Alins
| Alins | |||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Kataluniako udalerria | |||||||||||
| Administrazioa | |||||||||||
| Estatu burujabe | |||||||||||
| Autonomia | |||||||||||
| Probintzia | Lleidako probintzia | ||||||||||
| Eskualdea | Pallars Sobirà | ||||||||||
| Alkatea | Manel Pérez Cantalosella (en) | ||||||||||
| Izen ofiziala | Alins | ||||||||||
| Posta kodea | 25574 | ||||||||||
| INEk ezarritako kodea | 25017 | ||||||||||
| Herriburua | Alins | ||||||||||
| Geografia | |||||||||||
| Koordenatuak | 42°33′02″N 1°19′11″E / 42.550555555556°N 1.3197222222222°E | ||||||||||
![]() | |||||||||||
| Azalera | 183,2 km² | ||||||||||
| Altitudea | 1.048 m | ||||||||||
| Mugakideak | Esterri de Cardós, Lladorre, Tírvia, Vall de Cardós, Les Valls de Valira, Farrera, Auzat eta La Massana | ||||||||||
| Demografia | |||||||||||
| Biztanleria | 269 (2025) | ||||||||||
| |||||||||||
| Dentsitatea | 1 bizt/km² | ||||||||||
| Etxebizitzak | 52 | ||||||||||
| Matrikula | L | ||||||||||
| Hizkuntza ofiziala | katalan | ||||||||||
| alins.ddl.net | |||||||||||
Alins edo Alins de Vallferrera Kataluniako iparraldeko udalerri mugakidea da, Pallars Sobirà eskualdean eta Lleidako probintzian kokatua, Andorra eta Okzitaniarekiko mugan. Azken erroldaren arabera 269 biztanle zituen 183,2 km²-ko azaleran.
Ohiko abiapuntua da Pica d'Estats mendira igotzeko.
Herriak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Ainet de Besan.
- Araós.
- Àreu.
- Besan.
- Norís.
- Buiro eta Virós (biztanlerik gabe).
Geografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Ingurune naturala
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Ekialdeko Pirinioetako ingurune naturalean kokatuta dago, Alt Pirineuko Parke Naturalaren esparruaren barruan. Aipatzekoak dira Circ de Baborte, Circ de Baiau, Pla de Boet, Vall principal de la Noguera de Vallferrera eta Vall de la Noguera de Tor izeneko zirku eta ibarrak.
Halaber, udalerriak borda eta aterpetxe hauek ditu: Cabana de Basello, Cabana de Boet, Refugi del Cinquantenari, Refugi del Gall Fer, Refugi Josep Maria Montfort eta Refugi de Vall Ferrera.
Mugakideak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Pallars Sobirà eskualde bereko udalerri mugakideak honako hauek ditu: Hegoaldean Farrera, mendebaldean Esterri de Cardós, Vall de Cardós eta Tírvia eta ipar-mendebaldean Lladorre. Bestela, ipar-ekialdean Ausat (Ariège), ekialdean Andorrako printzerria eta hego-ekialdean Les Valls de Valira (Alt Urgell) ditu.
Honako udalerri hauek ditu mugakide: Esterri de Cardós, Lladorre, Tírvia, Vall de Cardós, Les Valls de Valira, Farrera, Auzat eta La Massana.
Demografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]| Biztanleria-piramidea 2025 Guztira: 144 gizon, 126 emakume | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Iturria: Instituto Nacional de Estadística[1] | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Jatorria
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 45,6 udalerri berean jaioak ziren[2], probintziako batez bestekoaren (% 38,5) gainetik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak % 3,7 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 9,6 —probintzian % 24,6—.
Biztanleria atzerritarra
Espainiar estatutik kanpo jaiotako 26 biztanleren artean, gehienak Amerikan jaioak dira (% 61,5)[3]. Jaiotza herrialde nagusiak Brasil, Kolonbia, Honduras dira.
Etxebizitza
[aldatu | aldatu iturburu kodea]INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 292 etxebizitza zeuden: 118 (% 40,4) nagusiak eta 174 (% 59,6) ez-nagusiak.[4] INEren estatistika esperimentalaren arabera, 2026ko maiatzean 17 etxebizitza turistiko zeuden udalerrian, guztira 94 plazarekin (5,53 plaza etxebizitzako).[5]
Etxebizitza multzoa
Lleidako mapa
Guztira 118 etxegune zeuden, eta horietatik 47 (% 39,8) pertsona bakarrekoak ziren.[6]
Etxeguneak tamainaren arabera
Hezkuntza-maila
[aldatu | aldatu iturburu kodea]INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 251 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 42,6 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 23,9; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 21,5; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 12,0.[7] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 37,4 zen 2021ean eta % 42,6 2024an; beraz, 5,2 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 17,7 izatetik % 12,0 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 45,5 ziren, eta gizonen artean % 40,0; 5,5 puntuko aldea, emakumeen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 10,7 eta gizonen % 13,1 ziren.
| Ikasketa-maila | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Goi-mailako ikasketak | 107 | % 42,6 | 52 | % 40,0 | 55 | % 45,5 |
| Bigarren hezkuntzako bigarren etapa | 60 | % 23,9 | 32 | % 24,6 | 28 | % 23,1 |
| Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) | 54 | % 21,5 | 29 | % 22,3 | 25 | % 20,7 |
| Lehen hezkuntza edo gutxiago | 30 | % 12,0 | 17 | % 13,1 | 13 | % 10,7 |
| Guztira | 251 | % 100,0 | 130 | % 100,0 | 121 | % 100,0 |
| Urtea | Goi-mailakoak | Batx. / erdi LH | DBH | Lehen H. edo gutx. | 15 urte edo + |
|---|---|---|---|---|---|
| 2021 | % 37,4 | % 22,4 | % 22,4 | % 17,7 | 254 |
| 2022 | % 38,2 | % 22,9 | % 23,3 | % 15,6 | 262 |
| 2023 | % 40,1 | % 25,3 | % 21,8 | % 12,8 | 257 |
| 2024 | % 42,6 | % 23,9 | % 21,5 | % 12,0 | 251 |
Ekonomia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Diru-sarrerak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]2023. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 15.458 euro-koa zen[8], eta etxegune bakoitzeko 37.071 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (14.713 euro) gainetik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.036 euro) gainetik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 21.350 euro zen. Errenta gordina 18.772 euro-koa izan zen pertsonako.
Diru-sarreren iturri nagusia soldata da, guztizkoaren % 55,4[9]. Gainerako iturriak: pentsioak (% 25,4), beste diru-sarrerak (% 14,6), langabezia-prestazioak (% 1,1), beste prestazioak (% 3,6).
Desberdintasuna
Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[10][oh 1]. Udalerrian indizea 28,1 da, probintziakoaren (30,3;
Lleidako mapa) azpitik eta Espainiakoaren (32,1) azpitik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2,1 da, probintziakoaren (2,6;
Lleidako mapa) azpitik eta Espainiakoaren (2,8) azpitik.
Jarduera ekonomikoa
[aldatu | aldatu iturburu kodea]INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Alins udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 140 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 56,2; gainerako % 43,8 inaktibo zeuden.[11] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 1,4 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 57,7 zen eta emakumezkoena % 54,6; langabezia-tasa, aldiz, % 0,0 eta % 3,1 zen, hurrenez hurren.[11]
Okupatuen kopurua 132 zen 2023ean, 2021eko 125etik gora.[12] Emakumeek okupatuen % 43,2 osatzen dute, eta gizonek % 56,8.
| Egoera | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Okupatuak | 138 | % 55,4 | 75 | % 57,7 | 63 | % 52,9 |
| Langabeak | 2 | % 0,8 | 0 | % 0,0 | 2 | % 1,7 |
| Inaktiboak | 109 | % 43,8 | 55 | % 42,3 | 54 | % 45,4 |
| Guztira | 249 | % 100,0 | 130 | % 100,0 | 119 | % 100,0 |
Jarduera-sektoreak
Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 61,4), nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 15,9), eraikuntza (% 11,4) eta industria (% 11,4).[12]
Okupazioa eta lan-egoera
Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 64,4; ondoren, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak daude (% 24,2), eta oinarrizko okupazioak % 6,8.[13] Bi sexuetan langile kualifikatuak dira nagusi (gizonen % 65,3 eta emakumeen % 63,2).
| Okupazioa | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak | 32 | % 24,2 | 13 | % 17,3 | 19 | % 33,3 |
| Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak | 85 | % 64,4 | 49 | % 65,3 | 36 | % 63,2 |
| Oinarrizko okupazioak | 9 | % 6,8 | 8 | % 10,7 | 1 | % 1,8 |
| Ez dago jasota | 6 | % 4,5 | 5 | % 6,7 | 1 | % 1,8 |
| Guztira | 132 | % 100,0 | 75 | % 100,0 | 57 | % 100,0 |
Okupatuen % 62,9 besteren konturako langileak dira, eta % 37,1 norberaren konturakoak.[14]
| Lan-egoera | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Norberaren kontura | 49 | % 37,1 | 32 | % 42,7 | 17 | % 29,8 |
| Besteren kontura | 83 | % 62,9 | 43 | % 57,3 | 40 | % 70,2 |
| Guztira | 132 | % 100,0 | 75 | % 100,0 | 57 | % 100,0 |
Lehen sektorea
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Nekazaritza
2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 39 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 4.246 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[15][oh 2]. Udalerriaren azalera 183,2 km² denez, NAE lurraldearen % 23,2 da[16]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 96,4 larre iraunkorrak (4.093 ha, 38 ustiategitan), % 2,9 lur goldagarria (125 ha, 16 ustiategitan), % 0,6 arbolak (27,1 ha, 7 ustiategitan) eta norberaren kontsumorako baratzeak (0,14 ha, 6 ustiategitan)[oh 3].
Abeltzaintza
2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerriko abeltzaintza-ustiategietan 3.913 behi eta 566 ardi eta ahuntz zeuden[17][oh 4].
Ibilgailu-parkea
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 135 gidari zeuden erroldatuta: 77 gizon (% 57) eta 58 emakume (% 43)[18]. Biztanleen % 50 gidatzeko gai zen.
Ibilgailu-parkea 298 ibilgailuk osatzen zuten: 153 turismo, 50 furgoneta, 42 kamioi, 27 motozikleta eta 3 ziklomotor[18]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 567 turismokoa zen, probintziako batez bestekoaren (527) gainetik.
Turismoen batez besteko adina 12,9 urtekoa zen; turismoen % 11,1k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 20,9k 25 urte baino gehiago[18]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 60,2 diesel zen eta % 39,1 gasolinazko; 1 ibilgailu elektrifikatu zeuden (% 0,3; probintzian % 1). Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 3,1k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 41,9k ez zuen etiketarik[oh 5].
Ondare arkitektonikoa
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Erlijiosoa
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Arte erromanikoaren adibide ugari topatu daiteke Alinsen, guztiz edo partzialki mota honetakoak diren 19 eliza hauetan:
- Sant Julià d'Ainet de Besan
- Sant Martí d'Alins
- Sant Quirze d'Alins
- Sant Vicenç d'Alins
- Sant Esteve d'Araós
- Sant Francesc d'Araós
- Sant Joan d'Àreu
- Santa Maria de Besan
- Sant Miquel de Besan
- Santa Maria de Buiro
- Mare de Déu de Montserrat de Casa Coix
- Sant Ramon de Casa Ramonet
- Sant Feliu de la Força d'Àreu
- Sant Pere de la Força (de Tor)
- Sant Serni de Norís
- Sant Ambròs de Tor
- Sant Pere de Tor
- Santa Maria de la Torre
- Sant Lliser de Virós
Azkenik, Creu de terme d'Alins izeneko gurutzea ere nabarmentzekoa da.
Zibila
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Erdi Aroko bataila eta gorabehera ugariren lekuko dira gaur egun arte iritsi diren osorik edo zatika ondorengo gaztelu eta eraikinak: Força d'Alins, Força d'Araós, Força d'Àreu, Castell de Tor eta Colomar de la Torre de les Bruixes.
Halaber, aipatzekoak dira Serradora i Molí Fariner d'Àreu zerrategi eta errota.
Oharrak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
- ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
- ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
- ↑ Beste abere mota batzuen datuak ez dira argitaratu, sekretu estatistikoa dela eta (ustiategi gutxi dagoenean, INEk ez ditu datuak zabaltzen, ustiategiak identifika ez daitezen).
- ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.
Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ (Gaztelaniaz) «Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera)(68535)» INE (kontsulta data: 2026-07-31).
- ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Lleida.tab.
- ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Lleida.tab.
- ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak udalerrika eta motaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitza turistikoak, plazak eta plazak etxebizitza turistiko bakoitzeko. Udalerriak» Etxebizitza turistikoen kopuruaren neurketa (estatistika esperimentala) (Espainiako Estatistika Institutua).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Etxeguneak udalerrika eta tamainaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo y nivel de estudios (agregado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Lleida.tab.
- ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADRH fuente Lleida.tab.
- ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
- 1 2 (Gaztelaniaz) «Población de 16 y más años por sexo y relación con la actividad (agrupado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y rama de actividad (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y ocupación (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Lleida.tab (Wikimedia Commons).
- ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q12672.
- ↑ INE, «Explotaciones ganaderas por tipo de ganado», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE abeltzaintza Lleida.tab (Wikimedia Commons).
- 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Lleida.tab (Wikimedia Commons).
Ikus, gainera
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Kanpo estekak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- (Katalanez) Alinsko udalaren webgunea.
| Pallars Sobiràko udalerriak | ||
|---|---|---|
|
Alins • Alt Àneu • Baix Pallars • Espot • Esterri d'Àneu • Esterri de Cardós • Farrera • la Guingueta d'Àneu • Lladorre • Llavorsí • Rialp • Soriguera • Sort • Tírvia • Vall de Cardós | ||

