Edukira joan

Vianos

Wikipedia, Entziklopedia askea
Vianos
Espainiako udalerria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe Espainia
Autonomia Gaztela-Mantxa
ProbintziaAlbaceteko probintzia
AlkateaAurelia Sánchez Navarro (en) Itzuli
Izen ofizialaVianos
Posta kodea02315
INEk ezarritako kodea02076
Geografia
Koordenatuak38°35′31″N 2°29′36″W / 38.5919°N 2.4932°W / 38.5919; -2.4932
Mapa
Azalera128 km²
Altitudea1.118 m
MugakideakAlcaraz, Bogarra, Salobre, Villapalacios, Riópar, Cotillas, Villaverde de Guadalimar, Yeste eta Siles
Demografia
Biztanleria317 (2025)
alt_left 150 (%47,2) (%52,8) 168 alt_right
Dentsitatea2 bizt/km²
MatrikulaAB
vianos.es

Vianos Albaceteko udalerria da, Sierra de Alcaraz y Campo de Montiel eskualdean dagoena.

Azken erroldaren arabera 317 biztanle zituen.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Alcaraz, Bogarra, Salobre, Villapalacios, Riópar, Cotillas, Villaverde de Guadalimar, Yeste eta Siles.

Mapa
Vianos eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Biztanleriaren tamainaUrtea300330360390420450480510200020052010201520202025VianosBiztanleriaren estatistikaOharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.
Biztanleria-piramidea 2025
Guztira: 168 gizon, 150 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
100+
 
0.00
0.60
 
95-99
 
1.33
2.38
 
90-94
 
2.67
1.19
 
85-89
 
4.00
2.98
 
80-84
 
4.00
7.14
 
75-79
 
5.33
7.14
 
70-74
 
8.67
9.52
 
65-69
 
8.00
14.29
 
60-64
 
8.67
12.50
 
55-59
 
10.00
5.36
 
50-54
 
8.00
4.17
 
45-49
 
7.33
4.76
 
40-44
 
2.67
4.76
 
35-39
 
1.33
7.14
 
30-34
 
8.00
5.95
 
25-29
 
5.33
2.38
 
20-24
 
4.67
2.98
 
15-19
 
3.33
1.79
 
10-14
 
2.67
1.19
 
5-9
 
3.33
1.79
 
0-4
 
0.67
Iturria: Instituto Nacional de Estadística[1]

Jatorria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 67,6 udalerri berean jaioak ziren[2], probintziako batez bestekoaren (% 60,1) gainetik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak % 6,9 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 2,5 —probintzian % 11,8—.

Biztanleria jaiolekuaren arabera Albaceteko mapa
Udal
Prob
Udalerri berean · % 67,6Probintzia berean · % 21,7Erkidegoan · % 1,3Beste erkidegoa · % 6,9Estatutik kanpo · % 2,5
Jaiolekua bizilekuarekin alderatuta (2025). Iturria: INE.

Biztanleria atzerritarra

Espainiar estatutik kanpo jaiotako 8 biztanleren artean, gehienak Afrikan jaioak dira (% 75)[3]. Jaiotza herrialde nagusiak Maroko, Ginea Ekuatoriala, Frantzia dira.

Atzerrian jaiotakoak, eskualdeka
Amer
Euro
Afri
Amerika · % 12,5Europa · % 12,5Afrika · % 75
Espainiar estatutik kanpo jaiotakoak, eskualdeka (2025). Iturria: INE.
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera
◄ gizonezkoakjaioterriaemakumezkoak ►
0
Maroko
4
2
Ginea Ekuatoriala
0
0
Frantzia
1
0
Kolonbia
1
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera (2025). Iturria: INE.

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 439 etxebizitza zeuden: 157 (% 35,8) nagusiak eta 282 (% 64,2) ez-nagusiak.[4]

439etxebizitza
157etxegune

Etxebizitza multzoa Albaceteko mapa

157
282
Etxebizitza nagusia (157)Ez-nagusia (bigarrena edo hutsa) (282)

Guztira 157 etxegune zeuden, eta horietatik 67 (% 42,7) pertsona bakarrekoak ziren.[5]

Etxeguneak tamainaren arabera

Pertsona 167
2 pertsona39
3 pertsona28
4 pertsona18
5 edo gehiago5

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 304 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 18,4 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 10,9; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 46,4; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 24,3.[6] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 15,4 zen 2021ean eta % 18,4 2024an; beraz, 3,0 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 28,2 izatetik % 24,3 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 21,9 ziren, eta gizonen artean % 15,2; 6,7 puntuko aldea, emakumeen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 28,1 eta gizonen % 20,9 ziren. Azken alde hori, neurri handi batean, adin-egituraren isla izan ohi da: adineko biztanleen artean emakumeak gehiago dira, eta belaunaldi horietan ohikoagoa zen ikasketak goiz uztea.

304biztanle 15 urte edo +, 2024
% 18,4goi-mailako ikasketak+3,0 puntu 2021etik mapa
% 24,3lehen hezkuntza edo gutxiago−3,9 puntu 2021etik mapa
% 24,3
% 46,4
% 10,9
% 18,4
Lehen hezkuntza edo gutxiago · % 24,3Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) · % 46,4Bigarren hezkuntzako bigarren etapa · % 10,9Goi-mailako ikasketak · % 18,4
Lortutako ikasketa-mailarik altuena, 15 urte edo gehiagoko biztanleen artean (2024). Albaceteko mapa
Sexuaren araberako banaketa
15 urte edo gehiagoko biztanleria ikasketa-mailaren eta sexuaren arabera, Vianos, 2024
Ikasketa-mailaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Goi-mailako ikasketak56% 18,424% 15,232% 21,9
Bigarren hezkuntzako bigarren etapa33% 10,919% 12,014% 9,6
Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH)141% 46,482% 51,959% 40,4
Lehen hezkuntza edo gutxiago74% 24,333% 20,941% 28,1
Guztira304% 100,0158% 100,0146% 100,0
Urtez urteko bilakaera
Ikasketa-mailaren bilakaera (%), Vianos, 2021–2024
UrteaGoi-mailakoakBatx. / erdi LHDBHLehen H. edo gutx.15 urte edo +
2021% 15,4% 11,5% 44,9% 28,2305
2022% 16,8% 10,1% 46,1% 26,9297
2023% 17,1% 10,9% 46,4% 25,7304
2024% 18,4% 10,9% 46,4% 24,3304
500 biztanletik beherako udalerrietan, INEk ikasketa-maila lau multzo nagusitan baino ez du argitaratzen, eta ez du jaiolekuaren araberako daturik ez ikasten ari direnei buruzkorik ematen.

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Diru-sarrerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2024. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 14.168 euro-koa zen[7], eta etxegune bakoitzeko 28.336 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (13.873 euro) gainetik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.948 euro) azpitik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 17.150 euro zen. Errenta gordina 16.376 euro-koa izan zen pertsonako.

Diru-sarreren iturri nagusia soldata da, guztizkoaren % 53[8]. Gainerako iturriak: pentsioak (% 30,9), beste diru-sarrerak (% 10,6), langabezia-prestazioak (% 2,9), beste prestazioak (% 2,6).

53%
31%
11%
Soldata · % 53Pentsioak · % 30,9Langabezia · % 2,9Beste prestazioak · % 2,6Beste sarrerak · % 10,6
Diru-sarreren banaketa iturriaren arabera.

Desberdintasuna

Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[9][oh 1]. Udalerrian indizea 26 da, probintziakoaren (29,8; Albaceteko mapa) azpitik eta Espainiakoaren (31,9) azpitik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2,3 da, probintziakoaren (2,6; Albaceteko mapa) azpitik eta Espainiakoaren (2,6) azpitik.

Jarduera ekonomikoa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Vianos udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 157 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 52,0; gainerako % 48,0 inaktibo zeuden.[10] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 15,9 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 58,6 zen eta emakumezkoena % 44,8; langabezia-tasa, aldiz, % 12,0 eta % 21,5 zen, hurrenez hurren.[10]

Okupatuen kopurua 123 zen 2023ean, 2021eko 126etik behera.[11] Emakumeek okupatuen % 39,0 osatzen dute, eta gizonek % 61,0.

123okupatu, 2023−% 2,4 2021etik
% 39,0emakumeak okupatuen artean
% 52,0jarduera-tasa, 2024
% 15,9langabezia-tasa, 2024
16 urte edo gehiagoko biztanleria jarduerarekiko loturaren arabera (2024)
% 43,7
% 8,3
% 48,0
Okupatuak · % 43,7Langabeak · % 8,3Inaktiboak · % 48,0
16 urte edo gehiagoko biztanleria jardueraren eta sexuaren arabera, Vianos, 2024
EgoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Okupatuak132% 43,781% 51,651% 35,2
Langabeak25% 8,311% 7,014% 9,7
Inaktiboak145% 48,065% 41,480% 55,2
Guztira302% 100,0157% 100,0145% 100,0

Jarduera-sektoreak

Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 67,5), nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 22,0), industria (% 8,1) eta eraikuntza (% 2,4).[11]

Okupatuak jarduera-sektorearen arabera (2023) Albaceteko mapa
% 22,0
% 8,1
% 67,5
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza · % 22,0Industria · % 8,1Eraikuntza · % 2,4Zerbitzuak · % 67,5

Okupazioa eta lan-egoera

Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 69,9; ondoren, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak daude (% 13,8), eta oinarrizko okupazioak % 12,2.[12] Bi sexuetan langile kualifikatuak dira nagusi (gizonen % 78,7 eta emakumeen % 56,3).

% 13,8
% 69,9
% 12,2
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak · % 13,8Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak · % 69,9Oinarrizko okupazioak · % 12,2Ez dago jasota · % 4,1
Okupatuak okupazioaren eta sexuaren arabera, Vianos, 2023
OkupazioaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak17% 13,86% 8,011% 22,9
Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak86% 69,959% 78,727% 56,3
Oinarrizko okupazioak15% 12,26% 8,09% 18,8
Ez dago jasota5% 4,14% 5,31% 2,1
Guztira123% 100,075% 100,048% 100,0

Okupatuen % 70,7 besteren konturako langileak dira, eta % 29,3 norberaren konturakoak.[13]

% 29,3
% 70,7
Norberaren kontura · % 29,3Besteren kontura eta beste egoera bat · % 70,7
Okupatuak lan-egoeraren eta sexuaren arabera, Vianos, 2023
Lan-egoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Norberaren kontura36% 29,328% 37,38% 16,7
Besteren kontura87% 70,747% 62,740% 83,3
Guztira123% 100,075% 100,048% 100,0

Lehen sektorea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nekazaritza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 74 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 5.366 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[14][oh 2]. Udalerriaren azalera 128 km² denez, NAE lurraldearen % 41,9 da[15]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 62,3 larre iraunkorrak (3.342 ha, 19 ustiategitan), % 28,3 lur goldagarria (1.518 ha, 47 ustiategitan), % 9,4 arbolak (505 ha, 54 ustiategitan) eta norberaren kontsumorako baratzeak (0,05 ha, 2 ustiategitan)[oh 3].

Nekazaritzako azalera erabilgarria (NAE)
NAE udalerriaren azaleran
42%
58%
NAE · 5.366 ha (% 41,9)Gainerako azalera · 7.434 ha (% 58,1)
NAE, lur-erabileraren arabera
28%
62%
9%
Lur goldagarria · 1.518 ha (% 28,3)Larre iraunkorrak · 3.342 ha (% 62,3)Arbolak · 505 ha (% 9,4)Baratzeak · 0,05 ha (< % 0,1)
Iturria: INE, Nekazaritza Errolda 2020; udalerriaren azalera: Wikidata.

Abeltzaintza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerriko abeltzaintza-ustiategietan 5.632 ardi eta ahuntz zeuden[16][oh 4].

Ibilgailu-parkea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 183 gidari zeuden erroldatuta: 128 gizon (% 69,9) eta 55 emakume (% 30,1)[17]. Biztanleen % 57,5 gidatzeko gai zen.

Ibilgailu-parkea 370 ibilgailuk osatzen zuten: 206 turismo, 67 furgoneta, 32 kamioi, 25 motozikleta eta 18 ziklomotor[17]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 648 turismokoa zen, probintziako (536) eta Espainiako (525) batez bestekoen gainetik.

Turismoen batez besteko adina 15,5 urtekoa zen; turismoen % 3,4k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 17,5k 25 urte baino gehiago[17]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 57,5 diesel zen eta % 42,5 gasolinazko. Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 1,7k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 44,2k ez zuen etiketarik[oh 5].

Ibilgailu-parkea (2025)
Ingurumen-etiketa
21%
34%
44%
0 etiketa · 1 (% 0,3)ECO · 5 (% 1,4)C etiketa · 74 (% 20,6)B etiketa · 121 (% 33,6)Etiketarik gabe · 159 (% 44,2)
Turismoak, adinaren arabera
24%
49%
17%
< 4 urte · 7 (% 3,4)4–8 urte · 14 (% 6,8)8–15 urte · 49 (% 23,8)15–25 urte · 100 (% 48,5)≥ 25 urte · 36 (% 17,5)
Iturria: DGT, «Datos municipales general» (2025).

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
  2. ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
  3. ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
  4. ↑ Beste abere mota batzuen datuak ez dira argitaratu, sekretu estatistikoa dela eta (ustiategi gutxi dagoenean, INEk ez ditu datuak zabaltzen, ustiategiak identifika ez daitezen).
  5. ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ (Gaztelaniaz) «Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera)(68535)» INE (kontsulta data: 2026-07-31).
  2. ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Albacete.tab.
  3. ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Albacete.tab.
  4. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak udalerrika eta motaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  5. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxeguneak udalerrika eta tamainaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  6. ↑ (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo y nivel de estudios (agregado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  7. ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Albacete.tab.
  8. ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADRH fuente Albacete.tab.
  9. ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
  10. 1 2 (Gaztelaniaz) «Población de 16 y más años por sexo y relación con la actividad (agrupado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  11. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y rama de actividad (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  12. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y ocupación (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  13. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  14. ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Albacete.tab (Wikimedia Commons).
  15. ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q609870.
  16. ↑ INE, «Explotaciones ganaderas por tipo de ganado», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE abeltzaintza Albacete.tab (Wikimedia Commons).
  17. 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Albacete.tab (Wikimedia Commons).

Ikus, gainera

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Geografia
Gaztela-Mantxa
 Artikulu hau Gaztela-Mantxako geografiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Vianos&oldid=11795561"(e)tik eskuratuta