Мазмұнға өту

Lehman Brothers

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Lehman Brothers Holdings Inc.
суреті
Lehman Brothers штаб-пәтері, Таймс-сквер, компанияның күйреуінен бір жыл бұрын
Түрі

Қоғамдық компания

Биржадағы листингі

LEH (NYSE), LEHMQ (OTC Pink)

Қызметі

Әлем бойынша

Құрылды

1850, Монтгомери, Алабама, АҚШ[1]

Жабылды

15 қыркүйек 2008

Жабылуының себебі

11-тарау бойынша банкроттық, тарату

Ізбасары
Бұрынғы атауы

H. Lehman and Bro.

Құрушы

Генри Леман, Эмануэль Леман және Майер Леман

Орналасуы

745 Seventh Avenue, Нью-Йорк, АҚШ

Басты адамдары
Саласы

инвестициялық қызметтер

Өнімі
  • қаржылық қызметтер
  • инвестициялық банкинг
  • инвестицияларды басқару
Қызметкерлер саны

26 200 (2008)

Еншілес компания

Lehman Brothers Inc., Neuberger Berman Inc., Aurora Loan Services, LLC, SIB Mortgage Corporation, Lehman Brothers Bank, FSB, Eagle Energy Partners және Crossroads Group

Сайты

lehman.com

Lehman Brothers Holdings Inc. — 1850 жылы құрылған америкалық жаһандық қаржылық қызметтер компаниясы.[2] 2008 жылы банкроттық туралы өтініш бергенге дейін Lehman Brothers АҚШ-тағы көлемі жағынан төртінші ірі инвестициялық банк болды. Ол Goldman Sachs, Morgan Stanley және Merrill Lynch компанияларынан кейінгі орында тұрды және әлем бойынша шамамен 25 000 қызметкері болды.[3][4] Компания инвестициялық банкинг, акциялармен операциялар, тұрақты кірісті бағалы қағаздар мен туынды қаржы құралдарын сату және саудалау (әсіресе АҚШ Қазынашылығының бағалы қағаздары), зерттеу қызметі, инвестицияларды басқару, тікелей инвестициялар және жеке банкинг салаларында жұмыс істеді. Lehman Brothers 1850 жылғы негізі қаланған уақытынан бастап 2008 жылға дейін, яғни 158 жыл бойы қызмет атқарды.[5]

2008 жылғы 15 қыркүйекте Lehman Brothers клиенттерінің басым бөлігінің кетуі, акциялары бағасының күрт құлдырауы және рейтинг агенттіктерінің активтер құнын төмендетуі салдарынан АҚШ Банкроттық туралы кодексінің 11-тарауына сәйкес банкроттықтан қорғау туралы өтініш берді. Компанияның күйреуі негізінен оның жоғары тәуекелді ипотекалық несиелер дағдарысына қатыстылығымен және өтімділігі төмен активтерге тәуелділігімен байланысты болды.[6][7][8] Lehman Brothers-тың банкроттық туралы өтініші АҚШ тарихындағы ең ірі банкроттық болып саналады. Ол бұған дейінгі рекорд иесі болған WorldCom компаниясының көрсеткішінен асып түсті.[9] Сондай-ақ Lehman Brothers-тың күйреуі 2008 жылғы жаһандық қаржы дағдарысының өршуінде маңызды рөл атқарған оқиғалардың бірі ретінде қарастырылады. Бұл оқиға «күйреуіне жол беруге болмайтындай тым ірі» қағидатының кеңінен қолдау табуына да ықпал етті.[10]

Lehman Brothers банкроттық туралы өтініш бергеннен кейін әлемдік қаржы нарықтары бірден құлдырай бастады. Келесі күні Ұлыбританияның ірі банкі Barclays реттеуші органдардың мақұлдауына байланысты Lehman Brothers компаниясының Солтүстік Америкадағы инвестициялық банкинг және сауда бөлімшелеріндегі бақылаушы үлесті, сондай-ақ Нью-Йорктегі штаб-пәтер ғимаратын сатып алу туралы келісімге келгенін жариялады.[11][12] 2008 жылғы 20 қыркүйекте бұл келісімнің қайта қаралған нұсқасын АҚШ банкроттық істері жөніндегі сотының судьясы Джеймс М. Пек мақұлдады.[13] Келесі аптада Nomura Holdings компаниясы Lehman Brothers-тың Азия-Тынық мұхиты аймағындағы, соның ішінде Жапониядағы, Гонконгтағы және Аустралиядағы бөлімшелерін сатып алатынын жариялады.[14] Сонымен қатар Nomura Holdings Lehman Brothers-тың Еуропа мен Таяу Шығыстағы инвестициялық банкинг және акциялармен операциялар жүргізу бизнесін де өзіне алды. Келісім 2008 жылғы 13 қазанда күшіне енді.[15]

Тарихы

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

Леман әулеті кезеңі (1850–1969)

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]
Эмануэль Леманның (сол жақта) және Майер Леманның (оң жақта) 1895 жылы жарияланған гравюралары

1844 жылы еврей мал саудагерінің ұлы, 23 жастағы Хаюм Леман Баварияның Римпар қаласынан Америка Құрама Штаттарына қоныс аударды.[16] Ол өз есімін Генри Леман деп өзгертіп, Алабама штатындағы Монтгомери қаласына қоныстанды.[17] Сол жерде ол «H. Lehman» атты құрғақ тауарлар дүкенін ашты.[18] 1847 жылы оның ағасы Эмануэль Леман келгеннен кейін компанияның атауы «H. Lehman and Bro.» болып өзгертілді.[2] 1850 жылы кенже інісі Майер Леман да келген соң фирма атауы тағы өзгертіліп, «Lehman Brothers» компаниясының негізі қаланды.[18][19]

XIX ғасырдың ортасында мақта Америка Құрама Штаттарындағы ең маңызды ауыл шаруашылығы дақылдарының бірі болды және Алабаманың ең көп табыс әкелетін тауарлық өнімі саналды. АҚШ-тағы Азаматтық соғысқа дейін елдегі мақтаның басым бөлігі құл еңбегі арқылы өндірілді. 1860 жылғы АҚШ санағы бойынша құлдар Алабама халқының шамамен 45 пайызын құраған.[20] 1860 жылғы санақта Майер Леман жеті құлға иелік еткен адам ретінде тіркелген. Олардың үшеуі ер адам, төртеуі әйел адам болған және жастары 5 пен 50 жас аралығында болған.[21]

Мақтаның жоғары нарықтық құнын тиімді пайдалана отырып, ағайынды үш Леман өз дүкендеріндегі тауарлардың ақысы ретінде құл еңбегі қолданылған плантациялардан әкелінген шикі мақтаны қабылдай бастады. Көп ұзамай олар мақта саудасымен айналысатын екінші бизнесті жолға қойды. Бірнеше жыл ішінде бұл бағыт олардың қызметінің ең маңызды бөлігіне айналды. 1855 жылы Генри Леман сары безгектен қайтыс болғаннан кейін,[18][22] қалған екі ағайынды тауарлар саудасы мен брокерлік қызметке басымдық беруді жалғастырды.

1858 жылға қарай мақта саудасының орталығы Оңтүстіктен Нью-Йорк қаласына ауысты. Ол жерде мақта делдалдары мен комиссиялық үйлер шоғырланған болатын. Lehman компаниясы Либерти-стриттегі 119-үйде өзінің алғашқы филиалын ашты,[22][23] ал 32 жастағы Эмануэль оның жұмысын басқару үшін Нью-Йоркке көшті.[18] 1862 жылы Азаматтық соғыстың салдарынан туындаған қиындықтарға байланысты фирма Джон Дурр есімді мақта саудагерімен бірігіп, Lehman, Durr & Co. компаниясын құрды.[24][25] Соғыстан кейін компания Алабаманы қалпына келтіруді қаржыландыруға көмектесті. Кейін фирманың штаб-пәтері Нью-Йорк қаласына көшірілді. Компания 1870 жылы Нью-Йорк мақта биржасының негізін қалаушылардың бірі болып, мақтаның биржалық тауар ретінде қалыптасуына ықпал етті.[22][26] Эмануэль 1884 жылға дейін биржаның басқарушылар кеңесінің мүшесі болды. Фирма сондай-ақ теміржол облигацияларының жаңадан қалыптасып келе жатқан нарығында қызмет атқарып, қаржылық кеңес беру саласына да кірісті.[27]

Lehman компаниясы 1883 жылдың өзінде-ақ Нью-Йорк кофе биржасының мүшесі болды, ал 1887 жылы Нью-Йорк қор биржасына қабылданды.[22][26] 1899 жылы компания өзінің алғашқы жария бағалы қағаздар орналастыруын жүзеге асырды. Ол International Steam Pump Company компаниясының артықшылықты және жай акцияларын орналастыру бойынша андеррайтер қызметін атқарды.[28]

International Steam Pump Company бағалы қағаздарын орналастыруға қатысқанына қарамастан, фирманың тауар саудасымен айналысатын компаниядан бағалы қағаздарды орналастыруға маманданған инвестициялық банкке айналуы 1906 жылға дейін толық жүзеге аспады.[23][29] Сол жылы Эмануэль Леманның ұлы Филип Леманның басшылығымен компания Goldman, Sachs & Co. фирмасымен серіктестік орнатып,[29][30][31] General Cigar Company компаниясының акцияларын қор нарығына шығаруға көмектесті.[32] Көп ұзамай олардың артынан Sears, Roebuck and Company компаниясы да келді.[32] Кейін фирма F.W. Woolworth Company,[32][33] May Department Stores Company, Gimbel Brothers, Inc.,[34] R.H. Macy & Company,[34] Studebaker Corporation,[33] B.F. Goodrich Company[27] және Endicott Johnson Corporation сияқты компаниялардың бағалы қағаздарын орналастыруға қатысты.

1925 жылы Филип Леман зейнетке шыққаннан кейін фирма басшылығын оның ұлы Роберт «Бобби» Леман өз қолына алды.[23][35][36] Бобби Леманның басшылығы кезінде компания Ұлы депрессия кезеңіндегі капитал тапшылығы дағдарысын еңсеріп шықты. Бұл кезеңде фирма акциялар нарығының қалпына келуін күте отырып, венчурлік капитал саласына басымдық берді.[37]

1924 жылы Джон М. Хэнкок компанияға қосылған әулеттен тыс алғашқы қызметкер болды.[30][38] Одан кейін Монро С. Гутман мен Пол Мазур келіп, 1927 жылы фирманың серіктестері атанды.[39][40] 1928 жылға қарай компания өзінің One William Street мекенжайындағы жаңа штаб-пәтеріне көшті.[41]

Пит Питерсон

1930-жылдары Lehman алғашқы теледидар өндірушісі саналатын DuMont Laboratories компаниясының акцияларын алғашқы жария орналастыруды ұйымдастырды және Radio Corporation of America (RCA) компаниясын қаржыландыруға көмектесті.[42] Компания сондай-ақ қарқынды дамып келе жатқан мұнай өнеркәсібін қаржыландыруға қатысып, Halliburton және Kerr-McGee сияқты компанияларға қолдау көрсетті. 1950-жылдары Lehman Digital Equipment Corporation компаниясының акцияларын алғашқы жария орналастыруды ұйымдастырды.[43] Кейінірек фирма Digital Equipment Corporation компаниясының Compaq компаниясы тарапынан сатып алынуын ұйымдастырды.

Серіктестіктің өзгеру кезеңі (1969–1984)

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

1969 жылы Роберт Леман фирманы 44 жыл басқарғаннан кейін қайтыс болды. Осыдан кейін Леман әулетінің бірде-бір мүшесі серіктестіктің жұмысына белсенді түрде қатыспайтын болды.[23] Сол уақытта Lehman 1970-жылдардың басындағы қолайсыз экономикалық жағдайдың қысымына тап болды. 1972 жылға қарай фирма ауыр кезеңді бастан кешіріп жатты. Сондықтан 1973 жылы компанияны дағдарыстан шығару үшін Bell & Howell Corporation компаниясының директорлар кеңесінің төрағасы әрі бас атқарушы директоры Пит Питерсон шақырылды.[44][45]

Питерсонның директорлар кеңесінің төрағасы әрі бас атқарушы директор ретіндегі басшылығы кезінде фирма 1975 жылы Abraham & Co. компаниясын сатып алды, ал екі жылдан кейін Kuhn, Loeb & Co. компаниясымен бірікті.[45] Соның нәтижесінде Salomon Brothers, Goldman Sachs және First Boston компанияларынан кейінгі елдегі төртінші ірі инвестициялық банк — Lehman Brothers, Kuhn, Loeb Inc. құрылды.[46] Питерсон фирманы айтарлықтай операциялық шығындардан қатарынан бес жылдық рекордтық пайдаға жеткізді. Осы кезеңде компанияның меншікті капитал табыстылығы инвестициялық банкинг саласындағы ең жоғары көрсеткіштердің бірі болды.[44][47]

1980-жылдардың басына қарай фирманың инвестициялық банкирлері мен трейдерлері арасындағы қайшылықтар Питерсонды фирманың президенті, операциялық директоры және бұрынғы трейдері Льюис Глюксманды 1983 жылғы мамырда өзімен бірге бас атқарушы директор қызметіне көтермелеуге мәжбүр етті.[29] Глюксман фирмада бірқатар өзгерістер енгізді, олардың нәтижесінде ішкі шиеленіс одан әрі күшейді. Бұл жағдай Глюксманның басқару стилімен және нарықтағы құлдыраумен ұштасып, билік үшін күреске алып келді. Соның нәтижесінде Питерсон қызметінен шеттетіліп, Глюксман фирманың жалғыз бас атқарушы директоры болып қалды.[44][48]

Билік үшін күреске көңілі толмаған көптеген банкирлер компаниядан кете бастады. Фирманың бірігу мен жұтып алу жөніндегі комитетінің төрағасы Стивен А. Шварцман 2003 жылғы ақпанда Private Equity International басылымына берген сұхбатында: «Lehman Brothers ішінде бәсекелестік өте жоғары болды, ақыр соңында бұл жағдай қалыпты жұмыс істеуге кедергі келтірді», — деп еске алған. Осы ішкі ыдыраудың салдарынан компания қиын жағдайға тап болды, ал Глюксман фирманы сатуға мәжбүр болды.[44][49]

American Express-пен бірігуі (1984–1994)

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]
Shearson Lehman/American Express логотипі

Инвестициялық банкингтен гөрі брокерлік қызметке көбірек маманданған және American Express компаниясына тиесілі бағалы қағаздар фирмасы Shearson/American Express 1984 жылы Lehman компаниясын 360 миллион АҚШ долларына сатып алды.[50] 11 мамырда біріктірілген компаниялар Shearson Lehman/American Express атауын қабылдады.[48]

1983 жылдан 1990 жылға дейін Питер А. Коэн Shearson Lehman Brothers компаниясының бас атқарушы директоры әрі директорлар кеңесінің төрағасы болды.[51] Ол E.F. Hutton компаниясын 1 миллиард АҚШ долларына сатып алу мәмілесін басқарды. Соның нәтижесінде Shearson Lehman Hutton компаниясы құрылды.[52][53] 1989 жылы Shearson компаниясы Ф. Росс Джонсонның басқару тобының RJR Nabisco компаниясын сатып алу әрекетін қолдады. Алайда түпкілікті нәтижеде олардың ұсынысынан Drexel Burnham Lambert қолдау көрсеткен Kohlberg Kravis Roberts жеке инвестициялық фирмасының ұсынысы басым түсіп, мәміле сол фирманың пайдасына шешілді.[54]

Бөлінуі және тәуелсіздігі (1994–2008)

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

1993 жылы жаңадан тағайындалған бас атқарушы директор Харви Голубтың басшылығымен American Express өзінің банк және брокерлік қызметтерден тұратын бизнесінен біртіндеп бас тарта бастады. Компания бөлшек брокерлік және активтерді басқару бөлімшелерін Primerica компаниясына сатты,[55] ал 1994 жылы Lehman Brothers Kuhn Loeb компаниясын алғашқы жария акция орналастыру (IPO) арқылы Lehman Brothers Holdings, Inc. атауымен дербес компания ретінде бөлді.[56] Компания бөлініп шыққаннан кейін оның бас атқарушы директоры болып Дик Фулд тағайындалды.[57] Фулд АҚШ пен әлемдегі жетекші инвестициялық банктердің бірі саналатын компанияны басқарды.[58] Оның басшылығы кезінде Lehman Brothers 1997 жылғы Азия қаржы дағдарысын еңсеріп,[59] 1998 жылы Long-Term Capital Management хедж-қорының күйреуінен де өтті.[60][61]

2001 жылы фирма Cowen & Co. компаниясының жеке клиенттерге қызмет көрсету бизнесін (PCS) сатып алды.[62] Кейінірек, 2003 жылы, компания 1989 жылы шығып кеткен активтерді басқару саласына қайта оралуды белсенді түрде бастады.[63] Басқаруындағы активтер көлемі 2 миллиард АҚШ долларынан басталған фирма Crossroads Group компаниясын, Lincoln Capital Management компаниясының тұрақты кірісті бағалы қағаздар бөлімшесін[63] және Neuberger Berman компаниясын сатып алды.[64] Бұл кәсіпорындар PCS бизнесімен және Lehman компаниясының тікелей инвестициялар бизнесімен бірге Инвестицияларды басқару бөлімшесін құрды.[65] Аталған бөлімше шамамен 3,1 миллиард АҚШ доллары көлемінде таза табыс әкелді.[66]

Жоғары тәуекелді ипотекалық несиелер дағдарысы кезінде Фулд өз қызметін сақтап қалды, ал Bear Stearns, Merrill Lynch және Citigroup сияқты бәсекелес компаниялардың бас атқарушы директорлары қызметтерінен кетуге мәжбүр болды.[61] Сонымен қатар, құрамында Vodafone компаниясының бұрынғы бас атқарушы директоры Кристофер Гент пен IBM компаниясының бұрынғы бас атқарушы директоры Джон Акерс сияқты тұлғалар болған Lehman директорлар кеңесі компания акцияларының бағасы үздіксіз құлдырап жатқан кезде де Фулдқа қарсы шығуға құлықсыз болды.

2008 жылғы мамырда, банкроттық жарияланардың алдында, компанияның активтері 639 миллиард АҚШ долларын құрады.[67]

2001 жылғы 11 қыркүйектегі шабуылдарға жауап

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]
Нью-Йорк қаласындағы бұрынғы штаб-пәтері. Қазіргі иесі — Barclays

2001 жылғы 11 қыркүйекте Lehman компаниясы Бірінші дүниежүзілік сауда орталығының (1 World Trade Center) 38–40-қабаттарын иеленіп отырды. Сол күні болған лаңкестік шабуылдар кезінде компанияның бір қызметкері қаза тапты.[68][69] Компанияның Three World Financial Center кешеніндегі жаһандық штаб-пәтері құлаған ғимараттардың сынықтарынан қатты зақымданып, пайдалануға жарамсыз болып қалды. Соның салдарынан 6 500-ден астам қызметкер басқа жерге көшірілді.[68] Сауда операциялары Нью-Джерси штатындағы Джерси-Сити қаласына ауыстырылды.[70] 2001 жылғы 17 қыркүйекте қор нарықтары қайта ашылған кезде Lehman компаниясының сату және сауда операциялары толық қалпына келтірілді.[71]

Келесі айларда компания өз қызметін Нью-Йорк қаласының әртүрлі бөліктеріндегі 40-тан астам уақытша орынға орналастырды.[72] Инвестициялық банкинг бөлімшесі Sheraton Manhattan Hotel қонақүйінің бірінші қабатындағы демалыс залдарын, мейрамханаларын және барлық 665 қонақ бөлмесін кеңсе кеңістігіне айналдырды.[72]

Шабуылдардан кейін банк икемді жұмыс кестесін (кеңсе орындарын ортақ пайдалану мақсатында) және виртуалды жеке желі (VPN) арқылы қашықтан жұмыс істеу жүйесін сынақтан өткізді.[73][74] 2001 жылғы қазанда Lehman 745 Seventh Avenue мекенжайында орналасқан, 32 қабатты және ауданы 1 050 000 шаршы футты (98 000 м²) құрайтын кеңсе ғимаратын шамамен 700 миллион АҚШ долларына сатып алды.[75][76] Бұл ғимарат жақында ғана салынып біткен болатын және оны бәсекелес Morgan Stanley компаниясы әлі қоныстанып үлгермеген еді.[75][76] Lehman жаңа ғимаратқа 2002 жылғы қаңтарда көше бастады және көшуді сол жылғы наурызда аяқтады.[77] Компания Three World Financial Center ғимаратына қайта оралмады, өйткені оның құрылымдық қауіпсіздігі толық расталмаған болатын. Бұған қоса, фирма Three World Financial Center ғимаратын жөндеу жұмыстарының аяқталуын күте алмады.[78][79]

Шабуылдардан кейін Lehman басшылығы бизнестің үздіксіз жұмыс істеуін қамтамасыз ету жоспарына көбірек көңіл бөле бастады.[80] Three World Financial Center ғимаратындағы штаб-пәтерінен бөлек, Lehman Джерси-Сити қаласында операциялық және бэк-офистік бөлімшелерін де ұстады. Компания 11 қыркүйек оқиғаларына дейін бұл нысандардан бас тарту мәселесін қарастырған болатын.[74] Алайда бұл кеңселер сақталып қана қоймай, одан әрі кеңейтілді. Соның ішінде резервтік сауда орталығы да салынды.[74]

2003 жылғы маусымдағы SEC сот ісі

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

2003 жылғы маусымда компания АҚШ-тың Бағалы қағаздар және биржалар жөніндегі комиссиясымен (SEC), Нью-Йорк штатының бас прокурорының кеңсесімен және басқа да бағалы қағаздарды реттеуші органдармен бірге келісімге келген он фирманың бірі болды. Іс әр фирманың инвестициялық банкинг бөлімшелерінің зерттеу талдаушыларына орынсыз ықпал етуіне қатысты болды.[81][82] Реттеушілердің мәлімдеуінше, фирмалар талдаушылардың сыйақысын инвестициялық банкингтен түсетін кірістермен заңсыз байланыстырған және андеррайтинг қызметтерін көрсету мүмкіндігінің орнына нарыққа ықпал ететін жағымды зерттеу есептерін ұсынуға уәде берген.[83] «Жаһандық келісім» деп аталған бұл келісім жалпы көлемі 1,4 миллиард АҚШ долларын құрайтын қаржылық санкцияларды қарастырды. Оның ішінде Lehman компаниясына 80 миллион АҚШ доллары көлемінде айыппұл салынды. Сондай-ақ бірқатар құрылымдық реформалар енгізілді, соның ішінде инвестициялық банкинг бөлімшелерін зерттеу бөлімшелерінен толық бөлу, талдаушыларға инвестициялық банкингтен түсетін кірістерден тікелей немесе жанама түрде сыйақы төлеуге тыйым салу және компания клиенттеріне тәуелсіз үшінші тараптардың зерттеулерін тегін ұсыну талаптары енгізілді.[81][82]

Ипотекалық несиелер берудің өсуі (1997–2006)

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

Lehman ипотекалық несиелер беру бизнесіне кірген алғашқы Уолл-стрит фирмаларының бірі болды. 1997 жылы компания Колорадо штатында орналасқан Alt-A санатындағы несие беруші Aurora Loan Services ұйымын сатып алды. Бұл ұйым банк мәртебесіне ие болмаған. 2000 жылы ипотекалық несиелер беру желісін кеңейту мақсатында Lehman АҚШ-тың Батыс жағалауындағы жоғары тәуекелді ипотекалық несиелер беруші BNC Mortgage LLC компаниясын сатып алды. Lehman жоғары тәуекелді ипотекалық несиелер нарығындағы жетекші ойыншылардың біріне тез айналды. 2003 жылға қарай компания 18,2 миллиард АҚШ доллары көлемінде несие беріп, несие берушілер арасында үшінші орынға көтерілді. 2004 жылы бұл көрсеткіш 40 миллиард АҚШ долларынан асты. 2006 жылға қарай Aurora мен BNC ай сайын шамамен 50 миллиард АҚШ доллары көлемінде несие беретін болды.[84] 2008 жылға қарай Lehman компаниясының активтері 680 миллиард АҚШ долларын құрады, ал олар небәрі 22,5 миллиард АҚШ доллары көлеміндегі меншікті капиталмен қамтамасыз етілген еді. Меншікті капитал көлемімен салыстырғанда компанияның тәуекелі жоғары коммерциялық жылжымайтын мүлік активтері одан отыз есе көп болды. Мұндай жоғары левередж жағдайында жылжымайтын мүлік құнының 3–5 пайызға төмендеуі компанияның бүкіл капиталын жойып жіберуі мүмкін еді.[85]

Банкроттығы

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

2008 жылғы 13 қыркүйек, сенбі күні Нью-Йорк федералдық резерв банкінің сол кездегі президенті Тимоти Ф. Гайтнер Lehman компаниясының болашағына арналған жиналыс өткізді. Онда компания активтерін шұғыл тарату мүмкіндігі де қарастырылды.[86] Lehman компаниясы өзін ықтимал сату мәселесі бойынша Bank of America және Barclays компанияларымен келіссөздер жүргізіп жатқанын хабарлады. Алайда Barclays та, Bank of America да компанияны толық сатып алудан бас тартты. Barclays жағдайында бұған мәміле іс жүзінде аяқталуға жақын қалғанына қарамастан, Ұлыбритания үкіметінің, атап айтқанда Қазынашылық канцлері Аластер Дарлинг пен Қаржылық қызметтер басқармасының бас атқарушы директоры Гектор Сантстың акционерлерге қатысты британдық ережелерге сілтеме жасап, соңғы сәтте мәмілеге рұқсат бермеуі себеп болды.[86][87]

Келесі күні, 2008 жылғы 14 қыркүйек, жексенбіде Халықаралық своптар және туынды қаржы құралдары қауымдастығы (ISDA) сол күні Lehman банкрот болған жағдайда нарық қатысушыларына әртүрлі туынды қаржы құралдары бойынша өз позицияларын өзара есепке алуға мүмкіндік беру үшін ерекше сауда сессиясын ұсынды.[88] Банкроттық туралы өтініш белгіленген мерзімнен кейін берілгеніне қарамастан, көптеген дилерлер арнайы сессия барысында жасаған мәмілелерін орындады.[89]

Lehman Brothers компаниясының Нью-Йорк қаласындағы штаб-пәтері, 2008 жылғы 15 қыркүйек

2008 жылғы 15 қыркүйекте дүйсенбі күні таңғы сағат 1-ге аз уақыт қалғанда (UTC−5) Lehman Brothers Holdings АҚШ Банкроттық туралы кодексінің 11-тарауына сәйкес банкроттықтан қорғау туралы өтініш беретінін жариялады. Компания мұндай шешіміне 613 миллиард АҚШ доллары көлеміндегі банк алдындағы берешекті, 155 миллиард АҚШ доллары көлеміндегі облигациялық қарызды[90] және 639 миллиард АҚШ долларына бағаланған активтерді себеп ретінде көрсетті.[91] Компания сондай-ақ өзінің еншілес ұйымдары әдеттегі тәртіппен жұмысын жалғастыратынын мәлімдеді.[90] Уолл-стриттің бірқатар фирмалары банкті реттелген түрде тарату үшін капитал мен қаржылық көмек көрсетуге келісті. Өз кезегінде Федералдық резерв үкіметтің несиелері мен өзге де көмегінің орнына сапасы төмен активтерді айырбастауға келісті.[92] Сол күні таңертең Lehman қызметкерлерінің 745 Seventh Avenue мекенжайындағы әлемдік штаб-пәтерден құжаттарды, компания логотипі бар заттарды және өзге де жеке мүліктерін алып шығып жатқан көріністері байқалды. Бұл жағдай күні бойы және келесі күні де жалғасты.[93]

Қайта құрылымдау жөніндегі Alvarez and Marsal компаниясының тең бас атқарушы директоры Брайан Марсал компанияның қайта құрылымдау жөніндегі бас директоры болып тағайындалды, кейіннен бас атқарушы директор қызметіне де кірісті.[94]

Сол күні Австралияның бағалы қағаздар биржасы (ASX) клирингтік ұйымдар фирмамен жасалған келісімшарттарды тоқтатқаннан кейін Lehman компаниясының Аустралиядағы еншілес ұйымының нарық қатысушысы ретіндегі қызметін тоқтатты.[95] 2008 жылғы 15 қыркүйекте Lehman акцияларының құны 90 пайыздан астам төмендеді.[96][97] 2008 жылғы 15 қыркүйекте Dow Jones өнеркәсіптік индексі 500 тармақтан астам төмен көрсеткішпен жабылды. Сол кезде бұл 2001 жылғы 11 қыркүйектегі шабуылдардан кейінгі күндерден бергі бір күн ішіндегі ең ірі құлдырау болып саналды.[98]

Ұлыбританияда инвестициялық банктің қызметі әкімшілік басқаруға беріліп, әкімшілер ретінде PricewaterhouseCoopers тағайындалды.[99] Жапонияда Lehman Brothers Japan Inc. жапондық бөлімшесі мен оның холдингтік компаниясы 2008 жылғы 16 қыркүйекте Токио аудандық сотына азаматтық қайта ұйымдастыру рәсімін бастау туралы өтініш берді.[100] 2008 жылғы 17 қыркүйекте Нью-Йорк қор биржасы Lehman Brothers компаниясының акцияларын листингтен алып тастады.[101]

2011 жылғы 16 наурызда, банкроттық туралы өтініш бергеннен шамамен үш жыл өткен соң және Манхэттендегі АҚШ банкроттық істері жөніндегі сотына құжат тапсырғаннан кейін, Lehman Brothers Holdings Inc. өз қайта ұйымдастыру жоспарын кредиторлардың мақұлдауына 14 қазанға дейін ұсынуға ниетті екенін жариялады. Осыдан кейін 17 қарашада жоспарды бекіту жөніндегі сот тыңдауы өткізілуі тиіс еді.[102][103]

Дереккөздер

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]
  1. ↑ History of the Lehman Brothers. Harvard University Library-Lehman Brothers Collection. Басты дереккөзінен мұрағатталған 9 қазан 2018. Тексерілді, 1 желтоқсан 2010.
  2. 1 2 Bernhard, William, L., Birge, June Rossbach Bingham, Loeb, John L., Jr.. Lots of Lehmans – The Family of Mayer Lehman of Lehman Brothers, Remembered by His Descendants. Center For Jewish History, 2007, page 5
  3. ↑ Lehman Brothers declares bankruptcy (ағыл.). HISTORY. Тексерілді, 6 шілде 2020.
  4. ↑ The Lehman Brothers Bankruptcy A: Overview. (October 1, 2014). Басты дереккөзінен мұрағатталған 1 маусым 2021. Тексерілді, 6 шілде 2020.
  5. ↑ Melvyn Dubofsky The Oxford Encyclopedia of American Busgle.com/books?id=D-NMAgAAQBAJ&pg=PA470 — Oxford University Press, 2013. — P. 470–. — ISBN 978-0-19-973881-6.
  6. ↑ Michael P. Malloy Anatomy of a Meltdown: A Dual Financial Biography of the Subprime Mortgage Crisis — Wolters Kluwer Law & Business, 2010. — ISBN 978-0-7355-9458-6.
  7. ↑ Corporate Social Responsibility in the Global Business World — Springer Science & Business Media. — P. 124–. — ISBN 978-3-642-37620-7.
  8. ↑ Williams Mark Uncontrolled Risk — McGraw-Hill Education. — ISBN 978-0071638296.
  9. ↑ Largest corporate bankruptcies. Басты дереккөзінен мұрағатталған 4 қыркүйек 2015.
  10. ↑ Williams Mark Uncontrolled Risk — McGraw-Hill Education. — P. 178. — ISBN 978-0071638296.
  11. ↑ Barclays PLC. (September 17, 2008). Barclays announces agreement to acquire Lehman Brothers North American investment banking and capital markets businesses. Пресс-релиз.
  12. ↑ Barclays buys core Lehman assets, BBC News (September 17, 2008).
  13. ↑ Judge approves $1.3 billion Lehman deal, BBC News (September 20, 2008).
  14. ↑ Nomura Holdings (September 22, 2008). Nomura to acquire Lehman Brothers' Asia Pacific franchise. Пресс-релиз.
  15. ↑ Nomura Holdings (October 6, 2008). Nomura to close acquisition of Lehman Brothers' Europe and Middle East investment banking and equities businesses on October 13. Пресс-релиз.
  16. ↑ Bernhard, William, L., Birge, June Rossbach Bingham, Loeb, John L., Jr.. Lots of Lehmans – The Family of Mayer Lehman of Lehman Brothers, Remembered by His Descendants. Center For Jewish History, 2007, page 1
  17. ↑ Geisst, Charles R. The Last Partnerships. McGraw-Hill, 1997, page 49
  18. 1 2 3 4 Wechsberg, Joseph. The Merchant Bankers. Pocket Books, 1966, page 233
  19. ↑ Birmingham, Stephen. Our Crowd: The Great Jewish Families of New York. Harper and Row, 1967, page 47
  20. ↑ Churchwell, Sarah 'The Lehman Trilogy' and Wall Street's Debt to Slavery (ағыл.). The New York Review of Books. (June 11, 2019). Тексерілді, 30 қыркүйек 2020.
  21. ↑ Lehman Bros: 1 brother owned 7 enslaved people in 1860, USA Today (21 ақпан 2022).
  22. 1 2 3 4 Geisst, Charles R. The Last Partnerships. McGraw-Hill, 1997, page 50
  23. 1 2 3 4 Phillips, McCandlish ROBERT LEHMAN, FINANCIER, DEAD; Robert Lehman, Art Collector and Investment Banker, Dies (ағыл.). The New York Times. (August 10, 1969). Тексерілді, 30 қыркүйек 2020.
  24. ↑ Birmingham, Stephen. Our Crowd: The Great Jewish Families of New York. Harper and Row, 1967, page 77
  25. ↑ Bernhard, William, L., Birge, June Rossbach Bingham, Loeb, John L., Jr.. Lots of Lehmans – The Family of Mayer Lehman of Lehman Brothers, Remembered by His Descendants. Center For Jewish History, 2007, page 8
  26. 1 2 Wechsberg, Joseph. The Merchant Bankers. Pocket Books, 1966, page 235
  27. 1 2 Brownfiield, Troy The Company that Nearly Bankrupted America | The Saturday Evening Post. The Saturday Evening Post. (January 15, 2019). Тексерілді, 30 қыркүйек 2020.
  28. ↑ Swaine Robert T. The Cravath Firm and Its Predecessors, 1819–1947 — The Lawbook Exchange, Ltd.. — P. 633. — ISBN 978-1-58477-713-7.
  29. 1 2 3 Auletta, Ken. Power, Greed and Glory on Wall Street: The Fall of the Lehman Brothers  (ағыл.), The New York Times (February 17, 1985).
  30. 1 2 Geisst, Charles R. The Last Partnerships. McGraw-Hill, 1997, page 51
  31. ↑ Geisst, Charles R. The Last Partnerships. McGraw-Hill, 1997, page 285
  32. 1 2 3 Wechsberg, Joseph. The Merchant Bankers. Pocket Books, 1966, page 238
  33. 1 2 Geisst, Charles R. The Last Partnerships. McGraw-Hill, 1997, page 53
  34. 1 2 Wechsberg, Joseph. The Merchant Bankers. Pocket Books, 1966, page 241
  35. ↑ Kapur, Saranya A Lehman Brothers Founder's Historic Mansion Just Sold As 'Trophy Office Space' For $40 Million. Business Insider. (November 7, 2013). Тексерілді, 30 қыркүйек 2020.
  36. ↑ Serwer, Andy CEO Dick Fuld's makeover of Lehman Brothers – Apr. 11, 2006. CNN Money. (April 11, 2006). Басты дереккөзінен мұрағатталған 30 сәуір 2006. Тексерілді, 30 қыркүйек 2020.
  37. ↑ Crash of a titan: The inside story of the fall of Lehman Brothers (ағыл.). The Independent. (September 7, 2009). Тексерілді, 30 қыркүйек 2020.
  38. ↑ John M. Hancock Papers. University of North Dakota. Басты дереккөзінен мұрағатталған 10 ақпан 2007. Тексерілді, 14 қыркүйек 2008.
  39. ↑ Monroe Gutman, 88, Lehman Executive  (ағыл.), The New York Times (July 5, 1974).
  40. ↑ Waggoner, Walter H.. Paul M. Mazur, at 86; Lehman Bros. Partner More Than 50 Years  (ағыл.), The New York Times (August 1, 1979).
  41. ↑ Chapman Peter The Last of the Imperious Rich: Lehman Brothers, 1844–2008 — Penguin. — P. 94. — ISBN 978-1-101-44270-8.
  42. ↑ Ingham John N. Biographical Dictionary of American Business Leaders — Greenwood Publishing Group, 1983. — ISBN 9780313213625.
  43. ↑ FACTBOX: A brief history of Lehman Brothers  (ағыл.), Reuters (September 13, 2008).
  44. 1 2 3 4 Ward Vicky The Devil's Casino: Friendship, Betrayal, and the High Stakes Games Played Inside Lehman Brothers — John Wiley & Sons. — ISBN 978-1-118-01149-2.
  45. 1 2 Geisst, Charles R. The Last Partnerships. McGraw-Hill, 1997, page 77 [dead link]
  46. ↑ Sloane, Leonard. Lehman and Kuhn Loeb to Merge; Lehman Brothers and Kuhn Loeb Sign Agreement to Merge December 16, The New York Times (November 29, 1977).
  47. ↑ Leading with Kindness: How Good People Consistently Get Superior Results — AMACOM. — ISBN 978-0-8144-0175-0.
  48. 1 2 Geisst, Charles R. The Last Partnerships. McGraw-Hill, 1997, page 78
  49. ↑ Staff, P. E. I. Always bet on black (ағыл.). Private Equity International. (February 2003). Тексерілді, 22 маусым 2020.
  50. ↑ Cole, Robert J.. Shearson to Pay $360 Million to Acquire Lehman Brothers  (ағыл.), The New York Times (April 11, 1984).
  51. ↑ Profile: Peter A. Cohen, Forbes.
  52. ↑ Cole, Robert J.. Company News – Hutton-Shearson Deal Announced, The New York Times (December 4, 1987).
  53. ↑ Shearson Lehman Buying out E.F. Hutton – Rights Managed. Pro.corbis.com. Тексерілді, 16 қазан 2010.
  54. ↑ History of the Rjr Nabisco Takeover  (ағыл.), The New York Times (December 2, 1988).
  55. ↑ Quint, Michael. Primerica Will Buy Shearson for $1 billion, The New York Times (March 13, 1993).
  56. ↑ Geisst, Charles R. The Last Partnerships. McGraw-Hill, 1997, page 79
  57. ↑ Anderson, Jenny. The Survivor  (ағыл.), The New York Times (October 28, 2007).
  58. ↑ Junod, Tom (2009-09-11). "The Deal of the Century" (in en-US). Esquire. https://www.esquire.com/news-politics/a6295/barclays-deal-of-the-century-1009/. Retrieved 2025-04-29.
  59. ↑ Salinger Lawrence M. Encyclopedia of White-Collar and Corporate Crime — SAGE Publications. — P. 550. — ISBN 978-1-4522-7616-8.
  60. ↑ Wilchins, Dan. Lehman shares plunge on capital raising concern  (ағыл.), Reuters (June 3, 2008).
  61. 1 2 Christian Plumb and Dan Wilchins. Lehman CEO Fuld's hubris contributed to meltdown, Reuters (September 14, 2008).
  62. ↑ Charles Gasparino Lehman Brothers to take over SG Cowen's brokerage division. The Financial Express. (July 18, 2000). Басты дереккөзінен мұрағатталған 14 мамыр 2013. Тексерілді, 15 ақпан 2012.
  63. 1 2 Christine Williamson. Back Again: Lehman returns to institutional management with Lincoln deal; Purchase of fixed-income business ends 13-year absence, Pensions & Investments, Goliath.
  64. ↑ Thomas, Landon Jr.. Market Place; Lehman to Buy Neuberger Berman For $2.6 Billion, The New York Times (July 23, 2003).
  65. ↑ Gasparino, Charlie Lehman Weighs Sale of Investment Management Unit. CNBC. (August 4, 2008). Тексерілді, 30 қыркүйек 2020.
  66. ↑ Lehman Brothers Holdings Inc.. SEC. Тексерілді, 30 қыркүйек 2020.
  67. ↑ Wilchins, Dan. Lehman files for bankruptcy, plans to sell units  (ағыл.), Reuters (September 15, 2008).
  68. 1 2 Impact of 9/11 on Lehman Brothers, Merrill Lynch and American Express (ағыл.). CIO. (September 1, 2002). Тексерілді, 30 қыркүйек 2020.
  69. ↑ Grim roll call of WTC companies  (ағыл.), The Guardian (September 14, 2001).
  70. ↑ Blair, Jayson. Amex Coming Back to Lower Manhattan  (ағыл.), The New York Times (March 1, 2002).
  71. ↑ Berenson, Alex. AFTER THE ATTACKS: THE MARKETS; Uncertainly, Market Reopens Today  (ағыл.), The New York Times (September 17, 2001).
  72. 1 2 Bill Egbert. Lehman Checks into Sheraton, Daily News, nydailynews.com (September 19, 2001).
  73. ↑ Hewlett Sylvia Ann Off-Ramps and On-Ramps: Keeping Talented Women on the Road to Success — Harvard Business Press. — Vol. 83. — P. 43–6, 48, 50–4 passim. — ISBN 978-1-4221-5983-5.
  74. 1 2 3 Cast Study: Lehman Brothers. Citrix.com. (2003). Басты дереккөзінен мұрағатталған 24 қараша 2012. Тексерілді, 15 ақпан 2012.
  75. 1 2 Lehman buys NYC office building, CNN (October 8, 2001).
  76. 1 2 Bagli, Charles V.. Morgan Stanley Selling Nearly Completed Office Tower to Lehman for $700 Million, The New York Times (October 9, 2001).
  77. ↑ Print Page. Nymag.com. Тексерілді, 7 қазан 2013.
  78. ↑ Bagli, Charles V.. Tower at Financial Center Changes Hands for a Song  (ағыл.), The New York Times (September 10, 2002).
  79. ↑ Lehman Brothers Plans to Move Headquarters Out of Wall Street  (ағыл.), The Wall Street Journal (October 9, 2001).
  80. ↑ Scalet, Sarah D. IT Executives From Three Wall Street Companies – Lehman Brothers, Merrill Lynch and American Express – Look Back on 9/11 and Take Stock of Where They Are Now (ағыл.). CIO. (September 1, 2002). Тексерілді, 30 қыркүйек 2020.
  81. 1 2 Morgenson, Gretchen. Is Insider Trading Part of the Fabric?  (ағыл.), The New York Times (May 19, 2012).
  82. 1 2 Henriques, Diana B.. Lehman Aided in Loan Fraud, Jury Says  (ағыл.), The New York Times (June 17, 2003).
  83. ↑ SEC Tried to Ease Curbs  (ағыл.), The Wall Street Journal (March 17, 2010).
  84. ↑ Williams Mark Uncontrolled Risk — McGraw-Hill Education. — P. 129. — ISBN 978-0071638296.
  85. ↑ A Colossal Failure of Common Sense: The Inside Story of the Collapse of Lehman Brothers — Crown. — ISBN 978-0-307-58835-7.
  86. 1 2 U.S. Gives Banks Urgent Warning to Solve Crisis, The New York Times (September 13, 2008).
  87. ↑ Lehman Heads Toward Brink as Barclays Ends Talks, The New York Times (September 14, 2008).
  88. ↑ ISDA (September 14, 2008). Lehman Risk Reduction Trading Session and Protocol Agreement. Пресс-релиз.
  89. ↑ Jane Baird. CDS dealers honour trades to cut Lehman risk, Reuters (September 15, 2008).
  90. 1 2 Lehman Brothers Holdings Inc. Announces It Intends to File Chapter 11 Bankruptcy Petition. Lehman Brothers Holdings Inc.. (September 15, 2008). Басты дереккөзінен мұрағатталған 20 қыркүйек 2008. Тексерілді, 15 қыркүйек 2008.
  91. ↑ Mamudi, Sam Lehman folds with record $613 billion debt. MarketWatch. (September 15, 2008).
  92. ↑ Sorkin, Andrew Ross. In Frantic Day, Wall Street Banks Teeter, The New York Times (September 15, 2008).
  93. ↑ Overton 2013, p. 86.
  94. ↑ Marsal to take over as Lehman CEO at end of year  (ағыл.), Reuters (November 20, 2008).
  95. ↑ ASX suspends Lehman Brothers, The Australian (September 15, 2008).
  96. ↑ Lehman failure, AIG struggle drive financials lower. MarketWatch. (September 15, 2010).
  97. ↑ AFP afp.google.com, Lehman bankruptcy shakes world financial system. (September 15, 2008). Басты дереккөзінен мұрағатталған 5 наурыз 2012. Тексерілді, 16 қазан 2010.
  98. ↑ Grynbaum, Michael. Wall St.'s Turmoil Sends Stocks Reeling, The New York Times (September 15, 2008).
  99. ↑ Lehman Bros files for bankruptcy, BBC News (September 15, 2008).
  100. ↑ Lehman Bros files for Civil Reorganization Law. Yomiuri Online. (September 16, 2008). Тексерілді, 16 қыркүйек 2008.
  101. ↑ NYSE Euronext (September 17, 2008). NYSE to Suspend Trading in Lehman Brothers Holdings, Inc. and Related Securities listed on NYSE and NYSE Arca; Moves to Remove from the List. Пресс-релиз.
  102. ↑ Lehman targets November 17 to win bankruptcy plan OK, Reuters (March 16, 2011).
  103. ↑ Greece lost a huge amount of money from deposits in Lehman Brothers.
«https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=Lehman_Brothers&oldid=3615382» бетінен алынған