Aintzila

Biztanleria-piramidea 2022; Guztira: 50 gizon, 65 emakume
	Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta.

Aintzila
	Nafarroa Beherea, Euskal Herria
	Herri Barneko etxe tradizional bat, baxenabartar estiloan
; Bandera	; Armarria
Kokapena
Herrialdea	Euskal Herria
Lurraldea	Nafarroa Beherea
Eskualdea	Garazi
Administrazioa
Estatua	Frantzia
Eskualdea	Akitania Berria
Departamendua	Pirinio Atlantikoak
Elkargoa	Euskal Hirigune Elkargoa
Barrutia	Baiona
Kantonamendua	Euskal Mendialdea
Izen ofiziala	Aincille
Auzapeza; (2008-2026)	Gilbert Oçafrain; (independente)
Posta kodea	64220
INSEE kodea	64011
Herritarra	aintzildar
Kokapena
Koordenatuak	43°08′41″N 1°11′43″W / 43.1447°N 1.1953°W
Azalera	6,26 km2
Garaiera	198-755 metro
Distantzia	5,0 km (Donibane Garazitik)
Demografia
Biztanleria	114 (2018: 3)
Dentsitatea	18,69 biztanle/km²
Zahartzea	% 17,93
Ugalkortasuna	‰ 41,87
Ekonomia
Jarduera	% 64,86 (2011)
Desberdintasuna	% 16,22 (2011)
Langabezia	% 0 (2013)
Euskara
Euskaldunak	% 71,19 (2010)
Erabilera	% 42,1 (2011)

Aintzila^[2]^[a] Euskal Herriko udalerri bat da, Nafarroa Beherea lurraldean kokatuta. Garazi eskualdean dago, Donibane Garazi hiriburutik 5,0 kilometrora. Altuera 198 eta 755 metro artekoa da, eta 6,26 km²-ko azalera hartzen du. 2018. urtean 114 biztanle zituen.

Bertako biztanleak aintzildarrak dira.

Izena

Aintzila beste hizkuntza batzuetan ere ezagutzen da, hala nola:

frantsesez: Aincille ("ainzíll" ahoskatua)^[3]

Gainera, toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:

Ancibu (1264, 1309)^[4]
Ancivil (1291, 1292)^[4]
Ancil (1304, 1344)^[4]
Ançill (1307)^[4]
Ancibiu (1350)^[4]
Aincile (XVIII. mendea)^[5]
Ancille (1801)^[6]

Etimologia

Aintzila izena Aintzibil izenaren uzkurduratik dator, eta, aldi berean, aintz ("aintzir") eta ibil (garai batean "biribil") hitzen elkarketak osatzen du.^[4]

Geografia

Aintzila Beherobiko ibarran dago.

Mugakideak

Mapa — Aintzila eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Klima

Datu klimatikoak (Irulegi, 1981-2010)
Hila	Urt	Ots	Mar	Api	Mai	Eka	Uzt	Abu	Ira	Urr	Aza	Abe	Urtekoa
Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C)	24.8	27.0	30.0	32.6	35.0	40.0	41.0	42.0	39.2	34.0	27.0	26.0	42
Batez besteko tenperatura maximoa (°C)	11.9	12.9	15.6	17.1	20.8	23.7	25.9	26.2	24.4	20.5	15.2	12.5	18.9
Batez besteko tenperatura (ºC)	7.5	8.0	10.3	11.7	15.2	18.2	20.3	20.5	18.3	15.3	10.6	8.3	13.7
Batez besteko tenperatura minimoa (°C)	3.0	3.2	5.0	6.4	9.7	12.7	14.7	14.8	12.3	10.1	6.0	4.0	8.5
Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C)	-15.4	-10.5	-9.5	-3.2	-0.2	2.8	5.8	4.0	2.0	-2.5	-8.5	-9.8	-15.4
Batez besteko prezipitazioa (mm)	146.0	129.8	124.7	139.3	106.9	77.0	65.6	76.1	92.5	112.1	164.8	153.4	1398.2
Prezipitazio maximoa 24 ordutan (mm)	96.7	115.5	128.9	78.8	70.1	66.2	103.2	80.3	69.3	88.1	124.1	110.2	128.9
Iturria: Frantziako klimatologia zerbitzua^[7]

Etxeak eta auzoak

Plaza
Gamaberria
Etxeberrigaraia
Ezponda
Goihenetxea
Jauregiborda
Bentaberria
Xiranberroa
Basaburua
Handiaga
Ahadoa
Aintzilsarria

Historia

Donejakue Bidea egiten zenbiltzan erromesak zaintzeko ospitalea egon zen bertan. Gainera, 1691ko euskarazko inskripzioa duen gurutzea dago bertan.

Aintzila lurraldearen zati bat, Ahatsa-Altzieta-Bazkazane, Buztintze-Hiriberri, Zaro, Lekunberri, Mendibe, Donazaharre eta Eiheralarre lurraldeen zati batekin batera, banandu egin zen Ezterenzubi udalerri berriaren zati izateko 1842ko ekainaren 11an.^[8]

Demografia

1793	1800	1806	1821	1831	1836	1841	1846	1851	1856	1861	1866	1872	1876	1881	1886	1891	1896	1901
416	297	413	344	558	590	423	362	341	336	303	301	320	307	270	260	241	227	217
1906	1911	1921	1926	1931	1936	1946	1954	1962	1968	1975	1982	1990	1999	2006	2011	2016	2018
232	211	191	187	193	183	176	168	146	123	136	113	110	103	118	130	118	114

Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Hazkunde begetatiboa

Urtea	2008	2009	2010	2011	2012	2013	2014	2015	2016	2017	2018	2019	2021	2022	2024	2025
Hazkunde begetatiboa	0	0	−1	−1	1	−2	−1	−1	−3	−1	−1	0	−1	−1	0	2
Jaiotzak	2	2	1	1	1	1	0	0	0	0	0	1	0	2	1	2
Heriotzak	2	2	2	2	0	3	1	1	3	1	1	1	1	3	1	0

Honakoa hazkunde begetatiboa erakusten duen grafiko bat da, hau da, urte batean jaiotakoei hildakoak kentzearen emaitza. Datuak INSEE erakundeak eskaintzen ditu^[10] eta Wikimedia Commonsen daude eskuragarri. Aldaketaren bat egin behar bada, bertan egin beharko da.

Familiak eta etxeguneak

2023 erroldaren arabera, Aincille udalerrian 117 biztanle zeuden eta 46 elkarbizitza unitate^{[oh 1]}, hau da, 2,54 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Horietatik 10 kide bakarrekoak ziren, 10 etxean seme-alabarik ez zuten bikoteek osatuak eta 15 seme-alabekin bizi ziren bikoteek. Datuok erroldaren laginketan oinarritzen direnez, udalerri honetako kopuruak biribilduta daude eta zehaztasun mugatukoak dira.^[11]

117biztanle

46elkarbizitza-unitate

2,54lagun elkarbizitza-unitateko

25familia

15Bikotea seme-alabekin

10Bikotea seme-alabarik gabe etxean

10Kide bakarrekoa

10Bestelakoak

Laginketan oinarritutako datuak, biribilduta; ez dira ehunekotan adierazten.

Udalerrian 25 familia zeuden, eta horien artean seme-alabak etxean zituzten bikoteak ziren ugarienak (15). 15 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean.^[11]

10

15

Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekin

Taula osoa: elkarbizitza-unitateak eta familiak, 2023

	Kopurua
Elkarbizitza-unitateak
Seme-alabekin bizi ziren bikoteak	15
Etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak	10
Guraso bakarrekoak	0
Kide bakarrekoak	10
Bestelakoak	10
Familiak
Seme-alabarik gabeko bikoteak	10
Seme-alabadun bikoteak	15
Guraso bakarrekoak	0
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean	15
Seme-alaba bat	5
Bi seme-alaba	0
Hiru seme-alaba	5
Lau seme-alaba edo gehiago	0
Egoera zibila (15 urte edo gehiago)
Ezkonduta	45
Izatezko bikotean	10
PACS bidez lotuta	3
Ezkongabea	38
Alarguna	8
Dibortziatuta	3
Erreferentziazko pertsonaren lanbidea
Nekazariak	5
Artisau, merkatari eta enpresa-buruak	0
Goi-mailako langileak	5
Erdi-mailako lanbideak	15
Enplegatuak	5
Eskulangileak	0
Erretiratuak	15
Bestelakoak	0
Iturria: INSEE, RP2023. Laginketan oinarritutako datuak, biribilduta; ehunekorik ez da ematen udalerriaren tamaina dela eta.

Etxebizitza

2023 erroldaren arabera, udalerrian 56 etxebizitza zeuden. Horietatik 45 egoitza nagusi ziren, 6 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 5 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (42), eta apartamentuak gutxi ziren (13). Egoitza nagusietatik 31 beren jabearen bizilekuak ziren, 13 alokairuan zeuden, 2 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 0 doan lagata.^[12]

56etxebizitza

45egoitza nagusi

42etxe

13apartamentu

Etxebizitza multzoa

45

6

5

Egoitza nagusia (45)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (6)Hutsik (5)

Etxe mota

42

13

Etxea (42)Apartamentua (13)

Jabetza egoera

31

13

Jabeak (31)Alokairuan (13)HLM (2)

Eraikuntza garaia

1919 aurretik14

1919-19453

1946-19704

1971-19909

1991-20055

2006-20208

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (29). Elektrizitatea zen berogailu mota nagusia (21 etxebizitzatan). 37 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 13 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 31tan bi edo gehiago.^[12]

Gela kopurua

1 gela0

2 gela1

3 gela6

4 gela10

5 gela edo gehiago29

Berogailu mota

6

21

18

Fuel-olioa (6)Elektrizitatea (21)Bestelakoak (18)

Aparkalekua eta ibilgailuak

37aparkalekua

13ibilgailu 1

31ibilgailu 2+

Taula osoa: etxebizitzak, 2023

	Kopurua
Etxebizitza multzoa
Egoitza nagusia	45
Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa	6
Hutsik	5
Etxe mota
Etxeak	42
Apartamentuak	13
Gela kopurua (egoitza nagusiak)
1 gela	0
2 gela	1
3 gela	6
4 gela	10
5 gela edo gehiago	29
Eraikuntza garaia (egoitza nagusiak)
1919 aurretik	14
1919-1945	3
1946-1970	4
1971-1990	9
1991-2005	5
2006-2020	8
Jabetza egoera (egoitza nagusiak)
Jabeak	31
Alokairuan	13
HLM	2
Doan lagata	0
Berogailu mota (egoitza nagusiak)
Gas sarea	0
Fuel-olioa	6
Elektrizitatea	21
Gas botila	0
Bestelakoak	18
Aparkalekua eta ibilgailuak (egoitza nagusiak)
Aparkalekua	37
Ibilgailu bat	13
Bi ibilgailu edo gehiago	31
Iturria: INSEE, RP2023. Laginketan oinarritutako datuak, biribilduta; ehunekorik ez da ematen udalerriaren tamaina dela eta.

Ekonomia

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 78 biztanleetatik 68 aktibo ziren (% 87,2), horietako 63 lanean (% 80,8) eta 6 langabezian (aktiboen % 8,8).

7815-64 urteko biztanle

% 87,2aktibo

% 80,8lanean

% 8,8langabezia-tasa

10 ez-aktibotik 6 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 60,0), 3 erretiraturik zeuden (% 30,0) eta 1 bestelako ez-aktibo ziren (% 10,0).

Ez-aktiboak

% 60

% 30

% 10

Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Udalerrian 21 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 63 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.^{[oh 2]}

21enplegu udalerrian

% 38,1soldatapeko

% 61,9ez-soldatapeko

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 19.580 eurokoa zen.

19.580 €diru-sarreren mediana▼ Dep.: 26.300 €

Departamenduarekiko konparaketa xehea

Pobrezia-tasa adinaren arabera (departamendua)

18 urtez azpiko% 17,6

18-29 urte% 17,6

30-39 urte% 12,5

40-49 urte% 13,4

50-64 urte% 12,4

65-74 urte% 9,0

75 urte eta gehiago% 9,3

Pobrezia-tasa etxebizitza-erregimenaren arabera (departamendua)

Jabeak% 6,5

Errentariak% 25,8

Eskuragarri dagoen errentaren osaera (departamendua)

INSEEk «eskuragarri dagoen errenta» horrela eraikitzen du: jarduera-errenta + pentsioak + ondarea + gizarte-prestazioak (batuz % 100 baino gehiago ematen dute) ken zuzeneko zergak (batez ere errentaren gaineko zerga).

Jarduera-errenta% 65,1

Pentsio/erretiroak% 32,3

Ondarea, bestelakoak% 13,8

Gizarte-prestazioak% 4,4

Zuzeneko zergak−% 15,7

Jarduera-errenta zatitzen bada: soldatak % 57,3, ez-soldatapekoen errenta % 5,5, langabezia-sariak % 2,3.

Udalerriko ekonomiaren oinarria laborantza da, eta Irulegiko Arnoa jatorri-izendapena duen ardoa ekoizteko sor-markaren barruan dago.

Politika

Auzapezak

Hasiera	Amaiera	Auzapeza
1995	2008	Jean Franzaistegi
2008	karguan	Gilbert Oçafrain
falta diren datuak osatu egin behar dira

Erakunde publikoak

2017ko urtarrilaren 1era arte, Aintzila Garazi-Baigorri herri elkargoaren kide zen. Une horretatik aurrera, sortu berria zen Euskal Hirigune Elkargoaren parte izatera pasa zen.^[13]

Euskara

Luis Luziano Bonapartek, 1869an, Garazi eskualdeko herri guztiak sailkatu zituen, Arnegi izan ezik, ekialdeko behe-nafarrera euskalkian, Amiküze eta Oztibarre eskualdetan hitz egiten zena.^[14]

Koldo Zuazok, 2010ean, Aintzilak nafar-lapurtera euskalkian sailkatu zituen.^[15]

Ondasun nabarmenak

Aintzilako bide-gurutzea

Aintzildar ospetsuak

Joanes Arrosagarai (1949-1998), bertsolaria.

Irudiak

Herriko etxea
Bide-gurutzea
Jasokuntzeko eliza
Hilerri-gurutzea
Elizako barnealdea
Doñanako beiratea

Oharrak

↑ /a.ints̻iʎa/ ahoskatua (laguntza)

↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

1 2 3 4 5 Euskal Herriari Begira. Udalbiltza.
↑ Euskaltzaindia. 122. araua: Nafarroa Behereko herri izendegia. .
↑ Jobbé-Duval, Brigitte. (2009). Dictionnaire des noms de lieux des Pyrénées-Atlantiques. Archives & Culture ISBN 978-2-35077-151-9. PMC 466662204. (kontsulta data: 2021-05-17).
1 2 3 4 5 6 Orpustan, Jean-Baptiste. (2006). Nouvelle toponymie basque : noms des pays, vallées, communes et hameaux historiques de Labourd, Basse-Navarre et Soule. (Éd. entièrement rev. et corr. argitaraldia) Presses universitaires de Bordeaux ISBN 2-86781-396-4. PMC 72757865. (kontsulta data: 2021-05-17).
↑ (Frantsesez) Raymond, Paul. (1863). Dictionnaire topographique du département des Basses-Pyrénées. Impr. impériale (kontsulta data: 2021-05-17).
↑ Don Jose Yanguas Miranda jaunek argitaratu izenak
↑ Irulegiko estazioko balio klimatologikoak. Frantziako Gobernua (kontsulta data: 2020-08-24).
↑ (Frantsesez) texte, France Auteur du. (1842-01). «Frantziar Errepublikako legeak» Gallica (kontsulta data: 2021-06-27).
↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: Txantiloi:Gaurko data).
1 2 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
1 2 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
↑ Instituzioaren behar gorria. 2015eko urriaren 11. Argia.com
↑ Luis Luziano Bonaparte. Carte des Sept Provinces Basques, montrant la delimitation actuelle de l´euscara, et ses divisions en dialectes, sous-dialectes et varietés, 1863.
↑ Koldo Zuazo. El euskera y sus dialectos. Alberdania, 2010.

Ikus, gainera

Kanpo estekak

Datuak: Q740512
Multimedia: Aincille / Q740512
Liburuak: Euskal Herriko bidaia-gida/Herriz herri/Aintzila

[3] /a.ints̻iʎa/ ahoskatua (laguntza)

[12] INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.

[15] Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

[Udalbiltza-1] 1 2 3 4 5 Euskal Herriari Begira. Udalbiltza.

[2] Euskaltzaindia. 122. araua: Nafarroa Behereko herri izendegia. .

[4] Jobbé-Duval, Brigitte. (2009). Dictionnaire des noms de lieux des Pyrénées-Atlantiques. Archives & Culture ISBN 978-2-35077-151-9. PMC 466662204. (kontsulta data: 2021-05-17).

[:0-5] 1 2 3 4 5 6 Orpustan, Jean-Baptiste. (2006). Nouvelle toponymie basque : noms des pays, vallées, communes et hameaux historiques de Labourd, Basse-Navarre et Soule. (Éd. entièrement rev. et corr. argitaraldia) Presses universitaires de Bordeaux ISBN 2-86781-396-4. PMC 72757865. (kontsulta data: 2021-05-17).

[:2-6] (Frantsesez) Raymond, Paul. (1863). Dictionnaire topographique du département des Basses-Pyrénées. Impr. impériale (kontsulta data: 2021-05-17).

[Pampelune-7] Don Jose Yanguas Miranda jaunek argitaratu izenak

[8] Irulegiko estazioko balio klimatologikoak. Frantziako Gobernua (kontsulta data: 2020-08-24).

[9] (Frantsesez) texte, France Auteur du. (1842-01). «Frantziar Errepublikako legeak» Gallica (kontsulta data: 2021-06-27).

[10] «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).

[11] (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: Txantiloi:Gaurko data).

[menages-13] 1 2 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).

[etxebizitzak-14] 1 2 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).

[16] Instituzioaren behar gorria. 2015eko urriaren 11. Argia.com

[17] Luis Luziano Bonaparte. Carte des Sept Provinces Basques, montrant la delimitation actuelle de l´euscara, et ses divisions en dialectes, sous-dialectes et varietés, 1863.

[18] Koldo Zuazo. El euskera y sus dialectos. Alberdania, 2010.

[1]

[2]

[a]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[oh 1]

[11]

[12]

[oh 2]

[13]

[14]

[15]

i e a Nafarroa Behereko udalerriak
Agaramont	Akamarre • Bidaxune • Burgue-Erreiti • Erango • Ezkoze • Samatze
Amiküze	Aiziritze-Gamue-Zohazti • Amendüze-Unaso • Amorotze-Zokotze • Arberatze-Zilhekoa • Arboti-Zohota • Arrueta-Sarrikota • Behaskane-Laphizketa • Behauze • Bithiriña • Donapaleu • Gabadi • Garrüze • Ilharre • Labetze-Bizkai • Larribarre-Sorhapürü • Lüküze-Altzümarta • Martxueta • Oragarre • Ostankoa • Uhartehiri
Arberoa	Aiherra • Armendaritze • Bastida • Donamartiri • Donoztiri • Heleta • Iholdi • Irisarri • Izturitze • Mehaine
Baigorri-Ortzaize	Aldude • Anhauze • Arrosa • Azkarate • Baigorri • Banka • Bidarrai • Irulegi • Lasa • Ortzaize • Urepele
Garazi	Ahatsa-Altzieta-Bazkazane • Ainhize-Monjolose • Aintzila • Arnegi • Behorlegi • Buztintze-Hiriberri • Donazaharre • Donibane Garazi • Duzunaritze-Sarasketa • Eiheralarre • Ezterenzubi • Gamarte • Izpura • Jatsu • Lakarra • Lekunberri • Mendibe • Suhuskune • Uharte Garazi • Zaro
Oztibarre	Arhantsusi • Bunuze • Donaixti-Ibarre • Hozta • Ibarrola • Izura-Azme • Jutsi • Landibarre • Larzabale-Arroze-Zibitze • Pagola¹
¹ Nafarroa Beherea eta Zuberoa arteko mugak erdia zeharkatzen du Pagola udalerria, baina Herri Barnea Zuberoan dago, metro gutxian.