Edukira joan

Châteaulin

Wikipedia, Entziklopedia askea
Châteaulin
Frantziako udalerria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Bretainia
Departamendua Finistère
BarrutiChâteaulineko barrutia
Kantonamenducanton of Châteaulin
AlkateaGaëlle Nicolas
Izen ofizialaChâteaulin
Cité-sur-Aône
Montagne-sur-Aône
Ville-sur-Aône
Posta kodea29150
Geografia
Koordenatuak48°11′48″N 4°05′24″W / 48.1967°N 4.09°W / 48.1967; -4.09
Mapa
Azalera20,81 km²
Altitudea2 m, 206 m eta 57 m
MugakideakCast, Dinéault, Lothey, Pleyben, Plomodiern, Port-Launay, Saint-Coulitz eta Saint-Ségal
Demografia
Biztanleria5.085 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 2.608 (%51) (%49) 2.504 alt_right
Dentsitatea244 bizt/km²
Informazio gehigarria
Hiri senidetuakGrimmen (en) Itzuli eta Clonakilty
chateaulin.fr

Châteaulin (bretainieraz Kastellin) Bretainiako eta Finistère departamenduko udalerria da, Bro Kernev lurralde historikoan dagoena.

Azken erroldaren arabera 5.085 biztanle zituen 20,8 km²-ko azaleran. Herri txikia izan arren 1.804 km²-ko azalera duen izen bereko barrutiaren hiriburua da.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hegoaldean Quimper eta iparraldean Brest ditu. Aulne ibaiaren etzean dago eta Nantes eta Brest arteko ubideak zeharkatzen du.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Cast, Dinéault, Lothey, Pleyben, Plomodiern, Port-Launay, Saint-Coulitz eta Saint-Ségal.

Mapa
Châteaulin eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Klima

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima ozeaniko garbia du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria klima ozeanikoa du, eta Bretainiako klima-sailkapenaren arabera « Littoral doux » zonan dago[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H2a zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 11,5 °C-koa da, 10,4 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 1059 mm-koa da, urtarrilean 15,5 euri-egun eta uztailean 7,6 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Saint-Ségal udalerrian dago, 3,2 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 11,8 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 1126,1 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 40,5 °C-koa da, 2026ko ekainaren 24an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -12,4 °C-koa da, 1991ko otsailaren 9an lortua[oh 1][5].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 11,5 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena uztaila da (17,2 °C) eta hotzena otsaila (6,7 °C). Urteko prezipitazioa 1141 mm-koa da; hilabeterik euritsuena abendua da (142 mm) eta lehorrena ekaina (61 mm).[6]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,19 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (11,1 °C) baino 1,2 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenetatik lau 2000tik aurrerakoak dira (2020, 2022, 2023 eta 2025). Urterik beroena 2023 izan zen (12,9 °C) eta hotzena 1963 (9,9 °C).[6]

    Datu klimatikoak (Châteaulin)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 6.8 6.7 8.2 9.8 12.9 15.6 17.2 17.0 14.9 12.4 9.3 7.3 11.5
Pilatutako prezipitazioa (mm) 131 109 79 84 72 61 66 69 76 119 136 142 1141
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (11,1 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+0,4+0,4+0,6+0,7+0,9+0,9+0,6+0,5−0,10,0+0,30,0
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 20 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (11,1 °C)
+2 °C−2 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Historia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Aurrehistoriatik populatua izan da eremua. Erromatarren garaian Osimes leinu zeltiarra zen bertan eta erromatarren bi errepideren bidegurutzea izanik herri bat sortu zuten. X mendean gaztelu bat eraiki zuten eta inguruan herria haziz joan zen. Gaur egun gazteluaren hondarrak baino ez dira gelditzen. XII mendean prioretxe bat ere izan zen, hau ere bertan behera utzia.

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

BiztanleriaUrtea200025003000350040004500500055001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 2.504 gizon, 2.608 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.40
 
95+
 
0.96
1.40
 
90-94
 
2.49
3.23
 
85-89
 
3.30
2.80
 
80-84
 
6.17
2.20
 
75-79
 
3.11
4.63
 
70-74
 
4.06
4.63
 
65-69
 
6.21
6.03
 
60-64
 
5.60
7.43
 
55-59
 
5.79
7.55
 
50-54
 
9.39
8.11
 
45-49
 
6.06
7.83
 
40-44
 
6.90
5.35
 
35-39
 
6.37
3.59
 
30-34
 
3.03
4.19
 
25-29
 
3.83
6.39
 
20-24
 
3.45
7.83
 
15-19
 
8.44
5.99
 
10-14
 
5.75
5.75
 
5-9
 
5.56
4.67
 
0-4
 
3.53
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[7].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Châteaulin udalerrian 4.672 biztanle zeuden eta 2.412 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 1,94 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 46,2), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren gainetik (% 39,2).[9]

4.672biztanle
2.412elkarbizitza-unitate
1,94lagun elkarbizitza-unitateko
1.267familia
Udalerria
% 18
% 23
% 12
% 46
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 1.267 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (552). Guraso bakarreko 287 familietatik 201etan ama zen guraso bakarra. 647 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 242k seme-alaba bakarra zuten etxean, 304k bi, eta 74k hiru edo gehiago. Seme-alabadun 428 bikoteetatik 47tan (% 11,0) seme-alabaren bat bikotekide baten aurreko harreman batekoa zen.[9]

552
428
287
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean647
Seme-alaba bat242
Bi seme-alaba304
Hiru seme-alaba63
Lau edo gehiago11

15 urte edo gehiago zituzten 4.369 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 16,7 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 32,0. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 40-54 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 62,3). 80 urte edo gehiagoko 413 biztanleetatik 256 baino ez ziren elkarbizitza-unitateetan bizi; gainerako 157 kolektibitateren batean.[9]

Bakarrik bizi da
15-24% 17
25-39% 21
40-54% 21
55-64% 28
65-79% 35
80 +% 32
Bikotean bizi da
15-24% 14
25-39% 60
40-54% 62
55-64% 61
65-79% 53
80 +% 27

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 35,3 ezkonduta zegoen, eta beste % 14,9 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 8,5 izatezko bikotean eta % 6,4 PACS bidez lotuta). % 33,3 ezkongabeak ziren, % 8,9 alargunak eta % 7,6 dibortziatuak.[9]

Ezkonduta% 35,3
Ezkongabea% 33,3
Alarguna% 8,9
Izatezko bikotean% 8,5
Dibortziatuta% 7,6
PACS bidez lotuta% 6,4

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 30,3), erdi-mailako lanbideak (% 18,4), enplegatuak (% 17,8), eskulangileak (% 16,5). Talde nagusia (erretiratuak, % 30,3) Finistère departamenduko batez bestekoaren (% 35,9) azpitik dago. 26 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 1,1).[9]

Udalerria
% 18
% 18
% 17
% 30
Finistère
% 10
% 15
% 14
% 14
% 36
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, udalerrian 2.826 etxebizitza zeuden. Horietatik 2.397 egoitza nagusi ziren, 161 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 269 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (1.787), eta apartamentuak gutxi ziren (1.029). Egoitza nagusietatik 1.366 beren jabearen bizilekuak ziren, 921 alokairuan zeuden, 378 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 110 doan lagata.[10]

2.826etxebizitza
2.397egoitza nagusi
1.787etxe
1.029apartamentu

Etxebizitza multzoa

2.397
269
Egoitza nagusia (2.397)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (161)Hutsik (269)

Etxe mota

1.787
1.029
Etxea (1.787)Apartamentua (1.029)

Jabetza egoera

1.366
921
378
Jabeak (1.366)Alokairuan (921)HLM (378)Doan lagata (110)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1971-1990 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (874).[10]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik165
1919-1945178
1946-1970594
1971-1990874
1991-2005338
2006-2020207

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (1.161). Gas sarea zen berogailu mota nagusia (944 etxebizitzatan). 1.484 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 1.210 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 891tan bi edo gehiago.[10]

Gela kopurua

1 gela98
2 gela242
3 gela409
4 gela487
5 gela edo gehiago1.161

Berogailu mota

944
206
879
348
Gas sarea (944)Fuel-olioa (206)Elektrizitatea (879)Gas botila (20)Bestelakoak (348)

Aparkalekua eta ibilgailuak

1.484aparkalekua
1.210ibilgailu 1
891ibilgailu 2+

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 3.159 biztanleetatik 2.337 aktibo ziren (% 74,0), horietako 2.113 lanean (% 66,9) eta 224 langabezian (aktiboen % 9,6).

3.15915-64 urteko biztanle
% 74,0aktibo
% 66,9lanean
% 9,6langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 52,0
25-54 urte% 90,3
55-64 urte% 54,6
Gizonak% 75,6
Emakumeak% 72,2

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 14,0
BEPC, brebeta% 18,1
CAP-BEP% 12,5
Batxilergoa% 9,7
Goi-mailako +2% 6,0
Goi-mailako +3/4% 6,7
Goi-mailako +5% 6,6

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 9,6). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

822 ez-aktibotik 278 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 33,8), 212 erretiraturik zeuden (% 25,8) eta 331 bestelako ez-aktibo ziren (% 40,3).

Ez-aktiboak

% 34
% 26
% 40
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 4]

% 11
% 29
% 29
% 24
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 4.430 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 2.113 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 5]

4.430enplegu udalerrian
% 92,0soldatapeko
% 8,0ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 24.910 eurokoa zen, eta biztanleen % 12 pobrezian bizi zen (bizimoduaren medianaren % 60tik behera).

24.910 €diru-sarreren mediana▼ Dep.: 26.210 €
% 12,0pobrezia-tasa▲ Dep.: % 11,4

Harrobiak (arbel preziatuak) eta izokin arrantza.

Ondasun nabarmenak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Herri senidetuak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Estazioko erregistroak 1985ko irailaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 1,7 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  5. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Saint-Segal S A », fiche climatologique. .
  6. 1 2 (Frantsesez) Données changement climatique - SIM quotidienne. Météo-France.
  7. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  8. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  9. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  10. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Châteaulin&oldid=11312538"(e)tik eskuratuta