Kibibayt
| kibibayt | |
|---|---|
| Birim sistemi | IEC ikili ön eki ile bayt |
| Neyin birimi | bilgi miktarı |
| Sembol | KiB |
| Birim dönüşümleri | |
| 1 KiB ... | ... eşittir ... |
| ikilik tanım | 210 = 1024 bayt |
| kilobayt | 1,024 kB |
| bit | 8192 bit |
Kibibayt (KiB; İngilizce: kibibyte), bilgi miktarını ölçen bir birimdir. Bir kibibayt 210 = 1024 bayta eşittir ve 8192 bit eder.[1] Birimin adındaki kibi ön ekini Uluslararası Elektroteknik Komisyonu (IEC), ikinin kuvvetlerini gösteren ön ekler arasında Aralık 1998'de onaylamıştır.[1] Kilobaytta kullanılan kilo ön eki Uluslararası Birimler Sistemi'nde (SI) yalnız 1000 çarpanını gösterir, ama bilgisayar alanında kilobayt 1024 bayt anlamında da yaygın olarak kullanılmıştır. Kibi ise her zaman 1024 çarpanını gösterir.[2][1]
Tanım
[değiştir | kaynağı değiştir]| Bayt birimleri | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| SI ön ekleri (onluk) | İkili ön ekler (IEC) | Bellekte (JEDEC) | ||||
| Ad | Simge | Onluk | Ad | Simge | İkilik | |
| kilobayt | kB | 103 | kibibayt | KiB | 210 | KB |
| megabayt | MB | 106 | mebibayt | MiB | 220 | MB |
| gigabayt | GB | 109 | gibibayt | GiB | 230 | GB |
| terabayt | TB | 1012 | tebibayt | TiB | 240 | TB |
| petabayt | PB | 1015 | pebibayt | PiB | 250 | – |
| eksabayt | EB | 1018 | eksbibayt | EiB | 260 | – |
| zettabayt | ZB | 1021 | zebibayt | ZiB | 270 | – |
| yottabayt | YB | 1024 | yobibayt | YiB | 280 | – |
| ronnabayt | RB | 1027 | robibayt | RiB | 290 | – |
| kettabayt | QB | 1030 | kebibayt | QiB | 2100 | – |
| Büyüklük sırasına göre veri | ||||||
- 1 KiB = 1024 bayt = 210 B = 8192 bit
- 1024 KiB = 1 mebibayt (MiB) = 220 B = 1.048.576 bayt
Bir kibibayt, onluk anlamdaki 1000 baytlık kilobaytın 1,024 katıdır ve ondan yüzde 2,4 büyüktür. SI Broşürü, SI ön eklerinin yalnız 10'un kuvvetlerini gösterdiğini ve ikinin kuvvetleri için kullanılmaması gerektiğini yazar, örnek olarak da bir kilobitin 1024 bit değil 1000 bit olduğunu verir. Broşür aynı yerde 210 çarpanının adını kibi (Ki) olarak anar ve ayrıntı için IEC 80000-13 standardına gönderir.[2] İkili ön ekler SI'ın parçası değildir.[1]
Adın kökeni
[değiştir | kaynağı değiştir]Kibi adı İngilizce kilobinary sözünden gelir. Ad, kilo ön ekinin ilk iki harfine, ikili anlamındaki binary sözcüğünü anımsatan bi hecesi eklenerek kurulmuştur. Simge de SI simgesine i harfi eklenerek elde edilir. SI'da kilonun simgesi küçük k olduğu hâlde, öteki ikili ön eklerle tutarlı olsun diye 210 için ki değil büyük harfle Ki yazılır.[1]
Ön ekleri IEC'nin 25 numaralı Teknik Komitesi geliştirmiştir. Ön ekler ilk kez IEC 60027-2 standardına yapılan ve Ocak 1999 tarihini taşıyan 2. değişiklikle yayımlanmış, bu değişiklik Kasım 2000'de standardın ikinci baskısına katılmıştır.[1] İkili ön ekler IEC 80000-13 standardında yer alır.[2][3] Standardın ilk baskısı 2008'de, yeni ikili ön ekler ekleyen ikinci baskısı 11 Şubat 2025'te yayımlanmıştır.[3]
Kullanımı
[değiştir | kaynağı değiştir]
GNU coreutils paketinin df, du ve ls gibi programlarında boyut belirtilirken yalnız harf (1K) ya da harfle birlikte iB (1KiB) 1024 çarpanını, harfle birlikte B (1kB) 1000 çarpanını gösterir.[4] Kibibayt adı her yerde benimsenmemiştir. Windows'un Dosya Gezgini 1024 baytlık birimi KB diye yazar, Microsoft'tan Raymond Chen 2009'da bu tercihi, hemen herkesin 1024 bayta kibibayt değil kilobayt dediğini söyleyerek savunmuştur.[5]
JEDEC'in sözlüğü, yarı iletken depolama kapasitesinde büyük K ile yazılan kilo ön ekini 1024 çarpanı olarak tanımlar ve 103 eden SI ön eki k'den ayırır.[6] Aynı sözlük, ikinin kuvvetlerine dayanan bu tanımların yalnız yaygın kullanımı yansıtmak için verildiğini yazar ve seçenek olarak IEC'nin ikili ön eklerini gösterir.[7]
RISC-V ayrıcalıklı mimari belirtimi, 32 ve 64 bitlik sürümler için 4 KiB'lik temel bellek sayfası boyutunu seçmiştir.[8]
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- 1 2 3 4 5 6 "Prefixes for binary multiples" (İngilizce). Ulusal Standartlar ve Teknoloji Enstitüsü. Erişim tarihi: 9 Kasım 2026.
- 1 2 3 Uluslararası Ağırlıklar ve Ölçüler Bürosu (Haziran 2026). The International System of Units (SI) (PDF) (İngilizce) (9 (2019), V4.01 bas.). s. 139. doi:10.59161/AUEZ1291. ISBN 978-92-822-2272-0. Erişim tarihi: 9 Kasım 2026.
- 1 2 "IEC 80000-13:2025" (İngilizce). Uluslararası Elektroteknik Komisyonu. 11 Şubat 2025. Erişim tarihi: 9 Kasım 2026.
- ↑ "Block size". GNU Coreutils 9.12 (İngilizce). Free Software Foundation. Erişim tarihi: 9 Kasım 2026.
- ↑ Chen, Raymond (11 Haziran 2009). "Why does Explorer use the term KB instead of KiB?". The Old New Thing (İngilizce). Microsoft. Erişim tarihi: 9 Kasım 2026.
- ↑ "kilo (K) (as a prefix to units of semiconductor storage capacity)". JEDEC Dictionary (İngilizce). JEDEC. Erişim tarihi: 9 Kasım 2026.
- ↑ "mega (M) (as a prefix to units of semiconductor storage capacity)". JEDEC Dictionary (İngilizce). JEDEC. Erişim tarihi: 9 Kasım 2026.
- ↑ "The RISC-V Instruction Set Manual, Volume II: Privileged Architecture, Version 20250508" (PDF) (İngilizce). RISC-V International. s. 129. Erişim tarihi: 9 Kasım 2026.