Edukira joan

Guarromán

Guarromán
Espainiako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Espainia
Autonomia Andaluzia
ProbintziaJaéngo probintzia
AlkateaDiego Migoya Ramírez (en) Itzuli
Izen ofizialaGuarromán
Posta kodea23210
INEk ezarritako kodea23039
HerriburuaGuarromán
Geografia
Koordenatuak38°11′02″N 3°41′07″W / 38.184°N 3.6852°W / 38.184; -3.6852
Mapa
Azalera96 km²
Altitudea345 m
MugakideakBaños de la Encina, Bailén, Carboneros, Linares eta Villanueva de la Reina
Demografia
Biztanleria2.703 (2025)
alt_left 1.342 (%49,6) (%50,4) 1.364 alt_right
Dentsitatea28 bizt/km²
MatrikulaJ
guarroman.es

Guarromán Jaéngo udalerria da, Sierra Morena eskualdean dagoena. Bere altitudea 345m-koa da eta 52km-tara dago Jaengo kapitaletik. Sierra morenako komarkari dagokio. Guarromán herrian bizi direnei guarromanenses deritze. Azken erroldaren arabera 2.703 biztanle zituen 96 km²-ko azaleran.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Baños de la Encina, Bailén, Carboneros, Linares eta Villanueva de la Reina.

Biztanleriaren tamainaUrtea270027502800285029002950200020052010201520202025GuarrománBiztanleriaren estatistikaOharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.
Biztanleria-piramidea 2025
Guztira: 1.364 gizon, 1.342 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.07
 
100+
 
0.00
0.22
 
95-99
 
0.07
0.29
 
90-94
 
1.34
0.88
 
85-89
 
2.53
1.54
 
80-84
 
2.68
3.15
 
75-79
 
3.73
4.62
 
70-74
 
4.02
7.26
 
65-69
 
7.00
7.33
 
60-64
 
8.49
7.70
 
55-59
 
7.90
7.55
 
50-54
 
7.00
6.45
 
45-49
 
6.48
6.89
 
40-44
 
7.08
6.67
 
35-39
 
7.00
6.52
 
30-34
 
4.77
5.57
 
25-29
 
5.29
5.79
 
20-24
 
5.59
6.60
 
15-19
 
5.44
6.23
 
10-14
 
5.29
4.33
 
5-9
 
4.02
4.33
 
0-4
 
4.25
Iturria: Instituto Nacional de Estadística[1]

Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 67,5 udalerri berean jaioak ziren[2], probintziako batez bestekoaren (% 66,8) parean. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak % 6,1 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 4,4 —probintzian % 5,4—.

Biztanleria jaiolekuaren arabera Jaéngo mapa
Udal
Prob
Udalerri berean · % 67,5Probintzia berean · % 19,9Erkidegoan · % 2,1Beste erkidegoa · % 6,1Estatutik kanpo · % 4,4
Jaiolekua bizilekuarekin alderatuta (2025). Iturria: INE.

Biztanleria atzerritarra

Espainiar estatutik kanpo jaiotako 118 biztanleren artean, gehienak Afrikan jaioak dira (% 45,8)[3]. Jaiotza herrialde nagusiak Maroko, Peru, Paraguai dira.

Atzerrian jaiotakoak, eskualdeka
Amer
Euro
Afri
Amerika · % 39,8Europa · % 11Afrika · % 45,8Asia · % 3,4
Espainiar estatutik kanpo jaiotakoak, eskualdeka (2025). Iturria: INE.
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera (2025). Iturria: INE.

INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 1.604 etxebizitza zeuden: 1.021 (% 63,7) nagusiak eta 583 (% 36,3) ez-nagusiak.[4] Kontsumo elektrikoaren arabera, 127 (% 7,9) noizbehinkako erabilerakoak ziren eta 238 (% 14,8) hutsik zeuden.[5] INEren estatistika esperimentalaren arabera, 2026ko maiatzean 2 etxebizitza turistiko zeuden udalerrian, guztira 20 plazarekin (10 plaza etxebizitzako).[6]

1.604etxebizitza
1.021etxegune
238hutsik (% 14,8)
2etxebizitza turistiko (2026) Jaéngo mapa

Etxebizitza multzoa Jaéngo mapa

1.021
583
Etxebizitza nagusia (1.021)Ez-nagusia (bigarrena edo hutsa) (583)

Erabilera-intentsitatea (kontsumo elektrikoa) Jaéngo mapa

1.239
238
Okupatuak (1.239)Noizbehinkakoak (127)Hutsik (238)

Guztira 1.021 etxegune zeuden, eta horietatik 241 (% 23,6) pertsona bakarrekoak ziren.[7]

Etxeguneak tamainaren arabera

Pertsona 1241
2 pertsona289
3 pertsona199
4 pertsona206
5 edo gehiago86

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 2.360 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 15,3 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 16,2; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 51,3; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 17,2.[8] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 14,2 zen 2021ean eta % 15,3 2024an; beraz, 1,1 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 19,7 izatetik % 17,2 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 16,8 ziren, eta gizonen artean % 13,9; 2,9 puntuko aldea, emakumeen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 19,8 eta gizonen % 14,7 ziren. Azken alde hori, neurri handi batean, adin-egituraren isla izan ohi da: adineko biztanleen artean emakumeak gehiago dira, eta belaunaldi horietan ohikoagoa zen ikasketak goiz uztea.

2.360biztanle 15 urte edo +, 2024
% 15,3goi-mailako ikasketak+1,1 puntu 2021etik mapa
% 17,2lehen hezkuntza edo gutxiago−2,5 puntu 2021etik mapa
% 8,8ikasten ari dira, 2024
% 17,2
% 51,3
% 16,2
% 15,3
Lehen hezkuntza edo gutxiago · % 17,2Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) · % 51,3Bigarren hezkuntzako bigarren etapa · % 16,2Goi-mailako ikasketak · % 15,3
Lortutako ikasketa-mailarik altuena, 15 urte edo gehiagoko biztanleen artean (2024). Jaéngo mapa

Xeheago, goi-mailako ikasketak zituztenen % 57,5 unibertsitate-tituludunak ziren (gradua, diplomatura, lizentziatura, masterra edo doktoretza), eta % 42,5 goi-mailako lanbide-heziketakoak. Guztira, 4 pertsonak zuten doktore-titulua. Bigarren etapakoen artean, batxilergoa zutenak % 58,4 ziren, eta erdi-mailako lanbide-heziketa zutenak % 41,6. Ikasketarik gabekoak, azkenik, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 5,8 ziren.[8]

Ikasketa-maila xehatua
Ikasketarik gabe
% 5,8
DBH eta antzekoak
% 51,3
Erdi-mailako LH
% 6,7
Goi-mailako LH
% 6,5
Graduak (≤240 ECTS), diplomaturak
% 4,7
Graduak (>240 ECTS), lizentziaturak
% 2,0
Masterrak eta espezialitateak
% 1,9
Ehunekoak 15 urte edo gehiagoko biztanle guztien gainekoak dira; koloreak goiko barrako lau maila nagusiei dagozkie.
Sexuaren araberako banaketa
15 urte edo gehiagoko biztanleria ikasketa-mailaren eta sexuaren arabera, Guarromán, 2024
Ikasketa-mailaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Goi-mailako ikasketak362% 15,3167% 13,9195% 16,8
Bigarren hezkuntzako bigarren etapa382% 16,2195% 16,2187% 16,1
Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH)1.210% 51,3663% 55,2547% 47,2
Lehen hezkuntza edo gutxiago406% 17,2176% 14,7230% 19,8
Guztira2.360% 100,01.201% 100,01.159% 100,0
Urtez urteko bilakaera
Ikasketa-mailaren bilakaera (%), Guarromán, 2021–2024
UrteaGoi-mailakoakBatx. / erdi LHDBHLehen H. edo gutx.15 urte edo +
2021% 14,2% 16,3% 49,8% 19,72.303
2022% 14,4% 16,3% 50,6% 18,72.321
2023% 14,7% 16,4% 50,8% 18,02.366
2024% 15,3% 16,2% 51,3% 17,22.360

Ikasten ari direnak

2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 8,8 ikasten ari zen (208 pertsona).[9] Ikasten ari zirenetatik, % 39,9 goi-mailako ikasketetan zebilen, % 31,7 batxilergoan, % 13,9 erdi-mailako lanbide-heziketan eta % 11,5 DBHn edo antzekoetan. Sexuaren arabera, ikasten ari ziren emakumeen % 43,4 goi-mailako ikasketetan zebilen, eta gizonen % 36,3; erdi-mailako lanbide-heziketan, aldiz, gizonen % 10,8 eta emakumeen % 17,0. Adinaren arabera, 15–19 urtekoen % 85,0 ikasten ari zen, 20–24 urtekoen % 27,5 eta 25–29 urtekoen % 10,1; 30 urtetik gorakoen artean, berriz, % 0,8 baino ez.[10] 20–24 urtekoen artean, emakumeen % 29,2 ari zen goi-mailako ikasketak egiten, eta gizonen % 19,5.

Ikasten ari direnak, adin-taldeka
15–19 urte
% 85,0
20–24 urte
% 27,5
25–29 urte
% 10,1
30–34 urte
% 2,6
35–39 urte
% 3,8
40–44 urte
% 0,0
45–49 urte
% 0,0
50–54 urte
% 0,9
55 urte edo +
% 0,1
Egiten ari diren ikasketa-maila
Maila zehaztu gabe
% 1,9
Goi-mailako ikasketak
% 39,9
Erdi-mailako LH
% 13,9
Batxilergoa
% 31,7
DBH eta antzekoak
% 11,5
Lehen hezkuntza edo beheragokoa
% 1,0
Ezkerrean, adin-talde bakoitzean ikasten ari direnen ehunekoa; eskuinean, ikasten ari direnen banaketa mailaren arabera (2024).

Jaiolekuaren arabera

2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 94,4 estatuan jaio zen, eta % 5,6 atzerrian.[8] Ikasketa-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 14,2 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 13,8; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 10,5 eta % 25,6, hurrenez hurren. Estatuan jaiotako emakumeen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 16,4 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 19,2; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 26,7 eta % 35,6, hurrenez hurren.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 14,2
Goi-mailakoak
% 10,5
% 16,8
Batx. / erdi LH
% 9,3
% 55,2
DBH
% 54,7
% 13,8
Lehen H. edo gutx.
% 25,6
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 16,4
Goi-mailakoak
% 26,7
% 16,2
Batx. / erdi LH
% 15,6
% 48,2
DBH
% 22,2
% 19,2
Lehen H. edo gutx.
% 35,6
Ehuneko bakoitza jatorri- eta sexu-taldearen barnekoa da (2024).

Ikasten ari zirenei dagokienez, 2024an estatuan jaiotako 15 urte edo gehiagokoen % 9,1 ari zen ikasten, eta atzerrian jaiotakoen % 3,8.[9] Ikasten ari zirenen artean, goi-mailako ikasketetan zebiltzanak % 40,4 ziren estatuan jaiotakoetan eta % 20,0 atzerrian jaiotakoetan. Konparazio hauek ez daude adinaren arabera doituta: talde bakoitzaren adin-egiturak (gazteen proportzioak, batez ere) eragin handia du emaitzan.

Diru-sarrerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2024. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 10.813 euro-koa zen[11], eta etxegune bakoitzeko 27.927 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (12.835 euro) azpitik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.948 euro) azpitik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 15.050 euro zen. Errenta gordina 12.373 euro-koa izan zen pertsonako.

Diru-sarreren iturri nagusia soldata da, guztizkoaren % 52,7[12]. Gainerako iturriak: pentsioak (% 23,9), beste diru-sarrerak (% 10,4), langabezia-prestazioak (% 3,3), beste prestazioak (% 9,7).

53%
24%
10%
10%
Soldata · % 52,7Pentsioak · % 23,9Langabezia · % 3,3Beste prestazioak · % 9,7Beste sarrerak · % 10,4
Diru-sarreren banaketa iturriaren arabera.

Desberdintasuna

Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[13][oh 1]. Udalerrian indizea 25,9 da, probintziakoaren (28,8; Jaéngo mapa) azpitik eta Espainiakoaren (31,9) azpitik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2,2 da, probintziakoaren (2,3; Jaéngo mapa) azpitik eta Espainiakoaren (2,6) azpitik.

Jarduera ekonomikoa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Guarromán udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 1.357 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 58,4; gainerako % 41,6 inaktibo zeuden (erretiratuak % 45,1, beste inaktiboak % 42,4 eta ikasleak % 12,4).[14] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 18,7 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 62,8 zen eta emakumezkoena % 53,9; langabezia-tasa, aldiz, % 10,4 eta % 28,8 zen, hurrenez hurren.[14]

Okupatuen kopurua 1.101 zen 2023ean, 2021eko 1.065etik gora.[15] Emakumeek okupatuen % 38,8 osatzen dute, eta gizonek % 61,2.

1.101okupatu, 2023+% 3,4 2021etik
% 38,8emakumeak okupatuen artean
% 58,4jarduera-tasa, 2024
% 18,7langabezia-tasa, 2024
16 urte edo gehiagoko biztanleria jarduerarekiko loturaren arabera (2024)
% 47,5
% 10,9
% 18,8
% 17,6
Okupatuak · % 47,5Langabeak · % 10,9Ikasleak · % 5,2Erretiratuak · % 18,8Beste inaktiboak · % 17,6
16 urte edo gehiagoko biztanleria jardueraren eta sexuaren arabera, Guarromán, 2024
EgoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Okupatuak1.103% 47,5665% 56,3438% 38,4
Langabeak254% 10,977% 6,5177% 15,5
Inaktiboak966% 41,6439% 37,2527% 46,1
Guztira2.323% 100,01.181% 100,01.142% 100,0

Jarduera-sektoreak

Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 59,6), nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 22,1), industria (% 12,7) eta eraikuntza (% 5,6).[15] Xeheago, jarduera-adarrik handiena nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza da (% 22,1), ondoren merkataritza (% 13,4) eta manufaktura-industria (% 12,2) datoz.

Okupatuak jarduera-sektorearen arabera (2023) Jaéngo mapa
% 22,1
% 12,7
% 59,6
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza · % 22,1Industria · % 12,7Eraikuntza · % 5,6Zerbitzuak · % 59,6
Jarduera-adar zehatzak
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza
% 22,1
Merkataritza
% 13,4
Manufaktura-industria
% 12,2
Garraioa eta biltegiratzea
% 12,1
Ostalaritza
% 9,4
Administrazio publikoa
% 5,7
Eraikuntza
% 5,6
Administrazio-jarduera lagungarriak
% 5,2
Gainerako 13 jarduera-adarrak
Osasuna eta gizarte-zerbitzuak
% 4,2
Hezkuntza
% 3,4
Jarduera artistikoak eta aisialdikoak
% 1,7
Jarduera profesionalak
% 1,2
Beste zerbitzu batzuk
% 1,1
Finantza- eta aseguru-jarduerak
% 0,7
Etxeetako jarduerak
% 0,7
Informazioa eta komunikazioak
% 0,7
Ur-hornidura eta hondakinak
% 0,5
Higiezinen jarduerak
% 0,1
Energia elektrikoa eta gasa
% 0,1
Erauzketa-industriak
% 0,0
Lurraldez kanpoko erakundeak
% 0,0

Okupazioa eta lan-egoera

Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 57,5; ondoren, oinarrizko okupazioak daude (% 22,4), eta zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak % 15,0.[16] Bi sexuetan langile kualifikatuak dira nagusi (gizonen % 59,5 eta emakumeen % 54,3).

% 15,0
% 57,5
% 22,4
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak · % 15,0Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak · % 57,5Oinarrizko okupazioak · % 22,4Ez dago jasota · % 5,1
Okupatuak okupazioaren eta sexuaren arabera, Guarromán, 2023
OkupazioaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak165% 15,077% 11,488% 20,6
Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak633% 57,5401% 59,5232% 54,3
Oinarrizko okupazioak247% 22,4168% 24,979% 18,5
Ez dago jasota56% 5,128% 4,228% 6,6
Guztira1.101% 100,0674% 100,0427% 100,0

Okupatuen % 82,4 besteren konturako langileak dira, eta % 17,6 norberaren konturakoak.[17]

% 13,2
% 66,8
% 15,6
Norberaren kontura, langileak dituena · % 4,5Norberaren kontura, langilerik gabe · % 13,2Besteren kontura, finkoa/mugagabea · % 66,8Besteren kontura, aldi baterakoa · % 15,6
Okupatuak lan-egoeraren eta sexuaren arabera, Guarromán, 2023
Lan-egoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Norberaren kontura194% 17,6104% 15,490% 21,1
Besteren kontura907% 82,4570% 84,6337% 78,9
Guztira1.101% 100,0674% 100,0427% 100,0

Jaiolekuaren arabera

Jarduera

16 urte edo gehiagokoen % 94,1 estatuan jaio zen, eta % 5,9 atzerrian.[14] Jarduera-egoerak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 54,2 okupatuak dira, % 26,2 erretiratuak, % 7,4 langabeak, % 6,7 bestelako inaktiboak eta % 5,4 ikasleak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 80,4 okupatuak dira, % 14,1 bestelako inaktiboak, % 3,3 langabeak eta % 2,2 erretiratuak. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 37,6 okupatuak dira, % 27,6 bestelako inaktiboak, % 17,0 langabeak, % 11,7 erretiratuak eta % 6,1 ikasleak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 37,0 bestelako inaktiboak dira, % 32,6 okupatuak, % 19,6 langabeak, % 6,5 ikasleak eta % 4,3 erretiratuak.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 54,2
Okupatuak
% 80,4
% 7,4
Langabeak
% 3,3
% 5,4
Ikasleak
% 0,0
% 26,2
Erretiratuak
% 2,2
% 6,7
Beste inakt.
% 14,1
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 37,6
Okupatuak
% 32,6
% 17,0
Langabeak
% 19,6
% 6,1
Ikasleak
% 6,5
% 11,7
Erretiratuak
% 4,3
% 27,6
Beste inakt.
% 37,0
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Okupazioa

Okupatuen % 91,9 estatuan jaio zen, eta % 8,1 atzerrian.[16] Okupazio-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 56,7 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 27,2 oinarrizko okupazioetakoak eta % 12,0 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 82,4 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 6,8 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 6,8 oinarrizko okupazioetakoak. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 54,4 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 20,6 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 18,7 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 53,3 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 20,0 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 13,3 oinarrizko okupazioetakoak.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 12,0
Goi eta erdi maila
% 6,8
% 56,7
Langile kualifikatuak
% 82,4
% 27,2
Oinarrizko okup.
% 6,8
% 4,2
Ez dago jasota
% 4,1
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 20,6
Goi eta erdi maila
% 20,0
% 54,4
Langile kualifikatuak
% 53,3
% 18,7
Oinarrizko okup.
% 13,3
% 6,3
Ez dago jasota
% 13,3
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Jarduera-sektoreak

Jarduera-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera.[18] Estatuan jaiotako gizonen artean, % 44,8 zerbitzuetan ari dira, % 31,2 nekazaritzan, % 15,3 industrian eta % 8,7 eraikuntzan; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 87,8 zerbitzuetan ari dira, % 6,8 nekazaritzan eta % 4,1 eraikuntzan. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 74,5 zerbitzuetan ari dira, % 12,4 nekazaritzan eta % 11,4 industrian; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, guztiak zerbitzuetan ari dira.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 31,2
Nekazaritza
% 6,8
% 15,3
Industria
% 1,4
% 8,7
Eraikuntza
% 4,1
% 44,8
Zerbitzuak
% 87,8
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 12,4
Nekazaritza
% 0,0
% 11,4
Industria
% 0,0
% 1,7
Eraikuntza
% 0,0
% 74,5
Zerbitzuak
% 100,0
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Lehen sektorea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nekazaritza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 278 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 4.317 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[19][oh 2]. Udalerriaren azalera 96 km² denez, NAE lurraldearen % 45 da[20]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 67,8 arbolak (2.925 ha, 264 ustiategitan), % 18,8 lur goldagarria (811 ha, 46 ustiategitan), % 13,5 larre iraunkorrak (581 ha, 30 ustiategitan) eta norberaren kontsumorako baratzeak (0,06 ha, 5 ustiategitan)[oh 3].

Nekazaritzako azalera erabilgarria (NAE)
NAE udalerriaren azaleran
45%
55%
NAE · 4.317 ha (% 45)Gainerako azalera · 5.283 ha (% 55)
NAE, lur-erabileraren arabera
19%
13%
68%
Lur goldagarria · 811 ha (% 18,8)Larre iraunkorrak · 581 ha (% 13,5)Arbolak · 2.925 ha (% 67,8)Baratzeak · 0,06 ha (< % 0,1)
Iturria: INE, Nekazaritza Errolda 2020; udalerriaren azalera: Wikidata.

Abeltzaintza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerriko abeltzaintza-ustiategietan 2.404 ardi eta ahuntz eta 6.838 txerri (probintziako 2. kopururik handiena) zeuden[21][oh 4].

Ibilgailu-parkea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 1.531 gidari zeuden erroldatuta: 999 gizon (% 65,3) eta 532 emakume (% 34,7)[22]. Biztanleen % 56,6 gidatzeko gai zen.

Ibilgailu-parkea 4.011 ibilgailuk osatzen zuten: 1.461 turismo, 297 furgoneta, 229 kamioi, 112 ziklomotor eta 106 motozikleta[22]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 540 turismokoa zen, probintziako (517) eta Espainiako (525) batez bestekoen gainetik.

Turismoen batez besteko adina 14,4 urtekoa zen; turismoen % 7,5k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 15,3k 25 urte baino gehiago[22]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 77,6 diesel zen eta % 21,9 gasolinazko; 6 ibilgailu elektrifikatu zeuden (% 0,2; probintzian % 0,4). Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 1,9k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 24,7k ez zuen etiketarik[oh 5].

Ibilgailu-parkea (2025)
Ingurumen-etiketa
53%
20%
25%
0 etiketa · 15 (% 0,4)ECO · 52 (% 1,4)C etiketa · 1.922 (% 53,4)B etiketa · 719 (% 20)Etiketarik gabe · 888 (% 24,7)
Turismoak, adinaren arabera
13%
18%
46%
15%
< 4 urte · 110 (% 7,5)4–8 urte · 193 (% 13,2)8–15 urte · 256 (% 17,5)15–25 urte · 679 (% 46,5)≥ 25 urte · 223 (% 15,3)
Iturria: DGT, «Datos municipales general» (2025).

Jaiak eta Olibadiaren Azoka (Uztailaren 25ean hurbila gehiago den Asteburua) Soinua nabarmenki herrikoak eta hirurogeita hamar urteen hasieretako dira XX. mendean, aldatu zirenean jaiaren ingurunerako San Isidro-ren (maiatzaren 15aren) datatik Done Jakue, beste arrazoi bat gabe orduan erromesaldia eta gau-berbena iluntzen zituzten ohiko udaberriko euriak saihestekoa. Guarromán-ek du azoka eta santu baten izenaren azpian ez dauden jai batzuk izateko berezitasuna edo santu bat, ohikoa beste herri batzuetan den bezala, baizik bere nekazaritza-jarduerako zuhaitz enblematikoan eskainita daude: Olibadia.

Ostegun batean hasten dute gauean su artifizial-gazteluarekin eta jai-argiztapeneko piztearekin, eta azkeneko trakarekiko hurrengo igandearen gaua burutzen dute. Bere igarotzean berbenak ospatzen dira gauetan, larunbateko arratsaldeko `novillada´ batean. Goizetan bigantxak haitzen dibertsiorako askatzen dira, gazteenak bertakotuta eta jarduera ludiko, gastronomiko eta kiroletakoak burutzen dira.

Erromesaldia San Isidro Labrador (maiatzaren 15aren) `En la Pradera de Piedra Rodadera´ egiten da edertzen duten eta karrozak apaintzen duteneko parte-hartze jendetsuarekiko erromesaldia, nekazaritza-atoiez eginda eta zalditeriak apaintzen dira, Guadiel ibaiko beste ertzean dagoen txaparraleko zelaiko egun batean ospatuz.[23]

Pintahuevos (Berpizte-Igandea) Egun familien arteko azelaiko eta, egositako eta koloreetako, fundazioaren garaiko den eta kolono erdialdeko europarrek ekarri zuten tradizioko, margotutako arrautzak trukatzen direna.[24]

Santuen (azaroaren 1en) jaia gazte-haitzek zelaira, bi edo hiru egun eramaten dutena, kantuak eta dantzak egiten dira, ohitura hau ondoko Arteko Bainugela herrialdetik heredatutako da.[25]

  • ``Iglesia de la Inmaculada Concepción´´ (XVIII mendean eraikita)
  • ``Pósito de Labradores´´ (XVIII mendean eraikita)

Ikus, gainera

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
  2. ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
  3. ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
  4. ↑ Beste abere mota batzuen datuak ez dira argitaratu, sekretu estatistikoa dela eta (ustiategi gutxi dagoenean, INEk ez ditu datuak zabaltzen, ustiategiak identifika ez daitezen).
  5. ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Geografia
Andaluzia
Artikulu hau Andaluziako geografiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.
  1. ↑ (Gaztelaniaz) «Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera)(68535)» INE (kontsulta data: 2026-07-31).
  2. ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Jaén.tab.
  3. ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Jaén.tab.
  4. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak udalerrika eta motaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  5. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak erabilera-intentsitatearen arabera (kontsumo elektrikoa)» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  6. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitza turistikoak, plazak eta plazak etxebizitza turistiko bakoitzeko. Udalerriak» Etxebizitza turistikoen kopuruaren neurketa (estatistika esperimentala) (Espainiako Estatistika Institutua).
  7. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxeguneak udalerrika eta tamainaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  8. 1 2 3 (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  9. 1 2 (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  10. ↑ (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, edad (grupos quinquenales) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  11. ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Jaén.tab.
  12. ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADRH fuente Jaén.tab.
  13. ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
  14. 1 2 3 (Gaztelaniaz) «Población de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y relación con la actividad (agrupado) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  15. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y actividad económica (1 letra) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  16. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y ocupación (agregada) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  17. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  18. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y rama de actividad (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  19. ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Jaén.tab (Wikimedia Commons).
  20. ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q1313369.
  21. ↑ INE, «Explotaciones ganaderas por tipo de ganado», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE abeltzaintza Jaén.tab (Wikimedia Commons).
  22. 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Jaén.tab (Wikimedia Commons).
  23. ↑ Historia y tradición de la Romería de San Isidro en Guarromán
  24. ↑ Tradición de Pintahuevos en Guarromán
  25. ↑ Ver historia, comentarios y receta de las Gachas de Todos los Santos.