نپال

جمهوری فدرال دموکراتیک نپال

सङ्घीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र नेपाल (نپالی)
*Sanghīya Lokatantrika Ganatantra Nepāla*
نپال
جمهوری فدرال دموکراتیک نپال; सङ्घीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र नेपाल (نپالی); Sanghīya Lokatantrika Ganatantra Nepāla; نپال
	پرچم نشان ملی نپال
	شعار: जननी जन्मभूमिश्च स्वर्गादपि गरीयसी (سانسکریت); Janani Janmabhumishcha Swargadapi Gariyasi; «مادر و میهن از بهشت برترند.»
	سرود: सयौँ धुँगा फूलका (نپالی); Sayaun Thunga Phulka; «صدها گل»;
	موقعیت نپال سرزمین مورد ادعا اما خارج از کنترل
پایتخت	کاتماندو; ۲۸°۱۰′ شمالی ۸۴°۱۵′ شرقی / ۲۸٫۱۶۷°شمالی ۸۴٫۲۵۰°شرقی
بزرگترین شهر	پایتخت
زبان(های) رسمی	نپالی
زبان(های) ملی	همهٔ زبان‌های مادری; (نگاه کنید به زبان‌های نپال)
گروه‌های قومی (۲۰۲۱)	۳۵٪ جاناجاتی ۶٫۹٪ ماگار; ۶٫۲٪ تارو; ۵٫۶٪ تامانگ; ۴٫۶٪ نوار; ۲٫۲٪ رای; ۱٫۸٪ گورونگ; ۱٫۵٪ لیمبو; ۶٫۲٪ سایر; ; ۳۰٪ خاص آریا ۱۶٫۴٪ چهتری; ۱۱٫۲٪ باهون; ۱٫۷٪ تاکوری; ۰٫۷٪ سایر; ; ۱۶٪ مادشی ۴٫۲٪ یادو; ۱٫۴٪ تِلی; ۱٫۳٪ چامار; ۱٫۲٪ کوشواها; ۸٫۵٪ سایر; ; ۱۴٪ دالیت ۵٪ کامی; ۱٫۹٪ دامای; ۱٫۵٪ سارکی; ۵٫۶٪ سایر; ; ۵٪ مسلمان;
دین(ها) (۲۰۲۱)	۸۱٪ هندوئیسم; ۸٪ بودیسم; ۵٪ اسلام; ۳٪ کیرات; ۲٪ مسیحیت; ۱٪ سایر;
نام(های) اهلیت	نپالی
حکومت	جمهوری فدرال پارلمانی
• رئیس‌جمهور	رام چندرا پودل
• معاون رئیس‌جمهور	رام ساهایا یاداو
• نخست‌وزیر	بالندرا شاه
• رئیس دیوان عالی	مانوج کومار شارما
• رئیس مجلس نمایندگان	دول پراساد آریال
قوه مقننه	پارلمان فدرال نپال
• مجلس اعلا	مجلس ملی نپال
• مجلس سفلا	مجلس نمایندگان نپال
تشکیل کشور
• اتحاد نپال	۲۵ سپتامبر ۱۷۶۸
• پیمان سوگاولی	۴ مارس ۱۸۱۶
• پیمان نپال–بریتانیا	۲۱ دسامبر ۱۹۲۳
• جمهوری فدرال	۲۸ مه ۲۰۰۸
• قانون اساسی کنونی	۲۰ سپتامبر ۲۰۱۵
مساحت
• کل	۱۴۷٬۵۱۶ کیلومتر مربع (۵۶٬۹۵۶ مایل مربع) (۹۳)
• آبها (٪)	۲٫۸٪
جمعیت
• برآورد سال ۲۰۲۴	۳۱٬۱۲۲٬۳۸۷ (۴۹)
• تراکم	۱۸۰ بر کیلومتر مربع (۴۶۶٫۲ بر مایل مربع) (۷۲)
تولید ناخالص داخلی (GDP) برابری قدرت خرید (PPP)	برآورد ۲۰۲۴
• کل	۱۶۹٫۱۲۰ میلیارد دلار (۸۵)
• سرانه	۵٬۳۴۸ دلار (۱۵۱)
تولید ناخالص داخلی (GPD) (اسمی)	برآورد ۲۰۲۴
• کل	۴۳٫۶۷۳ میلیارد دلار (۱۰۰)
• سرانه	۱٬۳۸۱ دلار (۱۶۱)
شاخص جینی (۲۰۲۲)	۳۰٫۰;
شاخص توسعه انسانی (۲۰۲۳)	۰٫۶۲۲; ۱۴۵
واحد پول	روپیه نپال (NPR)
منطقه زمانی	یوتی‌سی+05:45 (زمان استاندارد نپال)
گاه‌شماری	YYYY/MM/DD
پیش‌شماره تلفنی	+۹۷۷
کد ایزو ۳۱۶۶	NP
دامنه سطح‌بالا	.np

نپال، با نام رسمی جمهوری دموکراتیک فدرال نپال، کشور محصور در خشکی در جنوب آسیا است. این کشور عمدتاً در رشته‌کوه‌های هیمالیا قرار دارد، اما بخش‌هایی از جلگه سند و گنگ را نیز دربر می‌گیرد. نپال از شمال با منطقه خودمختار تبت در چین و از جنوب، شرق و غرب با هند مرز دارد. این کشور از طریق راهگذر سیلیگوری با فاصله‌ای اندک از بنگلادش و از طریق ایالت سیکیم هند از بوتان جدا شده است. جغرافیای نپال بسیار متنوع است و شامل دشت‌های حاصلخیز، تپه‌های جنگلی زیرآلپی و هشت قله از ده قلهٔ مرتفع جهان، از جمله اورست، می‌شود. اورست بلندترین نقطهٔ زمین نسبت به سطح متوسط دریاست. پایتخت و بزرگ‌ترین شهر نپال کاتماندو است. نپال کشوری مستقل، چندقومیتی، چندزبانه، چنددینی و چندفرهنگی است و زبان نپالی زبان رسمی آن به‌شمار می‌رود.

بخش‌هایی از شمال نپال با فرهنگ زبان نپالی پیوندهای نزدیکی داشته‌اند. در مرکز کشور، دره کاتماندو با فرهنگ اقوام هندوآریایی پیوند خورده بود و مرکز کنفدراسیون قدرتمند و ثروتمند نِوارها موسوم به نپال ماندالا بود. شاخهٔ هیمالیایی جادهٔ باستانی ابریشم نیز تحت سلطهٔ بازرگانان این دره قرار داشت. این منطقهٔ چندفرهنگی به‌تدریج هنر و معماری سنتی متمایزی را پدید آورد. تا قرن هجدهم، پادشاهی گورکا موفق به یکپارچه‌سازی نپال شد. دودمان شاه، پادشاهی نپال را بنیان گذاشت و بعدها، تحت حکومت نخست‌وزیران دودمان رانا، با امپراتوری بریتانیا متحد شد. نپال هرگز مستعمره نشد، اما به‌عنوان یک کشور حائل میان چین امپراتوری و هند بریتانیا عمل می‌کرد. دموکراسی پارلمانی در سال ۱۹۵۱ در نپال برقرار شد، اما پادشاهان این کشور در سال‌های ۱۹۶۰ و ۲۰۰۵ آن را به حالت تعلیق درآوردند. جنگ داخلی نپال در دههٔ ۱۹۹۰ و اوایل دههٔ ۲۰۰۰ در نهایت به تشکیل یک جمهوری سکولار در سال ۲۰۰۸ انجامید و به حکومت هندو، که آخرین نظام پادشاهی هندو در جهان بود، پایان داد. قانون اساسی نپال که در سال ۲۰۱۵ به تصویب رسید، این کشور را جمهوری فدرال پارلمانی اعلام کرد که به هفت استان تقسیم شده است. در سپتامبر ۲۰۲۵، اعتراضات علیه نابرابری اقتصادی و فساد به شورش‌هایی منجر شد که در جریان آن تعدادی کشته و زخمی شدند و نخست‌وزیر نیز استعفا داد.

سیاست خارجی نپال بر بی‌طرفی، حاکمیت ملی و همکاری چندجانبه تمرکز دارد. نپال در سال ۱۹۵۵ به سازمان ملل متحد پیوست و در سال ۱۹۵۰ با هند و در سال ۱۹۶۰ با چین پیمان‌های دوستی امضا کرد. دبیرخانهٔ دائمی اتحادیه همکاری‌های منطقه‌ای جنوب آسیا در نپال قرار دارد و این کشور یکی از اعضای بنیان‌گذار آن است. نپال همچنین عضو جنبش عدم تعهد و ابتکار خلیج بنگال است. روابط خارجی نپال بر کمک‌های توسعه‌ای، مشارکت‌های تجاری و تلاش برای تقویت صلح و ثبات در جنوب آسیا نیز تأکید دارد.

تاریخ

در ۱۷۶۸ حاکم شاهزاده‌نشین گورخا در غرب، دره کاتماندو را فتح کرد و دوره گسترشی را شروع نمود که با شکست خوردن از چینی‌ها در تبت (۱۷۹۲) و از بریتانیایی‌ها در هند (۱۸۱۶) پایان یافت. از ۱۸۴۶ تا ۱۹۵۰ خاندان رانا در مقام وزیران ارشد که پادشاهانی ضعیف بودند حکمرانی کردند. سیاست انزواطلبی آنان استقلال نپال را به قیمت توسعه نیافتن آن حفظ کرد.

رژیم پیش از ۱۹۵۰ از نظر ساختار سیاسی یک نظام اقتدارگرا بود که هیچ مخالفتی را از سوی گروه‌های قومی، فرهنگی و احزاب سیاسی نمی‌پذیرفت. نظم اجتماعی و هویت فرهنگی ملی از طریق تحمیل قوانین هندو برقرار می‌شد و حاکمان قدرت خود را از طریق قرار دادن همه گروه‌های نپال در یک چارچوب سلسله مراتبی از ساخت طبقاتی هندو استحکام می‌بخشیدند.

همزمان با سرنگونی رژیم رانا در سال ۱۹۵۰ نپال درهای خود را به روی دنیای خارج گشود و آماده پذیرش فرایند دمکراتیک شدن و مدرن‌سازی شد. اما این کشور نتوانست الگویی جدید از جامعه چند قومی ایجاد کند. با پیدایی دولت پانکایات در سال ۱۹۶۲، ساختارهای سیاسی و اجتماعی نپال، بیش از پیش بسته و متحجر شد. در این دولت، هیچ جایی برای فعالیت سیاسی و اپوزسیون وجود نداشت. اما در همین شرایط آئین قانونی جدید در سال ۱۹۶۴ به تصویب رسید. بر پایه این قانون همه در مقابل قانون برابر بودند و سامانه طبقاتی تضعیف می‌شد.

شاهان و مائوئیست‌ها

تجربه‌ای کوتاه‌مدت از دموکراسی، تثبیت مجدد حکومت پادشاهی به دست ماهندرا (از ۱۹۵۲ تا ۱۹۷۲) را در پی داشت. ناآرامی همگانی و تظاهرات خشونت‌آمیز در طرفداری از دموکراسی، پادشاه را مجبور به اعطای قانون اساسی دموکراتیک کرد. پس از یک کشمکش طولانی، نپال توانست یک دولت دموکراتیک در آوریل ۱۹۹۰ تشکیل دهد. در مه ۱۹۹۱ انتخابات چندحزبی برگزار شد.

مائوئیست‌های نپال در سال ۱۹۹۴ از انشقاق در «حزب کمونیست نپال» شاخه «مرکز وحدت» پدید آمدند و تا نزدیک یک سال پس از تشکیل همچنان از نام «مرکز وحدت» استفاده می‌کردند تا این که در سال ۱۹۹۵ به‌طور رسمی به عنوان مائوئیست‌ها (یا آن طور که دولت مرکزی آن‌ها را خطاب می‌کرد شورشیان مائوئیست) شناخته شدند. مائوئیست‌ها از ۱۳ فوریه ۱۹۹۶ دست به نبردهای چریکی در مناطق روستایی زدند که طی ۱۰ سال گذشته موجب کشته شدن ۱۳ هزار نفر در نپال شد.

خاندان سلطنتی نپال (که خاندان «شاه» نامیده می‌شوند) تا سال ۲۰۰۱ یکی از آرام‌ترین و باثبات‌ترین خاندان‌های سلطنتی جهان به‌شمار می‌رفت و «بیرندرا بیر بیکرام شاه دِو» که از سال ۱۹۷۱ تاجگذاری کرده بود محبوبیت قابل توجهی بین مردم نپال داشت تا روز اول ژوئن ۲۰۰۱ که طبق نظر رسمی «دیپندرا» ولیعهد نپال با تیراندازی به اعضای خاندان سلطنتی در سالن غذاخوری در کاخ سلطنتی کاتماندو همگی آن‌ها از جمله پدر خود را به قتل رساند. پس از مرگ «دیپندرا» در ۴ ژوئیه ۲۰۰۱ گیانندرا، عموی وی که نزدیک‌ترین شخص باقی‌مانده در خاندان سلطنتی به‌شمار می‌رفت به عنوان شاه نپال شناخته شد. گیانندرا نه محبوبیت برادر خود، بیرندرا را داشت و نه توانایی‌های او را و در همین حال شایعاتی دربارهٔ نقش او در قتل‌عام سایر اعضای خاندان سلطنتی موجب افزایش بیزاری عمومی از وی می‌شد.^[۱] گیانندرا در اقدامی بی‌سابقه به جای تعیین شخص دیگری به عنوان نخست‌وزیر، در اول فوریه ۲۰۰۵ خود شخصاً تشکیل دولت داد و با اعلام این که دولت‌های غیرنظامی توان مقابله با تهدیدهای مائوئیست‌ها را ندارند اعلام حکومت نظامی‌کرده و چندین نفر از سیاستمداران بلندپایه نپالی را دستگیر کرد. در پی این اقدام احزاب اپوزیسیون داخل حکومت که سال‌ها موازنه سیاسی در پارلمان نپال را برقرار کرده بودند به هند گریخته و از آن‌جا زمینه‌های لازم برای سرنگونی حکومت گیانندرا را فراهم کردند.

ائتلاف بزرگ اپوزیسیون داخل حکومت نپال که «ائتلاف هفت حزب» خوانده می‌شود در اولین اقدام خود پس از خروج از نپال (و حاکمیت آن) در نخستین گام در اوایل سال ۲۰۰۶ قرار داد تفاهمی در ۱۲ ماده با مائوئیست‌ها امضا کرد که این آغاز ورود مائوئیست‌ها به عرصه فعالیت‌های مدنی سیاسی و پیروزی آن‌ها بود. این اتحاد تازه‌تأسیس توانست از اوایل آوریل ۲۰۰۶ اعتصابات عمومی و تظاهرات اعتراض‌آمیز را در سراسر نپال آغاز کند و این اقدام با چنان استقبال گسترده‌ای از سوی مردم مواجه شد که گفته می‌شود در تظاهرات روز ۲۱ آوریل ۲۰۰۶ در کاتماندو بیش از ۵۰۰ هزار نفر شرکت کرده بودند.

به این ترتیب جنبش دموکراسی نپال که در زبان محلی (لوکتانترا آندولن) گفته می‌شود با بهره‌مندی از آتش‌بس موقت یک طرفه‌ای که مائوئیست‌ها در ۲۷ آوریل اعلام کردند، توانست در ماه مه به پیروزی قطعی برسد و بر اساس قانون ۱۸ مه مجلس باردیگر برقرار شده شرایطی به شاه تحمیل شد که از آن جمله تحویل فرماندهی تیپی ۹۰ هزار نفری از ارتش به مجلس، وضع مالیات بر اموال و درآمدهای خانواده سلطنتی، اعلام نپال به عنوان کشوری سکولار (و نه پادشاهی هندو) و عزل شاه از مقام فرماندهی ارتش بود.

در ادامه تحولات بعدی نپال دولت موقت و پارلمان انتقالی این کشور لغو نظام سلطنت در این کشور را در اواخر دسامبر ۲۰۰۷ تصویب کردند و به این ترتیب مائوئیست‌ها دیگر نیازی به از سرگیری شیوه‌های جنگ چریکی ندیدند چرا که اهداف رؤیایی آن‌ها بدون نیاز به درگیری نظامی نصیب‌شان شده بود.

در انتخابات ۱۰ آوریل سال ۲۰۰۸ مائوئیست‌ها برنده انتخابات مجلس مؤسسان نپال شدند. مجلس نپال در اوائل سال ۲۰۰۸ میلادی رسماً نظام پادشاهی چند صد ساله را در این کشور منحل و برقراری نظام جمهوری را تصویب کرد. «رام باران یاداو» که ازسوی حزب کنگره نپال حمایت می‌شود نخستین رئیس‌جمهوری نپال در تاریخ این کشور پس از چند قرن نظام پادشاهی بود و در ۲ مرداد ۱۳۸۷ سوگند یاد کرد.

جغرافیا

نپال سرزمینی کوهستانی است و رشته‌کوه هیمالیا و بلندترین قلهٔ جهان یعنی قلهٔ اورست در این کشور قرار دارد.

در جنوب این کشور زمین‌های پست نیمه‌گرمسیری با جمعیتی متراکم جای دارد. یک نوار تپه‌ای مرکزی را دره‌های حاصلخیز تقسیم می‌کند. شمال پوشیده از کوه‌های هیمالیا است. رودهای مهم نپال، گاگرا، نارایانی، و کوشی و بلندترین نقطه آن قله اورست با ۸۸۴۸ متر ارتفاع است. آب و هوای کشور از جنوب نیمه‌گرمسیری تا قله‌های یخی هیمالیا متنوع است. تمامی نپال در معرض بادهای موسمی قرار دارد.

از نظر موقعیت می‌توان هیمالیای نپال را به بخش‌های زیر تفکیک کرد: ۱-منطقهٔ «سیکیم» شامل کانگْچِنجونگا، ۲-منطقهٔ «ماهالانگور» شامل قلل اورست، چو ایو، لوتسه، ماکالو، آما دابلام، گیاچونگ کانگ و نوپتسه و ۳-بخش مرکزی شامل ماناسلو، هیمال چولی، آناپورنا ۱، دهالاگیری ۱، ماچاپوچار، لانگتانگ‌لیرونگ و یانگرا.

به‌طور خلاصه، هیمالیای نپال که از طرف شرق توسط هیمالیای سیکیم و از طرف غرب بوسیله هیمالیای گاروال محاصره شده، وسیع‌ترین و مرتفع‌ترین قسمت هیمالیا است. طول این قسمت، که در مرز شمالی نپال قرار دارد، حدود ۸۰۰ کیلومتر بوده و در محدودهٔ مرزهای هندوستان و تبت واقع شده‌است.

از شهرهای مهم نپال می‌توان بیرات‌نگر ۱۸۲ هزار نفر، لالیت‌پور ۱۶۲ هزار نفر، پوخارا ۲۰۰ هزار نفر و بیرگنج ۱۳۳ هزار نفر را نام برد.

نپال اعلام کرده‌است که کوه اورست را دوباره اندازه‌گیری خواهد کرد، چون پس از زمین‌لرزه ویرانگر آوریل ۲۰۱۵ در منطقه احتمال دارد ارتفاع آن تغییر کرده باشد. مسئولان این کشور گفته‌اند در اندازه‌گیری قبلی ارتفاع کوه اورست ۸۸۴۸ متر بوده اما ممکن است به جز تغییر ارتفاع، موقعیت جغرافیایی آن هم تغییر کرده باشد.^[۲] پژوهشگران دانشگاه کمبریج اعلام کردند بر اثر این زمین لرزه شهر کاتماندو سه متر به سمت جنوب جابجا شده‌است.^[۳]

تقسیمات کشوری

نپال به ۷ استان و ۷۷ بخش تقسیم شده‌است.


No.	استان	مرکز	بخش‌ها	مساحت (km²)	جمعیت (۲۰۱۱)	تراکم (people/km²)
۱	استان شماره ۱	بیراتنگار	۱۴	۲۵٬۹۰۵ km²	۴٬۵۳۴٬۹۴۳	۱۷۵
۲	استان شماره ۲	جاناکپور	۸	۹٬۶۶۱ km²	۵٬۴۰۴٬۱۴۵	۵۵۹
۳	استان شماره ۳	هتودا	۱۳	۲۰٬۳۰۰ km²	۵٬۵۲۹٬۴۵۲	۲۷۲
۴	گانداکی پرادش	پوکارا	۱۱	۲۱٬۵۰۴ km²	۲٬۴۱۳٬۹۰۷	۱۱۲
۵	استان شماره ۵	بوتوال	۱۲	۲۲٬۲۸۸ km²	۴٬۸۹۱٬۰۲۵	۲۱۹
۶	کارنالی پرادش	بیرندراناگار	۱۰	۲۷٬۹۸۴ km²	۱٬۱۶۸٬۵۱۵	۴۱
۷	سودورپاشچیم پرادش	گوداواری	۹	۱۹٬۵۳۹ km²	۲٬۵۵۲٬۵۱۷	۱۳۰
مجموع	نپال	کاتماندو	۷۷	۱۴۷٬۱۸۱ km²	۲۶٬۴۹۴٬۵۰۴	۱۸۰

سیاست

نپال که کشوری فقیر در حاشیه رشته کوه هیمالیا است در سال ۲۰۰۶ میلادی شاهد پایان جنگ داخلی خشونت‌آمیز یک دهه‌ای بود که به ۲۴۰ سال حکومت سلطنتی هندوها در این کشور پایان داد و آن را تبدیل به جمهوری کرد.

تا سال ۱۹۹۰، حکومت نپال یک سلطنت مطلقه بود. در ۱۹۹۰، بیرندرا (شاه وقت نپال) با تبدیل آن به سلطنت مشروطه (که شاه شخص اول کشور باشد و نخست‌وزیر رئیس دولت) موافقت کرد.

در آوریل ۲۰۰۶، تعداد زیادی از مردم در کاتماندو، در اعتراض به سیاست‌های شاه اقدام به اعتصاب و تظاهرات کردند. در ۲۱ آوریل ۲۰۰۶، در نتیجه ناآرامی‌ها، گیانندرا (شاه نپال) اعلام کرد که قدرت را به مردم می‌دهد و از احزاب اپوزیسیون خواست تا نخست‌وزیر پیشنهاد کنند. در ژوئیه سال ۲۰۰۷ دولت شاهنشاهی نپال اعلام کرد در سال ۲۰۰۹ حکومت خود را از پادشاهی به جمهوری تغییر خواهد داد. هم‌اکنون پادشاه از حکومت خلع شده و رئیس موقت نپال به عنوان رهبر آن کشور فعالیت می‌کند.

در ۲۸ مه ۲۰۰۸ بنا بر تصمیم مجلس نپال در اعلام جمهوری، نظام سلطنتی ۲۴۰ ساله برچیده شد و به پادشاه ۱۵ روز فرصت داده شد تا کاخ ریاست جمهوری را ترک کند.^[۴]

با پایان درگیری ۱۰ ساله مائوئیست‌ها و دولت، بیش از ۱۹ هزار تن از شورشیان مائوئیست سابق همچنان در آلونکهای خود در سراسر کشور پراکنده ماندند و بعداً بخشی از آن‌ها به عضویت ارتش نپال درآمدند.

در انتخابات مجلس سال ۲۰۱۳ حزب چپ میانه کنگره ملی نپال ۱۹۶ کرسی، حزب کمونیست (مارکسیست لنینیست ائتلافی) ۱۷۵ کرسی، حزب کمونیست (مائوئیست) ۸۰ کرسی و حزب راست‌گرا و سلطنت‌طلب حزب دمکراتیک ملی نپال ۲۴ کرسی پارلمان را به دست آوردند.

دولت نپال پس از ۲۰ سال، موفق شد که انتخابات پارلمانی را در ۲۴ اردیبهشت ۱۳۹۶ برگزار کند. در این انتخابات برای انتخاب ۷۰۰ شورای روستایی و شهرداری نپال برگزار شد شرایط را برای برگزاری انتخابات پارلمانی و ایالتی فراهم کرد. انتخابات پارلمانی نپال باید پیش از ۲۲ ژانویه سال ۲۰۱۸ برگزار شود.^[۵]

در خرداد ۱۳۹۶ پوشپا کمال داهال معروف به «پراچاندا» نخست‌وزیر نپال تنها پس از ۹ ماه حضور در قدرت و پیش از پایان دور آخر انتخابات محلی به خاطر اختلاف میان دولت وی با دادگاه عالی نپال از سمت خود استعفا داد.^[۶]

در شهریور ۱۴۰۴ (سپتامبر ۲۰۲۵)، اعتراضات گسترده‌ای موسوم به «اعتراضات نسل زد» که عمدتاً توسط دانشجویان و جوانان سازماندهی شده بود، نپال را فراگرفت. این تظاهرات که در ابتدا به دلیل ممنوعیت پلتفرم‌های رسانه‌های اجتماعی آغاز شد، ریشه در ناامیدی مردم از فساد، نمایش ثروت مقامات و سوءمدیریت بودجه عمومی داشت. مردم نپال در 9 دسامبر 2025 کاخ ریاست جمهوری را آتش زده و همسر نخست‌وزیر در آتش سوخت. بعد از این ماجرا نخست‌وزیر نپال استعفا داد. ^[۷] سوشیلا کارکی به عنوان نخست‌وزیر موقت منصوب شد و اعتراضات تا ۲۲ شهریور فروکش کرد.^[۸]^[۹]

در خصوص تصمیمات قضایی نپال جزو کشورهایی است که مجازات اعدام در آن وجود ندارد.

مردم

ادیان در نپال
دین			درصد
هندوئیسم			۸۰٫۶٪
بودیسم			۱۰٫۷٪
اسلام			۴٫۲٪
موندوم			۳٫۶٪
مسیحیت			۰٫۵٪
غیره			۰٫۴٪

مردم نپال اغلب پیرو آیین هندو هستند. از نگاه ظاهری تفاوت چندانی بین نپالی‌ها و مردمان شمال شرق هند وجود ندارد.

مردم نپال دارای نام‌های بسیار شبیه به هم هستند. نام وسط «بهادر» نامی بسیار مرسوم در بین نپالی‌ها است. گورونگ (Gurung) که اشاره به قومیت گورونگ دارد نام خانوادگی بیش از ۱۵ درصد نپالی‌هاست. از دیگر نام‌های متداول می‌توان به تاپا (Thapa) و تمنگ (Tamang) اشاره کرد.

جمعیت نپال از چندین قوم شکل گرفته، و بخش بزرگی از آن‌ها را شرپاها تشکیل می‌دهند که سال‌ها قبل از تبت به نپال مهاجرت نموده‌اند و در مرزهای شمالی نپال ساکن هستند. مذهب اصلی مردم نپال هندو است و بودائیان تنها در نوار شمالی ساکن هستند. آنها در ارتفاع بالای ۴۰۰۰ متر ساکن هستند و عمدتاً علاوه بر کشاورزی به اموراتی نظیر راهنمایی گردشگران و کوهنوردان می‌پردازند.

در نپال حدود ۶۰ زبان و گویش وجود دارد. زبان نپالی در طول دو قرن اخیر، همچون زبان ملی بوده‌است و بیش از ۵۰ درصد مردم نپال به این زبان صحبت می‌کنند. اما دولت تأکید ویژه‌ای بر زبان سانسکریت دارد. این زبان در مدارس اجباری شده‌است درحالی‌که زبان نپالی از حالت اجبار در مدارس خارج شده‌است.

اکثر بودایی‌ها در پایتخت زندگی می‌کنند که بزرگ‌ترین معبد آن‌ها «شمبو» نیز در پایتخت قرار دارد که با کمک کشور چین و ژاپن بر بالای کوهی ساخته شده‌است. ژاپنی‌ها بدون دریافت هر گونه وجهی خیابان‌های اصلی، ترمینال و برخی بناهای دیگر را در پایتخت نپال ساخته‌اند.

اکثر مسلمانان در شهری به نام نیپاگنج (در جنوب و مرز هند) ساکن و گروهی دیگر از آنان نیز در شهری به نام جنکپور ساکن هستند.

فرهنگ

خرزه هندی درختی، گیاه ملی

کاکل‌پری هیمالیا، پرنده ملی

کوماری، آداب و رسوم محبوب

نپال یک کشور کوچک در منطقه هیمالیا است که بین هند و چین واقع شده و نمونه‌ای از گوناگونی فرهنگی، و جامعه‌ای چند قومی و طبقاتی در طول تاریخ بوده‌است. حدود ۱۴۰ گروه مختلف قومی طبقاتی در این کشور وجود دارند که به مدت ۲۰۰۰ سال در کنار هم زندگی کرده‌اند و سنت‌های فرهنگی مجزا و در عین حال به هم مرتبط خود را حفظ کرده‌اند. این آمیزه در مجموع «فرهنگ نپالی» را به وجود آورده‌است. یک فرهنگ که از جنوب شدیداً تحت تأثیر تمدن هندو کشور هند و از شمال تحت تأثیر تمدن بودایی‌های تبتی است. از نظر سنت فرهنگی یا تمدن، می‌توان نپال را فصل مشترک بین تمدن هندو و بودائی در نظر گرفت.

پس از یکپارچه‌سازی نپال توسط نارایان‌شاه در سال ۱۷۶۸، ساختار اجتماعی نپال به تدریج تحت تأثیر الگوی هندو تحت عنوان «سنت بزرگ» قرار گرفت؛ بدون آن‌که مزاحمتی جدی برای فرهنگ‌های محلی به وجود آورد. این انتقال آرام تحت تأثیر آئین قانونی ۱۸۵۴ قرار گرفت و همه مردم نپال را به طبقه (کاست) تقسیم می‌کرد. هر شهروندی، با هر پشتوانه فرهنگی که این اصول آئین‌نامه را نقض می‌کرد، بشدت تنبیه، تکفیر یا تنزل مقام دریافت می‌کرد.^[۱۰]

دربارهٔ زادگاه بودا و وجود تاریخی این شخصیت اختلاف نظر وجود دارد. اما نپالی‌ها و یونسکو، شاخه فرهنگی سازمان ملل متحد، لومبینی، شهری در نپال را محل تولد بودا می‌دانند و دولت نپال تصمیم گرفته‌است این محل را قبله‌ای برای بودایی‌های جهان کند.

براساس یک سنت قدیمی هندویی که در نپال نیز رواج دارد و چائوپاتی نامیده می‌شود، زنانی که وارد دوره قاعدگی می‌شوند، یا تازه فرزند به دنیا آورده‌اند، ناپاک یا عامل بدشانسی محسوب می‌شوند. به همین دلیل بسیاری از این زنان در این دوران مجبور به ترک خانه و زندگی در اتاقک‌های متروکه یا طویله می‌شوند. این سنت قدیمی در سال ۲۰۰۵ از سوی دولت نپال غیرقانونی اعلام شده بود اما هیچ جریمه‌ای برای آن در نظر گرفته نشده بود. اما در اوت ۲۰۱۷ (مرداد ماه ۹۶) مجلس نپال مقرر کرد هر شخصی که زنی را به دلیل قاعدگی مجبور به ترک خانه کند به سه ماه زندان و پرداخت ۳۰ دلار جریمه می‌شود.^[۱۱]

قرن هاست که در نپال، دختربچه‌هایی که سن بعضی از آن‌ها به زیر یک سال می‌رسد، به عنوان بت زنده یا کوماری انتخاب شده و توسط مردم و حتی پادشاه پرستیده می‌شوند. بعد از انتخاب شدن، کوماری داخل معبد محبوس شده، و فقط چندین بار برای مراسم خواص به دنیای بیرون، برده می‌شود. مسئولیت اصلی کوماری، حفاظت از شهر و کشور است و در کل کشور، فقط ۳ کوماری رسمی وجود دارد. مورخین بر این باورند که این سنت، از قرن دوازدهم، توسط بودایی‌ها شروع شد.^[۱۲]

گردشگری

پاگوداها (معابد بودایی) و استوپاهای (مقبره‌های بودایی) حجیم یادآور عصر طلایی معماری نپال هستند. این بناها به‌دست صنعت‌گران «نِوار»، ساکنین اصلی دره کاتماندو ساخته شده‌اند.

سه شهر کاتماندو، پاتان و بختاپور دارای اهمیت تاریخی هستند و یادبودهایی عظیم هنری و با ارزش فرهنگی در آن به جا مانده‌اند. در هر محل معابدی به چشم می‌خورند که به ساحت ایزد یا ایزدبانوان تقدیم شده‌اند. بیشترین نقاط جذب گردشگر محوطه‌های میراث جهانی «پاشوپاتینات»، «سوویام بونات»، «بودهانات» چانجونارایان و میدان «دوربار» واقع در کاتماندو، پاتان و بختاپور هستند.

صنایع دستی یکی از صادرات اصلی نپال است که عمدتاً محصولات فلزی و کنده‌کاری روی چوب است. اهالی «نِوار» سنت‌های باستانی حکاکی روی سنگ، چوب و فلز را که از نیاکانشان به ارث گرفته‌اند، همچون امری مقدس می‌انگارند. برخی از بهترین هنرها و صنایع نپالی به شکل حکاکی روی چوب، مجسمه‌های فلزی، جواهر، چاقوی معروف گورخا (خوکوری)، سفالینه، کاغذهای برنجی دست‌ساز، تانگ‌کا و پائووا، فرش‌های پشمی و پوشاک عرضه می‌شوند.

در سال‌های گذشته صنعت گردشگری و خصوصاً کوهنوردی رونق زیادی گرفت. کشور نپال از صنعت کوهنوردی درآمد زیادی دارد، به طوری که برای صدور مجوز صعود کوهنوردان به اورست مبلغ ۲۵ هزار دلار دریافت می‌کند.^[۱۳] همچنین رشد سریع گردشگری باعث شده در سال ۲۰۱۲ تعداد ۵۹۸٬۲۰۴ گردشگر از کشور نپال بازدید کنند که نسبت به سال قبل از آن ۱۰٪ افزایش داشته‌است.^[۱۴]

سیستم آموزش و پرورش

سیستم آموزش در نپال از سیستم هندی الگوبرداری شده است که خود میراث بریتانیا است. در نپال هیئت ملی امتحانات (NEB) بر تمامی آزمون‌های استاندارد نظارت دارد. وزارت آموزش و پرورش مسئول مدیریت فعالیت های آموزشی در نپال است. مرکز ملی توسعه آموزشی (NCED) نهادی است که مسئول تربیت معلم در نپال است.

آموزش ابتدایی در نپال آموزش پایه نامیده می‌شود و از پایه های اول تا هشتم تشکیل شده است. سطوح متوسطه پایه نهم تا دوازدهم است.

در سال ۲۰۲۱، نرخ باسوادی کشور ۷۱.۲ درصد (۸۱ درصد برای مردان و ۶۳.۳ درصد برای زنان) بوده است. زلزله آوریل ۲۰۱۵ مدارس را ویران کرد و به شدت بر توانایی کشور برای باز نگه داشتن مدارس باقی مانده تأثیر گذاشت.^[۱۵]

زمین‌لرزه نپال

زمین‌لرزه‌ای به بزرگی ۷٫۹ ریشتر پنجم اردیبهشت ۹۴ در ۱۰ کیلومتری عمق زمین و در شمال شرق کاتماندو (پایتخت نپال) و نزدیک مرز با چین رخ داد. براساس آخرین آمارها تا ۱۲ اردیبهشت ماه هفت هزار و ۴۰ نفر در این زلزله جان باخته‌اند.^[۱۶]

اعتراضات ۲۰۲۵ نپال

در سپتامبر ۲۰۲۵، تظاهرات گسترده‌ای که معمولاً به‌عنوان اعتراضات نسل زد^[۱۷]^[۱۸] شناخته می‌شود، در سراسر نپال به اتفاق انجامید که عمدتاً توسط دانشجویان و شهروندان جوان سازماندهی شده بود. این اعتراضات پس از ممنوعیت سراسری بسیاری از پلتفرم‌های محبوب رسانه‌های اجتماعی آغاز شد، اما منشأ آن ناامیدی مردم از فساد و نمایش ثروت توسط مقامات دولتی و خانواده‌هایشان و همچنین ادعاهای سوءمدیریت بودجهٔ عمومی بود.^[۱۹] این جنبش به سرعت در سراسر کشور نپال گسترش پیدا کرد و مسائل گسترده‌تری از حکومت‌داری، شفافیت و پاسخگویی سیاسی را دربر گرفت.^[۲۰]^[۲۱]^[۲۲]^[۲۳] اعتراضات به سرعت با خشونت علیه مقامات دولتی و خرابکاری در ساختمان‌های دولتی و سیاسی در سراسر کشور تشدید شد و باعث استعفای بعضی از سیاستمداران انجامید.

در ۹ سپتامبر ۲۰۲۵، نخست‌وزیر شارما اولی، به همراه چند وزیر دولت، استعفا دادند و در ۱۲ سپتامبر، سوشیلا کارکی به عنوان نخست‌وزیر موقت نپال منصوب شد. تا ۱۳ سپتامبر ۲۰۲۵ اعتراضات فروکش کرده بود.^[۲۴]^[۲۵]

سقوط دولت نپال

اعتراضات ۲۰۲۵ نپال منجر به سقوط دولت این کشور و فرار رهبر آن شد.

منابع

Wikipedia contributors, "Nepal," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Nepal&oldid=497080644 (accessed June 12, 2012).

↑ Mary Kay Magistad. "Why Nepal's Crown Prince Went on a Killing Spree" (in English). Retrieved February 2019. {{cite web}}: تاریخ وارد شده در |تاریخ بازدید= را بررسی کنید (کمک)
↑ "نپال دوباره ارتفاع اورست را اندازه می‌گیرد". 2017. BBC Persian. Accessed October 21 2017. .
↑ زلزله پایتخت نپال را جابجا کرد بایگانی‌شده در ۲۴ سپتامبر ۲۰۱۵ توسط Wayback Machine خبرگزاری انتخاب
↑ بی‌بی‌سی
↑ "استعفای نخست وزیر نپال". 2017. خبرگزاری جمهوری اسلامی. Accessed October 21 2017. .
↑ «نخست‌وزیر نپال استعفا داد». ۲۰۱۷. خبرگزاری مهر | اخبار ایران و جهان | Mehr News Agency. Accessed October 21 2017. .
↑ «ممنوعیت شبکه‌های اجتماعی لغو شد اما نخست‌وزیر نپال استعفا کرد و پارلمان به آتش کشیده شد». BBC News فارسی. ۲۰۲۵-۰۹-۰۹. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۹-۰۹.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
↑ "Nepal calm as first female prime minister takes charge after deadly protests".
↑ सुशीला कार्की नेपाल की अंतरिम प्रधानमंत्री बनीं, भारत से है पुराना नाता [Sushila Karki became the interim Prime Minister of Nepal, has an old relationship with India]. BBC News (in Hindi). 13 September 2025. {{cite news}}: |script-title= نامعتبر است: missing prefix (کمک)
↑ Lynn Bennett; Dilli Ram Dahal; Pav Govindasamy. "Caste, Ethnic and Regional Identity in Nepal" (PDF) (in English). p. 1-2. Retrieved February 2019. {{cite web}}: تاریخ وارد شده در |تاریخ بازدید= را بررسی کنید (کمک)
↑ "سنت بیرون کردن زنان هنگام قاعدگی در نپال غیرقانونی شد". 2017. BBC Persian. Accessed October 21 2017. .
↑ "الهه‌های زنده نپال". 2017. BBC Persian. Accessed October 21 2017. .
↑ «Everest: Nepal Looking at Huge Permit Fee Increase». The Blog on alanarnette.com (به انگلیسی آمریکا). ۲۰۱۹-۰۶-۲۱. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۱۱-۲۶.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
↑ «Nepal welcomed 598,204 tourists in 2012». web.archive.org. ۲۰۱۴-۰۲-۲۳. بایگانی‌شده از روی نسخهٔ اصلی در ۲۳ فوریه ۲۰۱۴. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۱۱-۲۶.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) نگهداری یادکرد:ربات:وضعیت نامعلوم پیوند اصلی (رده)
↑ مشارکت‌کنندگان در ویکی‌پدیا
↑ شمار قربانیان زمین لرزه نپال از مرز هفت هزار نفر گذشت . خبرگزاری جمهوری اسلامی(ایرنا)
↑ Keshvani-Ham, Arjuna (2025-09-08). "Nepal protests: 20 dead in Gen Z riots over social media ban". The Times. Retrieved 2025-09-08.
↑ "Gen Z protest in Kathmandu against corruption and ban on social media platforms". The Kathmandu Post (in English). September 8, 2025. Retrieved 2025-09-08.
↑ "Nepal Gen Z Protests Live: Kathmandu streets wear deserted look, forces on alert after day-long protests". India Today (in English). 2025-09-08. Retrieved 2025-09-08.
↑ "Gen Z protest in Kathmandu against corruption and ban on social media platforms". kathmandupost.com (in English). Retrieved 2025-09-09.
↑ "Gen Z youths stage protest at Maitighar against corruption, social media ban". The Himalayan Times (in English). 2025-09-08. Retrieved 2025-09-09.
↑ Gurubacharya, Binaj (2025-09-04). "Nepal blocks Facebook, X, YouTube and others for failing to register with the government". AP News (in English). Retrieved 2025-09-04.
↑ Ellis-Petersen, Hannah (2025-09-08). "At least 10 people killed during protests against Nepal's social media ban". The Guardian (in British English). ISSN 0261-3077. Retrieved 2025-09-08.
↑ "Nepal calm as first female prime minister takes charge after deadly protests".
↑ सुशीला कार्की नेपाल की अंतरिम प्रधानमंत्री बनीं, भारत से है पुराना नाता [Sushila Karki became the interim Prime Minister of Nepal, has an old relationship with India]. BBC News (in Hindi). 13 September 2025. {{cite news}}: |script-title= نامعتبر است: missing prefix (کمک)

پیوند به بیرون

چرا دیپلماسی ایرانی تحولات نپال را بررسی می‌کند؟ دیپلماسی ایرانی
داهال، دیلی ر. نپال، کشور سنت‌های کوچک، مترجم: گودرز می‌رانی. در: مجله «مهر» شماره ۳۱.
کاروان‌کوچ: نپال. ژوئن ۲۰۱۲.
رضوی، سید تلمیذ حسین: ظرفیت‌شناسی کشورها؛ نگاهی اجمالی به نپال امروز. در: فصلنامه پژوهه، شماره ۵.
Rishikesh Shaha (2001). Modern Nepal: A Political History. Manohar Publishers and Distributors. ISBN 81-7304-403-1.
کنسولگری افتخاری نپال در تهران www.nepaliran.com

[1] Mary Kay Magistad. "Why Nepal's Crown Prince Went on a Killing Spree" (in English). Retrieved February 2019. {{cite web}}: تاریخ وارد شده در |تاریخ بازدید= را بررسی کنید (کمک)

[2] "نپال دوباره ارتفاع اورست را اندازه می‌گیرد". 2017. BBC Persian. Accessed October 21 2017. .

[زلزله_پایتخت_نپال_را_جابجا_کرد-3] زلزله پایتخت نپال را جابجا کرد بایگانی‌شده در ۲۴ سپتامبر ۲۰۱۵ توسط Wayback Machine خبرگزاری انتخاب

[4] بی‌بی‌سی

[5] "استعفای نخست وزیر نپال". 2017. خبرگزاری جمهوری اسلامی. Accessed October 21 2017. .

[6] «نخست‌وزیر نپال استعفا داد». ۲۰۱۷. خبرگزاری مهر | اخبار ایران و جهان | Mehr News Agency. Accessed October 21 2017. .

[7] «ممنوعیت شبکه‌های اجتماعی لغو شد اما نخست‌وزیر نپال استعفا کرد و پارلمان به آتش کشیده شد». BBC News فارسی. ۲۰۲۵-۰۹-۰۹. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۹-۰۹.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)

[8] "Nepal calm as first female prime minister takes charge after deadly protests".

[9] सुशीला कार्की नेपाल की अंतरिम प्रधानमंत्री बनीं, भारत से है पुराना नाता [Sushila Karki became the interim Prime Minister of Nepal, has an old relationship with India]. BBC News (in Hindi). 13 September 2025. {{cite news}}: |script-title= نامعتبر است: missing prefix (کمک)

[10] Lynn Bennett; Dilli Ram Dahal; Pav Govindasamy. "Caste, Ethnic and Regional Identity in Nepal" (PDF) (in English). p. 1-2. Retrieved February 2019. {{cite web}}: تاریخ وارد شده در |تاریخ بازدید= را بررسی کنید (کمک)

[11] "سنت بیرون کردن زنان هنگام قاعدگی در نپال غیرقانونی شد". 2017. BBC Persian. Accessed October 21 2017. .

[12] "الهه‌های زنده نپال". 2017. BBC Persian. Accessed October 21 2017. .

[13] «Everest: Nepal Looking at Huge Permit Fee Increase». The Blog on alanarnette.com (به انگلیسی آمریکا). ۲۰۱۹-۰۶-۲۱. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۱۱-۲۶.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)

[14] «Nepal welcomed 598,204 tourists in 2012». web.archive.org. ۲۰۱۴-۰۲-۲۳. بایگانی‌شده از روی نسخهٔ اصلی در ۲۳ فوریه ۲۰۱۴. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۱۱-۲۶.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) نگهداری یادکرد:ربات:وضعیت نامعلوم پیوند اصلی (رده)

[15] مشارکت‌کنندگان در ویکی‌پدیا

[شمار_قربانیان_زمین_لرزه_نپال_از_مرز_هفت_هزار_نفر_گذشت-16] شمار قربانیان زمین لرزه نپال از مرز هفت هزار نفر گذشت . خبرگزاری جمهوری اسلامی(ایرنا)

[:0-17] Keshvani-Ham, Arjuna (2025-09-08). "Nepal protests: 20 dead in Gen Z riots over social media ban". The Times. Retrieved 2025-09-08.

[:1-18] "Gen Z protest in Kathmandu against corruption and ban on social media platforms". The Kathmandu Post (in English). September 8, 2025. Retrieved 2025-09-08.

[19] "Nepal Gen Z Protests Live: Kathmandu streets wear deserted look, forces on alert after day-long protests". India Today (in English). 2025-09-08. Retrieved 2025-09-08.

[20] "Gen Z protest in Kathmandu against corruption and ban on social media platforms". kathmandupost.com (in English). Retrieved 2025-09-09.

[21] "Gen Z youths stage protest at Maitighar against corruption, social media ban". The Himalayan Times (in English). 2025-09-08. Retrieved 2025-09-09.

[apnews1-22] Gurubacharya, Binaj (2025-09-04). "Nepal blocks Facebook, X, YouTube and others for failing to register with the government". AP News (in English). Retrieved 2025-09-04.

[23] Ellis-Petersen, Hannah (2025-09-08). "At least 10 people killed during protests against Nepal's social media ban". The Guardian (in British English). ISSN 0261-3077. Retrieved 2025-09-08.

[24] "Nepal calm as first female prime minister takes charge after deadly protests".

[25] सुशीला कार्की नेपाल की अंतरिम प्रधानमंत्री बनीं, भारत से है पुराना नाता [Sushila Karki became the interim Prime Minister of Nepal, has an old relationship with India]. BBC News (in Hindi). 13 September 2025. {{cite news}}: |script-title= نامعتبر است: missing prefix (کمک)

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

[۱۱]

[۱۲]

[۱۳]

[۱۴]

[۱۵]

[۱۶]

[۱۷]

[۱۸]

[۱۹]

[۲۰]

[۲۱]

[۲۲]

[۲۳]

[۲۴]

[۲۵]