Sápmi

Elle-Máijá, 10, lohká eanaš sámegielat girjjálašvuođa: ”Lea dehálaš lohkat sámegillii, dat sáhttá nanosmahttit giela”

Nieiddaža eadni Leena Niittyvuopio-Jämsä váillahivčče lasi mánáid- ja nuoraidgirjjálašvuođa sámegillii, vai Elle-Máijás livčče maid lohkat.

Elle-Maija Niittyvuopio-Jämsä lukee saamenkielistä runokirjaa sängyssään yläpetillä.
Elle-Máijá Niittyvuopio-Jämsä mielamiel dikta lea Pedar Jalvi čállán ”Muohtačalmmit”. Govva: Anneli Lappalainen / Yle

Logi jahkásaš Elle-Máijá Niittyvuopio-Jämsä lea viššal lohkat girjjiid. Muhtin áigi dassái son mearridii, ahte lohkágoahtá eanaš sámegielat čáppagirjjálašvuođa.

– Áddejin easkka dál, ahte lea hui dehálaš lohkat sámegillii maiddái. Go dat sáhttá nanosmahttit giela, ja dan oahppama ja čállima.

Justa dál son lea lohkamin Fredrik Prost čállán girjji ”Leŋges hearggi, Sáhčal fatnasa”. Dat muitala dološ áiggis ja dat geasuha Elle-Máijá Niittyvuopio-Jämsä.

– Son lea davimus Ruoŧas eret, máhttá son muitalit.

Dološ áiggis lohkan lea Elle-Máijá mielas erenomáš miellagiddevaš, go daid muitalusain olbmot ellet earet eará el-rávnnji haga ja ellet árbevirolaččat.

Elle-Máijá Niittyvuopio-Jämsä maiddái čállá olu sámegillii. Beaivegirjái son čállá beaivválaš dáhpáhusaid ja boahttevuođas son áiggošii čálligoahtit maid divttaid.

– In mun čále nugo suollemas áššiid go eai dat leat nu suollemasa. Muitalan dušše mu beaivvi birra ja dakkár erenomáš dáhpáhusaid birra, ahte sáhtán dalle lohkat ja muittašit man somá dalle lei.

Eadni geahččala gávdnat ođđa girjjiid nieidasis

Eadni Leena Niittyvuopio-Jämsä geahččala ohcat ođđa girjjiid Elle-Máijái olles áigge. Bearáš ássá Deanuleagis sullii Gáregasnjárgga ja Ohcejogas gaskamuttus.

– Mun finan álo sámi girjegávppiin Kárášjogaš ja Anáris, dasto girjerájuin Ohcejogas, Avvilis ja Anáris. Finan geahččamin jus leat ođuhat ilbmán. Ja jus leat gos nu boares girjehilduid gurren boares skuvllain dahje diená, de finan geahččamin ja válddán. Ja oasttán olu, logahallá son.

Nieida lea geargan lohkat meastaba buot sámegielat čáppagirjjálašvuođa girjjiid, maid eadni lea sutnje gávdnan.

– Ii leat áibbas vel hástalus, go ii leat vel visot geargan lohkat, muhto dihto muddui lea. Su ahkásaš mánáide heivvolaš girjjit eai leat menddo valjis gal.

Elle-Máijá váillahivčče lasi sámegielat girjjiid maid sáhtášii lohkat.

– Leat olu dakkárat, ahte mat leat jorgaluvvon sámegillii, muhto livčče somá jos gii nu čálášii daid sámegillii.

Elle-Maija Niittyvuopio-Jämsä riippuu kerrossängyssä ja katsoo äitiinsä Leenaan.
Leena Niittyvuopio-Jämsä mielas ovdamearkka Astrid Lindgrena ja Tove Janssona girjjiid sáhtášii jorgalit eambo sámegillii. Govva: Anneli Lappalainen / Yle

Ođđasamosat: paketissa on 10 artikkelia

Nieiddaža eadni Leena Niittyvuopio-Jämsä váillahivčče lasi mánáid- ja nuoraidgirjjálašvuođa sámegillii, vai Elle-Máijás livčče maid lohkat.

Bálkkašumi mieđihit stáhtahis urálalaš eamiálbmogiid dutkiide ánssolaš dieđalaš barggus.

EU ođđa strategiija vuođđuduvvá viiddis gullamiidda, maid leat dahkan árktalaš servošiiguin ja ovttasbargoguimmiiguin. Sámiide gáibidit buoret sajádaga EU-dási mearrádusaid dahkamis.