Essonne
Essonne
Département de l'Essonne | |
|---|---|
 Kedudukan Essonne di Perancis | |
| Negara | Perancis |
| Wilayah | Île-de-France |
| Ditubuhkan | 1 Januari 1968[1] |
| Pusat pentadbiran | Évry-Courcouronnes |
| Kerajaan | |
| • Presiden Majlis Jabatan | François Durovray[2] |
| Keluasan | |
• Jumlah | 1,804 km2 (697 batu persegi) |
| Penduduk (2023)[4] | |
• Jumlah | 1,338,485 |
| • Kepadatan | 741.8/km2 (1,921/batu persegi) |
| Demonym | Essonniens dan Essonniennes |
| Kod INSEE | 91 |
| Arrondissement | 3 |
| Kanton | 21 |
| Komun | 194[5] |
| Subprefektur | Étampes Palaiseau |
| Tapak sesawang | www |
Essonne ialah sebuah jabatan di bahagian selatan wilayah Île-de-France, Perancis. Jabatan yang mempunyai kod INSEE 91 ini dinamakan sempena Sungai Essonne dan membentuk sebahagian daripada grande couronne, iaitu lingkaran luar kawasan metropolitan Paris. Pusat pentadbirannya terletak di Évry-Courcouronnes, manakala Étampes dan Palaiseau menjadi pusat subprefektur.
Essonne mempunyai keluasan 1,804 km² dan penduduk seramai 1,338,485 orang pada tahun 2023, dengan kepadatan 741.8 orang bagi setiap kilometer persegi.[4] Jabatan ini terdiri daripada tiga arrondissement, 21 kanton dan 194 buah komun.[5] Wilayahnya memperlihatkan perbezaan yang ketara antara kawasan pinggir bandar yang padat di utara, pusat penyelidikan dan pendidikan tinggi di dataran tinggi Saclay, kawasan bandar di sekitar Évry-Courcouronnes dan Corbeil-Essonnes, serta kawasan pertanian, hutan dan perkampungan di selatan.
Sejarah
[sunting | sunting sumber]
Wilayah Essonne sebelum tahun 1968 merupakan bahagian selatan jabatan Seine-et-Oise, sebuah kawasan pentadbiran luas yang mengelilingi Paris dan bekas jabatan Seine.
Essonne diwujudkan melalui Undang-undang No. 64-707 bertarikh 10 Julai 1964 mengenai penyusunan semula pentadbiran kawasan Paris.[1] Undang-undang tersebut membubarkan jabatan Seine dan Seine-et-Oise serta membentuk Paris bersama enam jabatan baharu di kawasan sekelilingnya. Jabatan Essonne mula berfungsi pada 1 Januari 1968 dengan Évry sebagai pusat pentadbirannya.
Pada tahun 1969, komun Châteaufort dan Toussus-le-Noble, yang pada awalnya dimasukkan ke dalam Essonne, dipindahkan ke jabatan Yvelines melalui dekri bertarikh 21 November 1969.[6]
Penubuhan jabatan ini bertepatan dengan tempoh pembandaran pesat di selatan kawasan metropolitan Paris. Projek perumahan baharu dibangunkan di beberapa komun, manakala jaringan jalan raya dan kereta api diperluas bagi menampung pertumbuhan penduduk.
Évry dipilih pada tahun 1960-an sebagai salah sebuah bandar baharu di sekitar Paris. Pembangunannya merangkumi pembinaan kawasan perumahan, pusat pentadbiran, kemudahan pendidikan, pusat perdagangan dan rangkaian pengangkutan. Bandar tersebut kemudiannya bergabung dengan Courcouronnes pada tahun 2019 untuk membentuk komun baharu Évry-Courcouronnes.
Geografi
[sunting | sunting sumber]Essonne terletak di bahagian selatan Île-de-France. Jabatan ini bersempadan dengan Hauts-de-Seine dan Val-de-Marne di utara, Seine-et-Marne di timur, Loiret di selatan, serta Eure-et-Loir dan Yvelines di barat.
Wilayah Essonne merangkumi empat kawasan semula jadi utama: Gâtinais di tenggara, Brie di timur laut, Hurepoix di bahagian tengah dan Beauce di barat daya.[7]
Seine membentuk sebahagian daripada sempadan timur jabatan dan melalui kawasan bandar di sekitar Corbeil-Essonnes, Évry-Courcouronnes, Ris-Orangis, Draveil dan Vigneux-sur-Seine. Sungai-sungai lain termasuk Essonne, Orge, Yvette, Juine dan Bièvre. Lembah sungai ini memainkan peranan penting dalam sejarah petempatan, kegiatan perindustrian dan pengangkutan jabatan.
Bahagian utara Essonne disepadukan dengan kawasan bandar Paris dan mempunyai kepadatan penduduk yang tinggi. Kawasan tersebut merangkumi pusat bandar seperti Massy, Palaiseau, Athis-Mons, Savigny-sur-Orge dan Sainte-Geneviève-des-Bois. Bahagian tengah pula berkembang di sekitar Évry-Courcouronnes, Corbeil-Essonnes dan lembah Seine.
Walaupun sering digambarkan sebagai jabatan pinggir bandar, Essonne turut mempunyai kawasan luar bandar yang luas. Sebanyak 80 daripada 194 komun diklasifikasikan sebagai komun luar bandar. Komun-komun tersebut merangkumi kira-kira 46% daripada keluasan jabatan tetapi hanya menempatkan sebahagian kecil daripada jumlah penduduknya.[3]
Bahagian tenggara Essonne termasuk dalam Taman Semula Jadi Wilayah Gâtinais français. Taman tersebut meliputi 69 komun, termasuk 36 komun di Essonne dan 33 komun di Seine-et-Marne, dengan keluasan keseluruhan kira-kira 75,640 hektar.[8]
Pentadbiran dan politik
[sunting | sunting sumber]Essonne berfungsi serentak sebagai kawasan pentadbiran kerajaan Perancis dan sebagai pihak berkuasa tempatan yang ditadbir oleh Majlis Jabatan. Pentadbiran negara diketuai oleh seorang prefek yang berpusat di Évry-Courcouronnes. Fabienne Balussou dilantik sebagai prefek Essonne mulai 22 September 2025.[9]
Jabatan ini dibahagikan kepada tiga arrondissement:
Ketiga-tiga arrondissement tersebut merangkumi 194 komun.[5] Jabatan ini turut dibahagikan kepada 21 kanton yang digunakan terutamanya sebagai kawasan pilihan raya bagi memilih ahli Majlis Jabatan.
Majlis Jabatan mempunyai 42 orang ahli, dengan seorang wanita dan seorang lelaki dipilih daripada setiap kanton.[2] Majlis tersebut mengurus bidang seperti bantuan sosial, perlindungan kanak-kanak, sekolah menengah rendah, jalan jabatan, perkhidmatan kecemasan dan sebahagian daripada dasar kebudayaan serta alam sekitar.
Majlis Jabatan dipengerusikan oleh François Durovray, yang masih memegang jawatan tersebut pada tahun 2026.[2]
Demografi
[sunting | sunting sumber]Essonne mempunyai 1,338,485 orang penduduk pada tahun 2023. Antara tahun 2017 dengan 2023, jumlah penduduk meningkat secara purata sebanyak 0.5% setahun. Pertambahan semula jadi menyumbang kadar positif sebanyak 0.7% setahun, manakala imbangan perpindahan masuk dan keluar ialah −0.2%.[4]
Pada tahun 2023, jabatan ini mempunyai 550,903 isi rumah dan 600,822 unit kediaman. Taraf hidup median ialah €27,940 bagi setiap unit penggunaan, manakala 15.4% penduduk berada di bawah garis kemiskinan yang ditetapkan pada 60% daripada pendapatan median.[4]
Taburan penduduk tidak sekata. Kawasan utara dan tengah mempunyai kepadatan yang lebih tinggi serta hubungan pengangkutan yang rapat dengan Paris. Sebaliknya, kebanyakan komun di selatan mempunyai penduduk yang lebih kecil dan mengekalkan ciri pertanian atau luar bandar.
Komun terbesar
[sunting | sunting sumber]Komun-komun dengan jumlah penduduk perbandaran terbesar pada tahun 2023 ialah:[10]
| Kedudukan | Komun | Penduduk |
|---|---|---|
| 1 | Évry-Courcouronnes | 66,919 |
| 2 | Corbeil-Essonnes | 54,471 |
| 3 | Massy | 51,729 |
| 4 | Savigny-sur-Orge | 37,601 |
| 5 | Palaiseau | 37,471 |
| 6 | Athis-Mons | 36,613 |
| 7 | Sainte-Geneviève-des-Bois | 35,438 |
| 8 | Vigneux-sur-Seine | 31,466 |
| 9 | Ris-Orangis | 31,189 |
| 10 | Viry-Châtillon | 30,838 |
Ekonomi
[sunting | sunting sumber]Ekonomi Essonne berkait rapat dengan kawasan metropolitan Paris. Sektor utamanya merangkumi perkhidmatan, perdagangan, pengangkutan, penyelidikan, pendidikan tinggi, teknologi, industri dan logistik. Pertanian masih penting dari segi penggunaan tanah, khususnya di dataran Beauce dan kawasan selatan jabatan.
Pada tahun 2023, terdapat kira-kira 479,749 pekerjaan di tempat kerja dalam jabatan ini dan 89.4% daripadanya merupakan pekerjaan bergaji. Kadar aktiviti penduduk berumur antara 15 dengan 64 tahun ialah 76.4%, manakala kadar pengangguran mengikut takrif bancian ialah 10.1%.[4]
Pada akhir tahun 2024, perdagangan, pengangkutan dan pelbagai perkhidmatan merangkumi 66.7% daripada pertubuhan majikan. Pembinaan menyumbang 15.9%, pentadbiran awam, pendidikan, kesihatan dan kerja sosial 11.6%, perindustrian 5.0%, manakala pertanian, perhutanan dan perikanan menyumbang 0.7%.[4]
Bahagian barat laut jabatan merupakan sebahagian daripada kelompok sains dan teknologi Paris-Saclay. Kawasan tersebut menghimpunkan universiti, sekolah tinggi, pusat penyelidikan awam dan syarikat teknologi di sekitar Palaiseau, Orsay, Saclay dan Massy.
Évry-Courcouronnes dan Corbeil-Essonnes menempatkan Genopole, sebuah kelompok penyelidikan dan pembangunan yang memberikan tumpuan kepada genomik, bioteknologi dan sains hayat.[11]
Bahagian utara jabatan turut dipengaruhi oleh kegiatan ekonomi yang berkaitan dengan Lapangan Terbang Paris-Orly, termasuk pengangkutan, logistik, penyelenggaraan, perhotelan dan perdagangan.
Pendidikan tinggi dan penyelidikan
[sunting | sunting sumber]
Essonne merupakan salah sebuah pusat utama pendidikan tinggi dan penyelidikan di Perancis, khususnya melalui pembangunan Paris-Saclay.
Universiti Paris-Saclay menghimpunkan universiti, sekolah tinggi dan pusat penyelidikan di beberapa lokasi, termasuk Orsay, Palaiseau dan Évry-Courcouronnes. Institusi tersebut mempunyai kira-kira 50,000 pelajar, 8,100 penyelidik dan tenaga pengajar penyelidik serta sekitar 220 makmal.[12]
École Polytechnique, yang diasaskan pada tahun 1794, berpindah dari Paris ke kampusnya di Palaiseau pada tahun 1976.[13] Kampus tersebut kini merupakan sebahagian daripada kelompok pendidikan dan penyelidikan di dataran tinggi Saclay.
Pusat CEA Paris-Saclay menghimpunkan hampir 7,000 kakitangan dan anggota organisasi rakan kongsi di beberapa tapak. Kegiatan penyelidikannya merangkumi tenaga rendah karbon, iklim dan alam sekitar, sains bahan, kesihatan, sains hayat dan teknologi.[14]
Institusi pendidikan tinggi lain di jabatan ini termasuk CentraleSupélec, Institut d'Optique Graduate School, Télécom SudParis, Institut Mines-Télécom Business School dan Universiti Évry Paris-Saclay.
Pengangkutan
[sunting | sunting sumber]Essonne disepadukan dengan rangkaian pengangkutan awam Île-de-France. Jabatan ini dilalui oleh:
- RER B, yang melayani Massy, Palaiseau, Orsay dan kawasan lembah Yvette;
- RER C, yang melalui Massy, Savigny-sur-Orge, Brétigny-sur-Orge, Dourdan dan Étampes;
- RER D, yang melayani kawasan sekitar Vigneux-sur-Seine, Juvisy-sur-Orge, Évry-Courcouronnes dan Corbeil-Essonnes.
Stesen Massy–Palaiseau merupakan hab utama yang menyediakan pertukaran antara RER B, RER C, kereta api berkelajuan tinggi dan rangkaian bas.
Laluan trem-kereta api T12 menghubungkan Massy dengan Évry-Courcouronnes melalui 16 stesen sepanjang kira-kira 20 km. Laluan tersebut mula beroperasi pada Disember 2023 dan menyediakan hubungan dengan RER B, C dan D.[15] Laluan trem T7 pula menghubungkan kawasan sekitar Athis-Mons dan Paray-Vieille-Poste dengan Villejuif.
Laluan 18 Grand Paris Express sedang dibangunkan untuk menghubungkan Lapangan Terbang Orly, Massy-Palaiseau, dataran tinggi Saclay dan Versailles. Pada tahun 2026, ujian automatik telah dijalankan antara Massy–Palaiseau dengan Christ de Saclay. Bahagian pertama laluan itu dijadualkan mula beroperasi pada Oktober 2026, tetapi tarikh pembukaan masih tertakluk pada kemajuan ujian dan pembinaan.[16]
Jalan raya utama termasuk lebuh raya A6, A10 dan A126 serta jalan lingkar luar N104, yang dikenali sebagai Francilienne. Lapangan Terbang Paris-Orly sebahagiannya terletak di bahagian utara Essonne.
Budaya dan warisan
[sunting | sunting sumber]
Domaine départemental de Chamarande merupakan sebuah kawasan warisan, kebudayaan dan landskap seluas kira-kira 98 hektar. Kawasan tersebut merangkumi sebuah château, bangunan bersejarah, taman dan ruang pameran seni kontemporari. Ia merupakan taman awam terbesar di Essonne.[17]
Château de Dourdan dibina atas arahan Raja Philippe Auguste dan disiapkan sekitar tahun 1222. Kompleks tersebut merupakan salah satu daripada beberapa kubu abad ke-13 di Île-de-France yang masih mengekalkan sebahagian besar struktur pertahanannya, termasuk menara, tembok, pintu masuk berkubu dan donjon.[18]
Warisan jabatan turut merangkumi Château de Courances, bandar bersejarah Étampes, perkampungan dan landskap Gâtinais, serta bangunan keagamaan, perindustrian dan pertanian dari pelbagai zaman.
Essonne juga mempunyai warisan moden yang dikaitkan dengan pembangunan bandar baharu Évry. Antara bangunan utamanya ialah Katedral Kebangkitan Saint Corbinien, pusat pentadbiran dan kawasan perumahan yang mencerminkan perancangan bandar pada separuh kedua abad ke-20.
Lihat juga
[sunting | sunting sumber]Rujukan
[sunting | sunting sumber]- 1 2 "Loi nº 64-707 du 10 juillet 1964 portant réorganisation de la région parisienne". Légifrance (dalam bahasa Perancis). Kerajaan Perancis. 10 Julai 1964. Dicapai pada 18 Julai 2026.
- 1 2 3 "Connaître les élus départementaux". Département de l'Essonne (dalam bahasa Perancis). Dicapai pada 18 Julai 2026.
- 1 2 "L'Essonne : un portrait de ses habitants". Insee Flash Île-de-France (dalam bahasa Perancis). Institut Kebangsaan Statistik dan Kajian Ekonomi. 23 Mei 2025. Dicapai pada 18 Julai 2026.
- 1 2 3 4 5 6 "Comparateur de territoires — Département de l'Essonne (91)". Insee (dalam bahasa Perancis). Institut Kebangsaan Statistik dan Kajian Ekonomi. 9 Julai 2026. Dicapai pada 18 Julai 2026.
- 1 2 3 "Département de l'Essonne". Code officiel géographique au 1er janvier 2026 (dalam bahasa Perancis). Institut Kebangsaan Statistik dan Kajian Ekonomi. Dicapai pada 18 Julai 2026.
- ↑ "Histoire des Yvelines". Le Lab des Archives (dalam bahasa Perancis). Département des Yvelines. Dicapai pada 18 Julai 2026.
- ↑ "Géographie". Les services de l'État dans l'Essonne (dalam bahasa Perancis). Kerajaan Perancis. Dicapai pada 18 Julai 2026.
- ↑ "Les communes du Parc du Gâtinais français". Parc naturel régional du Gâtinais français (dalam bahasa Perancis). Dicapai pada 18 Julai 2026.
- ↑ "Fabienne Balussou, préfète de l'Essonne". Les services de l'État dans l'Essonne (dalam bahasa Perancis). Kerajaan Perancis. 26 September 2025. Dicapai pada 18 Julai 2026.
- ↑ "Populations de référence du département de l'Essonne en vigueur à compter du 1er janvier 2026" (PDF) (dalam bahasa Perancis). Institut Kebangsaan Statistik dan Kajian Ekonomi. Disember 2025. Dicapai pada 18 Julai 2026.
- ↑ "Territoire d'innovation". Genopole (dalam bahasa Perancis). Dicapai pada 18 Julai 2026.
- ↑ "À propos de l'Université Paris-Saclay". Université Paris-Saclay (dalam bahasa Perancis). Dicapai pada 18 Julai 2026.
- ↑ "From 1958 to 2018". École Polytechnique (dalam bahasa Inggeris). Dicapai pada 18 Julai 2026.
- ↑ "Recherche et innovation — Paris-Saclay". Commissariat à l'énergie atomique et aux énergies alternatives (dalam bahasa Perancis). Dicapai pada 18 Julai 2026.
- ↑ "Tram T12 — Massy–Évry-Courcouronnes". Île-de-France Mobilités (dalam bahasa Perancis). Dicapai pada 18 Julai 2026.
- ↑ "Le fil info de nos projets". Société des grands projets (dalam bahasa Perancis). Dicapai pada 18 Julai 2026.
- ↑ "Domaine départemental de Chamarande". Département de l'Essonne (dalam bahasa Perancis). Dicapai pada 18 Julai 2026.
- ↑ "Le château fort". Musée du château de Dourdan (dalam bahasa Perancis). Dicapai pada 18 Julai 2026.
Pautan luar
[sunting | sunting sumber]
