پرش به محتوا

بولونیا

ویرایش پیوندها
از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
بولونیا
Bulåggna  (امیلیانو)
شهرداری
کومونهٔ بولونیا
نمای بولونیا با دو برج
سن لوکا
آب‌نمای نپتون
سن پترونیو
میدان سانتو استفانو
میدان ماجوره
آرکیجینازیو
پرچم بولونیا
پرچم
نشان بولونیا
نشان
نام‌های مستعار: 
دانشمند، فربه، سرخ و شهر برج‌ها
نقشه
برای مشاهدهٔ تمام‌صفحه روی نقشه کلیک کنید
بولونیا در ایتالیا واقع شده
بولونیا
بولونیا
بولونیا در امیلیا-رومانیا واقع شده
بولونیا
بولونیا
بولونیا در اروپا واقع شده
بولونیا
بولونیا
مختصات: ۴۴°۲۹′۳۸″ شمالی ۱۱°۲۰′۳۴″ شرقی / ۴۴٫۴۹۳۸۹°شمالی ۱۱٫۳۴۲۷۸°شرقی / 44.49389; 11.34278
کشورایتالیا
منطقهامیلیا-رومانیا
کلان‌شهربولونیا (BO)
حکومت
 • نهادشورای شهر بولونیا
 • شهردارماتئو لپوره (حزب دموکراتیک)
مساحت
[۱]
 • کل۱۴۰٫۸۶ کیلومتر مربع (۵۴٫۳۹ مایل مربع)
 • کلان‌شهر۳۷۰۲٫۳۲ کیلومتر مربع (۱۴۲۹٫۴۷ مایل مربع)
ارتفاع
۵۴ متر (۱۷۷ فوت)
جمعیت
 (۲۰۲۵)[۲]
 • کل۳۹۰۷۳۴ (هفتم)
 • کلان‌شهر
۱۰۲۰۸۶۵
 • تراکم کلان‌شهر۲۸۰/کیلومتر مربع (۷۱۰/مایل مربع)
اهلیت‌نامبولونیایی
تولید ناخالص داخلی
[۳]
 • کلان‌شهر۳۹٫۵۰۲ میلیارد یورو (۲۰۱۵)
 • سرانه۳۸٬۹۱۸ یورو (۲۰۱۵)
کد منطقه۰۰۳۹ ۰۵۱
وبگاهcomune.bologna.it

بولونیا که در گویش بولونیایی نیز «بولونیا» خوانده می‌شود،[الف] مرکز و بزرگ‌ترین شهر منطقهٔ امیلیا-رومانیا در شمال ایتالیا است. این شهر با ۳۹۰٬۷۳۴ نفر جمعیت از ۱۵۰ ملیت مختلف، هفتمین شهر پرجمعیت ایتالیا است.[۴] کلان‌شهر بولونیا در سال ۲۰۲۵ بیش از یک میلیون نفر جمعیت داشت.[۲] بولونیا بیش از همه به‌سبب میزبانی از قدیمی‌ترین دانشگاه جهان با فعالیت پیوسته،[۵][۶][۷][۸][۹] یعنی دانشگاه بولونیا که در سال ۱۰۸۸ میلادی تأسیس شد، شهرت دارد.

این شهر قرن‌ها یکی از مراکز مهم شهری بوده است؛ نخست در دورهٔ اتروسک‌ها که آن را «فلسینا» می‌نامیدند، سپس در دورهٔ سلت‌ها با نام «بونا» و پس از آن در دورهٔ رومیان با نام «بونونیا». بولونیا در قرون وسطی بار دیگر اهمیت یافت؛ ابتدا به‌عنوان یک شهرداری آزاد و سپس به‌صورت یک سینوریا، و در آن دوران از نظر جمعیت در شمار بزرگ‌ترین شهرهای اروپا قرار داشت. بولونیا که به برج‌ها، کلیساها و رواق‌های طولانی خود شهرت دارد، دارای مرکز تاریخی به‌خوبی حفظ‌شده‌ای است؛ امری که حاصل سیاست دقیق مرمت و حفاظت است که از اواخر دههٔ ۱۹۷۰ آغاز شد.[۱۰] این شهر در سال ۲۰۰۰ پایتخت فرهنگی اروپا اعلام شد[۱۱] و در سال ۲۰۰۶ نیز از سوی یونسکو به‌عنوان «شهر موسیقی» برگزیده شد و به شبکهٔ شهرهای خلاق یونسکو پیوست.[۱۲] در سال ۲۰۲۱، یونسکو رواق‌های طولانی شهر را به‌عنوان میراث جهانی به رسمیت شناخت.[۱۳][۱۴]

بولونیا یکی از قطب‌های مهم کشاورزی، صنعتی، مالی و حمل‌ونقل است. بسیاری از شرکت‌های بزرگ فعال در صنایع مکانیکی، الکترونیکی و غذایی در این شهر دفتر مرکزی دارند و یکی از بزرگ‌ترین نمایشگاه‌های تجاری دائمی اروپا نیز در آن برگزار می‌شود. در سال ۲۰۲۲، روزنامهٔ ایل سوله ۲۴ اوره بولونیا را از نظر کیفیت کلی زندگی بهترین شهر ایتالیا معرفی کرد،[۱۵] هرچند این شهر در سال ۲۰۲۵ به رتبهٔ چهارم سقوط کرد.[۱۶] بولونیا قصد دارد تا سال ۲۰۴۰ به انتشار صفر خالص برسد و نرخ اشتغال زنان را افزایش دهد و در این مسیر بر توسعهٔ شهری پایدار و عادلانه تمرکز کند.[۱۷] این شهر همچنین در قالب برنامه‌ای برای سال‌های ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۴ که دیدگاه‌های جنسیتی را در برنامه‌ریزی شهری ادغام می‌کند، سرمایه‌گذاری خود در زمینهٔ پایداری را افزایش داده است؛ برنامه‌ای که بر جابه‌جایی پایدار، زیرساخت‌های عمومی و فضاهای سبز تأکید دارد.[۱۷]

تاریخ

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

باستان و قرون وسطی

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
دو برج

آثار سکونت انسان در منطقهٔ بولونیا به هزارهٔ سوم پیش از میلاد بازمی‌گردد و از حدود سدهٔ نهم پیش از میلاد، هم‌زمان با فرهنگ ویلانوا، سکونتگاه‌های مهمی در این ناحیه شکل گرفت. نفوذ تمدن اتروسک در سده‌های هفتم و ششم پیش از میلاد به این منطقه رسید و تا پایان سدهٔ ششم پیش از میلاد، شهر اتروسکی «فلسینا» در محل کنونی بولونیا تأسیس شد. در سدهٔ چهارم پیش از میلاد، بویی‌ها، از اقوام گالی، این منطقه را تصرف کردند و در سال ۱۹۶ پیش از میلاد، این شهر با نام «بونونیا» به مستعمره و مونیسیپیوم رومی تبدیل شد.[۱۸] در سال‌های پایانی امپراتوری روم غربی، بولونیا بارها به‌دست گوت‌ها غارت شد. بنا بر تواریخ کهن، در همین دوره بود که اسقف افسانه‌ای شهر، پترونیوس، شهر ویران‌شده را بازسازی و کلیسای جامع سنت استفان را بنیان نهاد.[۱۹] پترونیوس همچنان به‌عنوان قدیس حامی بولونیا مورد احترام است.

در سال‌های ۷۲۷ و ۷۲۸، شهر به‌دست لمباردها به فرماندهی لیوتپراند غارت و تصرف شد و به قلمرو پادشاهی آنان پیوست. این فاتحان ژرمنی محلهٔ مهم و تازه‌ای در نزدیکی مجموعهٔ سنت استفان ساختند که «الحاقیهٔ لمباردی» نامیده می‌شد.[۲۰] در ربع پایانی سدهٔ هشتم، شارلمانی به درخواست پاپ آدریان یکم به پادشاهی لمباردها حمله کرد و سرانجام موجب فروپاشی آن شد. بولونیا که در سال ۷۷۴ از سوی سپاهیان فرانک به نام دستگاه پاپی اشغال شده بود، همچنان زیر اقتدار امپراتوری باقی ماند و به‌عنوان یک مارک مرزی در امپراتوری کارولنژی رونق یافت.[۲۱]

بولونیا به یکی از مراکز احیای مطالعات حقوقی تبدیل شد و دانشمندانی چون ایرنریوس[۲۲] (حدود ح. ۱۰۵۰ تا پس از ۱۱۲۵) و شاگردان مشهورش، معروف به چهار دکتر بولونیا، در آن فعالیت داشتند. بولونیا یکی از قدیمی‌ترین دانشگاه‌های جهان غرب، یعنی دانشگاه بولونیا، را در خود جای داده است که از سال ۱۰۸۸ بدون وقفه فعالیت داشته و نخستین دانشگاه به معنای مؤسسه‌ای برای آموزش عالی و اعطای مدرک دانشگاهی به‌شمار می‌رود.[۲۳][۲۴][۸][۹] این دانشگاه در آغاز مرکزی برای مطالعهٔ حقوق روم در قرون وسطی زیر نظر حاشیه‌نویسان برجسته‌ای چون ایرنریوس بود. دانته آلیگیری، جووانی بوکاچو و فرانچسکو پترارک از جمله دانشجویان آن بودند.[۲۵] دانشکدهٔ پزشکی آن نیز شهرت ویژه‌ای داشت.[۲۶] تا سال ۱۲۰۰، بولونیا به مرکز تجاری و صنایع دستی پررونقی با حدود ۱۰٬۰۰۰ نفر جمعیت تبدیل شده بود.[۲۷]

پورتا ماجوره، یکی از دوازده دروازهٔ قرون وسطایی بولونیا
تصویری از نبردی در سدهٔ چهاردهم میان جناح‌های گوئلف و گیبلین در بولونیا، برگرفته از «تواریخ» جووانی سرکامبی اهل لوکا

پس از مرگ ماتیلدا توسکانی در سال ۱۱۱۵، بولونیا امتیازات چشمگیری از امپراتور هاینریش پنجم دریافت کرد. با این حال، هنگامی که فریدریش یکم، امپراتور مقدس روم بعدها کوشید این توافق را لغو کند، بولونیا به اتحادیهٔ لمبارد پیوست؛ اتحادیه‌ای که سپس سپاهیان امپراتوری را در نبرد لنیانو شکست داد و با صلح کنستانتس در سال ۱۱۸۳ عملاً به خودمختاری دست یافت. پس از آن، شهر به‌سرعت گسترش یافت و به لطف شبکه‌ای از کانال‌ها که امکان رفت‌وآمد کرجی‌ها و کشتی‌ها را فراهم می‌کرد، به یکی از مهم‌ترین مراکز بازرگانی شمال ایتالیا تبدیل شد.[۲۸]

در جریان لشکرکشی برای پشتیبانی از شهرهای امپراتوری مودنا و کرمونا در برابر بولونیا، پسر فریدریش دوم، امپراتور مقدس روم، یعنی انزو، پادشاه ساردینیا، در ۲۶ مه ۱۲۴۹ در نبرد فوسالتا شکست خورد و به اسارت درآمد. با وجود آنکه امپراتور خواستار آزادی او شد، انزو از آن پس به‌عنوان زندانی‌ای با شأن اشرافی در بولونیا نگهداری شد؛ در کاخی که بعدها به نام او کاخ پادشاه انزو نام گرفت. همهٔ تلاش‌ها برای فرار دادن یا نجات او ناکام ماند و وی پس از بیش از ۲۲ سال اسارت درگذشت.[۲۹] پس از مرگ برادران ناتنی‌اش، کنراد چهارم در سال ۱۲۵۴، فریدریش انطاکیه در سال ۱۲۵۶ و مانفرد در سال ۱۲۶۶، و نیز اعدام برادرزاده‌اش کنرادینو در سال ۱۲۶۸، او آخرین وارث خاندان اشتاوفر بود.

در اواخر سدهٔ سیزدهم، بولونیا دچار بی‌ثباتی سیاسی شد و خاندان‌های برجستهٔ شهر پیوسته برای به‌دست گرفتن کنترل آن با یکدیگر درگیر بودند. این کشمکش‌های چندین‌ساله، کومون آزاد را به‌شدت تضعیف کرد و به پاپ امکان داد در سال ۱۳۲۷ حکومت نمایندهٔ خود، کاردینال برتران دو پوژه، را بر شهر تحمیل کند. سرانجام دو پوژه در پی شورشی مردمی از شهر رانده شد و بولونیا در سال ۱۳۳۴ تحت فرمان تادئو پپولی به یک سینوریا تبدیل شد.[۳۰] هنگام شیوع مرگ سیاه در سال ۱۳۴۸، بولونیا بین ۴۰٬۰۰۰ تا ۵۰٬۰۰۰ نفر جمعیت داشت، اما پس از همه‌گیری این رقم به تنها ۲۰٬۰۰۰ تا ۲۵٬۰۰۰ نفر کاهش یافت.[۳۱]

در سال ۱۳۵۰، بولونیا به‌دست اسقف اعظم جیووانی ویسکونتی، فرمانروای جدید میلان، فتح شد. با این حال، پس از شورش فرماندار شهر، که عضوی سرکش از خاندان ویسکونتی بود، دستگاه پاپی در سال ۱۳۶۳ و پس از مذاکراتی طولانی به رهبری کاردینال خیل آلوارس کارییو د آلبورنوس بار دیگر بولونیا را در اختیار گرفت. این توافق مستلزم پرداخت غرامتی هنگفت به بارنابو ویسکونتی، وارث جیووانی که در سال ۱۳۵۴ درگذشته بود، شد.[۳۰] بولونیا در سال ۱۳۷۶ بار دیگر علیه حکومت پاپ شورید و در جنگ هشت قدیس، که سرانجام با شکست همراه شد، به فلورانس پیوست. با این حال، درگیری‌های شدید درون دستگاه کلیسا پس از گسست غربی مانع از آن شد که دستگاه پاپی سلطهٔ خود را دوباره بر بولونیا برقرار کند؛ ازاین‌رو شهر برای چند دهه به‌عنوان جمهوری‌ای الیگارشیک، استقلال نسبی خود را حفظ کرد. در سال ۱۴۰۱، جیووانی یکم بنتیوولیو با پشتیبانی میلان و از طریق کودتا قدرت را به دست گرفت، اما پس از آنکه از میلان روی گرداند و با فلورانس متحد شد، نیروهای میلانی به بولونیا لشکر کشیدند و سال بعد جیووانی را کشتند. در سال ۱۴۴۲، آنیباله یکم بنتیوولیو، برادرزادهٔ جیووانی، بولونیا را از میلانی‌ها بازپس گرفت، اما سه سال بعد در توطئه‌ای که پاپ اوژن چهارم ترتیب داده بود به قتل رسید. با این همه، سینوریای خاندان بنتیوولیو تا آن زمان به‌خوبی تثبیت شده بود و قدرت به پسرعموی او، سانته بنتیوولیو، رسید که تا سال ۱۴۶۲ حکومت کرد و پس از او جیووانی دوم بنتیوولیو به قدرت رسید. جیووانی دوم مدتی توانست در برابر جاه‌طلبی‌های توسعه‌طلبانهٔ چزاره بورجا مقاومت کند، اما در ۷ اکتبر ۱۵۰۶، پاپ ژولیوس دوم فرمانی صادر کرد که بنتیوولیو را از قدرت برکنار و تکفیر می‌کرد و شهر را نیز تحت ممنوعیت مذهبی قرار می‌داد. هنگامی که نیروهای پاپ، همراه با واحدی نظامی که لوئی دوازدهم فرستاده بود، به سوی بولونیا حرکت کردند، بنتیوولیو و خانواده‌اش گریختند. ژولیوس دوم در ۱۰ نوامبر پیروزمندانه وارد شهر شد.

دوران جدید آغازین

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
بولونیا در سال ۱۶۴۰

دورهٔ حاکمیت پاپ بر بولونیا (۱۵۰۶–۱۷۹۶) عموماً از سوی تاریخ‌نگاران دوره‌ای از افول شدید ارزیابی شده است. با این حال، این افول در سدهٔ شانزدهم هنوز آشکار نبود و در این دوره تحولات مهمی در بولونیا رخ داد. در سال ۱۵۳۰، امپراتور کارل پنجم در بولونیا تاج‌گذاری کرد و آخرین امپراتوری بود که به‌دست پاپ تاج‌گذاری شد. در سال ۱۵۶۴، میدان نپتون و کاخ دی بانچی، همراه با آرکیجینازیو، ساختمان اصلی دانشگاه، ساخته شدند. در دورهٔ حکومت پاپ همچنین کلیساها و مؤسسات مذهبی بسیاری ساخته و بناهای قدیمی‌تر نیز مرمت شدند. در این زمان، بولونیا ۹۶ صومعه داشت که بیش از هر شهر دیگری در ایتالیا بود. نقاشانی که در این دوره در بولونیا فعالیت می‌کردند، مکتب بولونیا را پدید آوردند که آنیباله کاراچی، دومنیکینو، گوئرچینو و شماری دیگر از هنرمندان نامدار اروپایی را دربر می‌گرفت.[۳۲]

حکاکی شهر بولونیا در کتاب «تاریخ بولونیا» اثر لئاندرو آلبرتی، مربوط به سال ۱۵۹۰، که دو برج باقی‌مانده و چندین برج دیگر را نشان می‌دهد

تنها در اواخر سدهٔ شانزدهم بود که نشانه‌های جدی افول آشکار شد. مجموعه‌ای از همه‌گیری‌های طاعون از اواخر سدهٔ شانزدهم تا اوایل سدهٔ هفدهم، جمعیت شهر را از حدود ۷۲٬۰۰۰ نفر در میانهٔ سدهٔ شانزدهم به حدود ۴۷٬۰۰۰ نفر در سال ۱۶۳۰ کاهش داد. تنها در جریان طاعون ایتالیا ۱۶۲۹–۱۶۳۱، بولونیا تا یک‌سوم جمعیت خود را از دست داد.[۳۳] در میانهٔ سدهٔ هفدهم، جمعیت در حدود ۶۰٬۰۰۰ نفر تثبیت شد و سپس به‌آرامی افزایش یافت و تا میانهٔ سدهٔ هجدهم به حدود ۷۰٬۰۰۰ نفر رسید. با انتقال مراکز تجارت جهانی به حوزهٔ اقیانوس اطلس، اقتصاد بولونیا نیز نشانه‌های افول شدید را آشکار کرد. صنعت سنتی ابریشم شهر به وضعیتی بحرانی دچار شد.[۳۴] دانشگاه نیز به‌سبب رویکردهای غیرمداراجویانهٔ کلیسا در قبال فرهنگ، به‌ویژه پس از محاکمهٔ گالیله، دانشجویانی را که زمانی از سراسر اروپا به آن می‌آمدند از دست می‌داد.[۳۵] روند صنعت‌زدایی بولونیا در سدهٔ هجدهم نیز به‌تدریج ادامه یافت.[۳۶]

در میانهٔ سدهٔ هجدهم، پاپ بندیکت چهاردهم که خود اهل بولونیا بود، کوشید با مجموعه‌ای از اصلاحات با هدف رونق بخشیدن به اقتصاد و حمایت از هنر، روند افول شهر را معکوس کند. با این حال، این اصلاحات تنها تا اندازه‌ای موفق بودند. تلاش‌های پاپ برای احیای صنعت نساجیِ رو به زوال موفقیت چندانی نداشت، اما او در اصلاح نظام مالیاتی، آزادسازی تجارت[۳۷] و کاهش سخت‌گیری‌های نظام سانسور موفق‌تر بود.[۳۸]

افول اقتصادی و جمعیتی بولونیا از نیمهٔ دوم سدهٔ هجدهم بیش از پیش آشکار شد. در سال ۱۷۹۰، این شهر ۷۲٬۰۰۰ نفر جمعیت داشت و دومین شهر بزرگ ایالات پاپی به‌شمار می‌رفت؛ با این حال، جمعیت آن چندین دهه بدون تغییر باقی مانده بود.[۳][۳۹]

در این دوره، سیاست‌های اقتصادی دستگاه پاپی شامل وضع عوارض گمرکی سنگین و اعطای انحصار به تولیدکنندگان منفرد بود.[۳۹]

تاریخ معاصر

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
میدان نپتون در سال ۱۸۵۵، رو به میدان ماجوره

ناپلئون بناپارت در ۱۹ ژوئن ۱۷۹۶ وارد بولونیا شد. ناپلئون برای مدت کوتاهی شیوهٔ قدیمی حکومت را دوباره برقرار کرد و قدرت را به سنای بولونیا سپرد؛ با این حال، سنا ناچار بود به جمهوری سیسپادانا، که در کنگرهٔ رجیو (۲۷ دسامبر ۱۷۹۶ تا ۹ ژانویهٔ ۱۷۹۷) به‌عنوان دولت متکی جمهوری نخست فرانسه تأسیس شده بود، اعلام وفاداری کند. این جمهوری کوتاه‌عمر در ۹ ژوئیهٔ ۱۷۹۷ جای خود را به جمهوری سیسالپین داد و پس از آن نیز جمهوری ایتالیا و سرانجام پادشاهی ایتالیا جانشین آن شدند. پس از سقوط ناپلئون، کنگرهٔ وین در سال ۱۸۱۵ بولونیا را دوباره به ایالات پاپی بازگرداند. حاکمیت پاپ در قیام‌های ۱۸۳۱ به چالش کشیده شد. استان‌های شورشی قصد داشتند با یکدیگر متحد شوند و «استان‌های متحد ایتالیا» را با پایتختی بولونیا تشکیل دهند. پاپ گریگوری شانزدهم برای مقابله با شورشیان از اتریش درخواست کمک کرد. کلمنس فون مترنیخ به لوئی فیلیپ یکم، پادشاه فرانسه، دربارهٔ مداخله در امور ایتالیا هشدار داد و در بهار ۱۸۳۱ نیروهای اتریشی در شبه‌جزیرهٔ ایتالیا پیشروی کردند و تا ۲۶ آوریل شورش را شکست دادند.[نیازمند منبع]

تا میانهٔ دههٔ ۱۸۴۰، نرخ بیکاری بسیار بالا بود و صنایع سنتی همچنان در رکود به سر می‌بردند یا از میان می‌رفتند. بولونیا به شهری با نابرابری اقتصادی شدید تبدیل شده بود؛ ۱۰ درصد بالای جمعیت از درآمد املاک و اجاره زندگی می‌کردند، ۲۰ درصد دیگر به مشاغل تخصصی یا تجارت اشتغال داشتند و ۷۰ درصد در کارهای یدی کم‌درآمد و اغلب بی‌ثبات کار می‌کردند. سرشماری دستگاه پاپی در سال ۱۸۴۱ از وجود ۱۰٬۰۰۰ گدای دائمی و ۳۰٬۰۰۰ نفر دیگر، از مجموع ۷۰٬۰۰۰ نفر جمعیت شهر، خبر می‌داد که در فقر زندگی می‌کردند.[۴۰] در جریان انقلاب‌های ۱۸۴۸، پادگان‌های اتریشی که به نمایندگی از پاپ کنترل شهر را در دست داشتند، موقتاً از بولونیا بیرون رانده شدند، اما سرانجام بازگشتند و انقلابیون را سرکوب کردند.

حاکمیت پاپ سرانجام در پی جنگ دوم استقلال ایتالیا پایان یافت؛ زمانی که نیروهای فرانسوی و پیمونتی اتریشی‌ها را از سرزمین‌های ایتالیا بیرون راندند. در ۱۱ و ۱۲ مارس ۱۸۶۰، مردم بولونیا به پیوستن به پادشاهی ایتالیا رأی دادند. در دهه‌های پایانی سدهٔ نوزدهم، بولونیا بار دیگر از نظر اقتصادی و اجتماعی رونق گرفت. در سال ۱۸۶۳ ناپل از طریق راه‌آهن به رم متصل شد و یک سال بعد نیز بولونیا به فلورانس پیوند یافت.[۴۱] نخبگان میانه‌رو و زمین‌دار بولونیا که از شورش‌های لیبرال علیه دستگاه پاپی حمایت می‌کردند و تحسین‌کنندهٔ نظام سیاسی بریتانیا و تجارت آزاد بودند، تشکیل یک دولت ملی متحد را راهی برای ایجاد بازاری بزرگ‌تر برای تولیدات گستردهٔ کشاورزی دشت‌های امیلیا می‌دانستند.[۴۲] بولونیا در واقع یکی از نخستین نخست‌وزیران ایتالیا، مارکو مینگتی، را به این کشور داد.

پس از جنگ جهانی اول، بولونیا به‌شدت درگیر قیام‌های سوسیالیستی دوسال سرخ شد. در نتیجه، نخبگان سنتاً میانه‌روی شهر از جناح ترقی‌خواه روی گرداندند و از جنبش رو به رشد فاشیستی به رهبری بنیتو موسولینی حمایت کردند.[۴۳] دینو گراندی، از مقام‌های بلندپایهٔ حزب فاشیست و وزارت امور خارجه که به گرایش خود به بریتانیا شهرت داشت، اهل بولونیا بود. در دورهٔ میان‌دوجنگ، بولونیا به یکی از مراکز مهم تولیدی در زمینهٔ فرآوری مواد غذایی، ماشین‌آلات کشاورزی و صنایع فلزی تبدیل شد. رژیم فاشیستی سرمایه‌گذاری‌های عظیمی در شهر انجام داد که از جملهٔ آن‌ها تأسیس کارخانهٔ بزرگ تولید محصولات دخانی در سال ۱۹۳۷ بود.[۴۴]

جنگ جهانی دوم

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
مهندسان رزمی شرکت ۱۳۶ تعمیر و نگهداری راه‌آهن هند در حال تعمیر بخشی از خسارت‌های گستردهٔ واردشده به محوطه‌های راه‌آهن بولونیا در سال ۱۹۴۵

بولونیا در جریان جنگ جهانی دوم خسارت‌های گسترده‌ای متحمل شد. اهمیت راهبردی شهر به‌عنوان مرکز صنعتی و راه‌آهنی که شمال و مرکز ایتالیا را به یکدیگر متصل می‌کرد، آن را به هدفی برای نیروهای متفقین تبدیل کرد. در ۲۴ ژوئیهٔ ۱۹۴۳، بمباران هوایی گسترده‌ای بخش بزرگی از مرکز تاریخی شهر را ویران کرد و حدود ۲۰۰ نفر را کشت. ایستگاه اصلی راه‌آهن و مناطق اطراف آن به‌شدت آسیب دیدند و ۴۴ درصد از ساختمان‌های مرکز شهر در ردهٔ ساختمان‌های ویران‌شده یا به‌شدت آسیب‌دیده قرار گرفتند. شهر در ۲۵ سپتامبر بار دیگر به‌شدت بمباران شد. این حملات، که این بار به مرکز شهر محدود نبودند، ۲٬۴۸۱ کشته و ۲٬۰۰۰ زخمی بر جای گذاشتند.[۴۵][۴۶] تا پایان جنگ، ۴۳ درصد از همهٔ ساختمان‌های بولونیا ویران شده یا آسیب دیده بودند.[۴۷][۴۸]

پس از آتش‌بس ۱۹۴۳، شهر به یکی از مراکز اصلی جنبش مقاومت ایتالیا تبدیل شد. در ۷ نوامبر ۱۹۴۴، نبردی تمام‌عیار در اطراف پورتا لامه میان پارتیزان‌های تیپ هفتم «گروه‌های اقدام میهن‌پرستانه» و نیروهای اشغالگر فاشیست و نازی درگرفت. این نبرد، با وجود آنکه یکی از بزرگ‌ترین درگیری‌های شهری به رهبری نیروهای مقاومت در جبههٔ اروپایی جنگ بود، نتوانست به قیامی عمومی منجر شود.[۴۹] نیروهای مقاومت در صبح ۲۱ آوریل ۱۹۴۵ وارد بولونیا شدند. تا آن زمان، آلمانی‌ها در برابر پیشروی متفقین تا حد زیادی شهر را ترک کرده بودند. در جریان نبرد بولونیا، که از ۹ آوریل ادامه داشت، نیروهای لهستانی پیشاپیش نیروهای متفقین از سمت شرق پیشروی می‌کردند. نخستین واحدی که به مرکز شهر رسید، هنگ ۸۷ پیاده‌نظام از گروه رزمی فریولی به فرماندهی ژنرال آرتورو اسکاتینی بود که از سمت جنوب و از راه «پورتا ماجوره» وارد مرکز شهر شد. از آنجا که سربازان لباس‌های نظامی بریتانیایی بر تن داشتند، در ابتدا مردم گمان کردند آنان بخشی از نیروهای متفقین هستند؛ اما هنگامی که ساکنان شهر شنیدند سربازان به ایتالیایی سخن می‌گویند، برای جشن گرفتن به خیابان‌ها ریختند.[نیازمند منبع]

دورهٔ جنگ سرد

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
پیامدهای بمب‌گذاری تروریستی سال ۱۹۸۰

در سال‌های پس از جنگ، بولونیا به مرکزی صنعتی و پررونق و نیز یکی از پایگاه‌های سیاسی حزب کمونیست ایتالیا تبدیل شد. از سال ۱۹۴۵ تا ۱۹۹۹، ادارهٔ شهر بدون وقفه در دست شهردارانی از حزب کمونیست ایتالیا و احزاب جانشین آن، یعنی حزب دموکرات چپ و دموکرات‌های چپ، بود که نخستین آنان جوزپه دوتسا بود. در اواخر دههٔ ۱۹۶۰، مقام‌های شهری که نگران گسترش شدید اعیان‌نشینی و حومه‌نشینی بودند، از معمار سرشناس ژاپنی کنزو تانگه خواستند طرح جامعی برای یک شهر جدید در شمال بولونیا تهیه کند؛ با این حال، طرحی که در سال ۱۹۷۰ ارائه شد بیش از حد بلندپروازانه و پرهزینه ارزیابی شد.[۵۰] سرانجام شورای شهر، با وجود رد طرح جامع تانگه، تصمیم گرفت طرح او برای ساخت مرکز نمایشگاهی و منطقهٔ تجاری جدید را حفظ کند.[۵۱] در اواخر سال ۱۹۷۸، ساخت یک برج مرتفع و چندین ساختمان و سازهٔ گوناگون آغاز شد.[۵۲] در سال ۱۹۸۵، مقر دولت منطقه‌ای امیلیا-رومانیا به این منطقهٔ جدید منتقل شد.[۵۳]

در سال ۱۹۷۷، بولونیا صحنهٔ شورش‌هایی مرتبط با جنبش ۱۹۷۷، یکی از جنبش‌های سیاسی خودجوش آن دوره، بود. کشته شدن فرانچسکو لوروسو، از فعالان چپ افراطی، با شلیک پلیس به دو روز درگیری خیابانی انجامید. در ۲ اوت ۱۹۸۰، در اوج سال‌های سرب، بمبی تروریستی در ایستگاه مرکزی راه‌آهن بولونیا منفجر شد که ۸۵ کشته و ۲۰۰ زخمی بر جای گذاشت؛ رویدادی که در ایتالیا با نام کشتار بولونیا شناخته می‌شود. در سال ۱۹۹۵، اعضای گروه نئوفاشیستی نیروهای مسلح انقلابی به‌دلیل اجرای این حمله محکوم شدند. همچنین لیچو جلی، استاد اعظم لژ مخفی فراماسونری پروپاگاندا دوئه، به همراه سه مأمور سرویس مخفی اطلاعات نظامی ادارهٔ اطلاعات نظامی ایتالیا، از جمله فرانچسکو پاتسینتسا و پیترو موزومچی، به‌دلیل اخلال در روند تحقیقات محکوم شد. هر سال در ۲ اوت در بولونیا مراسم یادبودی برگزار می‌شود که با برگزاری کنسرتی در میدان اصلی شهر به اوج می‌رسد.

سدهٔ ۲۱

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

در سال ۱۹۹۹، سنت دیرینهٔ انتخاب شهرداران چپ‌گرا با پیروزی نامزد مستقل راست میانه، جورجو گواتسالوکّا، قطع شد. با این حال، بولونیا در سال ۲۰۰۴ دوباره به سنت پیشین خود بازگشت؛ زمانی که سرجو کوفراتی، رهبر پیشین اتحادیه‌های کارگری، گواتسالوکّا را شکست داد. شهردار بعدی از جناح چپ میانه، فلاویو دلبونو، که در ژوئن ۲۰۰۹ انتخاب شده بود، در ژانویهٔ ۲۰۱۰ پس از درگیر شدن در یک رسوایی فساد استعفا داد. پس از دوره‌ای ۱۵ماهه که طی آن شهر زیر نظر آنا ماریا کانچلیری، به‌عنوان بخشدار منصوب دولت، اداره می‌شد، ویرجینیو مرولا به شهرداری انتخاب شد و ائتلافی چپ‌گرا متشکل از حزب دموکراتیک، چپ، بوم‌شناسی و آزادی و ایتالیای ارزش‌ها را رهبری کرد.[۵۴] در انتخابات ۲۰۱۶، مرولا با شکست دادن نامزد محافظه‌کار، لوچیا بورگونتسونی، بار دیگر در مقام شهردار ابقا شد. در سال ۲۰۲۱، پس از ده سال شهرداری مرولا، یکی از نزدیک‌ترین متحدان او، ماتئو لپوره، در انتخابات شهرداری با کسب ۶۱٫۹ درصد آرا به مقام شهرداری رسید و از زمان برقراری انتخابات مستقیم در سال ۱۹۹۵، با بالاترین درصد آرا در تاریخ انتخابات شهرداری بولونیا به مقام شهرداری رسید.[۵۵]

جغرافیا

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

سرزمین

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
نمای هوایی بولونیا؛ شمال در سمت راست تصویر قرار دارد

بولونیا در حاشیهٔ درهٔ پو و در دامنهٔ کوهستان آپنینی، در محل تلاقی دره‌های رودهای رنو و ساونا قرار دارد. از آنجا که دو آبراه اصلی بولونیا مستقیماً به دریا می‌ریزند، این شهر خارج از حوضهٔ آبریز رود پو قرار گرفته است. استان بولونیا از لبهٔ غربی دشت پو در مرز فرارا تا آپنن‌های توسکانی–امیلیایی امتداد دارد. مرکز شهر ۵۴ متر (۱۷۷ فوت) بالاتر از سطح دریای آزاد قرار دارد؛ ارتفاع در محدودهٔ شهرداری از ۲۹ متر (۹۵ فوت) در حومهٔ کورتچلا تا ۳۰۰ متر (۹۸۰ فوت) در سابیونو و کوله دلا گواردیا متغیر است. استان بولونیا از دشت پو تا رشته‌کوه آپنن امتداد دارد و بلندترین نقطهٔ استان قلهٔ کورنو آله اسکاله در لیتزانو ین بلودره است که ۱٬۹۴۵ متر (۶٬۳۸۱ فوت) از سطح دریا ارتفاع دارد.

اقلیم

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

بولونیا دارای اقلیم نیمه‌گرمسیری مرطوب چهارفصل است (سامانهٔ طبقه‌بندی اقلیمی کوپن: Cfa). دیگر طبقه‌بندی‌های اقلیمی این شهر عبارت‌اند از:

اقلیم بولونیا بر پایهٔ سامانه‌های اصلی طبقه‌بندی اقلیمی
سامانهٔ اقلیمی نماد توضیح
سامانه طبقه‌بندی اقلیمی کوپن[۵۶] Cfa اقلیم جنب‌حاره‌ای مرطوب
سامانه طبقه‌بندی اقلیمی تروارثا[۵۷] Do اقلیم اقیانوسی معتدل
سامانهٔ آلیسوف[۵۸] — مناطق معتدل
آرتور نیوئل استرالر[۵۹]
۱۰
 اقلیم قاره‌ای مرطوب
سامانهٔ تورنت‌ویت[۶۰]
C2 s B'2 b'3
 اقلیم میان‌گرمایی مرطوبِ نیمه‌مرطوب
سامانهٔ نیف[۶۱]
3b
 اقلیم معتدلِ گذار اقیانوسی–قاره‌ای

میزان بارش سالانه حدود ۶۵۰ تا ۷۵۰ میلی‌متر است،[۶۲] که بخش عمدهٔ آن معمولاً در بهار و پاییز می‌بارد. بارش برف از اواخر نوامبر تا اوایل مارس پدیده‌ای غیرمعمول نیست؛ فوریهٔ ۲۰۱۲ یکی از پربرف‌ترین ماه‌های دههٔ گذشته بود.[۶۳] در ادامه، نرمال‌های اقلیمی ایستگاه هواشناسی بولونیا بورگو پانیگاله در فرودگاه، که تحت تأثیر گنبد گرمایی شهر قرار ندارد، برای دوره‌های ۱۹۶۱–۱۹۹۰ و ۱۹۹۱–۲۰۲۰ آورده شده است تا تغییرات میان این دو دوره نشان داده شود. میانگین‌های برف مربوط به خود شهر بولونیا هستند، زیرا برای منطقهٔ بورگو پانیگاله آرشیو کاملی وجود ندارد:

داده‌های اقلیم بولونیا، فرودگاه گولیلمو مارکونی (نرمال‌های ۱۹۹۱–۲۰۲۰، حدهای نهایی ۱۹۹۱–۲۰۲۰)
ماه ژانویه فوریه مارس آوریل مه ژوئن ژوئیه اوت سپتامبر اکتبر نوامبر دسامبر سال
سابقهٔ بیش‌ترین °C (°F) ۲۱
(۷۰)		 ۲۵
(۷۷)		 ۲۷
(۸۱)		 ۳۱
(۸۸)		 ۳۵
(۹۵)		 ۳۸
(۱۰۰)		 ۴۰
(۱۰۴)		 ۴۰
(۱۰۴)		 ۳۵
(۹۵)		 ۳۰
(۸۶)		 ۲۴
(۷۵)		 ۱۹
(۶۶)		 ۴۰
(۱۰۴)
میانگین بیش‌ترین °C (°F) ۷٫۲
(۴۵)		 ۹٫۹
(۵۰)		 ۱۵٫۱
(۵۹)		 ۱۹٫۱
(۶۶)		 ۲۳٫۹
(۷۵)		 ۲۸٫۵
(۸۳)		 ۳۱٫۴
(۸۹)		 ۳۱٫۳
(۸۸)		 ۲۵٫۷
(۷۸)		 ۱۹٫۳
(۶۷)		 ۱۲٫۶
(۵۵)		 ۷٫۷
(۴۶)		 ۱۹٫۳۱
(۶۶٫۸)
میانگین روزانه °C (°F) ۳٫۳
(۳۸)		 ۵٫۲
(۴۱)		 ۹٫۶
(۴۹)		 ۱۳٫۴
(۵۶)		 ۱۸٫۲
(۶۵)		 ۲۲٫۷
(۷۳)		 ۲۵٫۲
(۷۷)		 ۲۵٫۱
(۷۷)		 ۲۰٫۲
(۶۸)		 ۱۴٫۹
(۵۹)		 ۹٫۰
(۴۸)		 ۴٫۱
(۳۹)		 ۱۴٫۲۴
(۵۷٫۵)
میانگین کم‌ترین °C (°F) −۰٫۵
(۳۱)		 ۰٫۴
(۳۳)		 ۴٫۰
(۳۹)		 ۷٫۸
(۴۶)		 ۱۲٫۵
(۵۵)		 ۱۶٫۸
(۶۲)		 ۱۹٫۱
(۶۶)		 ۱۹٫۰
(۶۶)		 ۱۴٫۶
(۵۸)		 ۱۰٫۵
(۵۱)		 ۵٫۴
(۴۲)		 ۰٫۵
(۳۳)		 ۹٫۱۷
(۴۸٫۵)
سابقهٔ کم‌ترین °C (°F) −۱۰
(۱۴)		 −۱۷
(۱)		 −۱۰
(۱۴)		 −۳
(۲۷)		 ۱
(۳۴)		 ۷
(۴۵)		 ۹
(۴۸)		 ۹
(۴۸)		 ۶
(۴۳)		 −۳
(۲۷)		 −۸
(۱۸)		 −۱۳
(۹)		 −۱۷
(۱)
بارندگی میلی‌متر (اینچ) ۳۴
(۱٫۳۴)		 ۵۶٫۴
(۲٫۲۲)		 ۵۰٫۳
(۱٫۹۸)		 ۶۳٫۷
(۲٫۵۱)		 ۶۰٫۶
(۲٫۳۹)		 ۶۵٫۶
(۲٫۵۸)		 ۳۲٫۱
(۱٫۲۶)		 ۳۵
(۱٫۳۸)		 ۶۰٫۷
(۲٫۳۹)		 ۷۵٫۴
(۲٫۹۷)		 ۷۷٫۲
(۳٫۰۴)		 ۵۶٫۶
(۲٫۲۳)		 ۶۶۷٫۶
(۲۶٫۲۹)
میانگین روزهای بارندگی (≥ ۱.۰ mm) ۵٫۳ ۵٫۸ ۶٫۱ ۷٫۸ ۶٫۹ ۵٫۹ ۳٫۲ ۴٫۱ ۵٫۷ ۶٫۹ ۸٫۲ ۷٫۱ ۷۳
درصد رطوبت ۷۹٫۲ ۷۲٫۲ ۶۷٫۵ ۶۷٫۲ ۶۵٫۱ ۶۲٫۳ ۵۹٫۱ ۵۹٫۸ ۶۶٫۵ ۷۵٫۶ ۸۱ ۸۰٫۷ ۶۹٫۶۸
منبع شماره ۱:
منبع شماره ۲: https://centrometeobolognese.com

حکومت

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

حکومت شهری

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

نهاد قانون‌گذاری شهرداری، شورای شهر است که از ۴۸ عضو تشکیل می‌شود. اعضای شورا هر پنج سال یک‌بار، هم‌زمان با انتخابات شهردار، با استفاده از نظام تناسبی اصلاح‌شده انتخاب می‌شوند؛ در این نظام، اکثریت کرسی‌ها به فهرست یا ائتلاف فهرست‌هایی تعلق می‌گیرد که بیشترین آرا را به دست آورده باشند. نهاد اجرایی، هیئت اجرایی شهر است که از ۱۲ ارزیاب تشکیل می‌شود و اعضای آن را شهردار، که مستقیماً انتخاب می‌شود، منصوب می‌کند و ریاست آن را نیز بر عهده دارد. شهردار کنونی بولونیا ماتئو لپوره از حزب دموکراتیک است که در ۴ اکتبر ۲۰۲۱ با کسب ۶۱٫۹ درصد آرا انتخاب شد.[۵۵]

شهرداری بولونیا به شش ناحیهٔ اداری تقسیم می‌شود؛ این تعداد پیش از اصلاحات اداری سال ۲۰۱۵، نُه ناحیه بود. هر ناحیه دارای یک شورا و یک رئیس است که هم‌زمان با شهردار شهر انتخاب می‌شوند. سازمان‌دهی شهری بر پایهٔ قانون اساسی ایتالیا، مادهٔ ۱۱۴، انجام می‌شود. ناحیه‌ها اختیار دارند دربارهٔ طیف گسترده‌ای از موضوعات، از جمله محیط زیست، ساخت‌وساز، بهداشت عمومی و بازارهای محلی، نظرهای مشورتی و غیرالزام‌آور به شهردار ارائه کنند و وظایفی را که شورای شهر به آن‌ها واگذار کرده است انجام دهند. افزون بر این، بودجه‌ای مستقل برای تأمین مالی فعالیت‌های محلی در اختیار آن‌ها قرار می‌گیرد.

حکومت استانی و منطقه‌ای

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
منطقهٔ نمایشگاهی، محل استقرار دولت منطقه‌ای امیلیا-رومانیا

بولونیا مرکز کلان‌شهر هم‌نام خود و نیز امیلیا-رومانیا، یکی از بیست منطقهٔ ایتالیا، است. استان بولونیا ۱٬۰۰۷٬۶۴۴ نفر جمعیت دارد[۶۴] و دوازدهمین استان پرجمعیت ایتالیا به‌شمار می‌رود. امیلیا-رومانیا نیز با حدود ۴٫۵ میلیون نفر جمعیت، که بیش از ۷ درصد جمعیت کل کشور را تشکیل می‌دهد، ششمین منطقهٔ پرجمعیت ایتالیا است. مقر دولت منطقه‌ای در منطقهٔ نمایشگاهی قرار دارد؛ مجموعه‌ای از برج‌ها که کنزو تانگه، معمار ژاپنی، آن را طراحی کرد و در سال ۱۹۸۵ به مقر دولت منطقه‌ای تبدیل شد.

بر پایهٔ آخرین مقررات دولتی دربارهٔ سازمان‌دهی مجدد اداری، محدودهٔ شهری بولونیا یکی از ۱۵ کلان‌شهر جدید ایتالیا است؛ نهادهای اداری تازه‌ای که از ۱ ژانویهٔ ۲۰۱۵ به‌طور کامل آغاز به کار کردند.[۶۵] این نهادهای کلان‌شهری جدید، که اختیارات اداری در سطح استان را به مناطق شهری بزرگ می‌دهند، با هدف بهبود عملکرد مدیریت‌های محلی و کاهش هزینه‌های محلی از طریق هماهنگی بهتر میان شهرداری‌ها در ارائهٔ خدمات پایه، از جمله حمل‌ونقل، آموزش و برنامه‌های اجتماعی، و نیز حفاظت از محیط زیست ایجاد شده‌اند.[۶۶] در این چارچوب، شهردار بولونیا مسئولیت‌های شهردار کلان‌شهر را نیز بر عهده دارد و ریاست شورای کلان‌شهر را که از ۱۸ شهردارِ شهرداری‌های واقع در محدودهٔ کلان‌شهر تشکیل شده است، بر عهده می‌گیرد.

چشم‌انداز شهری

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
نمای سراسرنمای مرکز بولونیا
میدان ماجوره، با کلیسای سن پترونیو، کاخ دی بانچی و کاخ پودستا
بازار روباز و رنگارنگ ویا پِسکریه وکیه
زیارتگاه مدونای سن لوکا
رواق‌های بولونیا از نمادهای شهر هستند.

تا اواخر سدهٔ نوزدهم، زمانی که طرحی گسترده برای نوسازی شهری به اجرا درآمد، بولونیا یکی از معدود شهرهای بزرگ محصور در دیوار بود که هنوز در اروپا باقی مانده بودند. امروزه نیز، با وجود خسارت‌های قابل توجهی که در بمباران‌های سال ۱۹۴۴ به شهر وارد شد، مرکز تاریخی ۱۴۲ هکتار (۳۵۰ جریب فرنگی) بولونیا دومین مرکز تاریخی بزرگ اروپا است[۶۷] و مجموعه‌ای عظیم از آثار هنری مهم متعلق به قرون وسطی، رنسانس و باروک را در خود جای داده است.

بولونیا در امتداد ویا امیلیا، نخست به‌عنوان مستعمره‌ای اتروسکی و سپس رومی، توسعه یافت. ویا امیلیا همچنان به‌طور مستقیم از میان شهر می‌گذرد و در بخش‌های مختلف با نام‌های استرادا ماجوره، ریتسولی، اوگو باسی و سن فلیچه شناخته می‌شود. به‌دلیل میراث رومی شهر، خیابان‌های مرکزی بولونیا که امروزه بخش عمدهٔ آن‌ها پیاده‌راه هستند، از الگوی شطرنجی سکونتگاه رومی پیروی می‌کنند. استحکامات اولیهٔ رومی جای خود را به سامانه‌ای از استحکامات مرتفع قرون وسطایی داد که بقایای آن هنوز قابل مشاهده است؛ سپس در سدهٔ سیزدهم سومین و آخرین مجموعهٔ باروهای شهر ساخته شد که بخش‌های متعددی از آن همچنان باقی مانده است. از میان حدود ۱۸۰ برج دفاعی قرون وسطایی که در سده‌های دوازدهم و سیزدهم، پیش از شکل‌گیری حکومت شهری یکپارچه، ساخته شده بودند، امروزه بیش از بیست برج باقی نمانده است. مشهورترین برج‌های بولونیا، دو برج مرکزی، یعنی برج‌های آزینلی و گاریزندا، هستند که شکل متمایز و مایل آن‌ها به یکی از نمادهای شناخته‌شدهٔ شهر تبدیل شده است.[۶۸]

چشم‌انداز شهری بولونیا با رواق‌های زیبا و گسترده‌ای که شهر به آن‌ها شهرت دارد، غنای بیشتری یافته است. در مجموع، مرکز تاریخی شهر حدود ۳۸ کیلومتر (۲۴ مایل) رواق دارد[۱۳] و طول رواق‌ها در محدودهٔ خود شهر به بیش از ۴۵ کیلومتر (۲۸ مایل) می‌رسد؛ این رواق‌ها امکان می‌دهند مسافت‌های طولانی را در پناه از باران و دیگر شرایط جوی طی کرد.

رواق سن لوکا احتمالاً طولانی‌ترین رواق جهان است.[۶۹] این رواق پورتا ساراگوتسا، یکی از دوازده دروازهٔ دیوارهای کهن شهر که در قرون وسطی ساخته شده بودند و محدوده‌ای به طول ۷٫۵ کیلومتر (۴٫۷ مایل) را دربر می‌گرفتند، به زیارتگاه مدونای سن لوکا متصل می‌کند. ساخت این کلیسا در سال ۱۷۲۳ در محل بنایی متعلق به سدهٔ یازدهم آغاز شد؛ بنایی که پیش‌تر در سدهٔ چهاردهم نیز گسترش یافته بود. زیارتگاه در نقطه‌ای برجسته بر فراز تپه‌ای به ارتفاع ۲۸۹ متر (۹۴۸ فوت) مشرف به شهر قرار دارد و یکی از مهم‌ترین نشانه‌های شاخص بولونیا است. این گذرگاه پرپیچ‌وخم با ۶۶۶ طاق و طولی نزدیک به چهار کیلومتر (۳٬۷۹۶ متر یا ۱۲٬۴۵۴ فوت)، «سن لوکا»، نام رایج این کلیسا، را عملاً به مرکز شهر پیوند می‌دهد. رواق‌های آن مسیر آیین سنتی سالانه‌ای را در پناه خود قرار می‌دهند که از سال ۱۴۳۳ تاکنون در آن تمثالی بیزانسی از مریم و کودک، منسوب به لوقا، به کلیسای جامع بولونیا منتقل می‌شود؛ این مراسم در جریان جشن عروج برگزار می‌شود.[۱۳] در سال ۲۰۲۱، رواق‌های بولونیا در فهرست میراث جهانی ثبت شدند.[۱۳]

کلیسای سن پترونیو که میان سال‌های ۱۳۸۸ تا ۱۴۷۹ ساخته شد، اما هنوز ناتمام است، از نظر حجم دهمین کلیسای بزرگ جهان به‌شمار می‌رود. این کلیسا ۱۳۲ متر طول و ۶۶ متر عرض دارد و ارتفاع طاق آن در فضای داخلی به ۴۵ متر و در نما به ۵۱ متر می‌رسد. این بنا با حجمی برابر با ۲۵۸٬۰۰۰ متر مکعب، بزرگ‌ترین کلیسای آجری جهان، چه در سبک گوتیک و چه در دیگر سبک‌ها، است.[۷۰] کلیسای سنت استفان و زیارتگاه آن از کهن‌ترین بناهای بولونیا هستند و ساخت آن‌ها از سدهٔ هشتم آغاز شده است؛ بنا بر روایت سنتی، این مجموعه در محل معبدی باستانی ساخته شده که به ایزدبانوی مصری ایزیس اختصاص داشته است. کلیسای سنت دومنیک نمونه‌ای از معماری رمانس سدهٔ سیزدهم است که آرامگاه‌های باشکوه حاشیه‌نویسان بزرگ بولونیایی، رولاندینو د پاسجری و اجیدیو فوسکراری، بر غنای آن افزوده‌اند. کلیساهای سنت فرانسیس، سانتا ماریا دی سرو و سن جاکومو ماجوره نیز از دیگر نمونه‌های باشکوه معماری سدهٔ چهاردهم هستند. کلیسای اخیر همچنین آثاری از دورهٔ رنسانس، از جمله تابلوی محراب بنتیوولیو اثر لورنتسو کوستا، را در خود جای داده است. در نهایت، کلیسای سن میکله این بوسکو مجموعه‌ای مذهبی متعلق به سدهٔ پانزدهم است که بر فراز تپه‌ای در نزدیکی مرکز تاریخی شهر قرار دارد.

اقتصاد

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

از نظر تولید ناخالص داخلی، کلان‌شهر بولونیا در سال ۲۰۱۷ حدود ۳۵ میلیارد یورو (۴۰٫۶ میلیارد دلار) تولید ناخالص داخلی داشت که معادل ۳۴٬۲۵۱ یورو (۴۰٬۱۶۵ دلار) به‌ازای هر نفر بود؛ این رقم پس از میلان و بولتسانو/بوزن سومین میزان بالا در میان استان‌های ایتالیا بود.[۷۱]

اقتصاد بولونیا با بخش صنعتی پررونقی شناخته می‌شود که به‌طور سنتی بر فرآوری محصولات کشاورزی و دامپروری (اریدانیا، گرانارولو، سگافردو زانتی، کنسرو ایتالیا [it])، ماشین‌آلات (کوئزیا [it]، ایما، ساکمی), تجهیزات ساختمانی (ماکافری)، انرژی (گروه هرا)، خودروسازی (دوکاتی، لامبورگینی)، کفش، نساجی، مهندسی، صنایع شیمیایی، چاپ و نشر (کاپلی، ایل مولینو، گروه مونریف [it], زانیکلی) متمرکز بوده است.

بولونیا به‌ویژه مرکز منطقه‌ای موسوم به «درهٔ بسته‌بندی» به‌شمار می‌رود؛ منطقه‌ای که به‌سبب تمرکز بالای شرکت‌های متخصص در تولید ماشین‌آلات خودکار بسته‌بندی، از جمله کوئزیا [it] و ایما، شناخته می‌شود.[۷۲] افزون بر این، بولونیا به شبکهٔ گستردهٔ شرکت‌های تعاونی خود شهرت دارد؛ ویژگی‌ای که ریشه در مبارزات اجتماعی کشاورزان و کارگران در سدهٔ نوزدهم دارد و امروزه تا یک‌سوم تولید ناخالص داخلی منطقه را ایجاد می‌کند[۷۳] و در منطقهٔ امیلیا-رومانیا برای ۲۶۵٬۰۰۰ نفر اشتغال ایجاد کرده است.[۷۴]

حمل‌ونقل

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
یک اتوبوس ترولی از شبکهٔ اتوبوس برقی شهری که توسط تی‌پی‌ئی‌آر اداره می‌شود؛ تصویر در ویا سافی گرفته شده است

فرودگاه بلوونی گوگلیلمو مارکونی از نظر شمار مسافران، هفتمین فرودگاه پرتردد ایتالیا است و در سال ۲۰۲۵ حدود ۱۱ میلیون مسافر را جابه‌جا کرد.

ایستگاه راه‌آهن مرکزی بولونیا به‌سبب موقعیت راهبردی شهر در محل تقاطع مسیرهای شمال–جنوب و شرق–غرب، یکی از مهم‌ترین گره‌های راه‌آهن ایتالیا است. این ایستگاه سالانه به ۵۸ میلیون مسافر خدمات می‌دهد.[۷۵] چندین ایستگاه راه‌آهن کوچک‌تر نیز در شهر وجود دارد (نگاه کنید به فهرست ایستگاه‌های راه‌آهن بولونیا).

ایستگاه پخش ریلی بولونیا سن دوناتو با ۳۳ خط راه‌آهن، در گذشته از نظر وسعت و حجم ترافیک بزرگ‌ترین مرکز حمل‌ونقل بار ریلی در ایتالیا بود.[۷۶] از سال ۲۰۱۸، این مجموعه تغییر کاربری داده و به مدار آزمایشی راه‌آهن بولونیا سن دوناتو تبدیل شده است.[۷۷]

شهر همچنین از شبکهٔ گسترده‌ای از خطوط اتوبوس عمومی، از جمله خطوط اتوبوس برقی، برخوردار است که از سال ۲۰۱۲ توسط شرکت حمل‌ونقل مسافری امیلیا-رومانیا اداره می‌شود.

تا مه ۲۰۲۳، نخستین خط شبکهٔ جدید تراموای بولونیا در دست ساخت بود.[۷۸] در مجموع، ساخت شبکه‌ای چهارخطی برای تراموا برنامه‌ریزی شده است.[۷۹]

شبکهٔ گستردهٔ راه‌آهن شهری و حومه که مرکز آن بولونیا است، با نام خدمات راه‌آهن کلان‌شهری بولونیا شناخته می‌شود.

آمار حمل‌ونقل عمومی

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

میانگین زمانی که مردم بولونیا در یک روز کاری برای رفت‌وآمد با حمل‌ونقل عمومی، برای نمونه رفتن به محل کار و بازگشت از آن، صرف می‌کنند ۵۳ دقیقه است. ۹ درصد از مسافران حمل‌ونقل عمومی هر روز بیش از دو ساعت در مسیر هستند. میانگین زمان انتظار مردم در ایستگاه یا توقفگاه حمل‌ونقل عمومی ۱۲ دقیقه است، در حالی که ۱۶ درصد مسافران به‌طور متوسط هر روز بیش از ۲۰ دقیقه منتظر می‌مانند. میانگین مسافتی که مردم معمولاً در یک سفر با حمل‌ونقل عمومی طی می‌کنند ۵٫۴ کیلومتر (۳٫۴ مایل) است، در حالی که ۷ درصد در یک جهت بیش از ۱۲ کیلومتر (۷٫۵ مایل) سفر می‌کنند.[۸۰]

جمعیت‌شناسی

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
جمعیت تاریخی
سالجمعیت±%
۱۸۶۱۱۱۶٬۸۷۴—    
۱۸۷۱۱۱۸٬۲۱۷۱٫۱٪+
۱۸۸۱۱۲۶٬۱۷۸۶٫۷٪+
۱۹۰۱۱۵۳٬۲۷۱۲۱٫۵٪+
۱۹۱۱۱۷۹٬۳۱۱۱۷٪+
۱۹۲۱۲۱۲٬۷۵۴۱۸٫۷٪+
۱۹۳۱۲۴۹٬۲۲۶۱۷٫۱٪+
۱۹۳۶۲۸۱٬۱۶۲۱۲٫۸٪+
۱۹۵۱۳۴۰٬۵۲۶۲۱٫۱٪+
۱۹۶۱۴۴۴٬۸۷۲۳۰٫۶٪+
۱۹۷۱۴۹۰٬۵۲۸۱۰٫۳٪+
۱۹۸۱۴۵۹٬۰۸۰۶٫۴٪−
۱۹۹۱۴۰۴٬۳۷۸۱۱٫۹٪−
۲۰۰۱۳۷۱٬۲۱۷۸٫۲٪−
۲۰۱۱۳۷۱٬۳۳۷۰٪+
۲۰۲۱۳۸۷٬۸۴۲۴٫۴٪+
منبع: ISTAT[۸۱][۸۲]

در سال ۲۰۲۵، جمعیت خود شهر ۳۹۰٬۷۳۴ نفر بود که ۴۷٫۹ درصد آن را مردان و ۵۲٫۱ درصد را زنان تشکیل می‌دادند.[نیازمند منبع] در سال ۲۰۱۶، افراد زیر ۱۸ سال ۱۲٫۸۶ درصد جمعیت را تشکیل می‌دادند، در حالی که سهم بازنشستگان ۲۷٫۰۲ درصد بود. این ارقام در مقایسه با میانگین ایتالیا، یعنی ۱۸٫۰۶ درصد برای افراد زیر ۱۸ سال و ۱۹٫۹۴ درصد برای بازنشستگان، قرار داشت. میانگین سن ساکنان بولونیا ۵۱ سال بود، در حالی که میانگین سن در ایتالیا ۴۲ سال بود. بین سال‌های ۲۰۱۱ و ۲۰۲۱، جمعیت بولونیا ۴٫۴ درصد افزایش یافت، در حالی که جمعیت کل ایتالیا ۰٫۷ درصد کاهش پیدا کرد.[۸۲] نرخ کنونی زاد و ولد در بولونیا ۸٫۰۷ تولد به‌ازای هر ۱٬۰۰۰ نفر جمعیت است، در حالی که میانگین ایتالیا ۹٫۴۵ تولد به‌ازای هر ۱٬۰۰۰ نفر است.

آموزش

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
دانشگاه بولونیا، که در سال ۱۰۸۸ میلادی تأسیس شد، قدیمی‌ترین دانشگاه جهان با فعالیت پیوسته است.

دانشگاه بولونیا که بنا بر روایت رایج در سال ۱۰۸۸ به‌دست حاشیه‌نویسانی چون ایرنریوس و پپو بنیان نهاده شد،[۸۳] قدیمی‌ترین دانشگاه جهان با فعالیت پیوسته و نخستین دانشگاه به معنای مؤسسه‌ای برای آموزش عالی و اعطای مدرک دانشگاهی است؛ واژهٔ «یونیورسیتاس» نیز در زمان تأسیس آن پدید آمد.[۵][۸۴][۸][۹] این دانشگاه همچنین یکی از مؤسسات دانشگاهی برجستهٔ ایتالیا و اروپا به‌شمار می‌رود.[۸۵] دانشگاه بولونیا در قرون وسطی یکی از مراکز مهم حیات فکری اروپا بود و پژوهشگرانی را از سراسر ایتالیا و دیگر نقاط اروپا جذب می‌کرد.[۸۶] این مرکز که در آغاز «استودیوم» نامیده می‌شد، کار خود را به‌صورت نظام آموزشی نسبتاً نامنسجمی آغاز کرد که در آن هر استاد به‌طور جداگانه از دانشجویان شهریه دریافت می‌کرد. ازاین‌رو، دانشگاه اولیه در نقاط مختلف شهر پراکنده بود و کالج‌های گوناگونی برای حمایت از دانشجویان ملیت‌های مشخص تأسیس شدند.

تئاتر آناتومیک (بولونیا)، ساخته‌شده در سال ۱۶۳۷

در دورهٔ ناپلئون، مقر دانشگاه به محل کنونی آن در ویا زامبونی، در بخش شمال‌شرقی مرکز شهر، منتقل شد. امروزه ۱۱ مدرسه، ۳۳ گروه آموزشی و ۹۳ کتابخانهٔ دانشگاه در سراسر شهر پراکنده‌اند و چهار پردیس وابسته نیز در شهرهای نزدیک چزنا، فورلی، راونا و ریمینی فعالیت می‌کنند. از دانشجویان سرشناس دانشگاه در سده‌های گذشته می‌توان به دانته آلیگیری، فرانچسکو پترارک، توماس بکت، پاپ نیکلاس پنجم، دسیدریوس اراسموس، پیتر مارتیر ورمیلی و نیکلاس کوپرنیک اشاره کرد. لائورا باسی که در سال ۱۷۳۲ به مقام دانشگاهی منصوب شد، نخستین زنی بود که به‌طور رسمی در یک دانشگاه اروپایی تدریس کرد. در تاریخ معاصرتر نیز لوییجی گالوانی، کاشف الکترومغناطیس زیستی، و گولیلمو مارکونی، از پیشگامان فناوری رادیو، در این دانشگاه فعالیت داشتند. دانشگاه بولونیا همچنان یکی از معتبرترین و پویاترین مؤسسات آموزش عالی ایتالیا است. بولونیا تا امروز نیز به‌شدت هویتی دانشگاهی دارد و در سال ۲۰۱۵ بیش از ۸۰٬۰۰۰ دانشجو در آن مشغول به تحصیل بودند. این جامعهٔ دانشجویی شمار زیادی از دانشجویان برنامه‌های اراسموس و سقراط و نیز دانشجویان خارجی را دربر می‌گیرد.[۸۷] باغ گیاه‌شناسی دانشگاه، یعنی باغ گیاه‌شناسی دانشگاه بولونیا، در سال ۱۵۶۸ تأسیس شد و چهارمین باغ گیاه‌شناسی قدیمی اروپا است.

دانشگاه جانز هاپکینز مرکز بولونیا را در این شهر اداره می‌کند که یکی از پردیس‌های خارجی مدرسه مطالعات پیشرفته بین‌المللی را در خود جای داده است. شعبهٔ بولونیای این مدرسه در سال ۱۹۵۵ تأسیس شد و نخستین پردیس یک مؤسسهٔ تحصیلات تکمیلی آمریکایی بود که در اروپا آغاز به کار کرد.[۸۸] تأسیس آن از تلاش‌های طرح مارشال برای ایجاد پلی فرهنگی میان آمریکا و اروپا الهام گرفته بود.[۸۹] امروزه مرکز بولونیا همچنین میزبان «انجمن ایتالیایی–آمریکایی لوچانو فینلی» است که از افزایش شناخت متقابل فرهنگی و تبادل میان ایتالیا و ایالات متحده حمایت می‌کند.[۹۰]

کنسرسیوم کالج‌های شرقی، متشکل از کالج واسر، کالج ولزلی و دانشگاه وسلین، با همکاری دانشگاه بولونیا برنامه‌ای برای تحصیل در خارج از کشور در این شهر ارائه می‌کند. کالج دیکنسون، دانشگاه ایندیانا، دانشگاه براون و دانشگاه کالیفرنیا نیز در شهر پردیس یا دفتر دانشگاهی دارند.

بولونیا همچنین میزبان یک مدرسهٔ موسیقی، کنسرواتوار جووانی باتیستا مارتینی، است که در سال ۱۸۰۴ تأسیس شد، و نیز یک مدرسهٔ هنر، آکادمی هنرهای زیبای بولونیا، که در سال ۱۸۰۲ بنیان نهاده شد. هر دو مؤسسه در چارچوب اصلاحاتی شکل گرفتند که ناپلئون بناپارت به اجرا گذاشت.

فرهنگ

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
موزه و کتابخانه بین‌المللی موسیقی مجموعه‌ای از سازهای موسیقی قدیمی و نت‌های موسیقی منحصربه‌فرد از سدهٔ شانزدهم تا بیستم را به نمایش می‌گذارد.

بولونیا در گذر سده‌ها لقب‌های متعددی به دست آورده است. لقب «فربه» به آشپزی این شهر اشاره دارد که در آن بسیاری از غذاهای مشهور با گوشت‌های پرچرب، به‌ویژه گوشت خوک، پاستای تخم‌مرغی و محصولات لبنی مانند کره و پنیر پارمزان تهیه می‌شوند. لقب دیگر شهر «سرخ» است که در اصل به رنگ ساختمان‌های مرکز شهر اشاره داشت، اما بعدها با گرایش کمونیستی بخش بزرگی از جمعیت پیوند خورد، به‌ویژه پس از جنگ جهانی دوم؛ تا زمان انتخاب یک شهردار راست میانه در سال ۱۹۹۹، بولونیا به‌عنوان یکی از دژهای حزب کمونیست ایتالیا شناخته می‌شد.[۹۱] چپ میانه در انتخابات شهرداری سال ۲۰۰۴ با انتخاب سرجو کوفراتی دوباره قدرت را به دست گرفت. بولونیا همچنین از نخستین شهرهای اروپایی بود که مفهوم حمل‌ونقل عمومی رایگان را به‌طور آزمایشی اجرا کرد.[۹۲] بولونیا دو لقب دیگر نیز دارد: نخست «برج‌دار» که به‌شمار فراوان برج‌های قرون وسطایی شهر اشاره دارد، هرچند امروزه تنها ۲۴ برج از آن‌ها باقی مانده است؛ و دیگری «دانشمند» که اشاره‌ای به دانشگاه شهر است.

دانشگاه

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

دانشگاه بولونیا در سال ۱۰۸۸ تأسیس شد و قدیمی‌ترین دانشگاه جهان به‌شمار می‌رود. بر پایهٔ رتبه‌بندی دانشگاهی کیواس، دانشگاه بولونیا سومین دانشگاه برتر ایتالیا و صدوسی‌وهشتمین دانشگاه جهان است.

شمار فراوان دانشجویانی که از سراسر ایتالیا و جهان به بولونیا می‌آیند ــ و نیز وجود چندین پردیس دانشگاه‌های خارجی در شهر، از جمله دانشگاه جانز هاپکینز، کالج دیکنسون، دانشگاه ایندیانا، دانشگاه براون و دانشگاه کالیفرنیا ــ تأثیر قابل توجهی بر زندگی روزمرهٔ شهر دارد. از یک سو، این جمعیت دانشجویی به پویایی مرکز شهر، منطقه‌ای که میانگین سن ساکنان آن بسیار بالاست، کمک می‌کند و موجب گسترش فعالیت‌های فرهنگی می‌شود؛ از سوی دیگر، زندگی شبانهٔ پرجنب‌وجوش منطقهٔ دانشگاهی مشکلاتی در زمینهٔ نظم عمومی و مدیریت پسماند ایجاد می‌کند.

سرگرمی و هنرهای نمایشی

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
نمای تئاتر آرنا دل سوله

بولونیا در ۲۶ مه ۲۰۰۶ از سوی یونسکو به‌عنوان «شهر موسیقی» برگزیده شد. به گفتهٔ یونسکو، بولونیا به‌عنوان نخستین شهر ایتالیایی که به این شبکه پیوست، سنت موسیقایی غنی‌ای را نشان داده است که همچنان به‌عنوان عنصری پویا در زندگی و آفرینش معاصر شهر در حال تحول است. این شهر همچنین تعهد زیادی به ترویج موسیقی به‌عنوان ابزاری مهم برای فراگیری اجتماعی، مبارزه با نژادپرستی و تقویت توسعهٔ اقتصادی و اجتماعی نشان داده است. بولونیا با پشتیبانی از طیف گسترده‌ای از سبک‌ها، از موسیقی کلاسیک و الکترونیک گرفته تا جاز، موسیقی محلی و اپرا، از حیات موسیقایی پویایی برخوردار است که در جنبه‌های حرفه‌ای، دانشگاهی، اجتماعی و فرهنگی شهر نفوذ کرده است.[۹۳]

تئاتر تا سدهٔ شانزدهم یکی از شکل‌های محبوب سرگرمی در بولونیا بود. نخستین تئاتر عمومی شهر، تئاتر آلا اسکالا بود که از سال ۱۵۴۷ در کاخ پودستا فعالیت داشت. یکی از چهره‌های مهم تئاتر بولونیایی ایتالیا آلفردو تستونی، نمایشنامه‌نویس و نویسندهٔ نمایشنامهٔ «کاردینال لامبرتینی»، بود که از سال ۱۹۰۵ موفقیت زیادی روی صحنه به دست آورد و بعدها با بازی بازیگر بولونیایی جینو چروی به سینما نیز راه یافت. در سال ۱۹۹۸، شهرداری بولونیا طرح «بولونیای تئاترها» را آغاز کرد که انجمنی متشکل از مهم‌ترین مراکز نمایشی شهر بود. این شبکه طیفی متنوع از برنامه‌های نمایشی، از نمایش به گویش بولونیایی تا رقص معاصر، ارائه می‌کرد و در عین حال راهبرد ارتباطی و تبلیغاتی مشترکی داشت. برنامه‌های تئاترهای شرکت‌کننده در این طرح هر هفته از طریق یک پوستر مشترک تبلیغ می‌شدند. خانهٔ اپرای بولونیا تئاتر کوموناله بولونیا است. ارکستر موتسارت نیز در سال ۲۰۰۴ تأسیس شد و کلودیو آبادو تا زمان مرگش در سال ۲۰۱۴ مدیر موسیقی آن بود.

بولونیا میزبان شماری جشنوارهٔ بین‌المللی موسیقی، هنر، رقص و فیلم است؛ از جمله آنجلیکا،[۹۴] «بولونیا» و «کونتمپورانئا» که به موسیقی معاصر اختصاص دارند،[۹۵] جشنوارهٔ بولونیا، جشنواره‌ای بین‌المللی در زمینهٔ موسیقی کلاسیک،[۹۶] جشنوارهٔ جاز بولونیا،[۹۷] جشنوارهٔ بیوگرافیلم که به فیلم‌های زندگی‌نامه‌ای اختصاص دارد،[۹۸] بیل‌بول‌بول، جشنواره‌ای در زمینهٔ کمیک،[۹۹] دانتسا اوربانا، جشنوارهٔ رقص معاصر خیابانی،[۱۰۰] فیسکو، جشنواره‌ای در زمینهٔ هنر معاصر که اکنون در هفتهٔ هنرهای زنده ادغام شده است، جشنوارهٔ فیلم آینده، با تمرکز بر پویانمایی و جلوه‌های ویژه،[۱۰۱] «سینمای بازیافته»، جشنواره‌ای برای فیلم‌های نادر و فراموش‌شده،[۱۰۲] هفتهٔ هنرهای زنده، جندر بندر، جشنواره‌ای دربارهٔ هویت جنسیتی، گرایش جنسی و بازنمایی بدن،[۱۰۳] جشنوارهٔ هوم‌ورک، جشنواره‌ای در زمینهٔ موسیقی الکترونیک،[۱۰۴] جشنوارهٔ فیلم حقوق بشر،[۱۰۵] سام پرفر کیک، جشنوارهٔ فیلم لزبین،[۱۰۶] و زکینو دورو، مسابقهٔ آواز کودکان.

آشپزی

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
تالیاتله با راگو، به شیوه‌ای که در بولونیا سرو می‌شود

بولونیا به سنت آشپزی خود شهرت دارد. این شهر خاستگاه سس بولونیزه، نوعی سس پاستا بر پایهٔ گوشت، است. در ایتالیا این سس را راگو می‌نامند و شکل آن تفاوت چشمگیری با گونه‌ای دارد که در دیگر نقاط جهان رایج است. در بولونیا، این سس عمدتاً همراه با تالیاتله سرو می‌شود و خوردن آن با اسپاگتی نامعمول تلقی می‌شود.[۱۰۷]

قرار گرفتن بولونیا در درهٔ پوی حاصلخیز باعث شده است آشپزی غنی محلی آن تا حد زیادی بر گوشت و پنیر استوار باشد. همانند سراسر امیلیا-رومانیا، تولید فرآورده‌های عمل‌آوری‌شدهٔ گوشت خوک مانند پروشوتو، مورتادلا و سالومی بخش مهمی از صنایع غذایی محلی را تشکیل می‌دهد.[۱۰۸] از شراب‌های شناخته‌شدهٔ مناطق نزدیک می‌توان به پینیولتوی کولی بولونیزی، لامبروسکوی مودنا و سانچوویزهی رومانیا اشاره کرد.[۱۰۹] تالیاتله با راگو، تورتلینی در آبگوشت، لازانیا و مورتادلای بولونیا از جمله خوراک‌های محلی مشهور هستند.[۱۱۰]

دسرهای سنتی بولونیایی اغلب با مناسبت‌های خاص پیوند دارند؛ از جمله «فاوه دئی مورتی»، شیرینی‌های رنگارنگی از خمیر بادام که برای روز همه قدیسین تهیه می‌شوند؛ راویوله، شیرینی‌های پُرشده با مربا که در روز سنت یوسف سرو می‌شوند؛ و «اسفراپوله»، شیرینی سبک و ظریف سرخ‌شده‌ای که روی آن پودر قند می‌ریزند و در ایام کارناوال خورده می‌شود. «چرتوزینو» یا «پان‌سپتسیاله» نیز کیکی ادویه‌دار است که در کریسمس سرو می‌شود. «تورتا دی ریزو»، کیکی شبیه کاستارد که با بادام، برنج و آمارتو تهیه می‌شود، در سراسر سال پخته می‌شود،[۱۱۱] و زوپا اینگلیزه نیز از دیگر دسرهای رایج است.

ورزش

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
پالادوتسا، سالن تاریخی بسکتبال بولونیا

در بولونیا، برخلاف بیشتر شهرهای ایتالیا، بسکتبال پرطرفدارترین و پرممارست‌ترین ورزش است. در واقع، لقب ورزشی بولونیا «شهر بسکتبال» است که به موفقیت‌های دو باشگاه تاریخی و رقیب بسکتبال شهر، ویرتوس و فورتی‌تودو، اشاره دارد.[۱۱۲] از میان این دو، ویرتوس تاکنون، از جمله، ۱۷ قهرمانی لیگ بسکتبال ایتالیا، دو یورولیگ، یک یوروکاپ و یک جام ساپورتا کسب کرده و از موفق‌ترین باشگاه‌های بسکتبال اروپا به‌شمار می‌رود؛ فورتی‌تودو نیز در سال‌های ۲۰۰۰ و ۲۰۰۵ دو بار قهرمان لیگ شده است. لیگ بسکتبال ایتالیا، که رقابت‌های سری آ و سری آ۲ را برگزار می‌کند، مقر خود را در بولونیا دارد. دو سالن سرپوشیده در شهر وجود دارد: ورزشگاه پالادوزا قدیمی‌ترین آن‌ها است و ۵٬۵۷۰ نفر ظرفیت دارد، در حالی که ویرتوس آرنا سالنی موقت با ظرفیت ۹٬۹۸۰ نفر است. سالن سومی با ظرفیت ۱۱٬۰۰۰ نفر، یعنی یونیپل آرنا، در شهر همسایهٔ کازالکیو دی رنو قرار دارد.

ورزشگاه رناتو دلارا با ظرفیت ۳۲٬۰۰۰ نفر، ورزشگاه خانگی باشگاه فوتبال بولونیا است.

فوتبال نیز در بولونیا سنتی ریشه‌دار دارد. باشگاه اصلی شهر، باشگاه فوتبال بولونیا، هفت بار قهرمان لیگ ایتالیا شده است که آخرین آن به فصل ۶۴–۱۹۶۳ بازمی‌گردد؛ این باشگاه از این نظر ششمین تیم موفق در تاریخ لیگ است. بولونیا همچنین سه بار قهرمان کوپا ایتالیا شده که آخرین قهرمانی آن در فصل ۲۵–۲۰۲۴ به دست آمد. باشگاه بولونیا در دوران اوج خود در دههٔ ۱۹۳۰ با لقب «تیمی که جهان را به لرزه درمی‌آورد» شناخته می‌شد. این باشگاه بازی‌های خانگی خود را در ورزشگاه رناتو دلارا با ظرفیت ۳۸٬۰۰۰ نفر برگزار می‌کند؛ ورزشگاهی که میزبان تیم ملی ایتالیا در فوتبال و راگبی ۱۵ نفره بوده و همچنین مسابقات تیم ملی فوتبال سان مارینو را میزبانی کرده است. این ورزشگاه یکی از محل‌های برگزاری مسابقات جام جهانی فوتبال ۱۹۹۰ نیز بود.

راگبی ۱۵ نفره نیز در شهر حضور دارد. راگبی بولونیا ۱۹۲۸ یکی از نخستین باشگاه‌های راگبی اتحادیه‌ای بود که در ایتالیا تأسیس شد و نخستین باشگاهی بود که به فدراسیون راگبی ایتالیا پیوست.[۱۱۳] تا سال ۲۰۲۶، این باشگاه قدیمی‌ترین باشگاه راگبی اتحادیه‌ای ایتالیا است که همچنان فعالیت می‌کند. باشگاه در ۲۵ سال نخست تاریخ خود در بالاترین سطح مسابقات قهرمانی ایتالیا حضور داشت و هرچند هرگز قهرمان نشد، چندین بار نایب‌قهرمان شد. این تیم در اواخر دههٔ ۱۹۹۰ به بالاترین سطح بازگشت، اما با مشکلات مالی جدی روبه‌رو شد که به سقوط آن و قرار گرفتن در آستانهٔ انحلال انجامید.[نیازمند منبع]

ورزشگاه جیانی فالکی یک ورزشگاه بیسبال در بولونیا است.[۵۶][۱۱۴][۱۱۵] این ورزشگاه میزبان بازی‌های خانگی فورتی‌تودو بیسبال بولونیا در لیگ بیسبال ایتالیا است.[۵۶][۱۱۶]

روابط بین‌الملل

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

بولونیا با شهرهای زیر خواهرخوانده است:[۱۱۷]

جستارهای وابسته

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

یادداشت‌ها

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
  1. ↑ تلفظ آن در گویش بولونیایی [buˈlʌɲɲɐ] و نام آن در لاتین Bononia است.

منابع

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
  1. ↑ "Superficie di Comuni Province e Regioni italiane al 9 ottobre 2011" (in Italian). ISTAT.
  2. 1 2 "Monthly Demographic Balance". ISTAT.
  3. 1 2 Regions and Cities > Regional Statistics > Regional Economy > Regional Gross Domestic Product (Small regions TL3), OECD.Stats. Accessed on 16 November 2018.
  4. ↑ "Ufficio statistica regionale" (in Italian). Regione Emilia Romagna. 10 April 2019.
  5. 1 2 Top Universities بایگانی‌شده در ۱۷ ژانویه ۲۰۰۹ توسط Wayback Machine World University Rankings Retrieved 6 January 2010
  6. ↑ Our History – Università di Bologna
  7. ↑ Gaston, Paul L. (2012). The Challenge of Bologna: What United States Higher Education Has to Learn from Europe, and Why It Matters That We Learn It. Stylus Publishing, LLC. p. 18. ISBN 978-1-57922-502-5.
  8. 1 2 3 Hunt Janin: "The university in medieval life, 1179–1499", McFarland, 2008, شابک ‎۰−۷۸۶۴−۳۴۶۲−۷, p. 55f.
  9. 1 2 3 de Ridder-Symoens, Hilde: A History of the University in Europe: Volume 1, Universities in the Middle Ages, Cambridge University Press, 1992, شابک ‎۰−۵۲۱−۳۶۱۰۵−۲, pp. 47–55
  10. ↑ Romy Grieco (1976), Bologna: a city to discover, pp. 8–12, 138–45.
  11. ↑ "Bologna history – Bologna culture – Bologna – attractions in Bologna – art Bologna – history guide Bologna". Travelplan.it. Retrieved 19 April 2010.
  12. ↑ "The Italian UNESCO Creative Cities under the lead of Bologna – Bologna Città della Musica". cittadellamusica.comune.bologna.it (in American English). 26 October 2016. Archived from the original on 23 September 2020. Retrieved 3 October 2018.
  13. 1 2 3 4 "The Porticoes of Bologna" (میراث جهانی submission). یونسکو World Heritage Centre. 1 June 2006. Retrieved 29 June 2012.
  14. ↑ Dubois, Silvia Maria (28 July 2021). "I portici di Bologna sono stati nominati patrimonio dell'Unesco" (in Italian). کوریره دلا سرا. Retrieved 28 July 2021.
  15. ↑ "Qualità della vita 2022: La classifica delle province italiane dove si vive meglio. Bologna la migliore nel 2022 | Il Sole 24 ORE".
  16. ↑ "Qualità della vita 2025: tutte le classifiche dal 1990 a oggi | Il Sole 24 ORE". www.ilsole24ore.com (in Italian). Retrieved 2026-04-03.
  17. 1 2 Bank, European Investment (2024-07-11). Promoting gender equality in urban projects in Bologna (in English). European Investment Bank. ISBN 978-92-861-5750-9.
  18. ↑ Hornblower, Simon; et al. (2012). The Oxford classical dictionary (3rd ed.). Oxford: Oxford University Press. p. 230. ISBN 978-0-19-954556-8.
  19. ↑ Butler, Alban (1814). The Lives of the Fathers, Martyrs, And Other Principal Saints. London: John Murphy.
  20. ↑ Heers, Jacques (1995). La città nel medioevo in Occidente: paesaggi, poteri e conflitti. Milano: Jaca Book. p. 63. ISBN 978-88-16-40374-1.
  21. ↑ Kleinhenz, Christopher (2004). Medieval Italy: an encyclopedia. New York: Routledge. p. 134. ISBN 978-0-415-93929-4.
  22. ↑ For a detailed account of how the relevant manuscripts and their transmission, see Charles M. Radding & Antonio Ciaralli, The Corpus iuris civilis in the Middle Ages: Manuscripts and Transmission from the Sixth Century to the Juristic Revival (Leiden: Brill, 2007).
  23. ↑ Jacques Verger (16 October 2003). "Patterns". In Hilde de Ridder-Symoens; Walter Rüegg (eds.). A History of the University in Europe. Vol. 1, Universities in the Middle Ages. انتشارات دانشگاه کمبریج. p. 48. ISBN 978-0-521-54113-8. There is no indication, however, that up until around 1180, the Bolognese law schools were anything other than private schools opened and run by each master after his own fashion, gathering together the students that had entered into an agreement with him and paid him fees (collectae) in return for his teaching. The crucial change would seem to have taken place around the years 1180–90. … The masters, who were themselves mainly Bolognese in origin, agreed from 1189 to swear an oath to the commune not to seek to transfer the studium elsewhere. The students, on the other hand, began to group themselves in nations, according to their places of origin (we hear of the Lombard nation as early as 1191), and these were soon federated into 'universities' with elected rectors at their head.
  24. ↑ "The University from the 12th to the 20th century". University of Bologna. Archived from the original on 5 April 2021. Retrieved 14 February 2021.
  25. ↑ Nove secoli di storia – Università di Bologna
  26. ↑ Nancy G. Siraisi, Taddeo Alderotti and his pupils: two generations of Italian medical learning (Princeton University Press, 1981).
  27. ↑ Janin, Hunt (2008). The university in medieval life, 1179–1499. Jefferson, NC: McFarland & Co. p. 56. ISBN 978-0-7864-3462-6.
  28. ↑ Luzzatto, Gino (2015). An Economic History of Italy: From the Fall of the Empire to the Beginning of the 16th Century (1st ed.). Abingdon-on-Thames: Routledge. p. 111. ISBN 978-1-138-86495-5.
  29. ↑ Arnaldi, Girolamo (2008). Italy and its invaders. Cambridge, Mass.: Harvard University Press. p. 111. ISBN 978-0-674-03033-6.
  30. 1 2 Partner, Peter (1972). The lands of St. Peter: the papal state in the Middle Ages and the early Renaissance. Berkeley: Univ. of California Pr. pp. 318–327. ISBN 978-0-520-02181-5.
  31. ↑ Wray, Shona Kelly (2009). Communities and crisis: Bologna during the Black Death. Leiden: Brill. pp. 95–96. ISBN 978-90-04-17634-8.
  32. ↑ Raimond Van Marle. The Development of the Italian Schools of Painting, Volume 4 (1924) pp 394–481.
  33. ↑ Black, Christopher F. (2001). Early Modern Italy a Social History ([Online-Ausg.] ed.). New York: Routledge. p. 23. ISBN 978-0-415-21434-6.
  34. ↑ Pullan, Brian, ed. (2006). Crisis and change in the Venetian economy in the sixteenth and seventeenth centuries. London: Routledge. p. 132. ISBN 978-0-415-37700-3.
  35. ↑ Gross, Hanns (2002). Rome in the Age of Enlightenment: the Post-Tridentine Syndrome and the Ancien Regime. Cambridge: Cambridge University Press. p. 238. ISBN 978-0-521-89378-7.
  36. ↑ Gross, Hanns (2002). Rome in the Age of Enlightenment: the Post-Tridentine Syndrome and the Ancien Regime. Cambridge: Cambridge University Press. p. 89. ISBN 978-0-521-89378-7.
  37. ↑ Wright, A.D. (2000). The early modern papacy: from the Council of Trent to the French Revolution, 1564–1789. Harlow, England: Longman. p. 261. ISBN 978-0-582-08747-7.
  38. ↑ Messberger, Rebecca; et al. (2016). Benedict XIV and the Enlightenment: Art, Science, and Spirituality. Toronto: University of Toronto Press. p. 211. ISBN 978-1-4426-3718-4.
  39. 1 2 Hearder, Harry (1994). Italy in the age of the Risorgimento: 1790 – 1870 (7. impr. ed.). London: Longman. p. 121. ISBN 978-0-582-49146-5.
  40. ↑ Hughes, Steven C. (1993). Crime, disorder, and the Risorgimento: the politics of policing in Bologna (1. publ. ed.). Cambridge: Cambridge University Press. p. 17. ISBN 978-0-521-44450-7.
  41. ↑ Toniolo, Gianni (8 April 2016). An Economic History of Liberal Italy: 1850–1918. Abingdon-on-Thames: روتلج. p. 46. ISBN 978-1-138-83052-3.
  42. ↑ Cardoza, Anthony L. (2016). Agrarian Elites and Italian Fascism: The Province of Bologna, 1901–1926. Princeton, New Jersey: Princeton University Press. pp. 32–40. ISBN 978-0-691-64140-9.
  43. ↑ Cardoza, Anthony L. (2016). Agrarian Elites and Italian Fascism: The Province of Bologna, 1901–1926. Princeton, New Jersey: Princeton University Press. pp. 387–88. ISBN 978-0-691-64140-9.
  44. ↑ Sabel, Charles F.; et al. (1997). World of possibilities: flexibility and mass production in western industrialization (1. publ. ed.). Cambridge [u.a.]: Cambridge Univ. Press. pp. 382–88. ISBN 978-0-521-49555-4.
  45. ↑ "Bombardamenti aerei subiti da Bologna - Storia e Memoria di Bologna". www.storiaememoriadibologna.it.
  46. ↑ Manaresi, Filippo D'Ajutolo. Testi di Franco (1999). Bologna ferita: fotografie inedite 1943–1945. Bologna: Ed. Pendragon. p. 18. ISBN 978-88-8342-017-7.
  47. ↑ Salvati, Bernardino (2003). Bologna trema: 1943-1944. Edizioni Pendragon. p. 105. ISBN 978-88-8342-243-0.
  48. ↑ Baccolini, Luca (2017). Storie segrete della storia di Bologna. Newton Compton Editori. p. 38. ISBN 978-88-227-1332-2.
  49. ↑ "7 novembre 1944 – Battaglia di Porta Lame". Il Museo Virtuale della Certosa (in Italian). Certosa.cineca.it. Retrieved 2 May 2012.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:خدمت بایگانی منسوخ (رده)
  50. ↑ Heath, Tim; et al. (2001). Revitalizing historic urban quarters (Reprinted. ed.). Oxford: Architectural Press. p. 107. ISBN 978-0-7506-2890-7.
  51. ↑ Ghirardo, Diane Yvonne (2013). Italy: Modern Architectures in History (1. publ. ed.). London: Reaktion. p. 283. ISBN 978-1-86189-864-7.
  52. ↑ ""Chronology of Bologna: 1927" (in Italian)". www.bibliotecasalaborsa.it. Salaborsa Library. Archived from the original on 24 September 2021. Retrieved 30 November 2017.
  53. ↑ ""La Regione e la sua storia – le sedi della regione" (in Italian)". www.regione.emilia-romagna.it. Emilia-Romagna region. Retrieved 1 December 2017.
  54. ↑ See Virginio Merola. "Benvenuti a Bologna – Welcome to Bologna" Oct 18, 2016 بایگانی‌شده در ۱۲ ژانویه ۲۰۱۷ توسط Wayback Machine
  55. 1 2 [(https://www.ansa.it/emiliaromagna/notizie/2021/10/04/per-exit-lepore-verso-la-vittoria-al-primo-turno-a-bologna_24ffc35d-7b30-4ecc-b9ac-f115059c27d9.html) Elezioni 2021: Lepore vince a Bologna con una percentuale travolgente], ANSA
  56. 1 2 3 "Fortitudo Baseball Bologna – Stadio Gianni Falchi". www.fortitudobaseball.com.
  57. ↑ "Trewartha maps". kkh.ltrr.arizona.edu. Retrieved 27 June 2020.
  58. ↑ Cmapm, Kliimavöötmed svg: Urmasderivative work (2011-06-16), Русский: Климатические пояса Земли по Б. П. Алисову., retrieved 27 June 2020
  59. ↑ "World Strahler Climate Map". Retrieved 27 June 2020.
  60. ↑ Feddema, Johannes J. (January 2005). "A Revised Thornthwaite-Type Global Climate Classification". Physical Geography (in English). 26 (6): 442–466. Bibcode:2005PhGeo..26..442F. doi:10.2747/0272-3646.26.6.442. ISSN 0272-3646. S2CID 128745497.
  61. ↑ "Klimaklassifikation". www.spektrum.de (in German). Retrieved 27 June 2020.
  62. ↑ "Dati statistici temperature e precipitazioni dal 1991 al 2009". comune.bologna.it. Retrieved 24 January 2014.
  63. ↑ "Febbraio 2012, ma quanta neve è caduta?" (PDF). ARPA Emilia-Romagna. Archived from the original (PDF) on 5 March 2016. Retrieved 5 March 2014.
  64. ↑ "Demographic Balance for the year 2017 (provisional data)". Istat. Archived from the original on 16 July 2018. Retrieved 4 November 2017.
  65. ↑ "Spending Review Act". Italian Government. Archived from the original on 14 July 2012. Retrieved 18 October 2012.
  66. ↑ Ferri, Vittorio (2009). "Metropolitan cities in Italy. An institution of federalism" (PDF). University of Milan-Bicocca. Retrieved 23 May 2011. [پیوند مرده]
  67. ↑ National League of Cities, American Municipal Association (1976). Nation's cities, Volume 14. United States: National League of Cities.
  68. ↑ "The Two Towers: Garisenda e degli Asinelli". artcityemiliaromagna.com. Official tourism promotion website of Emilia-Romagna region. Retrieved 4 November 2017.
  69. ↑ Caird, Joe (16 January 2009). "Bologna city guide: top five sights". The Daily Telegraph. Archived from the original on 11 January 2022. Retrieved 1 June 2013.
  70. ↑ data from http://www.bolognawelcome.com, Basilica di San Petronio plus calculations as follows:
    • San Petronio de Bologna: The floorplan of the building is a simple rectangle
      • Area = length of the building x width of the building = 132 m x 60 m
    • The volume, without the roofs, can be calculated as a sum of five cuboids, one single (the central nave) and two pairs (the aisles and the files of chapels). The sum of each of the pairs can be calculated as one cuboid of double width. Knowing the height of the central nave and the width of the building, the measures of the sections can be calculated by measuring an orthograde photo of the facade.
      • Volume = (traverse section of the central nave [width = 22 m, height = 44.27 m] + sum of the traverse sections of the two aisles [width = 20 m, height = 29.06 m] + sum of the traverse sections of the two files of chapels [width = 18 m, height = 22.38 m]) x length of the building [132 m]
      • (973.94 + 581.2 + 402.84) x 132 = 1,957.98 x 132 = 258,453.36
  71. ↑ "Dossier on the Metropolitan City of Bologna" (PDF). Istat. Retrieved 4 November 2017.
  72. ↑ Fotis, Marco; et al. (2014). The Automatic Packaging Machinery Sector in Italy and Germany. Springer. pp. 1–2. ISBN 978-3-319-12762-0.
  73. ↑ Duda, John (5 July 2016). "The Italian Region Where Co-ops Produce a Third of Its GDP" (in English). YES! Magazine. Retrieved 4 November 2017.
  74. ↑ Caselli, Guido. "Osservatorio della cooperazione in Emilia-Romagna". Chamber of Commerce of Emilia-Romagna. Retrieved 4 November 2017.
  75. ↑ "Bologna Centrale". Grandi Stazioni. Archived from the original on 10 February 2012. Retrieved 30 December 2011.
  76. ↑ "The Bologna Freight Village" (PDF). Bologna Interporto S.p.a. Archived from the original (PDF) on 12 December 2013. Retrieved 1 June 2013.
  77. ↑ Gian Guido Turchi, Bologna San Donato: metamorfosi di un impianto, in I Treni 434 (2020), pages 12–17, Editrice Trasporti su Rotaie, ISSN 0392-4602.
  78. ↑ "Partono i cantieri per la realizzazione della linea rossa del tram, il via dal deposito di Borgo Panigale e dal Terminal Michelino-Fiera" (in Italian). 2023-04-26. Retrieved 2023-05-10.
  79. ↑ "Four tram lines planned for Bologna". Metro Report. 13 March 2019. Retrieved 17 March 2019.
  80. ↑ "Bologna Public Transportation Statistics". Global Public Transit Index by Moovit. Retrieved 19 June 2017. Material was copied from this source, which is available under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
  81. ↑ "Popolazione residente e presente dei comuni. Censimenti dal 1861 al 1971" [Resident and present population of the municipalities. Censuses from 1861 to 1971] (PDF) (in Italian). ISTAT. 1971-10-24.
  82. 1 2 "Dashboard Permanent census of population and housing". ISTAT.
  83. ↑ Rashdall, Hastings (2010). The universities of Europe in the Middle Ages. Cambridge: Cambridge university press. pp. 119–121. ISBN 978-1-108-01810-4.
  84. ↑ Paul L. Gaston (2010). The Challenge of Bologna. Stylus. p. 18. ISBN 978-1-57922-366-3. Retrieved 7 July 2016.
  85. ↑ "Censis, la classifica delle università: Bologna ancora prima". 3 July 2017.
  86. ↑ Ridder-Symoens, Hilde de, ed. (2003). A history of the university in Europe (1st pbk. ed.). Cambridge: Cambridge University Press. p. 12. ISBN 978-0-521-54113-8.
  87. ↑ "THE UNIVERSITY TODAY: NUMBERS AND INNOVATION". University of Bologna. Retrieved 4 November 2017.
  88. ↑ "American Centres – University of Bologna". Unibo.it. Retrieved 18 January 2016.
  89. ↑ "Remarks at the 50th Anniversary of SAIS in Bologna". 2001-2009.state.gov. 19 May 2005. Retrieved 18 January 2016.
  90. ↑ "About Us | Associazione Italo Americana Luciano Finelli". Archived from the original on 21 January 2014. Retrieved 18 April 2014.
  91. ↑ "The red, the fat, and the learned: The story behind Bologna's curious nicknames". The Local. 10 May 2017. Retrieved 4 November 2017.
  92. ↑ "Repertoires of Democracy: The Case for Public Transport" (PDF). Archived from the original (PDF) on 25 March 2009. Retrieved 19 April 2010.
  93. ↑ "The Creative Cities Network: UNESCO Culture Sector". Portal.unesco.org. Retrieved 19 April 2010.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:خدمت بایگانی منسوخ (رده)
  94. ↑ "Angelica". Aaa-angelica.com. Retrieved 19 April 2010.
  95. ↑ "Eventi Arte Contemporanea | Bologna contemporanea". Bolognacontemporanea.it. Retrieved 18 January 2016.
  96. ↑ "Bolonafestival". Bolognafestival.it. Retrieved 19 April 2010.
  97. ↑ "BolognaJazzFestival". BolognaJazzFestival.it. Retrieved 19 April 2010.
  98. ↑ "Biografilm Festival" (in Italian). Biografilm.it. Retrieved 19 April 2010.
  99. ↑ "BilBolBul". BilBolBul. Retrieved 19 April 2010.
  100. ↑ "Danza Urbana". Danzaurbana.it. Retrieved 19 April 2010.
  101. ↑ "futurefilmfestival". Futurefilmfestival.org. Retrieved 19 April 2010.
  102. ↑ "Il CInema Ritrovato". Cinetecadibologna.it. Retrieved 19 April 2010.
  103. ↑ "Gender Bender". Genderbender.it. Retrieved 19 April 2010.
  104. ↑ "homeworkfestival". homeworkfestival. Archived from the original on 28 December 2010. Retrieved 19 April 2010.
  105. ↑ "Human Rights Film Festival". Cinetecadibologna.it. Retrieved 19 April 2010.
  106. ↑ "Some Prefer Cake Lesbian Film Festival". Archived from the original on 9 February 2012. Retrieved 19 August 2011.
  107. ↑ Cesarato, Monica (September 14, 2016). "Why you won't find spaghetti bolognese in Italy". The Local. Retrieved November 5, 2017.
  108. ↑ Pauls, Dana Facaros & Michael (2000). -9781860119774/page/57 Italy: Bologna & Emilia Romagna. London: Cadogan. p. 57. ISBN 978-1-86011-977-4. {{cite book}}: مقدار |url= را بررسی کنید (کمک)
  109. ↑ Anderson, Burton (2006). The Wines of Italy. An endless adventure in taste (8th ed.). The Italian Trade Commission. pp. 85–89. ASIN B002H6TK9C.
  110. ↑ Pauls, Dana Facaros & Michael (2000). -9781860119774/page/52 Italy: Bologna & Emilia Romagna. London: Cadogan. p. 52. ISBN 978-1-86011-977-4. {{cite book}}: مقدار |url= را بررسی کنید (کمک)
  111. ↑ Pauls, Dana Facaros & Michael (2000). -9781860119774/page/60 Italy: Bologna & Emilia Romagna. London: Cadogan. p. 60. ISBN 978-1-86011-977-4. {{cite book}}: مقدار |url= را بررسی کنید (کمک)
  112. ↑ Wolff, Alexander (2003). "6". Big Game, Small World: A Basketball Adventure. Grand Central Publishing. ISBN 978-0-446-67989-3.
  113. ↑ Zanasi, Gianni (6 March 2009). "Rugby Bologna 1928: quale futuro?" [What Future for Rugby Bologna 1928?]. air.it (in Italian). Associazione Italiana Rugbysti. Archived from the original on 5 November 2014. Retrieved 5 November 2014.
  114. ↑ "Welcome to Italy," ESPN.
  115. ↑ "Punk Hits: Baseball in the Old Country". Baseball Prospectus. 18 July 2012.
  116. ↑ "Fortitudo Baseball". Fortitudo Baseball.
  117. ↑ "Gemellaggi del Comune di Bologna". comune.bologna.it (in Italian). Bologna. Retrieved 13 December 2019.

پیوند به بیرون

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
برگرفته از «https://fa.wikipedia.org/w/index.php?title=بولونیا&oldid=44186461»