پرش به محتوا

دانته آلیگیری

ویرایش پیوندها
از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
دانته آلیگیری
پرترهٔ نیم‌رخ دانته از سر و سینه با جامه و کلاه قرمز و سفید
پرترهٔ منتسب به دانته[ب] در نمازخانهٔ کاخ بارجلو در فلورانس.[۲]
زادهدورانته دی آلیگیرو دلی آلیگیری[پ]
ح. مه ۱۲۶۵[۴]
فلورانس
درگذشته۱۴ سپتامبر ۱۳۲۱
(حدود ۵۶ سال)
راونا، ایالات پاپی
آرامگاهآرامگاه دانته، راونا
پیشه
زبان(ها)
دورهقرون وسطای پسین
جنبش ادبیدولچه ستیل نوو
کار(های) برجستهکمدی الهی
همسر(ها)جما دوناتی
فرزند(ان)۴، از جمله یاکوپو آلیگیری
خویشاوندانآلیگیرو دی بلینچونه (پدر)

دانته آلیگیری (به ایتالیایی: Dante Alighieri) (به احتمال زیاد با نام دورانته دی آلیگیرو دلی آلیگیری (به ایتالیایی: Durante di Alighiero degli Alighieri) غسل تعمید داده شد؛[پ] ح. مه ۱۲۶۵ – ۱۴ سپتامبر ۱۳۲۱)، که عموماً با نام «دانته» شناخته می‌شود، شاعر، نویسنده و فیلسوف ایتالیایی بود.[ت][۷] اثر او، کمدی الهی، به‌طور گسترده یکی از مهم‌ترین منظومه‌های قرون وسطی و بزرگ‌ترین اثر ادبی به زبان ایتالیایی دانسته می‌شود.[۸][۹]

در دوره‌ای که لاتین همچنان زبان غالب نوشته‌های علمی و ادبی بود و بسیاری از شاعران ایتالیایی از سنت‌های فرانسوی یا پرووانسی الهام می‌گرفتند، دانته از هر دو سنت فاصله گرفت و به زبان محلی، مشخصاً گویش توسکانی زادگاه خود، نوشت. اثر او درباره فصاحت در زبان عامیانه یکی از نخستین دفاعیه‌های علمی از کاربرد زبان بومی بود. استفادهٔ او از گویش فلورانسی در آثاری چون زندگانی نو (۱۲۹۵) و کمدی الهی به تثبیت زبان معیار ایتالیایی امروزی کمک کرد. آثار او الگویی پدید آوردند که نویسندگان مهم ایتالیایی همچون فرانچسکو پترارک و جووانی بوکاچو بعدها از آن پیروی کردند.

دانته نقشی اساسی در شکل‌گیری ادبیات ایتالیا داشت و از شاعران ملی این کشور و از بزرگ‌ترین چهره‌های ادبی جهان غرب به‌شمار می‌رود.[۱۰] تصویرپردازی‌های او از دوزخ، برزخ و بهشت الهام‌بخش بخش بزرگی از هنر غربی و ادبیات غربی بوده است.[۱۱][۱۲] او بر نویسندگان انگلیسی بسیاری، از جمله جفری چاوسر، جان میلتون و آلفرد تنیسون، تأثیر گذاشت. افزون بر این، ابداع قالب قافیهٔ سه‌مصراعیِ درهم‌تنیده، موسوم به ترتسا ریما، به او نسبت داده می‌شود. از دانته با عنوان «پدر» زبان ایتالیایی یاد شده است،[۱۳] و در ایتالیا اغلب او را il Sommo Poeta («شاعر برترین») می‌نامند.[۱۴] دانته، پترارک و بوکاچو همچنین با عنوان tre corone («سه تاج») ادبیات ایتالیایی شناخته می‌شوند.

اوایل زندگی

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
خانه‌موزهٔ دانته در فلورانس. این خانه از زمان دانته تاکنون تغییرات چشمگیری کرده است.[۱۵]

دانته در فلورانس به دنیا آمد.[۱۶] تاریخ دقیق تولد او مشخص نیست، اما گمان می‌رود در حدود مه ۱۲۶۵ به دنیا آمده باشد.[۱۶][۱۷][۱۸] این تاریخ را می‌توان از اشارات خودزندگی‌نامه‌ای در کمدی الهی استنباط کرد. بخش نخست آن، دوزخ، با عبارت «Nel mezzo del cammin di nostra vita» («در نیمهٔ راه زندگانی ما») آغاز می‌شود که نشان می‌دهد دانته حدود ۳۵ سال داشته است، زیرا بر پایهٔ کتاب مقدس (مزامیر ۸۹:۱۰، وولگاتا) طول متوسط زندگی ۷۰ سال دانسته شده است؛ و از آنجا که سفر خیالی او به جهان زیرین در سال ۱۳۰۰ رخ می‌دهد، به احتمال زیاد در حدود سال ۱۲۶۵ زاده شده است. برخی ابیات بخش بهشت از کمدی الهی نیز سرنخی احتمالی به دست می‌دهند که نشان می‌دهد او در زمان قرار داشتن خورشید در برج جوزا متولد شده است: «ذره ناچیزی که ما را چنین درنده خو میکند، در آن حال که همراه با توأمان جاوید در گردش بودم از کوهها تا مصب های خویش را نشانم داد».[۱۹] در سال ۱۲۶۵، خورشید تقریباً از ۱۱ مه تا ۱۱ ژوئن، بر پایهٔ گاه‌شماری ژولینی، در برج جوزا قرار داشت.[۴]

دانته مدعی بود که خانواده‌اش از رومیان باستان تبار دارند (دوزخ، کانتوی پانزدهم، بیت ۷۶)، اما کهن‌ترین خویشاوندی که می‌توانست از او نام ببرد، نیای پدری‌اش کاتچاگوئیدا دلی الیزئی بود (بهشت، کانتوی پانزدهم، بیت ۱۳۵) که زادروزش نمی‌توانسته پیش از حدود سال ۱۱۰۰ باشد. پدر دانته، آلیگیرو دی بلینچونه، بازرگان و وام‌دهنده بود،[۲۰] و مادرش بلا نام داشت که احتمالاً از خاندان آباتی، خانواده‌ای اشرافی در فلورانس، بود.[۲۱] او زمانی درگذشت که دانته هنوز ده ساله نشده بود. آلیگیرو اندکی بعد دوباره با لاپا دی کیاریسیمو چالوفی ازدواج کرد. مشخص نیست که این دو واقعاً به‌طور رسمی ازدواج کرده بودند یا نه، زیرا برای مردان بیوه در چنین مواردی محدودیت‌های اجتماعی وجود داشت؛ اما او بی‌تردید دو فرزند برای آلیگیرو به دنیا آورد: فرانچسکو، برادر ناتنی دانته، و تانا (گائتانا)، خواهر ناتنی او.[۲۱]

در دوران دانته، بیشتر دولت‌شهرهای شمال ایتالیا میان دو جناح سیاسی تقسیم شده بودند: گوئلف‌ها که از پاپ‌نشین پشتیبانی می‌کردند و گیبلین‌ها که هوادار امپراتوری مقدس روم بودند.[۲۲] خانوادهٔ دانته به گوئلف‌ها وفادار بود. گیبلین‌ها در سال ۱۲۶۰، در نبرد مونتاپرتی، فلورانس را به تصرف خود درآوردند و بسیاری از گوئلف‌ها را از شهر بیرون راندند.[۲۳] با آنکه خانوادهٔ دانته گوئلف بودند، پس از این نبرد با اقدام تلافی‌جویانه‌ای روبه‌رو نشدند که احتمالاً دلیل آن جایگاه عمومی پایین آلیگیرو بود.[۲۴] گوئلف‌ها در سال ۱۲۶۶ بار دیگر در نبرد بنونتو با گیبلین‌ها جنگیدند و فلورانس را از آنان بازپس گرفتند.[۲۳][۲۲]

دانته گفته است که نخستین بار بئاتریس پورتیناری، دختر فولکو پورتیناری، را زمانی دید که خود نه‌ساله و بئاتریس هشت‌ساله بود،[۲۵] و ادعا کرده است که ظاهراً بی‌آنکه حتی با او سخن گفته باشد، در همان نگاه نخست عاشقش شد.[۲۶] با این حال، هنگامی که دانته دوازده‌ساله بود، او را برای ازدواج با جما دی مانتو دوناتی، دختر مانتو دوناتی از خاندان قدرتمند دوناتی، نامزد کردند.[۲۱] ترتیب دادن ازدواج کودکان در چنین سن پایینی در آن زمان امری نسبتاً رایج بود و با مراسمی رسمی همراه می‌شد که از جمله شامل امضای قراردادهایی در حضور سردفتر بود.[۲۱] دانته گفته است که پس از رسیدن به هجده‌سالگی بارها بئاتریس را دید و آن دو در خیابان‌های فلورانس به یکدیگر سلام می‌کردند، هرچند او هیچ‌گاه بئاتریس را از نزدیک به‌خوبی نشناخت.[۲۷]

دانته مدعی است که سال‌ها پس از ازدواج با جما، بار دیگر بئاتریس را ملاقات کرد. او چندین غزل برای بئاتریس سرود، اما در هیچ‌یک از اشعارش از جما نام نبرد. با این حال، در کمدی الهی از دیگر اعضای خاندان دوناتی، به‌ویژه فورزه و پیکاردا، یاد کرده است. تاریخ دقیق ازدواج او مشخص نیست؛ تنها می‌دانیم که پیش از تبعیدش در سال ۱۳۰۱، از جما صاحب سه فرزند به نام‌های پیترو، یاکوپو و آنتونیا شده بود.[۲۱]

دانته در نبرد کامپالدینو در ۱۱ ژوئن ۱۲۸۹ در صف سواره‌نظام گوئلف جنگید.[۲۸] این پیروزی به اصلاح ساختار حکومتی فلورانس انجامید. برای مشارکت در زندگی عمومی، افراد می‌بایست عضو یکی از اصناف تجاری یا پیشه‌وری متعدد شهر می‌شدند؛ ازاین‌رو دانته به صنف پزشکان و داروسازان پیوست.[۲۹] نام او گاه در اسناد شوراهای جمهوری به‌عنوان سخنران یا رأی‌دهنده ثبت شده است. با این حال، بسیاری از صورت‌جلسات نشست‌های سال‌های ۱۲۹۸ تا ۱۳۰۰ از میان رفته‌اند و ازاین‌رو میزان دقیق مشارکت او در امور سیاسی روشن نیست.

آموزش و شاعری

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

اطلاعات چندانی دربارهٔ تحصیلات دانته در دست نیست؛ احتمالاً او در خانه یا در مدرسه‌ای وابسته به یکی از کلیساها یا صومعه‌های فلورانس آموزش دیده است. می‌دانیم که شعر توسکانی را مطالعه می‌کرد و آثار شاعر بولونیایی گویدو گوینیزلی را می‌ستود؛ چنان‌که در کانتوی بیست‌وششم برزخ او را «پدر» خود می‌خواند. این در دوره‌ای بود که مکتب سیسیلی (Scuola poetica Siciliana)، گروهی فرهنگی برخاسته از سیسیل، در توسکانی شناخته می‌شد. او همچنین با شعر پرووانسی تروبادورها، از جمله آرنو دانیل، و نیز نویسندگان لاتین اروپای باستان، همچون سیسرون، اووید و به‌ویژه ویرژیل، آشنا شد.[۳۰]

رابطهٔ دانته با بئاتریس نمونه‌ای از آن چیزی شد که عشق شهسوارانه خوانده می‌شود؛ پدیده‌ای که در شعر فرانسوی و پرووانسی سده‌های پیشین شکل گرفته بود. تجربهٔ دانته از چنین عشقی در نوع خود معمول بود، اما شیوهٔ بیان آن ویژگی منحصربه‌فردی داشت. دانته به نام همین عشق اثری ماندگار بر دولچه ستیل نوو («سبک نوین شیرین»، اصطلاحی که خود دانته وضع کرد) گذاشت و همراه با دیگر شاعران و نویسندگان هم‌عصرش به جنبه‌هایی از عشق پرداخت که پیش از آن چنین برجسته نشده بودند. عشق به بئاتریس، همان‌گونه که فرانچسکو پترارک بعدها به شکلی متفاوت دربارهٔ لائورا بیان کرد، در کنار دلبستگی‌های سیاسی، یکی از انگیزه‌های دانته برای سرودن شعر و حتی زیستن بود. بئاتریس در بسیاری از اشعار او به‌صورت موجودی نیمه‌الهی تصویر می‌شود که پیوسته مراقب اوست و، گاه با سخت‌گیری، او را از نظر معنوی هدایت می‌کند. پس از مرگ بئاتریس در سال ۱۲۹۰، دانته به ادبیات لاتین پناه برد.[۳۱] او در مهمانی از مطالعهٔ تسلای فلسفه اثر بوئتیوس و دربارهٔ دوستی اثر سیسرون سخن گفته است.

دانته و بئاتریس، اثر هنری هالیدی، با الهام از زندگانی نو، ۱۸۸۳

دانته سپس خود را وقف مطالعات فلسفی در مدارس دینی، از جمله مدرسهٔ دومینیکن‌ها در باسیلیکای سانتا ماریا نوولا، کرد. او در مناقشاتی شرکت می‌کرد که دو فرقهٔ رهبانی صدقه‌گیر اصلی، یعنی فرانسیسکن‌ها و دومینیکن‌ها، به‌صورت علنی یا غیرمستقیم در فلورانس برگزار می‌کردند؛ فرانسیسکن‌ها آموزه‌های عارفان و بوناونتورای قدیس را شرح می‌دادند و دومینیکن‌ها نظریه‌های توماس آکویناس قدیس را تبیین می‌کردند.[۲۷]

دانته در حدود هجده‌سالگی با گوئیدو کاوالکانتی، لاپو جانی و چینو دا پیستویا آشنا شد و اندکی بعد نیز با برونتو لاتینی دیدار کرد؛ آنان در کنار یکدیگر به چهره‌های اصلی dolce stil nuovo تبدیل شدند. دانته بعدها در کمدی الهی، در کانتوی پانزدهم دوزخ، به سبب آنچه از برونتو آموخته بود از او به‌طور ویژه یاد کرد: «و بی‌آنکه از سخن بازایستم، با سر برونتو پیش می‌روم و از او می‌پرسم که نامدارترین و برجسته‌ترین همراهانش چه کسانی‌اند».[۳۲] حدود پنجاه قطعهٔ شعری از دانته شناخته شده است که در مجموعهٔ اشعار جای می‌گیرند و برخی دیگر بعدها در زندگانی نو و مهمانی گنجانده شدند. همچنین از زندگانی نو و کمدی می‌توان دریافت، یا در منابع گزارش شده است، که دانته در زمینه‌های نقاشی و موسیقی نیز مطالعاتی داشته است.[۳۳]

فلورانس و سیاست

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

دانته، همچون بیشتر فلورانسی‌های روزگار خود، درگیر کشمکش گوئلف‌ها و گیبلین‌ها بود. او در نبرد کامپالدینو (۱۱ ژوئن ۱۲۸۹) در صف گوئلف‌های فلورانس علیه گیبلین‌های آرتزو جنگید؛[۲۸][۳۴] او در این نبرد به‌عنوان یک فدیتوره [it]، یعنی از نیروهای مسئول نخستین یورش، حضور داشت.[۳۵] دانته برای پیشبرد فعالیت سیاسی خود، در حدود سال ۱۲۹۵ به صنف پزشکان و داروسازان پیوست.[۳۶] احتمالاً یکی از دلایل عضویت او پیوندی بود که در آن زمان میان فلسفه و پزشکی وجود داشت،[۳۷][۳۸][۳۹] هرچند ممکن است به این دلیل نیز به این صنف پیوسته باشد که داروسازان در آن دوره به فروش کتاب نیز می‌پرداختند.[۴۰][۴۱] عضویت در این صنف به او امکان می‌داد در فلورانس مناصب عمومی بر عهده بگیرد.[۳۸] دانته در مقام سیاستمدار، طی چند سال در شهری که گرفتار ناآرامی‌های سیاسی بود، مناصب گوناگونی بر عهده داشت.

پس از شکست گیبلین‌ها، گوئلف‌ها به دو جناح تقسیم شدند: گوئلف‌های سفید (Guelfi Bianchi)، جناح دانته به رهبری ویری دئی چرکی، و گوئلف‌های سیاه (Guelfi Neri)، به رهبری کورسو دوناتی. اگرچه این شکاف در آغاز بیشتر بر پایهٔ رقابت‌های خانوادگی بود، به‌تدریج اختلاف‌های فکری دربارهٔ نقش پاپ در امور فلورانس نیز پدید آمد. سیاهان از پاپ حمایت می‌کردند، در حالی که سفیدها خواهان استقلال بیشتر از رم بودند. سفیدها نخست قدرت را به دست گرفتند و سیاهان را از شهر تبعید کردند. در واکنش، پاپ بونیفاس هشتم درصدد اشغال نظامی فلورانس برآمد. در سال ۱۳۰۱ انتظار می‌رفت شارل، کنت والوآ، برادر فیلیپ چهارم، پادشاه فرانسه، به فلورانس بیاید، زیرا پاپ او را به‌عنوان میانجی صلح در توسکانی منصوب کرده بود. با این حال، دولت شهر چند هفته پیش از آن با فرستادگان پاپ برخورد نامناسبی کرده بود، زیرا می‌کوشید خود را از نفوذ پاپ مستقل سازد. از آنجا که تصور می‌شد شارل دستورهای غیررسمی دیگری نیز دریافت کرده است، شورای شهر هیئتی، شامل دانته، به رم فرستاد تا پاپ را متقاعد کند شارل را به فلورانس نفرستد.[۴۲][۴۳]

تبعید از فلورانس

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

پاپ بونیفاس به‌سرعت دیگر اعضای هیئت را مرخص کرد و از دانته خواست که به‌تنهایی در رم بماند. هم‌زمان، در ۱ نوامبر ۱۳۰۱، شارل والوآ همراه با گوئلف‌های سیاه وارد فلورانس شد. آنان طی شش روز بعد بخش بزرگی از شهر را ویران کردند و بسیاری از دشمنان خود را کشتند. دولت جدیدی از گوئلف‌های سیاه بر سر کار آمد و کانته د گابریلی دا گوبیو به مقام پودستای شهر منصوب شد. در مارس ۱۳۰۲، دانته که وابسته به گوئلف‌های سفید بود، همراه با خاندان گراردینی به دو سال تبعید محکوم شد و به پرداخت جریمه‌ای سنگین ملزم گردید.[۴۴] گوئلف‌های سیاه دانته را به فساد و تخلفات مالی در دوره‌ای متهم کردند که او در سال ۱۳۰۰ به مدت دو ماه منصب «پریور» شهر، از عالی‌ترین مناصب فلورانس، را بر عهده داشت.[۴۵] دانته در سال ۱۳۰۲ همچنان در رم بود، زیرا پاپ که از گوئلف‌های سیاه حمایت می‌کرد، به او «پیشنهاد» کرده بود در آنجا بماند. ازاین‌رو، حکومت فلورانس در دست گوئلف‌های سیاه او را متواری تلقی کرد.[۴۶]

دانته جریمه را نپرداخت؛ هم از آن رو که خود را بی‌گناه می‌دانست و هم به این سبب که گوئلف‌های سیاه تمام دارایی‌هایش را در فلورانس مصادره کرده بودند. در پی آن، به تبعید دائمی محکوم شد و اگر بدون پرداخت جریمه به فلورانس بازمی‌گشت، ممکن بود در آتش سوزانده شود. در ژوئن ۲۰۰۸، نزدیک به هفت سده پس از مرگ او، شورای شهر فلورانس مصوبه‌ای برای لغو حکم دانته تصویب کرد.[۴۷] دانته در سال‌های ۱۳۰۶–۱۳۰۷ مهمان موروئلو مالاسپینا [it] در منطقهٔ لونیجیانا بود.[۴۸]

دانته در ورونا، اثر آنتونیو کوتی، ۱۸۷۹

دانته در چندین تلاش گوئلف‌های سفید برای بازپس‌گیری قدرت شرکت کرد، اما این کوشش‌ها بر اثر خیانت ناکام ماندند. او که از رفتار دشمنانش تلخ‌کام شده بود، از اختلافات داخلی و ناکارآمدی متحدان پیشین خود نیز بیزار شد و سوگند خورد که از آن پس خود به‌تنهایی یک جناح باشد. سپس به ورونا رفت و مهمان بارتولومئو یکم دلا اسکالا شد و پس از آن به سارتسانا در لیگوریا رفت. گفته می‌شود بعدها مدتی در لوکا نزد زنی به نام جنتوکا زندگی کرد. ظاهراً جنتوکا اقامت او را در آنجا آسوده ساخت و دانته بعدها با سپاس از او در برزخ، کانتوی بیست‌وچهارم، بیت ۳۷، یاد کرد.[۴۹]

برخی منابع گمانه‌زنانه مدعی‌اند که دانته میان سال‌های ۱۳۰۸ تا ۱۳۱۰ به پاریس سفر کرده است و منابعی حتی کم‌اعتبارتر ادعا کرده‌اند که به آکسفورد نیز رفته است. این ادعاها که نخستین بار چند دهه پس از مرگ دانته در کتاب جووانی بوکاچو دربارهٔ او مطرح شدند، ظاهراً از شگفتی خوانندگان نسبت به گستردگی دانش و فضل شاعر سرچشمه گرفته‌اند. دانته پس از تبعید و رهایی از درگیری روزمره با سیاست فلورانس، توجه خود را بیش از پیش به فلسفه و ادبیات معطوف کرد؛ امری که در استحکام فکری و گسترهٔ موضوعی آثار منثور او در این دوره آشکار است. با این همه، هرچند اندیشه‌های او دامنه‌ای گسترده یافتند، هیچ مدرک قطعی‌ای وجود ندارد که نشان دهد او هرگز ایتالیا را ترک کرده باشد. نامهٔ دانته با عنوان Immensa Dei dilectione testante خطاب به هاینریش هفتم لوکزامبورگ نشان می‌دهد که او در آوریل ۱۳۱۱ «در زیر سرچشمه‌های آرنو، در نزدیکی توسکانی» اقامت داشته است.[۵۰]

در سال ۱۳۱۰، هاینریش هفتم، امپراتور مقدس روم از دودمان لوکزامبورگ، در رأس سپاهی ۵٬۰۰۰ نفری وارد ایتالیا شد. دانته در او شارلمانی تازه‌ای می‌دید که می‌توانست مقام امپراتور مقدس روم را به شکوه پیشین خود بازگرداند و فلورانس را نیز از گوئلف‌های سیاه بازپس گیرد. او در نامه‌هایی به هاینریش و چند تن از شاهزادگان ایتالیایی خواستار نابودی گوئلف‌های سیاه شد.[۵۱] دانته در این نوشته‌ها مسائل دینی را با دغدغه‌های شخصی خود درآمیخت، شدیدترین خشم خدا را برای شهر زادگاهش طلب کرد و حتی از اشخاص مشخصی به‌عنوان هدف نام برد که برخی از آنان دشمنان شخصی او نیز بودند. در همین دوره بود که مونارشیا را نوشت و در آن از نوعی سلطنت جهانی تحت فرمان هاینریش هفتم دفاع کرد.[۵۲]

دانته در مقطعی از دوران تبعید اندیشهٔ نگارش کمدی را در سر پروراند، هرچند زمان دقیق آن مشخص نیست. این اثر از هر آنچه پیش‌تر در فلورانس نوشته بود، پخته‌تر و بلندپروازانه‌تر است. احتمال دارد تنها پس از آنکه پذیرفت آرزوهای سیاسی‌اش، که پیش از تبعید نقشی محوری در زندگی او داشتند، ممکن است برای مدتی نامعلوم برآورده نشوند، به چنین طرح بزرگی روی آورده باشد. همچنین بئاتریس در این دوره با نیرویی تازه و معنایی گسترده‌تر از آنچه در زندگانی نو داشت، به جهان ذهنی او بازگشت؛ حال آنکه دانته در مهمانی، که حدود سال‌های ح. 1304 تا ۱۳۰۷ نوشته شد، اعلام کرده بود که یاد آن عشق دوران جوانی به گذشته تعلق دارد.[۵۳][تحقیق دست‌اول؟]

یکی از نخستین نشانه‌های آغاز نگارش این منظومه، یادداشتی از فرانچسکو دا باربرینو است که در اثر او با عنوان Documenti d'Amore («درس‌های عشق»)، احتمالاً نوشته‌شده در سال ۱۳۱۴ یا اوایل ۱۳۱۵، آمده است. فرانچسکو اشاره می‌کند که دانته در منظومه‌ای با عنوان «کمدی» از انئید پیروی کرده و محل وقوع این منظومه، یا بخشی از آن، جهان زیرین، یعنی دوزخ، است.[۵۴] این یادداشت کوتاه به‌طور قطعی نشان نمی‌دهد که باربرینو دوزخ را خوانده یا حتی دیده بوده، یا اینکه این بخش در آن زمان منتشر شده بود؛ اما نشان می‌دهد که نگارش منظومه تا آن هنگام به‌خوبی پیش رفته و احتمالاً طرح‌ریزی آن چند سال پیش‌تر آغاز شده بود. همچنین پیشنهاد شده است که برخی از تذهیب‌های اثر پیشین فرانچسکو دا باربرینو، اوفیچولوم، که حدود سال‌های ۱۳۰۵ تا ۱۳۰۸ پدید آمده و نسخهٔ خطی آن در سال ۲۰۰۳ دوباره شناخته شد، نیز ممکن است نشان‌دهندهٔ آشنایی با آثار دانته باشند.[۵۵]

می‌دانیم که دوزخ تا سال ۱۳۱۷ منتشر شده بود؛ زیرا ابیاتی از آن در حاشیهٔ اسناد تاریخ‌دار همان دوره در بولونیا نقل شده‌اند. با این حال، مشخص نیست که هر یک از سه بخش منظومه یک‌باره و به‌طور کامل منتشر شده‌اند یا کانتوهای آن به‌تدریج انتشار یافته‌اند. بهشت احتمالاً پیش از مرگ دانته به پایان رسیده بود، اما ممکن است انتشار آن پس از مرگ او صورت گرفته باشد.[۵۶]

در سال ۱۳۱۲، هاینریش به فلورانس حمله کرد و گوئلف‌های سیاه را شکست داد، اما مدرکی دال بر مشارکت دانته در این لشکرکشی وجود ندارد. برخی گفته‌اند که او حاضر نشد در حملهٔ یک بیگانه به شهر زادگاهش شرکت کند؛ برخی دیگر معتقدند که او در میان گوئلف‌های سفید نیز محبوبیت خود را از دست داده بود و هرگونه نشانه‌ای از حضورش در این لشکرکشی عمداً از میان برده شد. هاینریش هفتم در سال ۱۳۱۳ بر اثر تب درگذشت و با مرگ او امید دانته برای بازگشت به فلورانس نیز از میان رفت. دانته به ورونا بازگشت و در آنجا کانگراند یکم دلا اسکالا به او اجازه داد با امنیتی نسبی و، احتمالاً، در رفاه قابل‌توجهی زندگی کند. دانته کانگراند را در بهشت خود جای داد (بهشت، کانتوی هفدهم، بیت ۷۶).[۵۷]

دانته در دوران تبعید با نیکولاس بروناچی، الهی‌دان دومینیکن (۱۲۴۰–۱۳۲۲)، مکاتبه داشت. بروناچی شاگرد توماس آکویناس در مدرسهٔ عالی سانتا سابینا در رم و سپس در پاریس بود[۵۸] و همچنین در مدرسهٔ عالی کلن نزد آلبرتوس ماگنوس تحصیل کرده بود.[۵۹] بروناچی بعدها در مدرسهٔ عالی سانتا سابینا، که پیش‌درآمدی بر دانشگاه پاپی سنت توماس آکویناس بود، به مقام مدرس رسید و سپس در کوریای پاپی خدمت کرد.[۶۰]

در سال ۱۳۱۵، فلورانس تحت فشار اوگوچونه دلا فاجوئولا، فرماندهٔ نظامی حاکم بر شهر، ناچار شد تبعیدیان، از جمله دانته، را مشمول عفو کند. با این حال، بازگشت به فلورانس مستلزم پرداخت جریمه‌ای سنگین و انجام توبه‌ای علنی بود. دانته این شرایط را نپذیرفت و ترجیح داد در تبعید بماند. هنگامی که اوگوچونه فلورانس را شکست داد، حکم مرگ دانته به حبس خانگی تخفیف یافت، مشروط بر اینکه به فلورانس برود و سوگند یاد کند که دیگر هرگز وارد شهر نشود. دانته از این کار نیز سر باز زد؛ در نتیجه حکم مرگ او تأیید و دامنهٔ آن به پسرانش نیز گسترش یافت.[۶۱] با وجود این، او تا سال‌های پایانی زندگی همچنان امیدوار بود که بتواند با شرایطی آبرومندانه، به‌ویژه به پاس جایگاه و آوازهٔ شاعری‌اش، به فلورانس دعوت شود.[۶۲]

مرگ و خاکسپاری

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
نمای بیرونی و داخلی آرامگاه دانته در راونا که در سال ۱۷۸۰ ساخته شد

دانته سال‌های پایانی زندگی خود را در راونا گذراند؛ جایی که گیدو دوم دا پولنتا، فرمانروای شهر، در سال ۱۳۱۸ از او دعوت کرده بود در آنجا اقامت کند. دانته در ۱۴ سپتامبر ۱۳۲۱، در حدود ۵۶سالگی، در راونا درگذشت. علت مرگ او مالاریای تب ربع بود که هنگام بازگشت از مأموریتی دیپلماتیک به جمهوری ونیز به آن مبتلا شده بود. سه فرزندش و احتمالاً جما دوناتی، همراه با دوستان و ستایشگرانش در شهر، در واپسین روزهای زندگی در کنار او بودند.[۶۳] او در راونا در کلیسای سان پیئر ماجوره، که بعدها باسیلیکای سان فرانچسکو نام گرفت، به خاک سپرده شد. برناردو بمبو، پرایتور ونیز، در سال ۱۴۸۳ آرامگاهی برای او ساخت.[۶۴][۶۵]

بر روی آرامگاه، بیتی از برناردو کاناچو، یکی از دوستان دانته، خطاب به فلورانس نوشته شده است:[۶۶]

در سال ۱۳۲۹، برتران دو پوژه، کاردینال و برادرزادهٔ پاپ ژان بیست‌ودوم، رسالهٔ مونارشیای دانته را اثری بدعت‌آمیز اعلام کرد و در پی آن بود که استخوان‌های او را بر آتش بسوزانند. اوستاسیو یکم دا پولنتا و پینو دلا توزا، از متحدان پوژه، مداخله کردند و مانع نابودی بقایای دانته شدند.[۶۷]

فلورانس سرانجام از تبعید دانته پشیمان شد و بارها خواستار بازگرداندن بقایای او به شهر شد. متولیان پیکر دانته در راونا این درخواست‌ها را رد کردند و حتی در مقطعی استخوان‌های او را در دیواری کاذب در صومعه پنهان کردند. فلورانس در سال ۱۸۲۹ در کلیسای سانتا کروچه آرامگاهی برای دانته ساخت، اما این آرامگاه از همان زمان خالی مانده و پیکر دانته همچنان در راونا است. بر نمای آرامگاه او در فلورانس عبارت Onorate l'altissimo poeta نوشته شده است که تقریباً به معنای «والاترین شاعر را گرامی بدارید» است؛ عبارتی برگرفته از کانتوی چهارم دوزخ.[۶۸]

در سال ۱۹۴۵، دولت فاشیستی جمهوری سوسیال ایتالیا انتقال بقایای دانته به دژ والتلینا را بررسی کرد؛ دره‌ای در رشته‌کوه آلپ که رژیم قصد داشت آخرین مقاومت خود در برابر متفقین را در آنجا سازمان دهد. استدلال می‌شد که «بزرگ‌ترین نماد ایتالیایی‌بودن» باید در پایان «قهرمانانهٔ» فاشیسم حضور داشته باشد، اما در نهایت اقدامی در این زمینه صورت نگرفت.[۶۹]

نسخه‌ای از نقاب مرگ دانته از سال ۱۹۱۱ در کاخ وکیو به نمایش گذاشته شده است. پژوهشگران امروزه معتقدند که این اثر نقاب مرگ واقعی دانته نیست و احتمالاً در سال ۱۴۸۳ تراشیده شده است؛ شاید به‌دست پیترو لومباردو و تولیو لومباردو.[۷۰]

میراث

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
پرتره‌ای پس از مرگ دانته با تکنیک چسب‌رنگ، اثر ساندرو بوتیچلی، ۱۴۹۵

نخستین زندگی‌نامهٔ رسمی دانته، Vita di Dante (که با عنوان Trattatello in laude di Dante نیز شناخته می‌شود)، پس از سال ۱۳۴۸ به‌دست جووانی بوکاچو نوشته شد.[۷۱] هرچند پژوهش‌های جدید برخی از گفته‌ها و روایت‌های این اثر را غیرقابل اعتماد دانسته‌اند، پیش از آن نیز شرحی از زندگی و آثار دانته در نوئووا کرونیکا، اثر وقایع‌نگار فلورانسی جووانی ویلانی، آمده بود.[۷۲]

برخی پروتستان‌های انگلیسی سدهٔ شانزدهم، از جمله جان بیل و جان فاکس، به سبب مخالفت دانته با پاپ، او را شخصیتی پیشاپروتستان می‌دانستند.[۷۳][۷۴]

سدهٔ نوزدهم شاهد «احیای دانته» بود؛ جریانی که بخشی از احیای قرون وسطی به‌شمار می‌رفت و خود یکی از جنبه‌های مهم رمانتیسم بود.[۷۵] توماس کارلایل در «قهرمان به‌مثابه شاعر»، سومین سخنرانی کتاب درباره قهرمانان، قهرمان‌پرستی و قهرمانی در تاریخ (۱۸۴۱)، به دانته پرداخت و نوشت: «او نه از آن رو بزرگِ جهان است که جهانی است، بلکه از آن رو که ژرفای جهان را در خود دارد… دانته سخنگوی قرون وسطی است؛ اندیشه‌ای که آنان با آن می‌زیستند، اینجا در قالب موسیقی جاودان حضور دارد.»[۷۶] جیمز هنری لی هانت، هنری فرانسیس کری و هنری وادزورث لانگ‌فلو از جمله مترجمان دانته در این دوره بودند.

نخستین نبردناو دریدنوت ایتالیا در سال ۱۹۱۳ تکمیل شد و به افتخار او دانته آلیگیری نام گرفت.[۷۷]

در ۳۰ آوریل ۱۹۲۱، به مناسبت ششصدمین سالگرد درگذشت دانته، پاپ بندیکت پانزدهم بخشنامه‌ای با عنوان In praeclara summorum منتشر کرد و دانته را یکی از «نوابغ نامداری که ایمان کاتولیک می‌تواند به آنان افتخار کند» و «مایهٔ فخر و شکوه بشریت» خواند؛[۷۸] او همچنین بر دِین فلسفی و الهیاتی دانته به توماس آکویناس و تومیسم تأکید کرد.[۷۹]

در ۷ دسامبر ۱۹۶۵، پاپ پل ششم فرمان پاپی لاتینی Altissimi cantus را منتشر کرد که به شخصیت و شعر دانته اختصاص داشت.[۸۰] در همان سال، به مناسبت هفتصدمین سالگرد تولد دانته، پاپ یک صلیب یونانی طلایی را به محل دفن او در راونا اهدا کرد.[۸۱][۸۲] همین صلیب در اکتبر ۲۰۲۰ به‌دست پاپ فرانسیس تبرک شد.[۸۳]

در سال ۲۰۰۷، در قالب پروژه‌ای مشترک بازسازی چهرهٔ دانته انجام شد. هنرمندانی از دانشگاه پیزا و مهندسان پزشکی قانونی دانشگاه بولونیا در فورلی مدلی از چهرهٔ او ساختند که ویژگی‌های ظاهری دانته را تا اندازه‌ای متفاوت از تصویر رایج پیشین نشان می‌داد.[۸۴][۸۵]

در سال ۲۰۰۸، شهرداری فلورانس به‌طور رسمی بابت تبعید دانته در حدود هفتصد سال پیش عذرخواهی کرد.[۸۶][۸۷][۸۸][۸۹] در مه ۲۰۲۱ نیز محاکمه‌ای نمادین به‌صورت مجازی در فلورانس برگزار شد تا پس از مرگ، نام او از اتهامات پیشین پاک شود.[۹۰]

در سال ۲۰۱۵، به مناسبت هفتصد و پنجاهمین سالگرد تولد دانته، مراسمی در سنای جمهوری ایتالیا برگزار شد. این مراسم شامل بزرگداشتی از سوی پاپ فرانسیس بود که همچنین به مناسبت این سالگرد نامهٔ رسولی Cando lucis aeternae را صادر کرد.[۹۱][۹۲]

آثار

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

مرور کلی

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

بخش عمدهٔ آثار ادبی دانته پس از تبعید او در سال ۱۳۰۱ نوشته شد. زندگانی نو تنها اثر مهم اوست که پیش از تبعید نوشته شده است؛ این اثر مجموعه‌ای از اشعار غنایی، شامل غزل‌ها و ترانه‌ها، همراه با شرحی منثور است و برای گردش به‌صورت نسخهٔ خطی، چنان‌که در مورد چنین اشعاری معمول بود، در نظر گرفته شده بود.[۹۳] این کتاب همچنین داستان عشق او به بئاتریس پورتیناری را دربردارد؛ شخصیتی که بعدها در کمدی الهی به نماد نهایی رستگاری تبدیل شد و در زندگانی نو نیز نقشی مشابه ایفا می‌کند. این اثر شامل شمار زیادی از اشعار عاشقانهٔ دانته به زبان توسکانی است؛ امری که در آن زمان بی‌سابقه نبود، زیرا در سراسر سدهٔ سیزدهم زبان‌های بومی به‌طور معمول برای آثار غنایی به کار می‌رفتند. با این حال، شرح دانته بر آثار خودش نیز، چه در زندگانی نو و چه در مهمانی، اثر ناتمام او، به زبان بومی نوشته شده است، نه به لاتین که در آن دوره تقریباً به‌طور انحصاری برای چنین نوشته‌هایی به کار می‌رفت.[۹۴]

دانته و ویرژیل در حال دیدار از دوزخ، آن‌گونه که در دوزخ توصیف شده‌اند؛ نقاشی رافائل فلورس، ۱۸۵۵

کمدی الهی سفر دانته را از دوزخ، برزخ و بهشت روایت می‌کند؛ در آغاز ویرژیل، شاعر رومی، راهنمای اوست و سپس بئاتریس این نقش را بر عهده می‌گیرد. از میان سه بخش، برزخ را می‌توان غنایی‌ترین بخش دانست، زیرا در مقایسه با دوزخ ارجاعات بیشتری به شاعران و هنرمندان معاصر دارد؛ بهشت نیز الهیاتی‌ترین بخش است و بسیاری از پژوهشگران استدلال کرده‌اند که زیباترین و عرفانی‌ترین بخش‌های کمدی الهی در آن آمده است.[۹۵][۹۶]

دانته کمدی را به زبانی نوشت که خود آن را «ایتالیایی» می‌نامید؛ زبانی ادبی و آمیخته که عمدتاً بر گویش منطقه‌ای توسکانی استوار بود، اما عناصری از لاتین و دیگر گویش‌های محلی نیز در آن دیده می‌شد.[۹۷] او آگاهانه می‌کوشید مخاطبانی در سراسر ایتالیا، از جمله مردم عادی، روحانیان و شاعران دیگر، داشته باشد. دانته با نوشتن منظومه‌ای جدی و والا به این زبان نشان داد که زبان بومی نیز برای آثار رسمی و فاخر مناسب است. برخلاف بوکاچو، جان میلتون یا لودوویکو آریوستو، آثار دانته تا دوران رمانتیسم در سراسر اروپا به‌طور گسترده خوانده نمی‌شد. در طول سدهٔ نوزدهم، شهرت او پیوسته افزایش یافت و تثبیت شد و تا سال ۱۸۶۵، هم‌زمان با ششصدمین سالگرد تولدش، به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین چهره‌های ادبی جهان غرب شناخته شده بود.[۹۸]

اگرچه در کاربرد امروزی واژهٔ «کمدی» ممکن است برای این اثر نامتناسب به نظر برسد، در معنای کلاسیک، این واژه به آثاری گفته می‌شود که بازتاب‌دهندهٔ باور به جهانی منظم‌اند؛ جهانی که در آن رویدادها نه‌تنها به پایانی خوش یا دلپذیر، بلکه به پایانی می‌انجامند که تحت تأثیر اراده‌ای سامان‌دهنده، همه‌چیز را به سوی خیر نهایی هدایت می‌کند. با این تعریف، همان‌گونه که دانته در نامه به کانگراند توضیح می‌دهد، حرکت سفر زائر از دوزخ به بهشت نمونهٔ کامل یک «کمدی» است، زیرا اثر با سرگشتگی اخلاقی زائر آغاز می‌شود و با رؤیت خدا پایان می‌یابد.[۹۹]

آثار دیگری نیز به دانته نسبت داده می‌شوند. مهمانی[۱۰۰] مجموعه‌ای از بلندترین اشعار او همراه با شرحی تمثیلی و ناتمام است. مونارشیا[۱۰۱] رساله‌ای مختصر دربارهٔ فلسفهٔ سیاسی به زبان لاتین است که پس از مرگ دانته به‌دست نمایندهٔ پاپ، برتران دو پوژه، محکوم و سوزانده شد.[۱۰۲][۱۰۳] دانته در این اثر از ضرورت وجود یک سلطنت جهانی برای برقراری صلح عمومی در زندگی دنیوی سخن می‌گوید و رابطهٔ این سلطنت با کلیسای کاتولیک، به‌عنوان راهنمای انسان به سوی صلح ابدی، را بررسی می‌کند.[۱۰۴]

درباره فصاحت در زبان عامیانه[۱۰۵] رساله‌ای دربارهٔ ادبیات به زبان بومی است که تا اندازه‌ای از رازوس د تروبار اثر رایمون ویدال د بزاودون الهام گرفته است.[۱۰۶][۱۰۷] مسئلهٔ آب و زمین اثری الهیاتی است که به چگونگی قرارگیری خشکی‌ها و اقیانوس‌های زمین می‌پردازد. اکلوگ‌ها شامل دو شعر خطاب به شاعر جووانی دل ویرجیلیو است. گاه نگارش گل نیز به دانته نسبت داده می‌شود؛ مجموعه‌ای از غزل‌ها که خلاصه‌ای از رمان گل سرخ است. داستان عشق، منظومه‌ای روایی و کوتاه که آن نیز بر پایهٔ رمان گل سرخ نوشته شده، از دیگر آثاری است که به او نسبت داده شده است. در صورت انتساب درست، این دو از نخستین و ابتدایی‌ترین آثار شناخته‌شدهٔ دانته خواهند بود.[۱۰۸] اشعار نیز مجموعه‌ای پس از مرگ از اشعار پراکندهٔ اوست.[۱۰۹]

فهرست آثار

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
کمدی الهی (۱۴۷۲)

آثار مهم دانته شامل موارد زیر است:[۱۱۰][۱۱۱]

مجموعه‌ها

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

آثار دانته در مؤسسات فرهنگی گوناگونی در سراسر جهان نگهداری می‌شوند. بسیاری از این آثار دیجیتالی شده‌اند یا برای مراجعهٔ عمومی در دسترس‌اند.

یادداشت‌ها

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
  1. این پرتره به جوتو نسبت داده شده، حدود سال ۱۳۳۵ نقاشی شده و بعدها مرمت شده است.[۱]
  2. ↑ این پرتره به جوتو نسبت داده شده، حدود سال ۱۳۳۵ نقاشی شده و بعدها مرمت شده است.[۳]
  3. 1 2 تلفظ در ایتالیایی: [duˈrante dj aliˈɡjɛ:ro deʎʎ aliˈɡjɛ:ri]. نام «دانته» صورت کوتاه و خودمانی نام «دورانته» دانسته می‌شود، هرچند در هیچ سند باقی‌مانده‌ای از دوران زندگی دانته، از جمله نوشته‌های خود او، نام «دورانته» برای وی به کار نرفته است. در سندی که برای پسر دانته، یاکوپو آلیگیری، تهیه شده، از او با عبارت «دورانته، که اغلب دانته خوانده می‌شود» یاد شده است. ممکن است نام او برگرفته از نام پدربزرگ مادری‌اش، دورانته دلی آباتی، بوده باشد.[۵]
  4. ↑ دانته خود را «دانته آلیگیریِ فروتنِ ایتالیایی، فلورانسی و تبعیدیِ بی‌گناه» توصیف کرده است («l'umile italiano Dante Alighieri fiorentino ed esule senza colpa").[۶]

منابع

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
  1. Gombrich, E. H. (1979). "Giotto's Portrait of Dante?". The Burlington Magazine. 121 (917): 471–483. JSTOR 879612.
  2. ↑ Santagata 2016, p. 6.
  3. ↑ Gombrich, E. H. (1979). "Giotto's Portrait of Dante?". The Burlington Magazine. 121 (917): 471–483. JSTOR 879612.
  4. 1 2 His birth date is listed as "probably in the end of May" by Robert Hollander in "Dante" in فرهنگ لغت قرون وسطی, volume  4. According to جووانی بوکاچو، the poet said he was born in May. See "Alighieri, Dante" in the Dizionario Biografico degli Italiani.
  5. ↑ Gorni, Guglielmo (2009). "Nascita e anagrafe di Dante". Dante: storia di un visionario. Rome: Gius. Laterza & Figli. ISBN 9788858101742.
  6. ↑ Dante Alighieri, 5th Epistle
  7. ↑ Wetherbee, Winthrop; Aleksander, Jason (April 30, 2018). "Dante". In Zalta, Edward N. (ed.). The Stanford Encyclopedia of Philosophy. Metaphysics Research Lab, Stanford University.
  8. ↑ Bloom, Harold (1994). The Western Canon. Riverhead Books. ISBN 978-1-57322-514-4.
  9. ↑ Shaw 2014, p. xiii.
  10. ↑ Matheson, Lister M. (2012). Icons of the Middle Ages: Rulers, Writers, Rebels, and Saints. Greenwood Pub Group. p. 244.
  11. ↑ Haller, Elizabeth K. (2012). "Dante Alighieri". In Matheson, Lister M. (ed.). Icons of the Middle Ages: Rulers, Writers, Rebels, and Saints. Vol. 1. Santa Barbara, CA: Greenwood. p. 244. ISBN 978-0-313-34080-2.
  12. ↑ Murray, Charles A. (2003). Human accomplishment: the pursuit of excellence in the arts and sciences, 800 B.C. to 1950 (1st ed.). New York: HarperCollins. ISBN 978-0-06-019247-1. OCLC 52047270.
  13. ↑ Barański, Zygmunt G.; Gilson, Simon, eds. (2018). The Cambridge Companion to Dante's 'Commedia'. Cambridge University Press. p. 108. ISBN 978-1-108-42129-4.
  14. ↑ "Alla 'Casa di Dante' a Roma si celebra il Sommo Poeta" (in Italian). Archived from the original on April 11, 2025. Retrieved March 12, 2025.
  15. ↑ Barbero 2022, p. 79.
  16. 1 2 Chimenz, Siro A. (1960). "Alighieri, Dante". Dizionario Biografico degli Italiani (in Italian). Vol. 2. Istituto dell'Enciclopedia Italiana. Archived from the original on March 17, 2022. Retrieved February 22, 2022.
  17. ↑ Santagata 2016, p. 3.
  18. ↑ Took 2021, p. 28.
  19. ↑ آلیگیری، دانته (۱۳۷۸). کمدی الهی: بهشت. ترجمهٔ شجاع‌الدین شفا (ویراست هفتم). مؤسسه انتشارات امیرکبیر. ص. ۱۳۴۸. شابک ۹۶۴-۰۰-۰۴۳۵-۹.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  20. ↑ Santagata 2016, p. 21.
  21. 1 2 3 4 5 Chimenz, S.A (2014). "Alighieri, Dante". Dizionario Biografico degli Italiani (in Italian). Enciclopedia Italiana. Bibcode:2014bea..book...56. Archived from the original on March 8, 2020. Retrieved March 7, 2016.
  22. 1 2 Shaw 2014, p. 14.
  23. 1 2 Santagata 2016, p. 14.
  24. ↑ Santagata 2016, p. 19.
  25. ↑ "Beatrice and Dante Alighieri > A Love Story". December 14, 2016. Archived from the original on January 13, 2022. Retrieved January 13, 2022.
  26. ↑ Alighieri, Dante (2013). Delphi Complete Works of Dante Alighieri. Vol. 6 (Illustrated ed.). Delphi Classics. ISBN 978-1-909496-19-4.
  27. 1 2 Alighieri, Dante (1904). Philip Henry Wicksteed, Herman Oelsner (ed.). The Paradiso of Dante Alighieri (5th ed.). J.M. Dent and Company. p. 129.
  28. 1 2 Davenport, John (2005). Dante: Poet, Author, and Proud Florentine. Infobase Publishing. p. 53. ISBN 978-1-4381-0415-7. Retrieved March 7, 2016.
  29. ↑ di Serego Alighieri, Sperello; Capaccioli, Massimo (2022). The Sun and the other Stars of Dante Alighieri. Singapore: World Scientific Publishing Co. Pte. Ltd. p. 48. ISBN 9789811246227.
  30. ↑ "Dante Alighieri". Academy of American Poets. Archived from the original on April 17, 2019. Retrieved December 20, 2019.
  31. ↑ Nilsen, Alleen Pace; Don L.F. Nilsen (2007). Names and Naming in Young Adult Literature. Scarecrow Studies in Young Adult Literature. Vol. 27. Lanham, MD: Scarecrow Press. p. 133. ISBN 978-0-8108-6685-0.
  32. ↑ Ruud, Jay (2008). Critical Companion to Dante. Infobase Publishing. p. 138. ISBN 978-1-4381-0841-4.
  33. ↑ Aste, Kristina (November 1, 2008). "Dante's Treatment of Music in the Divine Comedy". Music as Mirror. 4 (2): 10.
  34. ↑ "Guelphs and Ghibellines". Dante Alighieri Society of Massachusetts. Archived from the original on December 12, 2015. Retrieved December 30, 2015.
  35. ↑ Santagata 2016, p. 62.
  36. ↑ Santagata 2016, p. 95.
  37. ↑ Sandor, Vlaicu; Dumitrascu, Dinu I.; Bojita, Marius T.; Dumitrascu, Dan L. (April 2022). "Medicine and Pharmacy in the Works of Dante Alighieri (1265–1321)". Medicine and Pharmacy Reports. 95 (2): 218–224. doi:10.15386/mpr-2451. PMC 9176311. PMID 35721038.
  38. 1 2 Shaw 2014, p. 17.
  39. ↑ Took 2021, p. 47.
  40. ↑ Barbero 2022, p. 138.
  41. ↑ Santagata 2016, p. 78.
  42. ↑ "Chronology". Renaissance Dante in Print (1472–1629). University of Notre Dame. Archived from the original on December 25, 2023. Retrieved December 25, 2023.
  43. ↑ Elena Lombardi; Francesca Southerden; Manuele Gragnolati, eds. (2021). The Oxford Handbook of Dante. Oxford University Press. p. 343. ISBN 978-0-19-882074-1.
  44. ↑ Dino Compagni, Cronica delle cose occorrenti ne' tempi suoi
  45. ↑ Harrison 2015, pp. 36–37.
  46. ↑ Harrison 2015, p. 36.
  47. ↑ Moore, Malcolm (June 17, 2008). "Dante's infernal crimes forgiven". The Daily Telegraph. Archived from the original on June 22, 2008. Retrieved June 18, 2008.
  48. ↑ Raffa 2020, p. 24.
  49. ↑ Santagata 2016, p. 208.
  50. ↑ Santagata 2016, p. 249.
  51. ↑ Latham, Charles S. ; Carpenter, George R. (1891). A Translation of Dante's Eleven Letters. Boston: Houghton, Mifflin. pp. 269–282.
  52. ↑ Carroll, John S. (1903). Exiles of Eternity: An Exposition of Dante's Inferno بایگانی‌شده در مارس ۲۶, ۲۰۲۳ توسط Wayback Machine. London: Hodder and Stoughton. pp. xlviii–l.
  53. ↑ Wickstool, Philip Henry (1903). The Convivio of Dante Alighieri. London: J. M. Dent and Co. p. 5. And in that I spoke before entrance on the prime of manhood, and in this when I had already passed the same.
  54. ↑ See Bookrags.com and Tigerstedt, E.N. 1967, Dante; Tiden Mannen Verket (Dante; The Age, the Man, the Work), Bonniers, Stockholm, 1967. [پیوند مرده]
  55. ↑ Bertolo, Fabio M. (2003). "L'Officiolum ritrovato di Francesco da Barberino". Spolia – Journal of Medieval Studies. Archived from the original on April 22, 2023. Retrieved August 18, 2012.
  56. ↑ Santagata 2016, p. 339.
  57. ↑ "Cangrande della Scala – 'Da molte stelle mi vien questa Luce'" [Cangrande della Scala – 'This light comes to me from many stars']. dantealighieri.tk (in Italian). Archived from the original on February 5, 2022. Retrieved February 1, 2021.
  58. ↑ "Le famiglie Brunacci". Brunacci.it. Archived from the original on February 24, 2021. Retrieved March 27, 2017.
  59. ↑ Garin, Eugenio (2008). History of Italian Philosophy: VIBS. Rodopi. p. 85. ISBN 978-90-420-2321-5. Retrieved March 27, 2017.
  60. ↑ "The testimonies of the chronicles". E-theca.net. Archived from the original on March 24, 2012. Retrieved May 9, 2011.
  61. ↑ Burdeau, Cain (May 21, 2021). "Dante Gets a Bit of Justice, 700 Years After His Death". Courthouse News. Courthouse News Service. Archived from the original on August 28, 2022. Retrieved August 28, 2022.
  62. ↑ Santagata 2016, pp. 333–334.
  63. ↑ Raffa 2020, pp. 23–24, 27, 28–30.
  64. ↑ Pirro, Deirdre (April 10, 2017). "Dante: the battle of the bones". The Florentine. Archived from the original on April 30, 2021. Retrieved April 30, 2021.
  65. ↑ "Italy Magazine, Dante's Tomb". Italy Magazine. October 31, 2017. Archived from the original on July 22, 2019. Retrieved July 22, 2019.
  66. ↑ Ballerstein, Andy (April 19, 2024). "Lost and Found: Navigating the Dark Forests of Personal Exile and Rediscovery". Mindful Practice in Medicine (in American English). Retrieved March 6, 2026.
  67. ↑ Raffa 2020, p. 38.
  68. ↑ Phelan, Jessica (September 4, 2019). "Dante's last laugh: Why Italy's national poet isn't buried where you think he is". The Local Italy. Archived from the original on June 8, 2021. Retrieved June 8, 2021.
  69. ↑ Raffa 2020, pp. 244–245.
  70. ↑ "Dante death mask". florenceinferno.com. July 2013. Archived from the original on July 22, 2019. Retrieved July 22, 2019.
  71. ↑ "Dante Alighieri". The Catholic Encyclopedia. Archived from the original on August 19, 2023. Retrieved May 2, 2010.
  72. ↑ Vauchez, André; Dobson, Richard Barrie; Lapidge, Michael (2000). Encyclopedia of the Middle Ages. Chicago: Fitzroy Dearborn Publishers. p. 1517.; Caesar, Michael (1989). Dante, the Critical Heritage, 1314(?)–1870. London: Routledge. p. xi.[بدون شابک]
  73. ↑ Boswell, Jackson Campbell (1999). Dante's Fame in England: References in Printed British Books, 1477–1640 (in English). Newark: University of Delaware Press. p. xv. ISBN 0-87413-605-9. After John Foxe's enormously influential Ecclesiastical History Contayning the Actes and Monumentes was published (1570), Dante's role as a proto-Protestant was sealed.
  74. ↑ "Catholic Encyclopedia: Foxe's Book of Martyrs". newadvent.org. Archived from the original on January 13, 2022. Retrieved January 13, 2022.
  75. ↑ "3: Keats, Leigh Hunt, and the Dante Revival". 19th Century: A History of English Romanticism by Henry Augustin Beers. Archived from the original on March 26, 2023. Retrieved August 18, 2022 – via online-literature.com.
  76. ↑ Carlyle, Thomas (1841). "Lecture III. The Hero as Poet. Dante: Shakspeare.". On Heroes, Hero-Worship, and the Heroic in History. Archived from the original on October 23, 2022. Retrieved August 18, 2022.
  77. ↑ "Italian dreadnought battleship Dante Alighieri (1910)". Naval Encyclopedia (in American English). July 21, 2019. Archived from the original on January 30, 2021. Retrieved January 25, 2021.
  78. ↑ "In praeclara summorum: Encyclical of Pope Benedict XV on Dante" بایگانی‌شده در نوامبر ۹, ۲۰۱۴ توسط Wayback Machine. The Holy See. Retrieved November 7, 2014.
  79. ↑ Samuele Pinna [in Italian] (March–April 2020). "La visione di Dio. L'influsso di san Tommaso d'Aquino nella poetica di Dante". Studium (in Italian) (2). Pontifical Athenaeum Regina Apostolorum: 296–300. ISSN 0039-4130. Archived from the original on March 29, 2025. Retrieved March 29, 2025. (at آکادمیا website; in Lecturae Dantis. Verso il 7° centenario dalla morte)
  80. ↑ "Altissimi cantus". Vatican State (in Latin and Italian). Archived from the original on March 21, 2021. Retrieved March 21, 2021.
  81. ↑ "Dante Alighieri's tomb". Ravenna. Archived from the original on March 21, 2021. Retrieved March 21, 2021.
  82. ↑ "Pope Francis: The fascination of God makes its powerful attraction felt". Vatican News. October 10, 2020. Retrieved March 21, 2021.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:خدمت بایگانی منسوخ (رده)
  83. ↑ Pietracci, Sara (October 11, 2020). "Papa Francesco annuncia alla delegazione ravennate la preparazione di un documento pontificio su Dante" [Pope Francis says to the delegation from Ravenna he his working to a pontifical document related to Dante] (in Italian). Ravenna. Retrieved March 21, 2021.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:خدمت بایگانی منسوخ (رده)
  84. ↑ Pullella, Philip (January 12, 2007). "Dante gets posthumous nose job – 700 years on". Reuters. Archived from the original on July 30, 2023. Retrieved November 5, 2007.
  85. ↑ Benazzi, S (2009). "The Face of the Poet Dante Alighieri, Reconstructed by Virtual Modeling and Forensic Anthropology Techniques". Journal of Archaeological Science. 36 (2): 278–283. Bibcode:2009JArSc..36..278B. doi:10.1016/j.jas.2008.09.006.
  86. ↑ "Florence sorry for banishing Dante". UPI. Archived from the original on June 19, 2021. Retrieved April 30, 2021.
  87. ↑ Israely, Jeff (July 31, 2008). "A City's Infernal Dante Dispute". Time. ISSN 0040-781X. Archived from the original on November 8, 2018. Retrieved September 25, 2018.
  88. ↑ Duff, Mark (June 18, 2008). "Florence 'to revoke Dante exile'". BBC. Archived from the original on September 26, 2018. Retrieved September 25, 2018.
  89. ↑ "Firenze riabilita Dante Alighieri: L'iniziativa a 700 anni dall'esilio". La Repubblica. March 30, 2008. Archived from the original on September 26, 2018. Retrieved September 25, 2018.
  90. ↑ "Florence hosts 're-trial' of Dante, convicted and banished in 1302". Deutsche Welle. May 21, 2021. Archived from the original on May 21, 2021. Retrieved May 21, 2021.
  91. ↑ "Messaggio del Santo Padre al Presidente del Pontificio Consiglio della Cultura in occasione della celebrazione del 750° anniversario della nascita di Dante Alighieri". Press.vatican.va. Archived from the original on May 4, 2015. Retrieved October 21, 2015.
  92. ↑ "Translator". Microsofttranslator.com. Archived from the original on September 20, 2018. Retrieved October 21, 2015.
  93. ↑ "New Life". Dante online. Archived from the original on September 25, 2014. Retrieved September 2, 2008.
  94. ↑ Scott, John (1995). "The Unfinished 'Convivio' as a Pathway to the 'Comedy'". Dante Studies, with the Annual Report of the Dante Society. 113 (113): 31–56. JSTOR 40166505. Archived from the original on March 31, 2023. Retrieved March 15, 2023.
  95. ↑ Kalkavage, Peter (August 10, 2014). "In the Heaven of Knowing: Dante's Paradiso". The Imaginative Conservative. Archived from the original on August 28, 2022. Retrieved August 28, 2022.
  96. ↑ Falconburg, Darrell. "The Way of Beauty in Dante". dappledthings.org. Dappled Things. Archived from the original on August 28, 2022. Retrieved August 28, 2022.
  97. ↑ Dante در دانشنامهٔ بریتانیکا
  98. ↑ "An Italian Icon". fu-berlin.de. Freie Universität Berlin. September 14, 2021. Archived from the original on August 28, 2022. Retrieved August 28, 2022.
  99. ↑ "Epistle to Cangrande Updated". Dante Society. Archived from the original on June 9, 2021. Retrieved June 9, 2021.
  100. ↑ "Banquet". Dante online. Archived from the original on September 27, 2008. Retrieved September 2, 2008.
  101. ↑ "Monarchia". Dante online. Archived from the original on September 27, 2008. Retrieved September 2, 2008.
  102. ↑ Anthony K. Cassell The Monarchia Controversy. Monarchia stayed on the فهرست کتاب‌های ممنوعه (کلیسای کاتولیک) from its inception until 1881.
  103. ↑ Giuseppe Cappelli, La divina commedia di Dante Alighieri, in Italian.
  104. ↑ Lepsius, Oliver (2017). "Hans Kelsen on Dante Alighieri's Political Philosophy". European Journal of International Law. 27 (4): 1153. doi:10.1093/ejil/chw060.
  105. ↑ "De vulgari Eloquentia". Dante online. Archived from the original on September 27, 2008. Retrieved September 2, 2008.
  106. ↑ Ewert, A. (1940). "Dante's Theory of Language". The Modern Language Review. 35 (3): 355–366. doi:10.2307/3716632. JSTOR 3716632.
  107. ↑ Faidit, Uc; Vidal, Raimon; Guessard, François (1858). Grammaires provençales de Hugues Faidit et de Raymond Vidal de Besaudun (XIIIe siècle) (2nd ed.). Paris: A. Franck.
  108. ↑ Lansing, Richard (2000). The Dante Encyclopedia (in English). New York: Garland. pp. 299, 334, 379, 734. ISBN 0-8153-1659-3.
  109. ↑ Sturm-Maddox, Sara (1987). "The "Rime Petrose" and the Purgatorial Palinode". Studies in Philology. 84 (2): 119–133. ISSN 0039-3738. JSTOR 4174263.
  110. ↑ Wilkins, Ernest H. (1920). "An Introductory Dante Bibliography". Modern Philology. 17 (11): 623–632. doi:10.1086/387304. hdl:2027/mdp.39015033478622. JSTOR 432861. S2CID 161197863. Archived from the original on August 3, 2020. Retrieved April 12, 2021.
  111. ↑ Bibliothèque nationale de France {BnF Data}. "Dante Alighieri (1265–1321) بایگانی‌شده در ۲۷ مه ۲۰۲۱ توسط Wayback Machine".
  112. ↑ "Dante's House Museum" (in American English). Museo Casa di Dante, Firenze. Archived from the original on December 12, 2023. Retrieved December 12, 2023.
  113. ↑ "Dante Alighieri (1265–1321)". Princeton University Library Special Collections. Archived from the original on December 12, 2023. Retrieved December 12, 2023.
  114. ↑ UCL Special Collections (August 23, 2018). "Dante Collection" (in English). UCL Special Collections. Archived from the original on September 20, 2022. Retrieved December 12, 2023.
  115. ↑ "Divina Commedia, MS 428 [between 1385 and 1400]" (in English). Beinecke Rare Book & Manuscript Library. March 23, 2021. Archived from the original on December 12, 2023. Retrieved December 12, 2023.
برگرفته از «https://fa.wikipedia.org/w/index.php?title=دانته_آلیگیری&oldid=44192652»