70. ceremonia wręczenia Oscarów

70. ceremonia wręczenia Oscarów

Data	23 marca 1998
Miejsce	Shrine Auditorium, Los Angeles
Prowadzenie	Billy Crystal
Producent	Gilbert Cates
Reżyser	Louis J. Horvitz
Czas trwania	3 godziny, 47 minut
Stacja telewizyjna	ABC
Nawigacja
◄ 69. 71. ►

70. ceremonia wręczenia Oscarów – 70. ceremonia wręczenia Nagród Akademii Filmowej (Oscarów), nagród filmowych przyznawanych przez Amerykańską Akademię Sztuki i Wiedzy Filmowej (AMPAS). Odbyła się 23 marca 1998 w Shrine Auditorium w Los Angeles. Wręczono podczas niej nagrody w 24 kategoriach, honorujące filmy, których premiera odbyła się w 1997, a także jedną nagrodę specjalną. Poprowadził ją Billy Crystal. Była w Stanach Zjednoczonych transmitowana przez kanał telewizyjny ABC, a jej oglądalność wyniosła około 55,249 milionów widzów, co jest najlepszym wynikiem w historii Oscarów.

Nominacje zostały ogłoszone 10 lutego 1998. Film Titanic otrzymał ich 14, wyrównując rekord największej liczby nominacji w historii Oscarów. Podczas ceremonii zdobył 11 nagród, w tym w kategorii najlepszy film, wyrównując również rekord największej liczby wygranych Oscarów.

Laureaci i nominowani

Kategorie konkursowe

James Cameron, laureat w kategorii najlepsza reżyseria oraz współlaureat w kategoriach najlepszy film i najlepszy montaż

Jon Landau, współlaureat w kategorii najlepszy film

Jack Nicholson, laureat w kategorii najlepszy aktor pierwszoplanowy

Helen Hunt, laureatka w kategorii najlepsza aktorka pierwszoplanowa

Robin Williams, laureat w kategorii najlepszy aktor drugoplanowy

Kim Basinger, laureatka w kategorii najlepsza aktorka drugoplanowa

Matt Damon, współlaureat w kategorii najlepszy scenariusz napisany bezpośrednio na ekran

Ben Affleck, współlaureat w kategorii najlepszy scenariusz napisany bezpośrednio na ekran

Brian Helgeland, współlaureat w kategorii najlepszy scenariusz oparty na materiale wcześniej produkowanym lub publikowanym

Brian Helgeland, współlaureat w kategorii najlepszy scenariusz oparty na materiale wcześniej produkowanym lub publikowanym

James Horner, laureat w kategorii najlepsza muzyka oryginalna w filmie dramatycznym i współlaureat w kategorii najlepsza piosenka oryginalna

Anne Dudley, laureatka w kategorii najlepsza muzyka oryginalna w filmie muzycznym lub komediowym

Nominacje zostały ogłoszone 10 lutego 1998 podczas konferencji prasowej, poprowadzonej przez prezesa Akademii, Roberta Rehmego, i aktorkę Geenę Davis. Film Titanic otrzymał ich 14, wyrównując rekord największej liczby nominacji do Oscarów spośród wszystkich filmów w historii, ustanowiony przez Wszystko o Ewie w 1951. Jack Nicholson otrzymał 11. nominację aktorską w karierze, pobijając rekord jako najczęściej nominowany w kategoriach aktorskich mężczyzna w historii (wcześniejszy wynik 10 nominacji współdzielił z Laurencem Olivierem). Po raz pierwszy w kategoriach aktorskich zostały nominowane dwie osoby, które wcieliły się w tę samą postać: Kate Winslet i Gloria Stuart, które zagrały młodszą i starszą Rose w Titanicu, jako kolejno najlepsza aktorka pierwszoplanowa i najlepsza aktorka drugoplanowa. 87-letnia Stuart ustanowiła rekord jako najstarsza nominowana w kategorii aktorskiej osoba w historii Oscarów.

Podczas ceremonii Titanic zdobył 11 nagród, w tym w kategorii najlepszy film. Tym samym wyrównał również rekord największej liczby Oscarów w historii, ustanowiony przez Ben Hur w 1960. Był pierwszym filmem od czasu Dźwięków muzyki (1965), który wygrał w kategorii najlepszy film bez nominacji za scenariusz. Dzięki Titanicowi James Cameron jako pierwsza osoba w historii zdobył jednego wieczoru nagrody jako producent filmowy, reżyser i montażysta. Lepiej być nie może był siódmym filmem uhonorowanym w obu kategoriach aktorskich za pierwszy plan. Nicholson jako czwarta osoba w historii wygrał trzeciego aktorskiego Oscara w karierze.

Lista laureatów (pogrubioną czcionką) i nominowanych

Najlepszy film	Najlepsza reżyseria
Titanic – James Cameron i Jon Landau Buntownik z wyboru – Lawrence Bender Goło i wesoło – Uberto Pasolini Lepiej być nie może – James L. Brooks, Bridget Johnson i Kristi Zea Tajemnice Los Angeles – Arnon Milchan, Curtis Hanson i Michael Nathanson	James Cameron – Titanic Peter Cattaneo – Goło i wesoło Atom Egoyan – Słodkie jutro Curtis Hanson – Tajemnice Los Angeles Gus Van Sant – Buntownik z wyboru
Najlepszy aktor pierwszoplanowy	Najlepsza aktorka pierwszoplanowa
Jack Nicholson – Lepiej być nie może jako Melvin Udall Matt Damon – Buntownik z wyboru jako Will Hunting Robert Duvall – Apostoł jako Apostoł E.F. Peter Fonda – Złoto Uleego jako Ulee Jackson Dustin Hoffman – Fakty i akty jako Stanley Motss	Helen Hunt – Lepiej być nie może jako Carol Connelly Helena Bonham Carter – Miłość i śmierć w Wenecji jako Kate Croy Julie Christie – Miłość po zmierzchu jako Phyllis Mann Judi Dench – Jej wysokość pani Brown jako królowa Wiktoria Kate Winslet – Titanic jako Rose DeWitt Bukater
Najlepszy aktor drugoplanowy	Najlepsza aktorka drugoplanowa
Robin Williams – Buntownik z wyboru jako Sean Maguire Robert Forster – Jackie Brown jako Max Cherry Anthony Hopkins – Amistad jako John Quincy Adams Greg Kinnear – Lepiej być nie może jako Simon Bishop Burt Reynolds – Boogie Nights jako Jack Horner	Kim Basinger – Tajemnice Los Angeles jako Lynn Bracken Joan Cusack – Przodem do tyłu jako Emily Montgomery Minnie Driver – Buntownik z wyboru jako Skylar Julianne Moore – Boogie Nights jako Amber Waves Gloria Stuart – Titanic jako starsza Rose
Najlepszy scenariusz napisany bezpośrednio na ekran	Najlepszy scenariusz oparty na materiale wcześniej produkowanym lub publikowanym
Buntownik z wyboru – Ben Affleck i Matt Damon Boogie Nights – Paul Thomas Anderson Goło i wesoło – Simon Beaufoy Lepiej być nie może – scenariusz: Mark Andrus i James L. Brooks; historia: Mark Andrus Przejrzeć Harry’ego – Woody Allen	Tajemnice Los Angeles – Brian Helgeland i Curtis Hanson Donnie Brasco – Paul Attanasio Fakty i akty – Hilary Henkin i David Mamet Miłość i śmierć w Wenecji – Hossein Amini Słodkie jutro – Atom Egoyan
Najlepszy film nieanglojęzyczny	Najlepszy pełnometrażowy film dokumentalny
Charakter (Holandia) Cztery dni we wrześniu (Brazylia) Sekrety serca (Hiszpania) Tamta strona ciszy (Niemcy) Złodziej (Rosja)	Długa droga do domu – rabin Marvin Hier i Richard Trank Ayn Rand: A Sense of Life – Michael Paxton Colors Straight Up – Michèle Ohayon i Julia Schachter Cztery małe dziewczynki – Spike Lee i Sam Pollard Waco: The Rules of Engagement – Dan Gifford i William Gazecki
Najlepszy krótkometrażowy film dokumentalny	Najlepszy krótkometrażowy film aktorski
A Story of Healing – Donna Dewey i Carol Pasternak Alaska: Duch dzikiej przyrody – George Casey i Paul Novros Amazon – Kieth Merrill i Jonathan Stern Family Video Diaries: Daughter of the Bride – Terri Randall Still Kicking: The Fabulous Palm Springs Follies – Mel Damski i Andrea Blaugrund	Wizy i honor – Chris Tashima i Chris Donahue Dance Lexie Dance – Pearse Moore i Tim Loane It’s Good to Talk – Roger Goldby i Barney Reisz Narzeczeni? – Birger Larsen i Thomas Lydholm Wolfgang – Kim Magnusson i Anders Thomas Jensen
Najlepszy krótkometrażowy film animowany	Najlepsza piosenka oryginalna
Gra Geriego – Jan Pinkava Fred – Joanna Quinn Redux Riding Hood – Steve Moore i Dan O’Shannon Rusałka – Aleksandr Pietrow Starsza pani i gołębie – Sylvain Chomet	„My Heart Will Go On” (Titanic) – muzyka: James Horner; tekst: Will Jennings „Go the Distance” (Herkules) – muzyka: Alan Menken; tekst: David Zippel „How Do I Live” (Con Air – lot skazańców) – muzyka i tekst: Diane Warren „Journey to the Past” (Anastazja) – muzyka: Stephen Flaherty; tekst: Lynn Ahrens „Miss Misery” (Buntownik z wyboru) – muzyka i tekst: Elliott Smith
Najlepsza muzyka oryginalna w filmie dramatycznym	Najlepsza muzyka oryginalna w filmie muzycznym lub komediowym
Titanic – James Horner Amistad – John Williams Buntownik z wyboru – Danny Elfman Kundun – życie Dalaj Lamy – Philip Glass Tajemnice Los Angeles – Jerry Goldsmith	Goło i wesoło – Anne Dudley Anastazja – muzyka: Stephen Flaherty; teksty: Lynn Ahrens; orkiestra: David Newman Faceci w czerni – Danny Elfman Lepiej być nie może – Hans Zimmer Mój chłopak się żeni – James Newton Howard
Najlepsza scenografia	Najlepsze zdjęcia
Titanic – scenografia: Peter Lamont; dekoracja wnętrz: Michael Ford Faceci w czerni – scenografia: Bo Welch; dekoracja wnętrz: Cheryl Carasik Gattaca – szok przyszłości – scenografia: Jan Roelfs; dekoracja wnętrz: Nancy Nye Kundun – życie Dalaj Lamy – scenografia: Dante Ferretti; dekoracja wnętrz: Francesca Lo Schiavo Tajemnice Los Angeles – scenografia: Jeannine Oppewall; dekoracja wnętrz: Jay R. Hart	Titanic – Russell Carpenter Amistad – Janusz Kamiński Kundun – życie Dalaj Lamy – Roger Deakins Miłość i śmierć w Wenecji – Eduardo Serra Tajemnice Los Angeles – Dante Spinotti
Najlepsze kostiumy	Najlepszy montaż
Titanic – Deborah L. Scott Amistad – Ruth E. Carter Kundun – życie Dalaj Lamy – Dante Ferretti Miłość i śmierć w Wenecji – Sandy Powell Oskar i Lucinda – Janet Patterson	Titanic – Conrad Buff, James Cameron i Richard A. Harris Air Force One – Richard Francis-Bruce Buntownik z wyboru – Pietro Scalia Lepiej być nie może – Richard Marks Tajemnice Los Angeles – Peter Honess
Najlepsza charakteryzacja	Najlepszy dźwięk
Faceci w czerni – Rick Baker i David LeRoy Anderson Jej wysokość pani Brown – Lisa Westcott, Veronica Brebner i Beverley Binda Titanic – Tina Earnshaw, Greg Cannom i Simon Thompson	Titanic – Gary Rydstrom, Tom Johnson, Gary Summers i Mark Ulano Air Force One – Paul Massey, Rick Kline, D.M. Hemphill i Keith A. Wester Con Air – lot skazańców – Kevin O’Connell, Greg P. Russell i Art Rochester Kontakt – Randy Thom, Tom Johnson, Dennis Sands i William B. Kaplan Tajemnice Los Angeles – Andy Nelson, Anna Behlmer i Kirk Francis
Najlepszy montaż efektów dźwiękowych	Najlepsze efekty specjalne
Titanic – Tom Bellfort i Christopher Boyes Bez twarzy – Mark P. Stoeckinger i Per Hallberg Piąty element – Mark Mangini	Titanic – Robert Legato, Mark Lasoff, Thomas L. Fisher i Michael Kanfer Zaginiony świat: Jurassic Park – Dennis Muren, Stan Winston, Randal M. Dutra i Michael Lantieri Żołnierze kosmosu – Phil Tippett, Scott E. Anderson, Alec Gillis i John Richardson

Nagroda specjalna

Stanley Donen, laureat nagrody honorowej

Nagroda honorowa

• Stanley Donen – „w uznaniu za dorobek charakteryzujący się wdziękiem, elegancją, dowcipem i wizualną innowacją”

Statystyki

Filmy z co najmniej dwiema nagrodami

Nagrody	Film
11	Titanic
2	Buntownik z wyboru
	Lepiej być nie może
	Tajemnice Los Angeles

Filmy z co najmniej dwiema nominacjami

Nominacje	Film
14	Titanic
9	Buntownik z wyboru
	Tajemnice Los Angeles
7	Lepiej być nie może
4	Amistad
	Goło i wesoło
	Kundun – życie Dalaj Lamy
	Miłość i śmierć w Wenecji
3	Boogie Nights
	Faceci w czerni
2	Air Force One
	Anastazja
	Con Air – lot skazańców
	Fakty i akty
	Jej wysokość pani Brown
	Słodkie jutro

Przebieg

Prezenterzy

Prezenterzy podczas ceremonii (w kolejności chronologicznej)

Prezenterzy	Rola
Robert Rehme	przemowa powitalna
Cuba Gooding Jr.	wręczenie nagrody w kategorii najlepsza aktorka drugoplanowa
Elisabeth Shue	wręczenie nagrody w kategorii najlepsze kostiumy
Dustin Hoffman	zapowiedź zmontowanego filmu o 70 laureatach w kategorii najlepszy film
Neve Campbell	zapowiedź występów z „Journey to the Past” i „Go the Distance”
Arnold Schwarzenegger	prezentacja filmu Titanic
Mira Sorvino	wręczenie nagrody w kategorii najlepszy aktor drugoplanowy
Cameron Diaz	wręczenie nagrody w kategorii najlepszy dźwięk
Mike Myers	wręczenie nagrody w kategorii najlepszy montaż efektów dźwiękowych
Sigourney Weaver	prezentacja filmu Lepiej być nie może
Helen Hunt	wręczenie nagrody w kategorii najlepsze efekty specjalne
Fay Wray	zapowiedź Bena Afflecka i Matta Damona
Ben Affleck Matt Damon	wręczenie nagród w kategoriach najlepszy krótkometrażowy film aktorski i najlepszy krótkometrażowy film animowany
Geoffrey Rush	wręczenie nagrody w kategorii najlepsza aktorka pierwszoplanowa
Antonio Banderas	wręczenie nagrody w kategorii najlepsza muzyka oryginalna w filmie dramatycznym
Jennifer Lopez	zapowiedź występu tanecznego wręczenie nagrody w kategorii najlepsza muzyka oryginalna w filmie muzycznym lub komediowym
Drew Barrymore	wręczenie nagrody w kategorii najlepsza charakteryzacja
Alec Baldwin	prezentacja filmu Tajemnice Los Angeles
Samuel L. Jackson	wręczenie nagrody w kategorii najlepszy montaż
Ashley Judd	prezentacja segmentu nagród naukowych i technicznych Akademii
Martin Scorsese	wręczenie nagrody honorowej
Matt Dillon	prezentacja filmu Buntownik z wyboru
Madonna	zapowiedź występów z „How Do I Live”, „Miss Misery” i „My Heart Will Go On” wręczenie nagrody w kategorii najlepsza piosenka oryginalna
Djimon Hounsou	wręczenie nagrody w kategorii najlepszy krótkometrażowy film dokumentalny
Robert De Niro	wręczenie nagrody w kategorii najlepszy pełnometrażowy film dokumentalny
Whoopi Goldberg	zapowiedź sekcji In Memoriam
Meg Ryan	wręczenie nagrody w kategorii najlepsza scenografia
Robin Williams	zapowiedź zmontowanego filmu o 70 latach Oscarów
Frances McDormand	wręczenie nagrody w kategorii najlepszy aktor pierwszoplanowy
Sharon Stone	wręczenie nagrody w kategorii najlepszy film nieanglojęzyczny
Jack Lemmon Walter Matthau	wręczenie nagród w kategoriach najlepszy scenariusz oparty na materiale wcześniej produkowanym lub publikowanym oraz najlepszy scenariusz napisany bezpośrednio na ekran
Geena Davis	prezentacja filmu Goło i wesoło
Denzel Washington	wręczenie nagrody w kategorii najlepsze zdjęcia
Susan Sarandon	zapowiedź segmentu albumu rodzinnego Oscarów
Warren Beatty	wręczenie nagrody w kategorii najlepsza reżyseria
Sean Connery	wręczenie nagrody w kategorii najlepszy film

Występy muzyczne

Występy muzyczne podczas ceremonii (w kolejności chronologicznej)

Wykonawcy	Utwory
Billy Crystal	„Titanic” (do melodii „The Ballad of Gilligan’s Isle”) „As Good as It Gets” (do melodii „Let’s Call the Whole Thing Off”) „Good Will Hunting” (do melodii „Night and Day”) „L.A. Confidential” (do melodii „Fascinating Rhythm”) „The Full Monty” (do melodii „Hello, Dolly!”)
Michael Bolton	„Go the Distance”
Aaliyah	„Journey to the Past”
Trisha Yearwood	„How Do I Live”
Elliott Smith	„Miss Misery”
Céline Dion	„My Heart Will Go On”

In Memoriam

Lista artystów zmarłych w minionym roku, wymienionych w segmencie In Memoriam:

• Lloyd Bridges
• Richard Jaeckel
• Saul Chaplin
• Stanley Cortez
• William Hickey
• Paul Jarrico
• Dorothy Kingsley
• Sydney Guilaroff
• William H. Reynolds
• Billie Dove
• Jacques-Yves Cousteau
• Stubby Kaye
• Red Skelton
• Dawn Steel
• Toshirō Mifune
• Brian Keith
• Chris Farley
• Leo Jaffe
• Samuel Fuller
• Burgess Meredith
• J.T. Walsh
• Robert Mitchum
• James Stewart

Ceremonia

Billy Crystal, prowadzący ceremonii

11 grudnia 1997 Amerykańska Akademia Sztuki i Wiedzy Filmowej (AMPAS) poinformowała o zaangażowaniu do produkcji następnej ceremonii, po raz ósmy w karierze, Gilberta Catesa. Tym samym Cates wyrównał rekord Howarda W. Kocha jako najczęstszego producenta Oscarów. 20 grudnia 1997 Cates ogłosił, że galę poprowadzi, po raz szósty w karierze, w tym drugi z rzędu, Billy Crystal. Crystal zdradził, że początkowo nie chciał podjąć się zadania, ale ostatecznie przyjął propozycję ze względu na presję AMPAS, Catesa i przyjaciół. 8 stycznia 1998 Louis J. Horvitz został ogłoszony reżyserem gali, po raz drugi z rzędu. 13 stycznia 1998 producenci poinformowali, że kierownikiem muzycznym będzie, po raz 13. w karierze, Bill Conti. Daniel Ezralow przygotował choreografię do występu tanecznego do melodii nominowanych w kategorii najlepsza muzyka oryginalna w filmie muzycznym lub komediowym. Jerry Goldsmith skomponował muzyczny motyw przewodni gali, „Fanfare for Oscar” nagrany 30 stycznia 1998 z udziałem 83-osobowej orkiestry.

Ze względu na problemy w zawarciu umowy ze związkiem zawodowym National Association of Broadcast Employees and Technicians, po raz pierwszy gala została wyprodukowana przez AMPAS, a nie stację ABC, która tylko ją wyemitowała.

Aby uczcić 70-lecie Oscarów, do ceremonii zostało zaangażowanych 70 laureatów aktorskich Oscarów. Zasiedli oni na scenie podczas zapowiedzianego przez Susan Sarandon 15-minutowego segmentu „albumu rodzinnego Oscarów”. Kamera pokazywała ich po kolei, a spiker Norman Rose odczytał ich nazwiska wraz z tytułami filmów, za które wygrali. Na koniec dołączyli do nich tegoroczni laureaci: Kim Basinger, Helen Hunt i Robin Williams (czwarty laureat, Jack Nicholson, zasiadał na scenie od początku segmentu).

Odbiór

Według danych Nielsen Media Research, transmisja ceremonii w Stanach Zjednoczonych na ABC odnotowała średnią oglądalność na poziomie 55,249 miliona widzów w 34,16 milionach gospodarstw domowych, co stanowiło wzrost o 38% w porównaniu z poprzednim rokiem. Miała udział w rynku na poziomie 34,9, co reprezentowało 55% widowni oglądającej wówczas telewizję. Co najmniej przez chwilę oglądało ją 87 milionów osób. Pod względem liczby widzów pozostaje najlepiej oglądaną galą Oscarów w historii. Pod względem udziału w rynku odnotowała najwyższy wynik od czasu 55. ceremonii w 1983, która miała udział 38, a jej wynik również nie został później przez Oscary przebity.

W serwisie Rotten Tomatoes ceremonia osiągnęła wynik 53% pozytywnych recenzji spośród 15 zagregowanych. Howard Rosenberg z czasopisma „Los Angeles Times” wyraził opinię, że Billy Crystal „zdobyłby pierwsze miejsce jako niezwykły komik, który zręcznie łączy komedię muzyczną z żartami”. Dodał także: „Przez większość wieczoru nie było widać lodu. Ani żadnej z tych schematycznych oznak złego samopoczucia, które tak często pogrążają transmisje rozdań nagród”. John Carman z „San Francisco Chronicle” ocenił ceremonię jako „najlepsze Oscary ostatnich dwóch dekad”, ponadto napisał, że „Crystal wrócił do formy brzytwy” i „po prostu nie ma nikogo lepszego do tej roboty”. Kay McFadden z „The Seattle Times” oceniła, że „wczoraj wieczorem odbyła się jedna z najinteligentniejszych transmisji telewizyjnych na żywo w ostatnich latach”, a Crystal „posiada niemal nieskazitelne wyczucie czasu i osąd”. Tom Shales z „The Washington Post” wyraził opinię: „70. gala wręczenia Oscarów (…) wydawała się odrodzona i zrewitalizowana. To jedna z najbardziej rozrywkowych i bezbolesnych gal od lat”. Michael Wilmington z „Chicago Tribune” napisał: „Wieczór, niesiony falą typowych żartów Billy’ego Crystala, ostatecznie dotarł do portu tak późno, jak zawsze. Ale w miarę jak płynął, przez wzloty i upadki, blask i szaleństwo pozostały imponujące”.

Ray Richmond z „Variety” ocenił, że „całkowity brak napięcia (…) pomógł stworzyć wieczór sprzyjający drzemce”, a Crystal „jako gospodarz robił, co mógł, nawet jeśli wiele z jego spontanicznych tekstów tonęło szybciej niż sam statek”. Ken Tucker z „Entertainment Weekly” napisał: „Jasne, było kilka rzeczy, które cieszyły (…). Ale przez resztę męczącego, ponad trzygodzinnego wieczoru, 70. ceremonia wręczenia Oscarów sprowadzała się do dyskusji o tym, który moment był najgorszy”. Krytyk z portalu Slate ocenił: „Ta ceremonia wręczenia Oscarów była nudnym wieczorem pod każdym względem. Wydawało się, że ceremonia odbyła się dawno temu, w odległej galaktyce; dosięgnął nas jedynie blask wyblakłych gwiazd”. Matthew Gilbert z „The Boston Globe” skrytykował galę za niedobór spontaniczności.

Ceremonia została uhonorowaną pięcioma nagrodami Primetime Emmy, w kategoriach:

• najlepszy występ w programie rozrywkowym lub muzycznym (Crystal),
• najlepsza reżyseria programu rozrywkowego lub muzycznego (Louis J. Horvitz),
• najlepsze kierownictwo muzyczne (Bill Conti),
• najlepszy montaż dźwięku w programie rozrywkowym, muzycznym lub specjalnym,
• najlepsza reżyseria oświetlenia (elektronicznego) w serialu dramatycznym, programie rozrywkowym, miniserialu lub filmie telewizyjnym,

ponadto była nominowana w trzech innych kategoriach.

Zobacz też

• Filmy zgłoszone do rywalizacji o 70. rozdanie Oscara w kategorii filmu nieanglojęzycznego
• 51. ceremonia wręczenia nagród Brytyjskiej Akademii Filmowej
• 55. ceremonia wręczenia Złotych Globów
• 4. ceremonia wręczenia nagród Gildii Aktorów Ekranowych

Bibliografia

• Damien Bona: Inside Oscar 2. Nowy Jork: Ballantine Books, 2002. ISBN 0-345-44970-3. (ang.).
• Robert Osborne: 80 Years of the Oscar: The Complete History of the Academy Awards. Nowy Jork: Abbeville Publishing Group, 2008. ISBN 978-0-7892-0992-4. (ang.).
• Steve Pond: The Big Show: High Times and Dirty Dealings Backstage at the Academy Awards. Nowy Jork: Faber & Faber, 2005. ISBN 0-571-21193-3. (ang.).

Linki zewnętrzne

• Strona internetowa Oscarów (ang.)
• 70. edycja Oscarów w bazie IMDb (ang.)
• 70. edycja Oscarów w bazie Filmweb
• 70. ceremonia wręczenia Oscarów w bazie IMDb (ang.)
• Nagrania z ceremonii na kanale Oscarów w serwisie YouTube