zurginak, 4 iturginak, 3 argiketariak, 1 jatetxe, 1 higiezinen agentzia eta 1 apaindegia.[13]

2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 harategi zen eta 1 kirol-denda zen.[14]

2000. urtean Brugheas udalerrian 31 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.767 hektarea erabiltzen.[15]

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.

  1. ↑ Estazioko erregistroak 1952ko urtarrilaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 3,6 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  5. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Vichy-Ville », fiche climatologique. .
  6. 1 2 (Frantsesez) Données changement climatique - SIM quotidienne. Météo-France.
  7. ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  8. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  9. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  10. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  11. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  12. ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  13. ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
  14. ↑ Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009
  15. ↑ Exploitations agricoles

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]