Edukira joan

Otxanduri

Wikipedia, Entziklopedia askea
Otxanduri
Errioxako udalerria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe Espainia
Autonomia Errioxa
AlkateaPascual Ugarte Marron
Izen ofizialaOchánduri
Posta kodea26213
INEk ezarritako kodea26109
HerriburuaOchánduri
Geografia
Koordenatuak42°31′30″N 3°00′11″W / 42.5249°N 3.003°W / 42.5249; -3.003
Mapa
Azalera11,72 km²
Altitudea550 m
MugakideakBaños de Rioja eta Villalobar de Rioja
Demografia
Biztanleria78 (2025)
alt_left 33 (%42,3) (%57,7) 45 alt_right
Dentsitatea7 bizt/km²
MatrikulaLO

Otxanduri[1] (gaztelaniaz eta ofizialki, Ochánduri) Errioxako udalerria da. Azken erroldaren arabera 78 biztanle zituen 11,7 km²-ko azaleran.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Baños de Rioja eta Villalobar de Rioja.

Mapa
Otxanduri eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Biztanleriaren tamainaUrtea708090100110120200020052010201520202025OtxanduriBiztanleriaren estatistikaOharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.
Biztanleria-piramidea 2025
Guztira: 45 gizon, 33 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
100+
 
0.00
0.00
 
95-99
 
3.03
0.00
 
90-94
 
12.12
4.44
 
85-89
 
6.06
11.11
 
80-84
 
9.09
0.00
 
75-79
 
6.06
4.44
 
70-74
 
0.00
22.22
 
65-69
 
3.03
13.33
 
60-64
 
18.18
13.33
 
55-59
 
9.09
6.67
 
50-54
 
0.00
0.00
 
45-49
 
9.09
4.44
 
40-44
 
3.03
2.22
 
35-39
 
3.03
0.00
 
30-34
 
3.03
6.67
 
25-29
 
3.03
2.22
 
20-24
 
6.06
6.67
 
15-19
 
3.03
2.22
 
10-14
 
3.03
0.00
 
5-9
 
0.00
0.00
 
0-4
 
0.00
Iturria: Instituto Nacional de Estadística[2]

Jatorria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 42,3 udalerri berean jaioak ziren[3], probintziako batez bestekoaren (% 43,6) azpitik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak % 25,6 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 11,5 —probintzian % 18,8—.

Biztanleria jaiolekuaren arabera Errioxako mapa
Udal
Prob
Best
Esta
Udalerri berean · % 42,3Probintzia berean · % 20,5Beste erkidegoa · % 25,6Estatutik kanpo · % 11,5
Jaiolekua bizilekuarekin alderatuta (2025). Iturria: INE.

Biztanleria atzerritarra

Espainiar estatutik kanpo jaiotako 9 biztanleren artean, gehienak Europan jaioak dira (% 100)[4]. Jaiotza herrialde nagusiak Portugal, Errumania dira.

Atzerrian jaiotakoak, eskualdeka
Euro
Europa · % 100
Espainiar estatutik kanpo jaiotakoak, eskualdeka (2025). Iturria: INE.
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera
◄ gizonezkoakjaioterriaemakumezkoak ►
4
Portugal
4
0
Errumania
1
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera (2025). Iturria: INE.

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 163 etxebizitza zeuden: 39 (% 23,9) nagusiak eta 124 (% 76,1) ez-nagusiak.[5]

163etxebizitza
39etxegune

Etxebizitza multzoa Errioxako mapa

39
124
Etxebizitza nagusia (39)Ez-nagusia (bigarrena edo hutsa) (124)

Guztira 39 etxegune zeuden, eta horietatik 13 (% 33,3) pertsona bakarrekoak ziren.[6]

Etxeguneak tamainaren arabera

Pertsona 113
2 pertsona20
3 pertsona4
4 pertsona0
5 edo gehiago2

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 80 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 25,0 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 23,8; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 26,3; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 25,0.[7] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 18,2 zen 2021ean eta % 25,0 2024an; beraz, 6,8 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 27,3 izatetik % 25,0 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 27,3 ziren, eta gizonen artean % 23,4; 3,9 puntuko aldea, emakumeen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 30,3 eta gizonen % 21,3 ziren. Azken alde hori, neurri handi batean, adin-egituraren isla izan ohi da: adineko biztanleen artean emakumeak gehiago dira, eta belaunaldi horietan ohikoagoa zen ikasketak goiz uztea.

80biztanle 15 urte edo +, 2024
% 25,0goi-mailako ikasketak+6,8 puntu 2021etik mapa
% 25,0lehen hezkuntza edo gutxiago−2,3 puntu 2021etik mapa
% 25,0
% 26,3
% 23,8
% 25,0
Lehen hezkuntza edo gutxiago · % 25,0Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) · % 26,3Bigarren hezkuntzako bigarren etapa · % 23,8Goi-mailako ikasketak · % 25,0
Lortutako ikasketa-mailarik altuena, 15 urte edo gehiagoko biztanleen artean (2024). Errioxako mapa
Sexuaren araberako banaketa
15 urte edo gehiagoko biztanleria ikasketa-mailaren eta sexuaren arabera, Ochánduri, 2024
Ikasketa-mailaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Goi-mailako ikasketak20% 25,011% 23,49% 27,3
Bigarren hezkuntzako bigarren etapa19% 23,814% 29,85% 15,2
Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH)21% 26,312% 25,59% 27,3
Lehen hezkuntza edo gutxiago20% 25,010% 21,310% 30,3
Guztira80% 100,047% 100,033% 100,0
Urtez urteko bilakaera
Ikasketa-mailaren bilakaera (%), Ochánduri, 2021–2024
UrteaGoi-mailakoakBatx. / erdi LHDBHLehen H. edo gutx.15 urte edo +
2021% 18,2% 27,3% 27,3% 27,377
2022% 20,8% 26,0% 24,7% 28,677
2023% 22,6% 27,4% 27,4% 22,684
2024% 25,0% 23,8% 26,3% 25,080
500 biztanletik beherako udalerrietan, INEk ikasketa-maila lau multzo nagusitan baino ez du argitaratzen, eta ez du jaiolekuaren araberako daturik ez ikasten ari direnei buruzkorik ematen.

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Diru-sarrerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2024. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 16.697 euro-koa zen[8], eta etxegune bakoitzeko 32.440 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (15.830 euro) gainetik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.948 euro) gainetik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) — zen. Errenta gordina 20.615 euro-koa izan zen pertsonako.

Desberdintasuna

Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[9][oh 1].

Jarduera ekonomikoa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Ochánduri udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 35 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 44,3; gainerako % 55,7 inaktibo zeuden.[10] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 5,7 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 41,3 zen eta emakumezkoena % 48,5; langabezia-tasa, aldiz, % 0,0 eta % 12,5 zen, hurrenez hurren.[10]

Okupatuen kopurua 42 zen 2023ean, 2021eko 32etik gora.[11] Emakumeek okupatuen % 42,9 osatzen dute, eta gizonek % 57,1.

42okupatu, 2023+% 31,3 2021etik
% 42,9emakumeak okupatuen artean
% 44,3jarduera-tasa, 2024
% 5,7langabezia-tasa, 2024
16 urte edo gehiagoko biztanleria jarduerarekiko loturaren arabera (2024)
% 41,8
% 55,7
Okupatuak · % 41,8Langabeak · % 2,5Inaktiboak · % 55,7
16 urte edo gehiagoko biztanleria jardueraren eta sexuaren arabera, Ochánduri, 2024
EgoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Okupatuak33% 41,819% 41,314% 42,4
Langabeak2% 2,50% 0,02% 6,1
Inaktiboak44% 55,727% 58,717% 51,5
Guztira79% 100,046% 100,033% 100,0

Jarduera-sektoreak

Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 50,0), nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 21,4), industria (% 16,7) eta eraikuntza (% 9,5).[11]

Okupatuak jarduera-sektorearen arabera (2023) Errioxako mapa
% 21,4
% 16,7
% 9,5
% 50,0
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza · % 21,4Industria · % 16,7Eraikuntza · % 9,5Zerbitzuak · % 50,0

Okupazioa eta lan-egoera

Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 35,7; ondoren, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak daude (% 26,2), eta oinarrizko okupazioak % 16,7.[12] Sexuaren arabera, gizonen artean goi eta erdi maila dira nagusi (% 25,0), eta emakumeen artean langile kualifikatuak (% 50,0).

% 26,2
% 35,7
% 16,7
% 21,4
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak · % 26,2Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak · % 35,7Oinarrizko okupazioak · % 16,7Ez dago jasota · % 21,4
Okupatuak okupazioaren eta sexuaren arabera, Ochánduri, 2023
OkupazioaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak11% 26,26% 25,05% 27,8
Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak15% 35,76% 25,09% 50,0
Oinarrizko okupazioak7% 16,76% 25,01% 5,6
Ez dago jasota9% 21,46% 25,03% 16,7
Guztira42% 100,024% 100,018% 100,0

Okupatuen % 61,9 besteren konturako langileak dira, eta % 38,1 norberaren konturakoak.[13]

% 38,1
% 61,9
Norberaren kontura · % 38,1Besteren kontura eta beste egoera bat · % 61,9
Okupatuak lan-egoeraren eta sexuaren arabera, Ochánduri, 2023
Lan-egoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Norberaren kontura16% 38,19% 37,57% 38,9
Besteren kontura26% 61,915% 62,511% 61,1
Guztira42% 100,024% 100,018% 100,0

Lehen sektorea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nekazaritza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 22 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 706 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[14][oh 2]. Udalerriaren azalera 11,7 km² denez, NAE lurraldearen % 60,2 da[15]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 89 lur goldagarria (628 ha, 20 ustiategitan), % 10,8 arbolak (75,9 ha, 14 ustiategitan), % 0,3 larre iraunkorrak (1,9 ha, 2 ustiategitan) eta norberaren kontsumorako baratzeak (0,03 ha, ustiategi batean)[oh 3].

Nekazaritzako azalera erabilgarria (NAE)
NAE udalerriaren azaleran
60%
40%
NAE · 706 ha (% 60,2)Gainerako azalera · 466 ha (% 39,8)
NAE, lur-erabileraren arabera
89%
11%
Lur goldagarria · 628 ha (% 89)Larre iraunkorrak · 1,9 ha (% 0,3)Arbolak · 75,9 ha (% 10,8)Baratzeak · 0,03 ha (< % 0,1)
Iturria: INE, Nekazaritza Errolda 2020; udalerriaren azalera: Wikidata.

Ibilgailu-parkea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 39 gidari zeuden erroldatuta: 27 gizon (% 69,2) eta 12 emakume (% 30,8)[16]. Biztanleen % 50 gidatzeko gai zen.

Ibilgailu-parkea 61 ibilgailuk osatzen zuten: 46 turismo, 5 motozikleta, 4 kamioi, 4 furgoneta eta 2 ziklomotor[16]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 590 turismokoa zen, probintziako (492) eta Espainiako (525) batez bestekoen gainetik.

Turismoen batez besteko adina 14,1 urtekoa zen; turismoen % 6,5k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 19,6k 25 urte baino gehiago[16]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 55,7 diesel zen eta % 44,3 gasolinazko. Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 4,9k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 42,6k ez zuen etiketarik[oh 4].

Ibilgailu-parkea (2025)
Ingurumen-etiketa
30%
23%
43%
ECO · 3 (% 4,9)C etiketa · 18 (% 29,5)B etiketa · 14 (% 23)Etiketarik gabe · 26 (% 42,6)
Turismoak, adinaren arabera
11%
26%
37%
20%
< 4 urte · 3 (% 6,5)4–8 urte · 5 (% 10,9)8–15 urte · 12 (% 26,1)15–25 urte · 17 (% 37)≥ 25 urte · 9 (% 19,6)
Iturria: DGT, «Datos municipales general» (2025).

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
  2. ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
  3. ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
  4. ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Euskaltzaindiaren 149. araua: Euskal Herri inguruko exonimoak
  2. ↑ (Gaztelaniaz) «Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera)(68535)» INE (kontsulta data: 2026-07-31).
  3. ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Errioxa.tab.
  4. ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Errioxa.tab.
  5. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak udalerrika eta motaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  6. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxeguneak udalerrika eta tamainaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  7. ↑ (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo y nivel de estudios (agregado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  8. ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Errioxa.tab.
  9. ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
  10. 1 2 (Gaztelaniaz) «Población de 16 y más años por sexo y relación con la actividad (agrupado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  11. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y rama de actividad (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  12. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y ocupación (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  13. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  14. ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Errioxa.tab (Wikimedia Commons).
  15. ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q1645869.
  16. 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Errioxa.tab (Wikimedia Commons).

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Geografia
Errioxako Autonomia Erkidegoa
 Artikulu hau Errioxako geografiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Otxanduri&oldid=11785970"(e)tik eskuratuta