Hainan witte den
| Hainan witte den IUCN-status: Gevoelig | ||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 | ||||||||||||||
| Taxonomische indeling | ||||||||||||||
| ||||||||||||||
| Soort | ||||||||||||||
| Pinus fenzeliana Hand.-Mazz. (1931) | ||||||||||||||
 | ||||||||||||||
| Natuurlijk verspreidingsgebied | ||||||||||||||
 Afbeeldingen op Wikimedia Commons | ||||||||||||||
 Hainan witte den op Wikispecies | ||||||||||||||
| ||||||||||||||
De Hainan witte den (Pinus fenzeliana, synoniemen: Pinus eremitana, Pinus armandi var. fenzeliana, Pinus parviflora var. fenzeliana, Pinus wangii subsp. kwangtungensis, Pinus wangii var. kwangtungensis en Pinus wangii subsp. varifolia ) is een soort uit de dennenfamilie (Pinaceae), die van nature voorkomt op het eiland Hainan, voor de kust van Zuid-China.[1]
Beschrijving
[bewerken | brontekst bewerken]De Hainan witte den groeit als een groenblijvende boom die een hoogte tot 50 meter kan bereiken, hoewel de maximale hoogte in veel gebieden slechts 20 tot 30 meter bedraagt. De stam bereikt op borsthoogte een diameter tot 1 meter. De bast op de stam van jonge bomen en op de takken is glad en dun. De bast op de stam van oudere bomen is bruin, donkerbruin of grijsbruin, schilferig en bladdert af. De takken staan wijd uiteen en vormen een brede, paraplu- of koepelvormige kroon. De twijgen met naalden zijn slank. Jonge scheuten zijn aanvankelijk lichtbruin – soms blauwgroen – en worden later grijsbruin; ze zijn kaal of, zelden, licht behaard in de groeven.[2]
De vegetatieve knoppen zijn eivormig tot cilindrisch en licht harsachtig. De knopschubben zijn donkerbruin. De naalden groeien in bundels van vijf en ontspringen uit een schede van tere, bruine schubben die vroeg afvalt. Sommige naalden kunnen eerder en onafhankelijk van de andere afvallen, waardoor onvolledige bundels met minder dan vijf naalden achterblijven. De naaldlengte varieert aanzienlijk, althans tussen verschillende populaties. De naalden staan gespreid of hangen omlaag; ze zijn slank, buigzaam, 4 tot 18 centimeter lang en 1 tot 1,5 millimeter breed. De randen van de naalden zijn zeer fijn gezaagd. De naalden zijn blauwgroen van kleur, met dunne lijnen van huidmondjes op de twee naar de as toe gerichte (adaxiale) zijden.[2]
De mannelijke kegels (stuifmeelkegels) groeien in kleine trossen. Ze zijn kort-cilindervormig.[2] De vrouwelijke kegels (zaadkegels) groeien afzonderlijk of in groepjes van twee of drie op stevige stelen. Ze variëren in grootte en vorm, van klein-eivormig tot lang-cilindervormig; aanvankelijk staan ze rechtop, maar later buigen ze omlaag of hangen ze neer. De lengte varieert van zelden 3 – maar doorgaans 5 tot 15, en soms tot 17 – centimeter. De zaadschubben zijn zacht-houtig, aan de basis min of meer buigzaam, en wigvormig tot langwerpig. De apofyse is ruitvormig; aan de basis en de top van de kegel is deze langwerpig, gebogen of min of meer recht. Rijpe kegels zijn gegroefd, geelbruin tot roodbruin van kleur en verkleuren door verwering naar grijsbruin. De top is dun of licht verdikt en meestal omhoog gericht. De umbo zit terminaal en is klein en stomp.[3]
De zaden zijn omgekeerd eivormig of ellipsoïde, 10 tot 15 millimeter lang en doorgaans vleugelloos bij het vrijkomen. Als er een vleugel aanwezig is, is deze zwak ontwikkeld of klein, altijd korter dan het zaad, en laat deze gemakkelijk los.[4]
Jonge boom
Jonge vrouwelijke kegels
Vrouwelijke kegel en zaden
Gebruik
[bewerken | brontekst bewerken]Het hout van de Hainan witte den is zeer geschikt voor de bouw, timmerwerk en mogelijk ook voor meubelmakerij. Het wordt echter voornamelijk lokaal gebruikt, aangezien het slechts in kleine hoeveelheden wordt gewonnen. In Vietnam wordt de hars gewonnen en als lijm gebruikt.[4]
Noord-Vietnamese witte den
[bewerken | brontekst bewerken].jpg)
De Noord-Vietnamese witte den (Pinus eremitana Businský) is een zeer zeldzame, in 2004 beschreven vijfnaaldige den uit Noord-Vietnam. Taxonomisch is de naam tegenwoordig echter niet algemeen als zelfstandige soort geaccepteerd. De soort werd ontdekt in Noord-Vietnam, in de provincie Sơn La, bij Pà Cò, ten noordwesten van Mai Châu. De populatie groeit op kalkstenen karstheuvels en -ruggen rond 1.480 m hoogte. De typelocatie ligt op ongeveer 20°45′ N, 104°53′ E.[5]
Externe links
[bewerken | brontekst bewerken]- ↑ "Pinus fenzeliana". The Encyclopedia of Life.
- 1 2 3 Aljos Farjon: A Handbook of the World's Conifers, Band 2, S. 673
- ↑ Aljos Farjon: A Handbook of the World's Conifers, Band 2, S. 673–674
- 1 2 Aljos Farjon: A Handbook of the World's Conifers, Band 2, S. 674
- ↑ https://www.ipni.org/n/77061448-1?utm International Plant Names Index
· 
· 
