Edukira joan

Valdelosa

Wikipedia, Entziklopedia askea
Valdelosa
Espainiako udalerria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe Espainia
Autonomia Gaztela eta Leon
Probintzia Salamancako probintzia
AlkateaManuel Prada Sánchez
Izen ofizialaValdelosa
Posta kodea37799
INEk ezarritako kodea37335
HerriburuaValdelosa
Geografia
Koordenatuak41°10′15″N 5°46′58″W / 41.170833333333°N 5.7827777777778°W / 41.170833333333; -5.7827777777778
Mapa
Azalera63,43 km²
Altitudea842 m
MugakideakTopas, Valdunciel, Forfoleda, Torresmenudas, Zamayón, Palacios del Arzobispo, Santiz, Mayalde eta El Cubo de Tierra del Vino
Demografia
Biztanleria386 (2025)
alt_left 186 (%48,1) (%51,9) 201 alt_right
Dentsitatea6 bizt/km²
MatrikulaSA
valdelosa.com

Valdelosa Salamancako udalerria da, Sierra de Francia eskualdean dagoena.

Azken erroldaren arabera 386 biztanle zituen 63,4 km²-ko azaleran.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Topas, Valdunciel, Forfoleda, Torresmenudas, Zamayón, Palacios del Arzobispo, Santiz, Mayalde eta El Cubo de Tierra del Vino.

Mapa
Valdelosa eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Biztanleriaren tamainaUrtea360390420450480510540570200020052010201520202025ValdelosaBiztanleriaren estatistikaOharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.
Biztanleria-piramidea 2025
Guztira: 201 gizon, 186 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
100+
 
0.00
0.00
 
95-99
 
2.15
1.49
 
90-94
 
2.69
3.48
 
85-89
 
4.30
6.47
 
80-84
 
4.30
3.48
 
75-79
 
6.45
7.96
 
70-74
 
5.91
7.96
 
65-69
 
10.75
11.44
 
60-64
 
7.53
8.46
 
55-59
 
5.38
5.97
 
50-54
 
7.53
7.96
 
45-49
 
8.60
7.46
 
40-44
 
9.68
3.48
 
35-39
 
3.76
4.98
 
30-34
 
2.15
3.48
 
25-29
 
2.69
5.47
 
20-24
 
3.23
4.48
 
15-19
 
5.38
3.48
 
10-14
 
2.15
1.00
 
5-9
 
3.23
1.49
 
0-4
 
2.15
Iturria: Instituto Nacional de Estadística[1]

Jatorria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 33,6 udalerri berean jaioak ziren[2], probintziako batez bestekoaren (% 41,7) azpitik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak % 7 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 4,7 —probintzian % 10,6—.

Biztanleria jaiolekuaren arabera Salamancako mapa
Udal
Prob
Udalerri berean · % 33,6Probintzia berean · % 48,1Erkidegoan · % 6,7Beste erkidegoa · % 7Estatutik kanpo · % 4,7
Jaiolekua bizilekuarekin alderatuta (2025). Iturria: INE.

Biztanleria atzerritarra

Espainiar estatutik kanpo jaiotako 18 biztanleren artean, gehienak Europan jaioak dira (% 83,3)[3]. Jaiotza herrialde nagusiak Suitza, Frantzia, Portugal dira.

Atzerrian jaiotakoak, eskualdeka
Amer
Euro
Amerika · % 16,7Europa · % 83,3
Espainiar estatutik kanpo jaiotakoak, eskualdeka (2025). Iturria: INE.
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera
◄ gizonezkoakjaioterriaemakumezkoak ►
3
Suitza
4
0
Frantzia
3
1
Portugal
1
0
Argentina
1
0
Dominikar Errepublika
1
1
Italia
0
1
Paraguai
0
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera (2025). Iturria: INE.

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 340 etxebizitza zeuden: 170 (% 50,0) nagusiak eta 170 (% 50,0) ez-nagusiak.[4]

340etxebizitza
170etxegune

Etxebizitza multzoa Salamancako mapa

170
170
Etxebizitza nagusia (170)Ez-nagusia (bigarrena edo hutsa) (170)

Guztira 170 etxegune zeuden, eta horietatik 64 (% 37,6) pertsona bakarrekoak ziren.[5]

Etxeguneak tamainaren arabera

Pertsona 164
2 pertsona44
3 pertsona30
4 pertsona19
5 edo gehiago13

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 374 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 19,0 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 16,8; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 42,0; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 22,2.[6] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 19,6 zen 2021ean eta % 19,0 2024an; beraz, 0,6 puntu jaitsi zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 25,1 izatetik % 22,2 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 24,6 ziren, eta gizonen artean % 13,6; 11,0 puntuko aldea, emakumeen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 26,2 eta gizonen % 18,3 ziren. Azken alde hori, neurri handi batean, adin-egituraren isla izan ohi da: adineko biztanleen artean emakumeak gehiago dira, eta belaunaldi horietan ohikoagoa zen ikasketak goiz uztea.

374biztanle 15 urte edo +, 2024
% 19,0goi-mailako ikasketak−0,6 puntu 2021etik mapa
% 22,2lehen hezkuntza edo gutxiago−2,9 puntu 2021etik mapa
% 22,2
% 42,0
% 16,8
% 19,0
Lehen hezkuntza edo gutxiago · % 22,2Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) · % 42,0Bigarren hezkuntzako bigarren etapa · % 16,8Goi-mailako ikasketak · % 19,0
Lortutako ikasketa-mailarik altuena, 15 urte edo gehiagoko biztanleen artean (2024). Salamancako mapa
Sexuaren araberako banaketa
15 urte edo gehiagoko biztanleria ikasketa-mailaren eta sexuaren arabera, Valdelosa, 2024
Ikasketa-mailaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Goi-mailako ikasketak71% 19,026% 13,645% 24,6
Bigarren hezkuntzako bigarren etapa63% 16,837% 19,426% 14,2
Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH)157% 42,093% 48,764% 35,0
Lehen hezkuntza edo gutxiago83% 22,235% 18,348% 26,2
Guztira374% 100,0191% 100,0183% 100,0
Urtez urteko bilakaera
Ikasketa-mailaren bilakaera (%), Valdelosa, 2021–2024
UrteaGoi-mailakoakBatx. / erdi LHDBHLehen H. edo gutx.15 urte edo +
2021% 19,6% 14,3% 41,0% 25,1378
2022% 18,8% 15,3% 41,4% 24,5372
2023% 19,8% 17,3% 41,8% 21,1388
2024% 19,0% 16,8% 42,0% 22,2374
500 biztanletik beherako udalerrietan, INEk ikasketa-maila lau multzo nagusitan baino ez du argitaratzen, eta ez du jaiolekuaren araberako daturik ez ikasten ari direnei buruzkorik ematen.

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Diru-sarrerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 14.184 euro-koa zen[7], eta etxegune bakoitzeko 34.024 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (14.583 euro) azpitik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.036 euro) azpitik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 19.950 euro zen. Errenta gordina 16.365 euro-koa izan zen pertsonako.

Diru-sarreren iturri nagusia soldata da, guztizkoaren % 50,3[8]. Gainerako iturriak: pentsioak (% 27,8), beste diru-sarrerak (% 14), langabezia-prestazioak (% 1,8), beste prestazioak (% 6,1).

50%
28%
14%
Soldata · % 50,3Pentsioak · % 27,8Langabezia · % 1,8Beste prestazioak · % 6,1Beste sarrerak · % 14
Diru-sarreren banaketa iturriaren arabera.

Desberdintasuna

Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[9][oh 1]. Udalerrian indizea 26,5 da, probintziakoaren (30,4; Salamancako mapa) azpitik eta Espainiakoaren (32,1) azpitik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2,3 da, probintziakoaren (2,6; Salamancako mapa) azpitik eta Espainiakoaren (2,8) azpitik.

Jarduera ekonomikoa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Valdelosa udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 194 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 52,0; gainerako % 48,0 inaktibo zeuden.[10] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 8,2 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 56,3 zen eta emakumezkoena % 47,5; langabezia-tasa, aldiz, % 5,6 eta % 11,5 zen, hurrenez hurren.[10]

Okupatuen kopurua 188 zen 2023ean, 2021eko 175etik gora.[11] Emakumeek okupatuen % 45,2 osatzen dute, eta gizonek % 54,8.

188okupatu, 2023+% 7,4 2021etik
% 45,2emakumeak okupatuen artean
% 52,0jarduera-tasa, 2024
% 8,2langabezia-tasa, 2024
16 urte edo gehiagoko biztanleria jarduerarekiko loturaren arabera (2024)
% 47,7
% 48,0
Okupatuak · % 47,7Langabeak · % 4,3Inaktiboak · % 48,0
16 urte edo gehiagoko biztanleria jardueraren eta sexuaren arabera, Valdelosa, 2024
EgoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Okupatuak178% 47,7101% 53,277% 42,1
Langabeak16% 4,36% 3,210% 5,5
Inaktiboak179% 48,083% 43,796% 52,5
Guztira373% 100,0190% 100,0183% 100,0

Jarduera-sektoreak

Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 67,6), nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 12,8), eraikuntza (% 10,1) eta industria (% 9,6).[11]

Okupatuak jarduera-sektorearen arabera (2023) Salamancako mapa
% 12,8
% 9,6
% 10,1
% 67,6
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza · % 12,8Industria · % 9,6Eraikuntza · % 10,1Zerbitzuak · % 67,6

Okupazioa eta lan-egoera

Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 52,7; ondoren, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak daude (% 23,9), eta oinarrizko okupazioak % 19,7.[12] Bi sexuetan langile kualifikatuak dira nagusi (gizonen % 64,1 eta emakumeen % 38,8).

% 23,9
% 52,7
% 19,7
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak · % 23,9Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak · % 52,7Oinarrizko okupazioak · % 19,7Ez dago jasota · % 3,7
Okupatuak okupazioaren eta sexuaren arabera, Valdelosa, 2023
OkupazioaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak45% 23,916% 15,529% 34,1
Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak99% 52,766% 64,133% 38,8
Oinarrizko okupazioak37% 19,720% 19,417% 20,0
Ez dago jasota7% 3,71% 1,06% 7,1
Guztira188% 100,0103% 100,085% 100,0

Okupatuen % 77,1 besteren konturako langileak dira, eta % 22,9 norberaren konturakoak.[13]

% 22,9
% 77,1
Norberaren kontura · % 22,9Besteren kontura eta beste egoera bat · % 77,1
Okupatuak lan-egoeraren eta sexuaren arabera, Valdelosa, 2023
Lan-egoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Norberaren kontura43% 22,927% 26,216% 18,8
Besteren kontura145% 77,176% 73,869% 81,2
Guztira188% 100,0103% 100,085% 100,0

Lehen sektorea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nekazaritza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 33 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 4.241 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[14][oh 2]. Udalerriaren azalera 63,4 km² denez, NAE lurraldearen % 66,9 da[15]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 48 larre iraunkorrak (2.037 ha, 17 ustiategitan), % 34,7 lur goldagarria (1.471 ha, 24 ustiategitan), % 17,3 arbolak (734 ha, 13 ustiategitan) eta norberaren kontsumorako baratzeak (0,06 ha, 3 ustiategitan)[oh 3].

Nekazaritzako azalera erabilgarria (NAE)
NAE udalerriaren azaleran
67%
33%
NAE · 4.241 ha (% 66,9)Gainerako azalera · 2.102 ha (% 33,1)
NAE, lur-erabileraren arabera
35%
48%
17%
Lur goldagarria · 1.471 ha (% 34,7)Larre iraunkorrak · 2.037 ha (% 48)Arbolak · 734 ha (% 17,3)Baratzeak · 0,06 ha (< % 0,1)
Iturria: INE, Nekazaritza Errolda 2020; udalerriaren azalera: Wikidata.

Abeltzaintza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerriko abeltzaintza-ustiategietan 2.321 behi, 698 ardi eta ahuntz eta 11.166 txerri zeuden[16].

Ibilgailu-parkea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 167 gidari zeuden erroldatuta: 107 gizon (% 64,1) eta 60 emakume (% 35,9)[17]. Biztanleen % 43,2 gidatzeko gai zen.

Ibilgailu-parkea 401 ibilgailuk osatzen zuten: 288 turismo, 34 furgoneta, 24 kamioi, 22 ziklomotor eta 18 motozikleta[17]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 744 turismokoa zen, probintziako batez bestekoaren (559) gainetik.

Turismoen batez besteko adina 15,6 urtekoa zen; turismoen % 3,5k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 19,1k 25 urte baino gehiago[17]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 70,4 diesel zen eta % 29,6 gasolinazko. Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 2,8k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 43k ez zuen etiketarik[oh 4].

Ibilgailu-parkea (2025)
Ingurumen-etiketa
20%
34%
43%
0 etiketa · 1 (% 0,3)ECO · 10 (% 2,5)C etiketa · 78 (% 19,7)B etiketa · 136 (% 34,4)Etiketarik gabe · 170 (% 43)
Turismoak, adinaren arabera
8%
23%
46%
19%
< 4 urte · 10 (% 3,5)4–8 urte · 24 (% 8,3)8–15 urte · 66 (% 22,9)15–25 urte · 133 (% 46,2)≥ 25 urte · 55 (% 19,1)
Iturria: DGT, «Datos municipales general» (2025).

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
  2. ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
  3. ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
  4. ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ (Gaztelaniaz) «Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera)(68535)» INE (kontsulta data: 2026-07-31).
  2. ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Salamanca.tab.
  3. ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Salamanca.tab.
  4. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak udalerrika eta motaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  5. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxeguneak udalerrika eta tamainaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  6. ↑ (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo y nivel de estudios (agregado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  7. ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Salamanca.tab.
  8. ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADRH fuente Salamanca.tab.
  9. ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
  10. 1 2 (Gaztelaniaz) «Población de 16 y más años por sexo y relación con la actividad (agrupado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  11. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y rama de actividad (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  12. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y ocupación (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  13. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  14. ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Salamanca.tab (Wikimedia Commons).
  15. ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q1767822.
  16. ↑ INE, «Explotaciones ganaderas por tipo de ganado», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE abeltzaintza Salamanca.tab (Wikimedia Commons).
  17. 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Salamanca.tab (Wikimedia Commons).

Ikus, gainera

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Geografia
Gaztela eta Leon
 Artikulu hau Gaztela eta Leongo geografiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Valdelosa&oldid=11794236"(e)tik eskuratuta