Edukira joan

Lerma

Wikipedia, Entziklopedia askea
(«Lerma (Burgos)» orritik birbideratua)
Artikulu hau Espainiako Burgosko probintziako udalerriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Lerma (argipena)».
Lerma
Espainiako udalerria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe Espainia
Autonomia Gaztela eta Leon
Probintzia Burgosko probintzia
AlkateaJose María Ignacio Barrasa Moreno
Izen ofizialaLerma
Posta kodea09340
INEk ezarritako kodea09194
HerriburuaLerma
Geografia
Koordenatuak42°01′35″N 3°45′20″W / 42.026388888889°N 3.7555555555556°W / 42.026388888889; -3.7555555555556
Mapa
Azalera166 km²
Altitudea849 m
MugakideakQuintanilla de la Mata, Avellanosa de Muñó, Tordómar, Santa Cecilia, Zael, Villamayor de los Montes, Villalmanzo, Santa Inés, Quintanilla del Agua y Tordueles, Solarana, Pineda Trasmonte, Fontioso, Cilleruelo de Abajo, Torresandino, Villafruela eta Iglesiarrubia
Demografia
Biztanleria2.629 (2025)
alt_left 1.317 (%49,7) (%50,3) 1.331 alt_right
Dentsitatea16 bizt/km²
MatrikulaBU
ayuntamientodelerma.es

Lerma Espainiako Burgosko probintziako Arlanza eskualdean dagoen udalerria da. 2017ko datuen arabera 2.596 biztanle zituen 166 km²-ko azaleran. Historikoki oso aberatsa, Lermako Dukea zen Francisco Gómez de Sandoval y Rojas pertsonalitatearekin oso lotuta dago. 2018tik Espainiako Herririk Politenetako bat gisa sailkatuta dago eta, eta izen bereko elkarteko kide da geroztik.[1]

Udalerria Burgosko probintzian dago, Gaztela eta Leongo autonomia-erkidegoan, Espainian. Iparraldeko autobiaren ondoan dago. Arlanza eskualdekoa da, eta bertako biztanleria nagusia du. Burgosko hiriburutik 39 km-ra dago. Erliebea lurraldea ekialdetik mendebaldera zeharkatzen duen Arlanza ibaiak balditzatzen du.

Historia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erdi Arotik, Extremadura eta Demanda mendilerroa lotzen dituen Burgosko Errege Abelbidean nahitaezko pasabidea zen herria. Herriaren historia Lermako Dukea zen Francisco Gómez de Sandoval y Rojas pertsonalitatearekin oso lotuta dago. Nolabait Gaztelako Gortearen egoitza izan zen hiriburua Valladolid izan zen garaian (1601ko urtarrilaren 11tik 1606ko martxoaren 4 arte), Filipe III.a Espainiakoaren garaian. Horregatik ere herrian eraikin erlijioso ugari dago.

Frankismo garaian errepresio bortitza ezagutu zen lurraldean. 2006 eta 2007 artean lau hobi komun ireki ziren La Andaya mendian, Lermatik gertu, 90 gorpu baino gehiagorekin, horien artean Aranda de Dueroko alkatea eta bost zinegotzi; indar frankistek hil zituzten 1936ko abuztuan Espainiako gerra zibilean eremua konkistatu zutenean.[2] Lermako Dukearen jauregiaren inguruan kontzentrazio-esparrua antolatu zuten, bestetik.

Turismoari dagokionez, gaur egun, ondoko Covarrubias eta Santo Domingo de Silos herriekin batera, Arlanzaren Triangelua deritzona osatzen du.

Auzoak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Lerma honako auzoek osatzen dute:

Auzoak Biztanleria (2000) Biztanleria (2010)[3]
Lerma (herrigunea) 1.795 2.610
Castrillo de Solarana 573 43
Rabé de los Escuderos 16 14
Revilla Cabriada 54 51
Ruyales del Agua 36 31
Santillán del Agua 23 28
Villoviado 21 21

Ondarea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ondarearen ikuspuntutik Lerma oso aberatsa da. Hona hemen monumentu batzuk:[4]

Iruditegia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ https://www.lospueblosmasbonitosdeespana.org/castilla-y-leon/lerma/
  2. ↑ https://elpais.com/diario/2007/08/24/espana/1187906414_850215.html
  3. ↑ Nomenclátor INE
  4. ↑ https://www.citlerma.com/monumentos/

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Quintanilla de la Mata, Avellanosa de Muñó, Tordómar, Santa Cecilia, Zael, Villamayor de los Montes, Villalmanzo, Santa Inés, Quintanilla del Agua y Tordueles, Solarana, Pineda Trasmonte, Fontioso, Cilleruelo de Abajo, Torresandino, Villafruela eta Iglesiarrubia.

Mapa
Lerma eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Biztanleriaren tamainaUrtea25002600270028002900200020052010201520202025LermaBiztanleriaren estatistikaOharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.
Biztanleria-piramidea 2025
Guztira: 1.331 gizon, 1.317 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
100+
 
0.23
0.00
 
95-99
 
1.21
1.13
 
90-94
 
2.58
2.33
 
85-89
 
3.34
3.23
 
80-84
 
3.72
3.98
 
75-79
 
4.18
5.11
 
70-74
 
3.64
7.21
 
65-69
 
5.62
7.89
 
60-64
 
7.97
9.17
 
55-59
 
8.28
7.36
 
50-54
 
9.04
7.59
 
45-49
 
6.61
6.09
 
40-44
 
5.85
5.63
 
35-39
 
5.77
5.33
 
30-34
 
4.71
5.33
 
25-29
 
4.02
5.86
 
20-24
 
6.00
5.33
 
15-19
 
6.07
5.56
 
10-14
 
5.01
3.68
 
5-9
 
3.11
2.18
 
0-4
 
3.04
Iturria: Instituto Nacional de Estadística[1]

Jatorria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 34,7 udalerri berean jaioak ziren[2], probintziako batez bestekoaren (% 46,8) azpitik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak % 10 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 17,9 —probintzian % 14,4—.

Biztanleria jaiolekuaren arabera Burgosko mapa
Udal
Prob
Best
Esta
Udalerri berean · % 34,7Probintzia berean · % 33,2Erkidegoan · % 4,2Beste erkidegoa · % 10Estatutik kanpo · % 17,9
Jaiolekua bizilekuarekin alderatuta (2025). Iturria: INE.

Biztanleria atzerritarra

Espainiar estatutik kanpo jaiotako 473 biztanleren artean, gehienak Amerikan jaioak dira (% 45,9)[3]. Jaiotza herrialde nagusiak Maroko, Errumania, Bulgaria dira.

Atzerrian jaiotakoak, eskualdeka
Amer
Euro
Afri
Amerika · % 45,9Europa · % 31,3Afrika · % 21,1Asia · % 1,7
Espainiar estatutik kanpo jaiotakoak, eskualdeka (2025). Iturria: INE.
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera
◄ gizonezkoakjaioterriaemakumezkoak ►
51
Maroko
43
28
Errumania
32
26
Bulgaria
27
16
Kolonbia
33
15
Brasil
20
12
Peru
10
8
Venezuela
13
8
Argentina
9
4
Dominikar Errepublika
11
8
Ekuador
6
5
Honduras
9
8
Portugal
5
6
Italia
3
4
Kuba
3
3
Mexiko
3
3
Nikaragua
3
2
Paraguai
4
2
Pakistan
3
3
Alemania
0
3
Frantzia
0
1
Txina
2
0
Ukraina
3
0
Erresuma Batua
2
1
Aljeria
0
1
Bolivia
0
1
Gambia
0
1
Ginea
0
0
Kanada
1
1
Senegal
0
0
Suitza
1
1
Txile
0
0
Uruguai
1
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera (2025). Iturria: INE.

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 2.665 etxebizitza zeuden: 1.136 (% 42,6) nagusiak eta 1.529 (% 57,4) ez-nagusiak.[4] Kontsumo elektrikoaren arabera, 390 (% 14,6) noizbehinkako erabilerakoak ziren eta 854 (% 32,0) hutsik zeuden.[5] INEren estatistika esperimentalaren arabera, 2026ko maiatzean 23 etxebizitza turistiko zeuden udalerrian, guztira 164 plazarekin (7,13 plaza etxebizitzako).[6]

2.665etxebizitza
1.136etxegune
854hutsik (% 32,0)
23etxebizitza turistiko (2026) Burgosko mapa

Etxebizitza multzoa Burgosko mapa

1.136
1.529
Etxebizitza nagusia (1.136)Ez-nagusia (bigarrena edo hutsa) (1.529)

Erabilera-intentsitatea (kontsumo elektrikoa) Burgosko mapa

1.421
390
854
Okupatuak (1.421)Noizbehinkakoak (390)Hutsik (854)

Guztira 1.136 etxegune zeuden, eta horietatik 429 (% 37,8) pertsona bakarrekoak ziren.[7]

Etxeguneak tamainaren arabera

Pertsona 1429
2 pertsona266
3 pertsona225
4 pertsona161
5 edo gehiago55

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 2.279 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 27,2 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 24,5; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 32,1; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 16,1.[8] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 25,1 zen 2021ean eta % 27,2 2024an; beraz, 2,1 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 18,6 izatetik % 16,1 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 28,8 ziren, eta gizonen artean % 25,7; 3,0 puntuko aldea, emakumeen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 19,6 eta gizonen % 12,6 ziren. Azken alde hori, neurri handi batean, adin-egituraren isla izan ohi da: adineko biztanleen artean emakumeak gehiago dira, eta belaunaldi horietan ohikoagoa zen ikasketak goiz uztea.

2.279biztanle 15 urte edo +, 2024
% 27,2goi-mailako ikasketak+2,1 puntu 2021etik mapa
% 16,1lehen hezkuntza edo gutxiago−2,5 puntu 2021etik mapa
% 10,5ikasten ari dira, 2024
% 16,1
% 32,1
% 24,5
% 27,2
Lehen hezkuntza edo gutxiago · % 16,1Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) · % 32,1Bigarren hezkuntzako bigarren etapa · % 24,5Goi-mailako ikasketak · % 27,2
Lortutako ikasketa-mailarik altuena, 15 urte edo gehiagoko biztanleen artean (2024). Burgosko mapa

Xeheago, goi-mailako ikasketak zituztenen % 63,8 unibertsitate-tituludunak ziren (gradua, diplomatura, lizentziatura, masterra edo doktoretza), eta % 36,2 goi-mailako lanbide-heziketakoak. Guztira, 10 pertsonak zuten doktore-titulua. Bigarren etapakoen artean, batxilergoa zutenak % 60,8 ziren, eta erdi-mailako lanbide-heziketa zutenak % 39,2. Ikasketarik gabekoak, azkenik, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 1,4 ziren.[8]

Ikasketa-maila xehatua
Ikasketarik gabe
% 1,4
Lehen hezkuntza
% 14,7
DBH eta antzekoak
% 32,1
Batxilergoa
% 14,9
Erdi-mailako LH
% 9,6
Goi-mailako LH
% 9,9
Graduak (≤240 ECTS), diplomaturak
% 9,2
Graduak (>240 ECTS), lizentziaturak
% 5,7
Masterrak eta espezialitateak
% 2,1
Doktoretzak
% 0,4
Ehunekoak 15 urte edo gehiagoko biztanle guztien gainekoak dira; koloreak goiko barrako lau maila nagusiei dagozkie.
Sexuaren araberako banaketa
15 urte edo gehiagoko biztanleria ikasketa-mailaren eta sexuaren arabera, Lerma, 2024
Ikasketa-mailaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Goi-mailako ikasketak621% 27,2293% 25,7328% 28,8
Bigarren hezkuntzako bigarren etapa559% 24,5291% 25,5268% 23,5
Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH)732% 32,1411% 36,1321% 28,2
Lehen hezkuntza edo gutxiago367% 16,1144% 12,6223% 19,6
Guztira2.279% 100,01.139% 100,01.140% 100,0
Urtez urteko bilakaera
Ikasketa-mailaren bilakaera (%), Lerma, 2021–2024
UrteaGoi-mailakoakBatx. / erdi LHDBHLehen H. edo gutx.15 urte edo +
2021% 25,1% 23,4% 32,9% 18,62.290
2022% 26,2% 23,6% 32,6% 17,52.275
2023% 26,9% 23,8% 32,6% 16,72.306
2024% 27,2% 24,5% 32,1% 16,12.279

Ikasten ari direnak

2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 10,5 ikasten ari zen (239 pertsona).[9] Ikasten ari zirenetatik, % 51,5 goi-mailako ikasketetan zebilen, % 30,1 batxilergoan, % 9,6 erdi-mailako lanbide-heziketan, % 5,4 DBHn edo antzekoetan eta % 3,3 lehen hezkuntzan edo beheragoko mailetan. Sexuaren arabera, ikasten ari ziren emakumeen % 51,1 goi-mailako ikasketetan zebilen, eta gizonen % 51,9; erdi-mailako lanbide-heziketan, aldiz, gizonen % 13,2 eta emakumeen % 6,8. Adinaren arabera, 15–19 urtekoen % 85,6 ikasten ari zen, 20–24 urtekoen % 52,7 eta 25–29 urtekoen % 7,9; 30 urtetik gorakoen artean, berriz, % 1,6 baino ez.[10] 20–24 urtekoen artean, emakumeen % 56,3 ari zen goi-mailako ikasketak egiten, eta gizonen % 37,3.

Ikasten ari direnak, adin-taldeka
15–19 urte
% 85,6
20–24 urte
% 52,7
25–29 urte
% 7,9
30–34 urte
% 3,9
35–39 urte
% 4,1
40–44 urte
% 0,7
45–49 urte
% 2,3
50–54 urte
% 0,9
55 urte edo +
% 1,1
Egiten ari diren ikasketa-maila
Maila zehaztu gabe
% 0,0
Goi-mailako ikasketak
% 51,5
Erdi-mailako LH
% 9,6
Batxilergoa
% 30,1
DBH eta antzekoak
% 5,4
Lehen hezkuntza edo beheragokoa
% 3,3
Ezkerrean, adin-talde bakoitzean ikasten ari direnen ehunekoa; eskuinean, ikasten ari direnen banaketa mailaren arabera (2024).

Jaiolekuaren arabera

2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 83,9 estatuan jaio zen, eta % 16,1 atzerrian.[8] Ikasketa-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 27,9 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 10,7; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 13,0 eta % 23,7, hurrenez hurren. Estatuan jaiotako emakumeen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 32,0 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 17,8; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 13,2 eta % 27,9, hurrenez hurren.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 27,9
Goi-mailakoak
% 13,0
% 25,4
Batx. / erdi LH
% 26,6
% 36,0
DBH
% 36,7
% 10,7
Lehen H. edo gutx.
% 23,7
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 32,0
Goi-mailakoak
% 13,2
% 20,8
Batx. / erdi LH
% 36,5
% 29,4
DBH
% 22,3
% 17,8
Lehen H. edo gutx.
% 27,9
Ehuneko bakoitza jatorri- eta sexu-taldearen barnekoa da (2024).

Ikasten ari zirenei dagokienez, 2024an estatuan jaiotako 15 urte edo gehiagokoen % 11,5 ari zen ikasten, eta atzerrian jaiotakoen % 5,2.[9] Ikasten ari zirenen artean, goi-mailako ikasketetan zebiltzanak % 53,2 ziren estatuan jaiotakoetan eta % 31,6 atzerrian jaiotakoetan. Konparazio hauek ez daude adinaren arabera doituta: talde bakoitzaren adin-egiturak (gazteen proportzioak, batez ere) eragin handia du emaitzan.

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Diru-sarrerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 14.145 euro-koa zen[11], eta etxegune bakoitzeko 31.705 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (15.988 euro) azpitik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.036 euro) azpitik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 17.850 euro zen. Errenta gordina 16.860 euro-koa izan zen pertsonako.

Diru-sarreren iturri nagusia soldata da, guztizkoaren % 57,4[12]. Gainerako iturriak: pentsioak (% 22,4), beste diru-sarrerak (% 14,9), langabezia-prestazioak (% 1,7), beste prestazioak (% 3,5).

57%
22%
15%
Soldata · % 57,4Pentsioak · % 22,4Langabezia · % 1,7Beste prestazioak · % 3,5Beste sarrerak · % 14,9
Diru-sarreren banaketa iturriaren arabera.

Desberdintasuna

Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[13][oh 1]. Udalerrian indizea 28,7 da, probintziakoaren (28,5; Burgosko mapa) parean eta Espainiakoaren (32,1) azpitik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2,2 da, probintziakoaren (2,4; Burgosko mapa) azpitik eta Espainiakoaren (2,8) azpitik.

Jarduera ekonomikoa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Lerma udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 1.258 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 55,8; gainerako % 44,2 inaktibo zeuden (erretiratuak % 49,1, beste inaktiboak % 34,2 eta ikasleak % 16,7).[14] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 7,1 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 59,2 zen eta emakumezkoena % 52,4; langabezia-tasa, aldiz, % 6,1 eta % 8,2 zen, hurrenez hurren.[14]

Okupatuen kopurua 1.183 zen 2023ean, 2021eko 1.104etik gora.[15] Emakumeek okupatuen % 45,3 osatzen dute, eta gizonek % 54,7.

1.183okupatu, 2023+% 7,2 2021etik
% 45,3emakumeak okupatuen artean
% 55,8jarduera-tasa, 2024
% 7,1langabezia-tasa, 2024
16 urte edo gehiagoko biztanleria jarduerarekiko loturaren arabera (2024)
% 51,9
% 21,7
% 15,1
Okupatuak · % 51,9Langabeak · % 3,9Ikasleak · % 7,4Erretiratuak · % 21,7Beste inaktiboak · % 15,1
16 urte edo gehiagoko biztanleria jardueraren eta sexuaren arabera, Lerma, 2024
EgoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Okupatuak1.169% 51,9629% 55,6540% 48,1
Langabeak89% 3,941% 3,648% 4,3
Inaktiboak996% 44,2461% 40,8535% 47,6
Guztira2.254% 100,01.131% 100,01.123% 100,0

Jarduera-sektoreak

Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 69,7), industria (% 17,5), nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 7,1) eta eraikuntza (% 5,7).[15] Xeheago, jarduera-adarrik handiena ostalaritza da (% 20,2), ondoren manufaktura-industria (% 16,7) eta merkataritza (% 16,3) datoz.

Okupatuak jarduera-sektorearen arabera (2023) Burgosko mapa
% 17,5
% 69,7
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza · % 7,1Industria · % 17,5Eraikuntza · % 5,7Zerbitzuak · % 69,7
Jarduera-adar zehatzak
Ostalaritza
% 20,2
Manufaktura-industria
% 16,7
Merkataritza
% 16,3
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza
% 7,1
Osasuna eta gizarte-zerbitzuak
% 6,0
Eraikuntza
% 5,7
Administrazio publikoa
% 4,7
Hezkuntza
% 4,5
Gainerako 13 jarduera-adarrak
Administrazio-jarduera lagungarriak
% 4,1
Garraioa eta biltegiratzea
% 3,6
Jarduera profesionalak
% 2,9
Beste zerbitzu batzuk
% 2,7
Jarduera artistikoak eta aisialdikoak
% 1,4
Etxeetako jarduerak
% 1,2
Finantza- eta aseguru-jarduerak
% 1,0
Informazioa eta komunikazioak
% 0,9
Ur-hornidura eta hondakinak
% 0,6
Erauzketa-industriak
% 0,2
Energia elektrikoa eta gasa
% 0,1
Higiezinen jarduerak
% 0,1
Lurraldez kanpoko erakundeak
% 0,0

Okupazioa eta lan-egoera

Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 59,0; ondoren, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak daude (% 23,1), eta oinarrizko okupazioak % 13,8.[16] Bi sexuetan langile kualifikatuak dira nagusi (gizonen % 62,8 eta emakumeen % 54,5).

% 23,1
% 59,0
% 13,8
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak · % 23,1Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak · % 59,0Oinarrizko okupazioak · % 13,8Ez dago jasota · % 4,1
Okupatuak okupazioaren eta sexuaren arabera, Lerma, 2023
OkupazioaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak273% 23,1137% 21,2136% 25,4
Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak698% 59,0406% 62,8292% 54,5
Oinarrizko okupazioak163% 13,870% 10,893% 17,4
Ez dago jasota49% 4,134% 5,315% 2,8
Guztira1.183% 100,0647% 100,0536% 100,0

Okupatuen % 76,6 besteren konturako langileak dira, eta % 23,4 norberaren konturakoak.[17]

% 19,4
% 66,0
% 10,6
Norberaren kontura, langileak dituena · % 4,0Norberaren kontura, langilerik gabe · % 19,4Besteren kontura, finkoa/mugagabea · % 66,0Besteren kontura, aldi baterakoa · % 10,6
Okupatuak lan-egoeraren eta sexuaren arabera, Lerma, 2023
Lan-egoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Norberaren kontura277% 23,4166% 25,7111% 20,7
Besteren kontura906% 76,6481% 74,3425% 79,3
Guztira1.183% 100,0647% 100,0536% 100,0

Jaiolekuaren arabera

Jarduera

16 urte edo gehiagokoen % 84,1 estatuan jaio zen, eta % 15,9 atzerrian.[14] Jarduera-egoerak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 56,1 okupatuak dira, % 30,2 erretiratuak, % 6,6 ikasleak, % 3,9 langabeak eta % 3,2 bestelako inaktiboak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 60,1 okupatuak dira, % 23,3 bestelako inaktiboak, % 6,7 langabeak, % 6,1 erretiratuak eta % 3,7 ikasleak. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 46,2 okupatuak dira, % 23,4 bestelako inaktiboak, % 18,5 erretiratuak, % 8,7 ikasleak eta % 3,3 langabeak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 52,0 okupatuak dira, % 34,0 bestelako inaktiboak, % 7,5 langabeak eta % 5,0 erretiratuak.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 56,1
Okupatuak
% 60,1
% 3,9
Langabeak
% 6,7
% 6,6
Ikasleak
% 3,7
% 30,2
Erretiratuak
% 6,1
% 3,2
Beste inakt.
% 23,3
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 46,2
Okupatuak
% 52,0
% 3,3
Langabeak
% 7,5
% 8,7
Ikasleak
% 1,5
% 18,5
Erretiratuak
% 5,0
% 23,4
Beste inakt.
% 34,0
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Okupazioa

Okupatuen % 82,9 estatuan jaio zen, eta % 17,1 atzerrian.[16] Okupazio-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 59,7 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 24,0 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 10,4 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 79,6 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 13,3 oinarrizko okupazioetakoak eta % 5,1 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 53,0 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 30,3 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 14,1 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 60,6 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 30,8 oinarrizko okupazioetakoak eta % 4,8 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 24,0
Goi eta erdi maila
% 5,1
% 59,7
Langile kualifikatuak
% 79,6
% 10,4
Oinarrizko okup.
% 13,3
% 5,8
Ez dago jasota
% 2,0
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 30,3
Goi eta erdi maila
% 4,8
% 53,0
Langile kualifikatuak
% 60,6
% 14,1
Oinarrizko okup.
% 30,8
% 2,5
Ez dago jasota
% 3,8
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Jarduera-sektoreak

Jarduera-egituran badira aldeak jatorriaren arabera.[18] Estatuan jaiotako gizonen artean, % 57,6 zerbitzuetan ari dira, % 24,2 industrian, % 9,3 nekazaritzan eta % 8,9 eraikuntzan; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 50,0 zerbitzuetan ari dira, % 23,5 industrian, % 16,3 nekazaritzan eta % 10,2 eraikuntzan. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 84,7 zerbitzuetan ari dira, % 10,4 industrian eta % 3,0 nekazaritzan; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 89,4 zerbitzuetan ari dira, % 5,8 industrian eta % 3,8 nekazaritzan.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 9,3
Nekazaritza
% 16,3
% 24,2
Industria
% 23,5
% 8,9
Eraikuntza
% 10,2
% 57,6
Zerbitzuak
% 50,0
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 3,0
Nekazaritza
% 3,8
% 10,4
Industria
% 5,8
% 1,9
Eraikuntza
% 1,0
% 84,7
Zerbitzuak
% 89,4
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Lehen sektorea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nekazaritza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 112 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 8.549 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[19][oh 2]. Udalerriaren azalera 166 km² denez, NAE lurraldearen % 51,5 da[20]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 96,4 lur goldagarria (8.243 ha, 84 ustiategitan), % 2,1 arbolak (178 ha, 57 ustiategitan), % 1,5 larre iraunkorrak (128 ha, 13 ustiategitan) eta norberaren kontsumorako baratzeak (0,36 ha, 11 ustiategitan)[oh 3].

Nekazaritzako azalera erabilgarria (NAE)
NAE udalerriaren azaleran
52%
48%
NAE · 8.549 ha (% 51,5)Gainerako azalera · 8.051 ha (% 48,5)
NAE, lur-erabileraren arabera
96%
Lur goldagarria · 8.243 ha (% 96,4)Larre iraunkorrak · 128 ha (% 1,5)Arbolak · 178 ha (% 2,1)Baratzeak · 0,36 ha (< % 0,1)
Iturria: INE, Nekazaritza Errolda 2020; udalerriaren azalera: Wikidata.

Abeltzaintza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerriko abeltzaintza-ustiategietan 1.603 ardi eta ahuntz, 24.400 txerri (probintziako 2. kopururik handiena) eta 67 hegazti zeuden[21].

Ibilgailu-parkea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 1.635 gidari zeuden erroldatuta: 998 gizon (% 61) eta 637 emakume (% 39)[22]. Biztanleen % 61,7 gidatzeko gai zen.

Ibilgailu-parkea 2.498 ibilgailuk osatzen zuten: 1.658 turismo, 215 furgoneta, 190 motozikleta, 179 kamioi eta 61 ziklomotor[22]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 626 turismokoa zen, probintziako batez bestekoaren (555) gainetik.

Turismoen batez besteko adina 14,4 urtekoa zen; turismoen % 6,8k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 16k 25 urte baino gehiago[22]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 64,3 diesel zen eta % 35 gasolinazko; 8 ibilgailu elektrifikatu zeuden (% 0,3; probintzian % 0,6). Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 3,2k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 34,6k ez zuen etiketarik[oh 4].

Ibilgailu-parkea (2025)
Ingurumen-etiketa
30%
32%
35%
0 etiketa · 16 (% 0,7)ECO · 62 (% 2,6)C etiketa · 731 (% 30,1)B etiketa · 782 (% 32,2)Etiketarik gabe · 840 (% 34,6)
Turismoak, adinaren arabera
11%
23%
43%
16%
< 4 urte · 113 (% 6,8)4–8 urte · 177 (% 10,7)8–15 urte · 388 (% 23,4)15–25 urte · 715 (% 43,1)≥ 25 urte · 265 (% 16)
Iturria: DGT, «Datos municipales general» (2025).

Ikus, gainera

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Geografia
Gaztela eta Leon
 Artikulu hau Gaztela eta Leongo geografiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.
  1. ↑ (Gaztelaniaz) «Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera)(68535)» INE (kontsulta data: 2026-07-31).
  2. ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Burgos.tab.
  3. ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Burgos.tab.
  4. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak udalerrika eta motaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  5. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak erabilera-intentsitatearen arabera (kontsumo elektrikoa)» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  6. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitza turistikoak, plazak eta plazak etxebizitza turistiko bakoitzeko. Udalerriak» Etxebizitza turistikoen kopuruaren neurketa (estatistika esperimentala) (Espainiako Estatistika Institutua).
  7. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxeguneak udalerrika eta tamainaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  8. 1 2 3 (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  9. 1 2 (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  10. ↑ (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, edad (grupos quinquenales) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  11. ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Burgos.tab.
  12. ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADRH fuente Burgos.tab.
  13. ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
  14. 1 2 3 (Gaztelaniaz) «Población de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y relación con la actividad (agrupado) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  15. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y actividad económica (1 letra) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  16. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y ocupación (agregada) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  17. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  18. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y rama de actividad (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  19. ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Burgos.tab (Wikimedia Commons).
  20. ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q1614795.
  21. ↑ INE, «Explotaciones ganaderas por tipo de ganado», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE abeltzaintza Burgos.tab (Wikimedia Commons).
  22. 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Burgos.tab (Wikimedia Commons).
  1. ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
  2. ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
  3. ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
  4. ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.
Aipuaren errorea: <ref> tags exist for a group named "oh", but no corresponding <references group="oh"/> tag was found.
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Lerma&oldid=11789524"(e)tik eskuratuta