Edukira joan

Anguiano

Wikipedia, Entziklopedia askea
Anguiano
Errioxako udalerria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe Espainia
Autonomia Errioxa
AlkateaGerardo Sobron Almoguera
Izen ofizialaAnguiano
Posta kodea26322
INEk ezarritako kodea26014
HerriburuaAnguiano
Geografia
Koordenatuak42°15′40″N 2°45′50″W / 42.261111111111°N 2.7638888888889°W / 42.261111111111; -2.7638888888889
Mapa
Azalera91 km²
Altitudea663 m
MugakideakBrieva de Cameros, Ventrosa, Viniegra de Abajo, Mansilla de la Sierra, Donemiliaga Kukula, Tobía, Matute, Bobadilla, Pedroso, Torrecilla en Cameros, Nieva de Cameros eta El Rasillo de Cameros
Demografia
Biztanleria488 (2025)
alt_left 214 (%43,8) (%56,2) 275 alt_right
Dentsitatea5 bizt/km²
Informazio gehigarria
SorreraIX. mendea
MatrikulaLO
ayuntamientodeanguiano.org

Anguiano Errioxako mendebaldeko udalerri bat da. 2020an, 494 biztanle zituen.

Ezaguna da trikimakoen dantzagatik; Errioxako folklore-tradizio zaharrenetakoa omen da. Uztailean eta irailean egiten da, urtero. Valvanerako monasterioa Anguianon dago. Valvanerako Andre Maria da Errioxako patroia.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Najerilla ibaiaren haranean kokaturik dago 663 metrotako altueran. Harana estua da eta horma garai bertikalak ditu Anguianoko udalerrian. Kareharrizko eremua denez leizeak ere ugariak dira[1].

Hiru auzotan banatzen da, Mediavilla, Eras eta Cuevas. Mediavilla da handiena eta bertan daude udaletxea, San Andres eliza eta hainbat etxe noble. Eras nekazal eta abeltzain auzoa da eta bertan daude herriko lastotegiak. Azkenik Cuevas abeltzainen auzoa da San Pedro eliza dago[2].

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Brieva de Cameros, Ventrosa, Viniegra de Abajo, Mansilla de la Sierra, Donemiliaga Kukula, Tobía, Matute, Bobadilla, Pedroso, Torrecilla en Cameros, Nieva de Cameros eta El Rasillo de Cameros.

Mapa
Anguiano eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Historia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

XI. mendean aipatzen da aurreneko aldiz, Anguidano izenarekin, Naiarako foruan hain zuzen ere. 1092an Anguiano izena aipatzen da Alfontso VI.a Gaztelakoak Valvanerako monasterioari Anguianoko landa lurrak ematen dizkiola esanez.

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Biztanleriaren tamainaUrtea480500520540560580200020052010201520202025AnguianoBiztanleriaren estatistikaOharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.
Biztanleria-piramidea 2025
Guztira: 275 gizon, 214 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
100+
 
0.93
1.82
 
95-99
 
1.40
2.55
 
90-94
 
9.35
4.00
 
85-89
 
7.94
8.36
 
80-84
 
6.54
8.36
 
75-79
 
7.94
9.82
 
70-74
 
7.94
5.82
 
65-69
 
6.07
7.27
 
60-64
 
3.74
5.82
 
55-59
 
7.01
9.45
 
50-54
 
7.48
6.91
 
45-49
 
3.74
5.45
 
40-44
 
4.67
5.45
 
35-39
 
4.67
2.91
 
30-34
 
2.80
3.64
 
25-29
 
1.87
3.27
 
20-24
 
4.21
1.82
 
15-19
 
4.67
2.91
 
10-14
 
2.80
2.18
 
5-9
 
0.93
2.18
 
0-4
 
3.27
Iturria: Instituto Nacional de Estadística[3]

Jatorria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 47,9 udalerri berean jaioak ziren[4], probintziako batez bestekoaren (% 43,6) gainetik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak % 12,3 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 6,3 —probintzian % 18,8—.

Biztanleria jaiolekuaren arabera Errioxako mapa
Udal
Prob
Best
Udalerri berean · % 47,9Probintzia berean · % 33,5Beste erkidegoa · % 12,3Estatutik kanpo · % 6,3
Jaiolekua bizilekuarekin alderatuta (2025). Iturria: INE.

Biztanleria atzerritarra

Espainiar estatutik kanpo jaiotako 31 biztanleren artean, gehienak Amerikan jaioak dira (% 61,3)[5]. Jaiotza herrialde nagusiak Argentina, Italia, Kolonbia dira.

Atzerrian jaiotakoak, eskualdeka
Amer
Euro
Amerika · % 61,3Europa · % 32,3Asia · % 6,5
Espainiar estatutik kanpo jaiotakoak, eskualdeka (2025). Iturria: INE.
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera
◄ gizonezkoakjaioterriaemakumezkoak ►
6
Argentina
2
4
Italia
1
1
Kolonbia
4
1
Errumania
1
0
Brasil
1
0
Frantzia
1
1
India
0
0
Kuba
1
1
Paraguai
0
1
Peru
0
1
Suitza
0
1
Txile
0
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera (2025). Iturria: INE.

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 648 etxebizitza zeuden: 219 (% 33,8) nagusiak eta 429 (% 66,2) ez-nagusiak.[6] INEren estatistika esperimentalaren arabera, 2026ko maiatzean 11 etxebizitza turistiko zeuden udalerrian, guztira 64 plazarekin (5,82 plaza etxebizitzako).[7]

648etxebizitza
219etxegune
11etxebizitza turistiko (2026) Errioxako mapa

Etxebizitza multzoa Errioxako mapa

219
429
Etxebizitza nagusia (219)Ez-nagusia (bigarrena edo hutsa) (429)

Guztira 219 etxegune zeuden, eta horietatik 99 (% 45,2) pertsona bakarrekoak ziren.[8]

Etxeguneak tamainaren arabera

Pertsona 199
2 pertsona59
3 pertsona37
4 pertsona17
5 edo gehiago7

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 453 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 28,7 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 14,6; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 30,9; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 25,8.[9] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 26,2 zen 2021ean eta % 28,7 2024an; beraz, 2,5 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 30,6 izatetik % 25,8 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 26,7 ziren, eta gizonen artean % 30,5; 3,8 puntuko aldea, gizonen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 31,4 eta gizonen % 21,0 ziren. Azken alde hori, neurri handi batean, adin-egituraren isla izan ohi da: adineko biztanleen artean emakumeak gehiago dira, eta belaunaldi horietan ohikoagoa zen ikasketak goiz uztea.

453biztanle 15 urte edo +, 2024
% 28,7goi-mailako ikasketak+2,5 puntu 2021etik mapa
% 25,8lehen hezkuntza edo gutxiago−4,8 puntu 2021etik mapa
% 7,3ikasten ari dira, 2024
% 25,8
% 30,9
% 14,6
% 28,7
Lehen hezkuntza edo gutxiago · % 25,8Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) · % 30,9Bigarren hezkuntzako bigarren etapa · % 14,6Goi-mailako ikasketak · % 28,7
Lortutako ikasketa-mailarik altuena, 15 urte edo gehiagoko biztanleen artean (2024). Errioxako mapa

Xeheago, goi-mailako ikasketak zituztenen % 62,3 unibertsitate-tituludunak ziren (gradua, diplomatura, lizentziatura, masterra edo doktoretza), eta % 37,7 goi-mailako lanbide-heziketakoak. Guztira, 2 pertsonak zuten doktore-titulua. Bigarren etapakoen artean, batxilergoa zutenak % 39,4 ziren, eta erdi-mailako lanbide-heziketa zutenak % 60,6. Ikasketarik gabekoak, azkenik, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 5,1 ziren.[9]

Ikasketa-maila xehatua
Ikasketarik gabe
% 5,1
Lehen hezkuntza
% 20,8
DBH eta antzekoak
% 30,9
Batxilergoa
% 5,7
Erdi-mailako LH
% 8,8
Goi-mailako LH
% 10,8
Graduak (≤240 ECTS), diplomaturak
% 9,5
Graduak (>240 ECTS), lizentziaturak
% 5,5
Masterrak eta espezialitateak
% 2,4
Doktoretzak
% 0,4
Ehunekoak 15 urte edo gehiagoko biztanle guztien gainekoak dira; koloreak goiko barrako lau maila nagusiei dagozkie.
Sexuaren araberako banaketa
15 urte edo gehiagoko biztanleria ikasketa-mailaren eta sexuaren arabera, Anguiano, 2024
Ikasketa-mailaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Goi-mailako ikasketak130% 28,774% 30,556% 26,7
Bigarren hezkuntzako bigarren etapa66% 14,639% 16,027% 12,9
Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH)140% 30,979% 32,561% 29,0
Lehen hezkuntza edo gutxiago117% 25,851% 21,066% 31,4
Guztira453% 100,0243% 100,0210% 100,0
Urtez urteko bilakaera
Ikasketa-mailaren bilakaera (%), Anguiano, 2021–2024
UrteaGoi-mailakoakBatx. / erdi LHDBHLehen H. edo gutx.15 urte edo +
2021% 26,2% 12,8% 30,4% 30,6470
2022% 28,2% 12,6% 30,3% 28,9485
2023% 29,0% 13,3% 30,3% 27,5459
2024% 28,7% 14,6% 30,9% 25,8453

Ikasten ari direnak

2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 7,3 ikasten ari zen (33 pertsona).[10] Ikasten ari zirenetatik, % 39,4 goi-mailako ikasketetan zebilen, % 36,4 batxilergoan eta % 24,2 erdi-mailako lanbide-heziketan. Sexuaren arabera, ikasten ari ziren emakumeen % 36,4 goi-mailako ikasketetan zebilen, eta gizonen % 45,5; erdi-mailako lanbide-heziketan, aldiz, gizonen % 27,3 eta emakumeen % 22,7. Adinaren arabera, 15–19 urtekoen % 90,0 ikasten ari zen, 20–24 urtekoen % 30,8 eta 25–29 urtekoen % 10,0; 30 urtetik gorakoen artean, berriz, % 2,4 baino ez.[11] 20–24 urtekoen artean, emakumeen % 33,3 ari zen goi-mailako ikasketak egiten, eta gizonen % 28,6.

Ikasten ari direnak, adin-taldeka
15–19 urte
% 90,0
20–24 urte
% 30,8
25–29 urte
% 10,0
30–34 urte
% 18,2
35–39 urte
% 19,2
40–44 urte
% 0,0
45–49 urte
% 0,0
50–54 urte
% 3,4
55 urte edo +
% 0,0
Egiten ari diren ikasketa-maila
Maila zehaztu gabe
% 0,0
Goi-mailako ikasketak
% 39,4
Erdi-mailako LH
% 24,2
Batxilergoa
% 36,4
DBH eta antzekoak
% 0,0
Lehen hezkuntza edo beheragokoa
% 0,0
Ezkerrean, adin-talde bakoitzean ikasten ari direnen ehunekoa; eskuinean, ikasten ari direnen banaketa mailaren arabera (2024).

Jaiolekuaren arabera

2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 93,8 estatuan jaio zen, eta % 6,2 atzerrian.[9] Ikasketa-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 30,0 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 21,1; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 37,5 eta % 18,8, hurrenez hurren. Estatuan jaiotako emakumeen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 25,3 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 32,3; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 50,0 eta % 16,7, hurrenez hurren.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 30,0
Goi-mailakoak
% 37,5
% 15,4
Batx. / erdi LH
% 25,0
% 33,5
DBH
% 18,8
% 21,1
Lehen H. edo gutx.
% 18,8
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 25,3
Goi-mailakoak
% 50,0
% 12,1
Batx. / erdi LH
% 25,0
% 30,3
DBH
% 8,3
% 32,3
Lehen H. edo gutx.
% 16,7
Ehuneko bakoitza jatorri- eta sexu-taldearen barnekoa da (2024).

Ikasten ari zirenei dagokienez, 2024an estatuan jaiotako 15 urte edo gehiagokoen % 7,3 ari zen ikasten, eta atzerrian jaiotakoen % 7,1.[10] Ikasten ari zirenen artean, goi-mailako ikasketetan zebiltzanak % 41,9 ziren estatuan jaiotakoetan eta % 0,0 atzerrian jaiotakoetan. Konparazio hauek ez daude adinaren arabera doituta: talde bakoitzaren adin-egiturak (gazteen proportzioak, batez ere) eragin handia du emaitzan.

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Abeltzaintza da jarduera ekonomiko nagusia. Herria inguratzen duten landetan abelgorriak, ardiak, ahuntzak eta zaldiak ikusten dira. Turismo zerbitzuak ere baditu, ostalaritzaz gain artisautza dendak ere ugari dira[1].

Diru-sarrerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2024. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 16.544 euro-koa zen[12], eta etxegune bakoitzeko 33.867 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (15.830 euro) gainetik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.948 euro) gainetik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 20.650 euro zen. Errenta gordina 19.695 euro-koa izan zen pertsonako.

Diru-sarreren iturri nagusia soldata da, guztizkoaren % 47,3[13]. Gainerako iturriak: pentsioak (% 33,1), beste diru-sarrerak (% 14), langabezia-prestazioak (% 1,4), beste prestazioak (% 4,2).

47%
33%
14%
Soldata · % 47,3Pentsioak · % 33,1Langabezia · % 1,4Beste prestazioak · % 4,2Beste sarrerak · % 14
Diru-sarreren banaketa iturriaren arabera.

Desberdintasuna

Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[14][oh 1]. Udalerrian indizea 25,1 da, probintziakoaren (29,6; Errioxako mapa) azpitik eta Espainiakoaren (31,9) azpitik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2,2 da, probintziakoaren (2,5; Errioxako mapa) azpitik eta Espainiakoaren (2,6) azpitik.

Jarduera ekonomikoa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Anguiano udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 177 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 39,5; gainerako % 60,5 inaktibo zeuden (erretiratuak % 62,4, beste inaktiboak % 31,7 eta ikasleak % 5,9).[15] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 6,2 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 44,9 zen eta emakumezkoena % 33,2; langabezia-tasa, aldiz, % 4,6 eta % 8,8 zen, hurrenez hurren.[15]

Okupatuen kopurua 180 zen 2023ean, 2021eko 175etik gora.[16] Emakumeek okupatuen % 39,4 osatzen dute, eta gizonek % 60,6.

180okupatu, 2023+% 2,9 2021etik
% 39,4emakumeak okupatuen artean
% 39,5jarduera-tasa, 2024
% 6,2langabezia-tasa, 2024
16 urte edo gehiagoko biztanleria jarduerarekiko loturaren arabera (2024)
% 37,1
% 37,7
% 19,2
Okupatuak · % 37,1Langabeak · % 2,5Ikasleak · % 3,6Erretiratuak · % 37,7Beste inaktiboak · % 19,2
16 urte edo gehiagoko biztanleria jardueraren eta sexuaren arabera, Anguiano, 2024
EgoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Okupatuak166% 37,1104% 42,862% 30,2
Langabeak11% 2,55% 2,16% 2,9
Inaktiboak271% 60,5134% 55,1137% 66,8
Guztira448% 100,0243% 100,0205% 100,0

Jarduera-sektoreak

Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 61,1), industria (% 18,9), eraikuntza (% 13,9) eta nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 6,1).[16] Xeheago, jarduera-adarrik handiena manufaktura-industria da (% 16,1), ondoren administrazio publikoa (% 14,4) eta eraikuntza (% 13,9) datoz.

Okupatuak jarduera-sektorearen arabera (2023) Errioxako mapa
% 18,9
% 13,9
% 61,1
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza · % 6,1Industria · % 18,9Eraikuntza · % 13,9Zerbitzuak · % 61,1
Jarduera-adar zehatzak
Manufaktura-industria
% 16,1
Administrazio publikoa
% 14,4
Eraikuntza
% 13,9
Ostalaritza
% 12,8
Osasuna eta gizarte-zerbitzuak
% 10,6
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza
% 6,1
Merkataritza
% 5,6
Beste zerbitzu batzuk
% 5,6
Gainerako 13 jarduera-adarrak
Jarduera profesionalak
% 5,0
Hezkuntza
% 3,9
Ur-hornidura eta hondakinak
% 2,8
Administrazio-jarduera lagungarriak
% 1,1
Garraioa eta biltegiratzea
% 1,1
Informazioa eta komunikazioak
% 1,1
Jarduera artistikoak eta aisialdikoak
% 0,0
Finantza- eta aseguru-jarduerak
% 0,0
Etxeetako jarduerak
% 0,0
Higiezinen jarduerak
% 0,0
Erauzketa-industriak
% 0,0
Energia elektrikoa eta gasa
% 0,0
Lurraldez kanpoko erakundeak
% 0,0

Okupazioa eta lan-egoera

Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 56,1; ondoren, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak daude (% 28,3), eta oinarrizko okupazioak % 10,6.[17] Bi sexuetan langile kualifikatuak dira nagusi (gizonen % 59,6 eta emakumeen % 50,7).

% 28,3
% 56,1
% 10,6
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak · % 28,3Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak · % 56,1Oinarrizko okupazioak · % 10,6Ez dago jasota · % 5,0
Okupatuak okupazioaren eta sexuaren arabera, Anguiano, 2023
OkupazioaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak51% 28,327% 24,824% 33,8
Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak101% 56,165% 59,636% 50,7
Oinarrizko okupazioak19% 10,611% 10,18% 11,3
Ez dago jasota9% 5,06% 5,53% 4,2
Guztira180% 100,0109% 100,071% 100,0

Okupatuen % 73,3 besteren konturako langileak dira, eta % 26,7 norberaren konturakoak.[18]

% 18,9
% 61,1
% 12,2
Norberaren kontura, langileak dituena · % 7,8Norberaren kontura, langilerik gabe · % 18,9Besteren kontura, finkoa/mugagabea · % 61,1Besteren kontura, aldi baterakoa · % 12,2
Okupatuak lan-egoeraren eta sexuaren arabera, Anguiano, 2023
Lan-egoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Norberaren kontura48% 26,733% 30,315% 21,1
Besteren kontura132% 73,376% 69,756% 78,9
Guztira180% 100,0109% 100,071% 100,0

Jaiolekuaren arabera

Jarduera

16 urte edo gehiagokoen % 95,0 estatuan jaio zen, eta % 5,0 atzerrian.[15] Jarduera-egoerak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 49,1 erretiratuak dira, % 42,7 okupatuak eta % 4,7 bestelako inaktiboak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 60,0 okupatuak dira, % 26,7 bestelako inaktiboak, % 6,7 erretiratuak eta % 6,7 ikasleak. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 33,5 okupatuak dira, % 33,5 bestelako inaktiboak, % 25,5 erretiratuak, % 4,5 ikasleak eta % 3,0 langabeak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 50,0 okupatuak dira, % 37,5 bestelako inaktiboak eta % 12,5 langabeak.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 42,7
Okupatuak
% 60,0
% 1,7
Langabeak
% 0,0
% 1,7
Ikasleak
% 6,7
% 49,1
Erretiratuak
% 6,7
% 4,7
Beste inakt.
% 26,7
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 33,5
Okupatuak
% 50,0
% 3,0
Langabeak
% 12,5
% 4,5
Ikasleak
% 0,0
% 25,5
Erretiratuak
% 0,0
% 33,5
Beste inakt.
% 37,5
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Okupazioa

Okupatuen % 92,8 estatuan jaio zen, eta % 7,2 atzerrian.[17] Okupazio-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 62,0 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 25,0 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 9,0 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 33,3 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 22,2 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 22,2 oinarrizko okupazioetakoak. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 53,7 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 34,3 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 7,5 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 75,0 oinarrizko okupazioetakoak dira, % 25,0 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 25,0
Goi eta erdi maila
% 22,2
% 62,0
Langile kualifikatuak
% 33,3
% 9,0
Oinarrizko okup.
% 22,2
% 4,0
Ez dago jasota
% 22,2
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 34,3
Goi eta erdi maila
% 25,0
% 53,7
Langile kualifikatuak
% 0,0
% 7,5
Oinarrizko okup.
% 75,0
% 4,5
Ez dago jasota
% 0,0
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Jarduera-sektoreak

Jarduera-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera.[19] Estatuan jaiotako gizonen artean, % 38,0 zerbitzuetan ari dira, % 28,0 industrian, % 24,0 eraikuntzan eta % 10,0 nekazaritzan; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, guztiak zerbitzuetan ari dira. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 88,1 zerbitzuetan ari dira, % 9,0 industrian; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, guztiak zerbitzuetan ari dira.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 10,0
Nekazaritza
% 0,0
% 28,0
Industria
% 0,0
% 24,0
Eraikuntza
% 0,0
% 38,0
Zerbitzuak
% 100,0
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 1,5
Nekazaritza
% 0,0
% 9,0
Industria
% 0,0
% 1,5
Eraikuntza
% 0,0
% 88,1
Zerbitzuak
% 100,0
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Lehen sektorea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nekazaritza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 22 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 2.244 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[20][oh 2]. Udalerriaren azalera 91 km² denez, NAE lurraldearen % 24,7 da[21]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 97 larre iraunkorrak (2.177 ha, 14 ustiategitan), % 2,8 lur goldagarria (62,1 ha, 7 ustiategitan), % 0,2 arbolak (4,6 ha, 7 ustiategitan) eta norberaren kontsumorako baratzeak (0,08 ha, 3 ustiategitan)[oh 3].

Nekazaritzako azalera erabilgarria (NAE)
NAE udalerriaren azaleran
25%
75%
NAE · 2.244 ha (% 24,7)Gainerako azalera · 6.856 ha (% 75,3)
NAE, lur-erabileraren arabera
97%
Lur goldagarria · 62,1 ha (% 2,8)Larre iraunkorrak · 2.177 ha (% 97)Arbolak · 4,6 ha (% 0,2)Baratzeak · 0,08 ha (< % 0,1)
Iturria: INE, Nekazaritza Errolda 2020; udalerriaren azalera: Wikidata.

Abeltzaintza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerriko abeltzaintza-ustiategietan 537 behi eta 1.556 ardi eta ahuntz zeuden[22][oh 4].

Ibilgailu-parkea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 231 gidari zeuden erroldatuta: 147 gizon (% 63,6) eta 84 emakume (% 36,4)[23]. Biztanleen % 47,2 gidatzeko gai zen.

Ibilgailu-parkea 468 ibilgailuk osatzen zuten: 227 turismo, 85 furgoneta, 60 kamioi, 39 motozikleta eta 17 ziklomotor[23]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 464 turismokoa zen, probintziako (492) eta Espainiako (525) batez bestekoen azpitik.

Turismoen batez besteko adina 14,3 urtekoa zen; turismoen % 3,1k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 15,4k 25 urte baino gehiago[23]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 70 diesel zen eta % 29,8 gasolinazko; 1 ibilgailu elektrifikatu zeuden (% 0,2; probintzian % 0,8). Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 2,2k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 48,3k ez zuen etiketarik[oh 5].

Ibilgailu-parkea (2025)
Ingurumen-etiketa
23%
26%
48%
0 etiketa · 1 (% 0,2)ECO · 9 (% 2)C etiketa · 104 (% 23)B etiketa · 120 (% 26,5)Etiketarik gabe · 219 (% 48,3)
Turismoak, adinaren arabera
10%
32%
40%
15%
< 4 urte · 7 (% 3,1)4–8 urte · 23 (% 10,1)8–15 urte · 72 (% 31,7)15–25 urte · 90 (% 39,6)≥ 25 urte · 35 (% 15,4)
Iturria: DGT, «Datos municipales general» (2025).

Ondasun nabarmenak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  • San Andres parrokia: 1546an Juan Pérez de Solartek hasi zuen eraikuntza. Hiru habearte ditu oinplano errektangularrean. Erretaula nagusia 1672-1686 artean eraiki zuen Diego de Ichaso Eztala Urrutiak.
  • San Pedro de Cuevas eliza (XV-XVI. mendeak)
  • Valvanerako monasterioa (X. mendekoa):[24] Anguianoko udalerrian dago, herritik 17 kilometrotara.
  • Dantzarien malda.

Kultura

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Trikimakoen dantza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Trikimakoen dantzariak maldan behera.

Anguianoko ospakizun ezagunena Trikimakoen dantza da (gaztelaniaz: Danza de los zancos de Anguiano). 45 cm-ko pago egurrez egindako trikomakotan dabiltzan dantzariek eliza aurrean dantza egin eta maldan behera biraka jaisten dira[25]. Uztailaren 21, 22 eta 23an izaten da bai eta iraileko azken asteburuan ere.

Badirudi elurte handiak izaten zirela Anguiano inguruan eta trikomako horiek erabiltzen zituztela alde batetik bestera joateko. Ez da ezaguna zergatik hasi ziren dantza hori egiten baina aurreneko aipamen idatzia 1603koa da[25].

Kirola

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Herriko kirol taldea Club Deportivo Anguiano da.

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
  2. ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
  3. ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
  4. ↑ Beste abere mota batzuen datuak ez dira argitaratu, sekretu estatistikoa dela eta (ustiategi gutxi dagoenean, INEk ez ditu datuak zabaltzen, ustiategiak identifika ez daitezen).
  5. ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 «Anguiano: Cómo es Anguiano» www.ayuntamientodeanguiano.org (kontsulta data: 2021-09-26).
  2. ↑ (Gaztelaniaz) «Anguiano - Destino» La Rioja Turismo@es||| (kontsulta data: 2021-09-26).
  3. ↑ (Gaztelaniaz) «Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera)(68535)» INE (kontsulta data: 2026-07-31).
  4. ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Errioxa.tab.
  5. ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Errioxa.tab.
  6. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak udalerrika eta motaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  7. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitza turistikoak, plazak eta plazak etxebizitza turistiko bakoitzeko. Udalerriak» Etxebizitza turistikoen kopuruaren neurketa (estatistika esperimentala) (Espainiako Estatistika Institutua).
  8. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxeguneak udalerrika eta tamainaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  9. 1 2 3 (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  10. 1 2 (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  11. ↑ (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, edad (grupos quinquenales) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  12. ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Errioxa.tab.
  13. ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADRH fuente Errioxa.tab.
  14. ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
  15. 1 2 3 (Gaztelaniaz) «Población de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y relación con la actividad (agrupado) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  16. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y actividad económica (1 letra) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  17. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y ocupación (agregada) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  18. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  19. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y rama de actividad (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  20. ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Errioxa.tab (Wikimedia Commons).
  21. ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q1637330.
  22. ↑ INE, «Explotaciones ganaderas por tipo de ganado», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE abeltzaintza Errioxa.tab (Wikimedia Commons).
  23. 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Errioxa.tab (Wikimedia Commons).
  24. ↑ (Gaztelaniaz) «Monasterio de Nuestra Señora de Valvanera - Lugar de interés» La Rioja Turismo@es||| (kontsulta data: 2021-09-26).
  25. 1 2 Txantiloi:Es-GT «Danzadores Anguiano | Cultura y Tradiciones | Guía accesibilidad La Rioja» La Rioja Sin Barreras (kontsulta data: 2021-09-26).

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Anguiano&oldid=11785797"(e)tik eskuratuta