Sápmi

Sápmelaš girječálli Sigbjørn Skåden illuda Davviriikkaid ráđi girjjálašvuođa­bálkkašumis

Skåden lea nubbi sápmelaš guhte lea vuoitán Davviriikkaid ráđi girjjálašvuođa­bálkkášumi. Su romána Láŋtdievvá lei sihke Sámi ja Norgga evttohassan.

En man med mörkt lockigt hår och traditionell samisk kolt står utomhus med träd i bakgrunden.
Sigbjørn Skåden lea eret Láŋtdievvas, mii lea maid su girjji dáhpáhusbáiki. Govva: Knut Åserød / Cappelen Damm

Girječálli Sigbjørn Skåden vuittii dán jagáš Davviriikkaid ráđi girjjálašvuođabálkkašumi. Davviriikkaid ráđđi geige girjjálašvuođabálkkášumi jahkásaččat girjeduodjái, mii lea čállon ovtta davviriikkalaš gillii.

Skådena romána Láŋtdievvá lea čállojuvvon sihke sáme- ja dárogillii, ja dan ledje evttohan vuoitin sihke Sámi ja Norgga duopmárat. Sámegielat girji lea čállojuvvon duortnussámegiel suopmaniin.

Láŋtdievvá muitala ušlulaš bolesis, guhte máhccá iežas ruovttuguvlui dutkat rihkkosa. Romána gieđahallá earret eará Norgga sápmelaččaid dáruiduhttima.

Skådena lassin dušše okta sápmelaš lea vuoitán Davviriikkaid ráđi girjjálašvuođa bálkkášumi: Áillohaš vuitii bálkkášumi girjjiin Beaivi áhčážan jagis 1991.

Bálkkášumis lea Skådenii hui stuorra mearkkašupmi.

– Dat lea máksán olu, ahte mun lean čállán girjji, mii lea ožžon allaárvosaš bálkkašumi. Mu mielas das lea mearkkášupmi sámegielaide ja sámi muitalanárbevieruide. Dát lea maid girji mii lea geassán min báikkálaš muitalanárbevieru, go lean roggan olu báikkiid muitalusaid, dadjá Skåden.

– Mun gal ávvudan, ahte sámegielat girji oažžu dákkár bálkkášumi.

Skåden lea čállán olu girjjiid sámegillii ja namalassii giella lea sutnje hui dehálaš. Dánge romána son háliidii álgoálggus čállit vuos sámegillii ovdal dárogiela.

– Mun in sáhte leat dat girječálli, guhte guođđá sámegiela. Mun ferten čállit romána sámegillii.

Skådena eadni, guhte lei maid álgoálgosaš goasttidanlágadusa jođiheaddji, jámii gaskan romána čállinproseassa. Danin sámegielat girjji almmustahttimis šattai sutnje dehálut ášši go goassige jurddašii.

– Sus lei stuorra oassi dán girjjis maid, muhto son jámii dalle, lágádus heaittihuvvui ja mus ii lean šat sámi lágádus. Dáža lágadus lei hui positiiva almmuhit girjji guovtti gillii.

Láŋtdievvá lea uhca giláš Norgga beale Sámis ja Skådena ruovttubáiki. Son njuorrasa go smiehtada, man dehálaš girji lei su eadnerohkkái.

– Sámegiella lea munno giella. Son lei olmmoš, guhte áŋgirušai hui olu sámegiela ja muitalanárbevieru ovdii olles eallima. Das šattai sutnje dárbu ja hállu čállit girjji min giláža gudnin.

Ođđasamosat: paketissa on 10 artikkelia

Nieiddaža eadni Leena Niittyvuopio-Jämsä váillahivčče lasi mánáid- ja nuoraidgirjjálašvuođa sámegillii, vai Elle-Máijás livčče maid lohkat.

Bálkkašumi mieđihit stáhtahis urálalaš eamiálbmogiid dutkiide ánssolaš dieđalaš barggus.

EU ođđa strategiija vuođđuduvvá viiddis gullamiidda, maid leat dahkan árktalaš servošiiguin ja ovttasbargoguimmiiguin. Sámiide gáibidit buoret sajádaga EU-dási mearrádusaid dahkamis.