47. ceremonia wręczenia Oscarów

47. ceremonia wręczenia Oscarów
	; Ingrid Bergman z nagrodą dla najlepszej aktorki drugoplanowej podczas ceremonii
Data	8 kwietnia 1975
Miejsce	Dorothy Chandler Pavilion, Los Angeles
Prowadzenie	Bob Hope ; Shirley MacLaine ; Sammy Davis Jr. ; Frank Sinatra
Producent	Howard W. Koch
Reżyser	Marty Pasetta
Stacja telewizyjna	NBC
	Nawigacja
◄ 46.	48. ►

47. ceremonia wręczenia Oscarów – 47. ceremonia wręczenia Nagród Akademii Filmowej (Oscarów), nagród filmowych przyznawanych przez Amerykańską Akademię Sztuki i Wiedzy Filmowej (AMPAS). Odbyła się 8 kwietnia 1975 w Dorothy Chandler Pavilion w Los Angeles. Wręczono podczas niej nagrody w 21 kategoriach, honorujące filmy, których premiera odbyła się w 1974, a także cztery pozakonkursowe nagrody specjalne^[1]. Poprowadzili ją Bob Hope, Shirley MacLaine, Sammy Davis Jr. i Frank Sinatra^[2]. Była w Stanach Zjednoczonych transmitowana na żywo przez kanał telewizyjny NBC, a jej oglądalność wyniosła około 48,127 milionów widzów, co przełożyło się na około 62% widowni amerykańskiej telewizji tego wieczoru^[3].

Nominacje zostały ogłoszone 24 lutego 1975. Najwięcej (po 11) otrzymały ich filmy Chinatown i Ojciec chrzestny II^[4]. Podczas ceremonii najwięcej nagród (6), w tym w kategorii najlepszy film, zdobył Ojciec chrzestny II^[5]. Był pierwszym w historii sequelem uhonorowanym jako najlepszy film (stanowił kontynuację Ojca chrzestnego, który dwa lata wcześniej również triumfował w tej kategorii)^[2]^[5].

Ceremonia była szeroko komentowana w mediach z powodu akcentów politycznych w związku z dobiegającą końca wojną wietnamską. W trakcie odbierania nagrody w kategorii najlepszy pełnometrażowy film dokumentalny jeden z laureatów, Bert Schneider(inne języki), odczytał list z „pozdrowieniami przyjaźni dla wszystkich Amerykanów”, który napisał Đinh Bá Thi(inne języki), przedstawiciel Vietcongu. Rzecznik prasowy NBC poinformował, że stacja otrzymała tysiące telefonów od widzów sprzeciwiających się „komunistycznej propagandzie”. Za kulisami Hope naciskał na producenta gali, Howarda W. Kocha, by wygłosić na scenie sprostowanie, czemu sprzeciwiała się MacLaine. Hope i Koch sporządzili oświadczenie, które na ich polecenie odczytał na scenie Sinatra: „Nie ponosimy odpowiedzialności za żadne oświadczenia polityczne zawarte w tym programie i nie odzwierciedlają one postawy Akademii”. MacLaine skomentowała później na scenie wystąpienie Sinatry: „Powiedziałeś, że przemawiasz w imieniu Akademii. Cóż, jestem członkinią Akademii, a mnie o to nie pytałeś”^[5]^[6]^[7]^[8].

Laureaci i nominowani

Kategorie konkursowe

Francis Ford Coppola, laureat w kategorii najlepsza reżyseria oraz współlaureat w kategoriach najlepszy film i najlepszy scenariusz adaptowany z innego materiału

Art Carney, laureat w kategorii najlepszy aktor

Ellen Burstyn, laureatka w kategorii najlepsza aktorka

Robert De Niro, laureat w kategorii najlepszy aktor drugoplanowy

Ingrid Bergman, laureatka w kategorii najlepsza aktorka drugoplanowa

Robert Towne, laureat w kategorii najlepszy scenariusz oryginalny

Mario Puzo, współlaureat w kategorii najlepszy scenariusz adaptowany z innego materiału

Peter Davis(inne języki), współlaureat w kategorii najlepszy pełnometrażowy film dokumentalny

Will Vinton, współlaureat w kategorii najlepszy krótkometrażowy film animowany

Nino Rota, współlaureat w kategorii najlepsza oryginalna muzyka dramatyczna

Nelson Riddle, laureat w kategorii najlepsze oryginalne piosenki i adaptacja muzyki lub najlepsza adaptacja muzyki

Lista laureatów (pogrubioną czcionką) i nominowanych^[1]^[9]
Najlepszy film	Najlepsza reżyseria
Ojciec chrzestny II – Francis Ford Coppola, Gray Frederickson(inne języki) (współproducent) i Fred Roos(inne języki) (współproducent) Chinatown – Robert Evans Lenny – Marvin Worth(inne języki) Płonący wieżowiec – Irwin Allen Rozmowa – Francis Ford Coppola i Fred Roos(inne języki) (współproducent)	Francis Ford Coppola – Ojciec chrzestny II John Cassavetes – Kobieta pod presją Bob Fosse – Lenny Roman Polański – Chinatown François Truffaut – Noc amerykańska
Najlepszy aktor	Najlepsza aktorka
*Art Carney – Harry i Tonto(inne języki)* jako Harry** Albert Finney – Morderstwo w Orient Expressie jako Herkules Poirot Dustin Hoffman – Lenny jako Lenny Bruce Jack Nicholson – Chinatown jako J.J. Gittes Al Pacino – Ojciec chrzestny II jako Michael Corleone	*Ellen Burstyn – Alicja już tu nie mieszka* jako Alice Hyatt(inne języki)** Diahann Carroll – Claudine(inne języki) jako Claudine Faye Dunaway – Chinatown jako Evelyn Cross Mulwray Valerie Perrine – Lenny jako Honey Bruce(inne języki) Gena Rowlands – Kobieta pod presją jako Mabel Longhetti
Najlepszy aktor drugoplanowy	Najlepsza aktorka drugoplanowa
*Robert De Niro – Ojciec chrzestny II* jako Vito Corleone** Fred Astaire – Płonący wieżowiec jako Harlee Claiborne Jeff Bridges – Piorun i Lekka Stopa jako Lekka Stopa Michael V. Gazzo – Ojciec chrzestny II jako Frankie Pentangeli Lee Strasberg – Ojciec chrzestny II jako Hyman Roth	*Ingrid Bergman – Morderstwo w Orient Expressie* jako Greta Ohlsson** Valentina Cortese – Noc amerykańska jako Severine Madeline Kahn – Płonące siodła jako Lili von Shtupp Diane Ladd – Alicja już tu nie mieszka jako Flo Talia Shire – Ojciec chrzestny II jako Connie Corleone
Najlepszy scenariusz oryginalny	Najlepszy scenariusz adaptowany z innego materiału
Chinatown – Robert Towne Alicja już tu nie mieszka – Robert Getchell(inne języki) Harry i Tonto(inne języki) – Paul Mazursky i Josh Greenfeld(inne języki) Noc amerykańska – François Truffaut, Jean-Louis Richard(inne języki) i Suzanne Schiffman(inne języki) Rozmowa – Francis Ford Coppola	Ojciec chrzestny II – Francis Ford Coppola i Mario Puzo Kariera Duddy Kravitza – scenariusz: Mordecai Richler; adaptacja: Lionel Chetwynd(inne języki) Lenny – Julian Barry(inne języki) Młody Frankenstein – Gene Wilder i Mel Brooks Morderstwo w Orient Expressie – Paul Dehn(inne języki)
Najlepszy film nieanglojęzyczny	Najlepszy pełnometrażowy film dokumentalny
Amarcord (Włochy) La tregua(inne języki) (Argentyna) Lacombe Lucien (Francja) Potop (Polska) Zabawa w koty(inne języki) (Węgry)	Hearts and Minds(inne języki) – Peter Davis(inne języki) i Bert Schneider(inne języki) Antonia: A Portrait of the Woman – Judy Collins i Jill Godmilow(inne języki) The Challenge… A Tribute to Modern Art(inne języki) – Herbert Kline(inne języki) Ha-Makah Hashmonim V’Echad(inne języki) – Jacques Ehrlich(inne języki), David Bergman(inne języki) i Haim Gouri(inne języki) The Wild and the Brave(inne języki) – Natalie R. Jones(inne języki) i Eugene S. Jones(inne języki)
Najlepszy krótkometrażowy film dokumentalny(inne języki)	Najlepszy krótkometrażowy film aktorski(inne języki)
Don’t(inne języki) – Robin Lehman(inne języki) City Out of Wilderness(inne języki) – Francis Thompson(inne języki) Exploratorium(inne języki) – Jon Boorstin(inne języki) John Muir’s High Sierra(inne języki) – Dewitt Jones(inne języki) i Lesley Foster(inne języki) Naked Yoga(inne języki) – Ronald S. Kass(inne języki) i Mervyn Lloyd(inne języki)	Les… borgnes sont rois(inne języki) – Paul Claudon(inne języki) i Edmond Séchan(inne języki) Climb(inne języki) – Dewitt Jones(inne języki) The Concert(inne języki) – Julian Chagrin i Claude Chagrin(inne języki) Planet Ocean(inne języki) – George V. Casey(inne języki) The Violin(inne języki) – Andrew Welsh(inne języki) i George Pastic(inne języki)
Najlepszy krótkometrażowy film animowany	Najlepsza oryginalna muzyka dramatyczna
Closed Mondays(inne języki) – Will Vinton i Bob Gardiner(inne języki) The Family That Dwelt Apart(inne języki) – Yvon Mallette(inne języki) i Robert Verrall(inne języki) Głód(inne języki) – Peter Foldes(inne języki) i René Jodoin(inne języki) Kubuś Puchatek i rozbrykany Tygrys – Wolfgang Reitherman Voyage to Next(inne języki) – Faith Hubley(inne języki) i John Hubley(inne języki)	Ojciec chrzestny II – Nino Rota i Carmine Coppola Chinatown – Jerry Goldsmith Morderstwo w Orient Expressie – Richard Rodney Bennett Płonący wieżowiec – John Williams Shanks(inne języki) – Alex North
Najlepsze oryginalne piosenki i adaptacja muzyki lub najlepsza adaptacja muzyki	Najlepsza piosenka
Wielki Gatsby – adaptacja: Nelson Riddle Mały Książę – piosenki: Alan Jay Lerner i Frederick Loewe; adaptacja: Angela Morley(inne języki) i Douglas Gamley(inne języki) Upiór z raju(inne języki) – piosenki: Paul Williams; adaptacja: Paul Williams i George Aliceson Tipton(inne języki)	*„We May Never Love Like This Again” (Płonący wieżowiec) – muzyka i tekst: Al Kasha i Joel Hirschhorn* „Benji’s Theme (I Feel Love)(inne języki)” (Benji(inne języki)) – muzyka: Euel Box(inne języki); tekst: Betty Box(inne języki) „Blazing Saddles(inne języki)” (Płonące siodła) – muzyka: John Morris(inne języki); tekst: Mel Brooks „Little Prince(inne języki)” (Mały Książę) – muzyka: Frederick Loewe; tekst: Alan Jay Lerner „Wherever Love Takes Me” (Złoto) – muzyka: Elmer Bernstein; tekst: Don Black(inne języki)
Najlepsza scenografia	Najlepsze zdjęcia
Ojciec chrzestny II – scenografia: Dean Tavoularis i Angelo Graham(inne języki); dekoracja wnętrz: George R. Nelson(inne języki) Chinatown – scenografia: Richard Sylbert(inne języki) i W. Stewart Campbell(inne języki); dekoracja wnętrz: Ruby Levitt(inne języki) The Island at the Top of the World(inne języki) – scenografia: Peter Ellenshaw, John B. Mansbridge(inne języki), Walter Tyler(inne języki) i Al Roelofs(inne języki); dekoracja wnętrz: Hal Gausman(inne języki) Płonący wieżowiec – scenografia: William Creber(inne języki) i Ward Preston(inne języki); dekoracja wnętrz: Raphaël Bretton(inne języki) Trzęsienie ziemi – scenografia: Alexander Golitzen i E. Preston Ames(inne języki); dekoracja wnętrz: Frank McKelvy(inne języki)	Płonący wieżowiec – Fred Koenekamp i Joseph Biroc(inne języki) Chinatown – John A. Alonzo(inne języki) Lenny – Bruce Surtees(inne języki) Morderstwo w Orient Expressie – Geoffrey Unsworth Trzęsienie ziemi – Philip Lathrop(inne języki)
Najlepsze kostiumy	Najlepszy montaż
Wielki Gatsby – Theoni V. Aldredge(inne języki) Chinatown – Anthea Sylbert(inne języki) Daisy Miller – John Furniss(inne języki) Morderstwo w Orient Expressie – Tony Walton(inne języki) Ojciec chrzestny II – Theadora Van Runkle(inne języki)	Płonący wieżowiec – Harold F. Kress(inne języki) i Carl Kress(inne języki) Chinatown – Sam O’Steen(inne języki) Najdłuższy jard – Michael Luciano(inne języki) Płonące siodła – John C. Howard(inne języki) i Danford Greene(inne języki) Trzęsienie ziemi – Dorothy Spencer(inne języki)
Najlepszy dźwięk(inne języki)
Trzęsienie ziemi – Ronald Pierce(inne języki) i Melvin Metcalfe Sr.(inne języki) Chinatown – Bud Grenzbach i Larry Jost(inne języki) Młody Frankenstein – Richard Portman(inne języki) i Gene Cantamessa(inne języki) Płonący wieżowiec – Theodore Soderberg(inne języki) i Herman Lewis(inne języki) Rozmowa – Walter Murch i Arthur Rochester(inne języki)

Nagrody specjalne

Howard Hawks, laureat nagrody honorowej

Jean Renoir, laureat nagrody honorowej

Arthur B. Krim(inne języki), laureat Nagrody za działalność humanitarną im. Jeana Hersholta

Nagrody honorowe^[2]

Howard Hawks – „mistrz amerykańskiego filmu, którego twórczość zajmuje ważne miejsce w światowym kinie”
Jean Renoir – „geniusz, który dzięki wdziękowi, odpowiedzialności i godnemu pozazdroszczenia oddaniu zdobył światowy podziw poprzez filmy nieme, dźwiękowe, fabularne, dokumentalne i telewizyjne”

Nagroda za działalność humanitarną im. Jeana Hersholta^[1]

Arthur B. Krim(inne języki)

Nagroda Akademii za osiągnięcie specjalne (efekty specjalne)^[2]

Trzęsienie ziemi – Frank Brendel(inne języki), Glen Robinson(inne języki) i Albert Whitlock(inne języki)

Statystyki

Filmy z co najmniej dwiema nagrodami^[a]
Nagrody	Film
6	Ojciec chrzestny II
3	Płonący wieżowiec
2	Wielki Gatsby

Filmy z co najmniej dwiema nominacjami
Nominacje	Film
11	Chinatown
11	Ojciec chrzestny II
8	Płonący wieżowiec
6	Lenny
6	Morderstwo w Orient Expressie
4	Trzęsienie ziemi^[a]
3	Alicja już tu nie mieszka
	Noc amerykańska
	Płonące siodła
	Rozmowa
2	Harry i Tonto(inne języki)
	Kobieta pod presją
	Mały Książę
	Młody Frankenstein
	Wielki Gatsby

Przebieg

Prezenterzy

Prezenterzy podczas ceremonii (w kolejności chronologicznej)
Prezenterzy	Rola
Walter Mirisch	przemowa powitalna
Ryan O’Neal Tatum O’Neal	wyjaśnienie zasad głosowania i wręczenie nagrody w kategorii najlepszy aktor drugoplanowy
Roddy McDowall Brenda Vaccaro	wręczenie nagród w kategoriach najlepszy krótkometrażowy film aktorski(inne języki) i najlepszy krótkometrażowy film animowany
Lauren Hutton Danny Thomas	wręczenie nagród w kategoriach najlepszy pełnometrażowy film dokumentalny i najlepszy krótkometrażowy film dokumentalny(inne języki)
Ingrid Bergman	wręczenie nagrody honorowej dla Jean Renoir
Bob Hope	wręczenie nagrody za osiągnięcie specjalne za efekty specjalne
Gene Kelly	wręczenie nagrody w kategorii najlepsza piosenka
Joseph Bottoms Deborah Raffin(inne języki)	wręczenie nagrody w kategorii najlepszy dźwięk(inne języki)
John Wayne	wręczenie nagrody honorowej dla Howarda Hawksa
Diahann Carroll Johnny Green	wręczenie nagród w kategoriach najlepsza oryginalna muzyka dramatyczna i najlepsze oryginalne piosenki i adaptacja muzyki lub najlepsza adaptacja muzyki
Lauren Bacall	wręczenie nagrody w kategorii najlepsze kostiumy
Peter Falk Katharine Ross	wręczenie nagrody w kategorii najlepsza aktorka drugoplanowa
Susan Blakely O.J. Simpson	wręczenie nagrody w kategorii najlepsza scenografia
Jon Voight Raquel Welch	wręczenie nagrody w kategorii najlepsze zdjęcia
Macdonald Carey Jennifer O’Neill	wręczenie nagrody w kategorii najlepszy montaż
Susan George Jack Valenti	wręczenie nagrody w kategorii najlepszy film nieanglojęzyczny
Frank Sinatra	wręczenie Nagrody za działalność humanitarną im. Jeana Hersholta
Goldie Hawn Robert Wise	wręczenie nagrody w kategorii najlepsza reżyseria
James Michener	wręczenie nagród w kategoriach najlepszy scenariusz adaptowany z innego materiału i najlepszy scenariusz oryginalny
Glenda Jackson	wręczenie nagrody w kategorii najlepszy aktor
Jack Lemmon	wręczenie nagrody w kategorii najlepsza aktorka
Warren Beatty	wręczenie nagrody w kategorii najlepszy film

Występy muzyczne

Występy muzyczne podczas ceremonii (w kolejności chronologicznej)
Wykonawcy	Utwory
Frankie Laine	„Blazing Saddles(inne języki)”
Jack Jones	„Little Prince(inne języki)”
Aretha Franklin	„Wherever Love Takes Me”
Frankie Laine Jack Jones Aretha Franklin	„We May Never Love Like This Again” „Benji’s Theme (I Feel Love)(inne języki)”
Frank Sinatra Shirley MacLaine Sammy Davis Jr. Bob Hope	„That’s Entertainment!(inne języki)”

Zobacz też

Uwagi

1 2 Nie licząc nagrody specjalnej dla Trzęsienia ziemi za efekty specjalne.

Przypisy

1 2 3 The 47th Academy Awards. Amerykańska Akademia Sztuki i Wiedzy Filmowej. [dostęp 2026-03-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-01-27)]. (ang.).
1 2 3 4 The 47th Academy Awards Memorable Moments. Amerykańska Akademia Sztuki i Wiedzy Filmowej. [dostęp 2026-03-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2025-11-17)]. (ang.).
↑ Bill Gorman: With No Blockbusters Up For Best Picture, Expect 'Academy Awards' Viewership To Fall; Ratings History + Your Guess For This Year (Poll). TV by the Numbers(inne języki), 2012-02-24. [dostęp 2025-02-23]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-12-10)]. (ang.).
↑ 2 Films Dominate Oscar Nominations. „The New York Times”, s. 31, 1975-02-25. [dostęp 2026-03-21]. (ang.).
1 2 3 Jon Nordheimer. ‘Godfather, Part II’ Wins 7 Oscars. „The New York Times”, s. 28, 1975-04-09. [dostęp 2026-03-21]. [zarchiwizowane z adresu 2026-03-21]. (ang.).
↑ Stephen Farber. The Man Who Brought Us Greetings From the Vietcong. „The New York Times”, s. 149, 1975-05-04. [dostęp 2026-03-21]. [zarchiwizowane z adresu 2024-12-22]. (ang.).
↑ At Oscar Awards, Backstage Drama. „The New York Times”, s. 50, 1975-04-10. [dostęp 2026-03-21]. [zarchiwizowane z adresu 2026-03-21]. (ang.).
↑ Rick Perlstein: Politics and Oscar Night. The Nation(inne języki), 2013-02-25. [dostęp 2026-03-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-06-19)]. (ang.).
↑ The Official Academy Awards Database. Amerykańska Akademia Sztuki i Wiedzy Filmowej. [dostęp 2026-03-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2025-01-12)]. (ang.). Należy rozwinąć listę „Awards Year(s)” i wybrać 1974.

Linki zewnętrzne

Strona internetowa Oscarów (ang.)
47. edycja Oscarów w bazie IMDb (ang.)
47. edycja Oscarów w bazie Filmweb
47. ceremonia wręczenia Oscarów w bazie IMDb (ang.)
Nagrania z ceremonii na kanale Oscarów w serwisie YouTube

[Earthquake-10] 1 2 Nie licząc nagrody specjalnej dla Trzęsienia ziemi za efekty specjalne.

[Oscars1975-1] 1 2 3 The 47th Academy Awards. Amerykańska Akademia Sztuki i Wiedzy Filmowej. [dostęp 2026-03-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-01-27)]. (ang.).

[memorable-2] 1 2 3 4 The 47th Academy Awards Memorable Moments. Amerykańska Akademia Sztuki i Wiedzy Filmowej. [dostęp 2026-03-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2025-11-17)]. (ang.).

[3] Bill Gorman: With No Blockbusters Up For Best Picture, Expect 'Academy Awards' Viewership To Fall; Ratings History + Your Guess For This Year (Poll). TV by the Numbers(inne języki), 2012-02-24. [dostęp 2025-02-23]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-12-10)]. (ang.).

[4] 2 Films Dominate Oscar Nominations. „The New York Times”, s. 31, 1975-02-25. [dostęp 2026-03-21]. (ang.).

[NYT-5] 1 2 3 Jon Nordheimer. ‘Godfather, Part II’ Wins 7 Oscars. „The New York Times”, s. 28, 1975-04-09. [dostęp 2026-03-21]. [zarchiwizowane z adresu 2026-03-21]. (ang.).

[6] Stephen Farber. The Man Who Brought Us Greetings From the Vietcong. „The New York Times”, s. 149, 1975-05-04. [dostęp 2026-03-21]. [zarchiwizowane z adresu 2024-12-22]. (ang.).

[7] At Oscar Awards, Backstage Drama. „The New York Times”, s. 50, 1975-04-10. [dostęp 2026-03-21]. [zarchiwizowane z adresu 2026-03-21]. (ang.).

[8] Rick Perlstein: Politics and Oscar Night. The Nation(inne języki), 2013-02-25. [dostęp 2026-03-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-06-19)]. (ang.).

[database-9] The Official Academy Awards Database. Amerykańska Akademia Sztuki i Wiedzy Filmowej. [dostęp 2026-03-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2025-01-12)]. (ang.). Należy rozwinąć listę „Awards Year(s)” i wybrać 1974.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[a]